
पार्वणश्राद्धकल्प (Pārvaṇa-Śrāddha-Kalpa)
Sankhya Philosophy
ഈ അധ്യായത്തിൽ പാർവണ ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ വിധി വിശദീകരിക്കുന്നു. പിതൃകളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന അന്നപാനങ്ങൾ, ശാക-ഫലങ്ങൾ, നെയ്യ്, എള്ള് മുതലായവയും ശുദ്ധി, പാത്രം, കാലം, ദേശം എന്നീ നിയമങ്ങളും പറയുന്നു. ശ്രാദ്ധം മലിനമാക്കുന്ന നിഷിദ്ധ വസ്തുക്കൾ ഒഴിവാക്കണമെന്ന് ഉപദേശിച്ച്, ശ്രദ്ധാ-ഭക്തിയോടെ ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം പിതൃതൃപ്തിയും പുണ്യഫലവും നൽകുന്നു എന്ന് പ്രതിപാദിക്കുന്നു।
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽलर्कानुशासने पार्वणश्राद्धकल्पोनाम एकत्रिंशोऽध्यायः । द्वात्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच । अतः परं शृणुष्वेमं पुत्र ! भक्त्या यदाहृतम् । पितॄणां प्रीतये यद्वा वर्ज्यं वा प्रीतिकारकम् ॥
ഇങ്ങനെ ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയപുരാണത്തിൽ അലർക്കോപദേശാന്തർഗതമായി ‘പാർവണ ശ്രാദ്ധവിധി’ എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി മുപ്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. മദാലസ പറഞ്ഞു—ഇനി മുതൽ, എന്റെ മകനേ, ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുക; പിതൃകൾക്ക് പ്രീതി നൽകുന്നതെന്ത്, എന്താണ് ഒഴിവാക്കേണ്ടത്, അല്ലെങ്കിൽ എന്താണ് അവരുടെ തൃപ്തി വർധിപ്പിക്കുന്നത് എന്ന ഉപദേശം.
Verse 2
मासं पितॄणां तृप्तिश्च हविष्यानेन जायते । मासद्वयं मत्स्यमांसैस्तृप्तिं यान्ति पितामहाः ॥
ഹവിഷ്യാന്നം എന്ന അർപ്പണഭോജനത്താൽ പിതൃകൾക്ക് ഒരു മാസം തൃപ്തി ഉണ്ടാകുന്നു; മീനും മാംസവും കൊണ്ടു പിതാമഹർക്ക് രണ്ടു മാസം തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു.
Verse 3
त्रीन् मासान् हारिणां मांसं विज्ञेयं पितृतृप्तये । चतुर्मासांस्तु पुष्णाति शशस्य पिशितं पितॄन् ॥
മാൻമാംസം മൂന്നു മാസം പിതൃദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. മുയലിന്റെ മാംസം നാലു മാസം പിതൃകളെ പോഷിപ്പിച്ചു തൃപ്തി നൽകുന്നു.
Verse 4
शाकुनं पञ्च वै मासान् षण्मासान् शूकरामिषम् । छागलं सप्त वै मासान् ऐणेयं चाष्टमासिकीम् ॥
പക്ഷിമാംസം അഞ്ചു മാസം (പിതൃകളെ) തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു; വരാഹമാംസം ആറു മാസം; ആടുമാംസം ഏഴ് മാസം; കൂടാതെ കൃഷ്ണമൃഗ/മാൻമാംസം എട്ട് മാസം പിതൃകളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
Verse 5
करोति तृप्तिं नव वै रुरोर्मांसं न संशयः । गवयस्यामिषं तृप्तिं करोति दशमासिकीम् ॥
രുരു-മൃഗത്തിന്റെ മാംസം തീർച്ചയായും ഒൻപതു മാസം തൃപ്തി ഉളവാക്കുന്നു. ഗവയത്തിന്റെ മാംസം പത്തു മാസം തൃപ്തി നൽകുന്നു.
Verse 6
तथैकादशमासांस्तु औरभ्रं पितृतृप्तिदम् । संवत्सरं तथा गव्यं पयः पायसमेव वा ॥
അതുപോലെ ഔരഭ്ര (ആട്/മേഷം) മാംസം പതിനൊന്ന് മാസം പിതൃകളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ഗോമാതാവിൽ നിന്നുള്ള പദാർത്ഥങ്ങൾ—പാൽ അല്ലെങ്കിൽ പാലിൽ പാകം ചെയ്ത അന്നം (പായസം)—പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം (പിതൃകളെ) തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
Verse 7
वाद्ह्रीणसामिषं लौहं कालशाकं तथा मधु । दौहित्रामिषमन्यच्च यच्चान्यत् स्वकुलोद्भवैः ॥
വാധ്രീണത്തിന്റെ മാംസം, അതുപോലെ ലൗഹം, കാലശാകം (ഇരുണ്ട ഇലക്കറി) കൂടാതെ തേൻ; ദൗഹിത്രൻ (മകളുടെ മകൻ) എന്നവന്റെ മാംസം മുതലായ മറ്റു വസ്തുക്കളും—സ്വന്തം കുലപരമ്പരയിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന ഏതുമാകട്ടെ—പിതൃതൃപ്തിയുടെ പ്രസംഗത്തിൽ ഇവിടെ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 8
अनन्तां वै प्रयच्छन्ति तृप्तिं गौरीसुतस्तथा । पितॄणां नात्र सन्देहो गयाश्राद्धञ्च पुत्रक ॥
ഇവ നിശ്ചയമായും അനന്ത തൃപ്തി നൽകുന്നു—എന്ന് ഗൗരീപുത്രനും പറയുന്നു. ഹേ വത്സ, പിതൃന്മാരുടെ കാര്യത്തിൽ ഇതിൽ സംശയമില്ല; ഗയയിൽ നിർവഹിക്കുന്ന ശ്രാദ്ധവും അതുപോലെ (ഫലം നൽകുന്നു).
Verse 9
श्यामाकराजश्यामाकौ तद्वच्चैव प्रसातिकाः । नीवाराः पौष्कलाश्चैव धान्यानां पितृतृप्तये ॥
ശ്യാമാകം, രാജശ്യാമാകം, പ്രസാതികാ; നീവാരവും പൗഷ്കലവും കൂടി—ഈ ധാന്യങ്ങൾ പിതൃതൃപ്തിക്കായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 10
यवव्रीहिसगोधूमतिला मुद्गाः ससरषपाः । प्रियङ्गवः कोविदारा निष्पावाश्चातिशोभनाः ॥
യവം, അരി, ഗോതമ്പ്, എള്ള്; കടുകോടുകൂടിയ മുങ്ങ്; പ്രിയംഗു, കോവിദാരം, നിഷ്പാവം—ഇവ (ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിന്) അത്യുത്തമം.
Verse 11
वर्ज्या मर्कटकाः श्राद्धे राजमाषास्तथाणवः । विप्राषिका मसूराश्च श्राद्धकर्मणि गर्हिताः ॥
മരകടകം, രാജമാഷം, അണു, വിപ്രാഷികാ, മസൂർ (പരിപ്പ്)—ഇവ ശ്രാദ്ധത്തിൽ വർജ്യമാണ്; ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ഇവ നിന്ദിക്കപ്പെട്ടവയാണ്.
Verse 12
लशुनं गृञ्जनञ्चैव पलाण्डं पिण्डमूलकम् । करम्भं यानि चान्यानि हीनानि रसवर्णतः ॥
വെളുത്തുള്ളി, ഗൃഞ്ജനം, ഉള്ളി, പിണ്ഡമൂലകം, കരമ്പം, കൂടാതെ രുചിയിലും വർണ്ണത്തിലും ഹീനമായ മറ്റ് വസ്തുക്കൾ—ഇവ ഒഴിവാക്കണം.
Verse 13
गान्धारिकामलाबूनि लवणान्यूषराणि च । आरक्ताः ये च निर्यासाः प्रत्यक्षलवणानि च ॥
ഗാന്ധാരിക ലവണവും, ആമലാ-ബൂ ഫലവും, ഉപ്പുകൂടിയ വസ്തുക്കളും, ക്ഷാര/ലവണീയ ദ്രവ്യങ്ങളും, ചുവപ്പുനിറത്തിലുള്ള സ്രാവംപോലുള്ള രസങ്ങളും, അത്യധികം ഉപ്പുള്ളവയും—ഇവ ശ്രാദ്ധത്തിൽ വർജ്ജ്യമാണ്.
Verse 14
वर्ज्यान्येतानि वै श्राद्धे यच्च वाचा न शस्यते । यच्चोत्कोचादिना प्राप्तं पतिताद्यदुपार्जितम् ॥
ഇവയെല്ലാം ശ്രാദ്ധത്തിൽ തീർച്ചയായും വർജ്ജ്യം; കൂടാതെ ശുദ്ധവാക്കാൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടാത്തത്, കൈക്കൂലി മുതലായവ വഴി ലഭിച്ചത്, പതിത/അശുചി ജനങ്ങളുടെ ബന്ധത്തിൽ നിന്നു സമ്പാദിച്ചത്—ഇവയും ഒഴിവാക്കണം.
Verse 15
अन्यायकन्याशुल्कोत्थं द्रव्यञ्चात्र विगर्हितम् । दुर्गन्धि फेनिलञ्चाम्बु तथैवाल्पतरोदकम् ॥
ഇവിടെ അന്യായമായ ‘കന്യാശുൽക്കം’ (അനുചിത വധൂമൂല്യം) മുതലായവയിൽ നിന്നുള്ള ധനവും നിന്ദ്യമാണ്; കൂടാതെ ദുർഗന്ധമുള്ളതോ നുരയുള്ളതോ ആയ വെള്ളം, കുറവ് പ്രവാഹം മൂലം ക്ഷീണിച്ച വെള്ളവും വർജ്ജ്യം.
Verse 16
न लभेद्यत्र गौस्तृप्तिं नक्तं यच्चाप्युपाहृतम् । यन्न सर्वापचोत्सृष्टं यच्चाभोज्यं निपानजम् ॥
പശു തൃപ്തിയായി കുടിക്കാത്ത വെള്ളം ഉപയോഗിക്കരുത്; രാത്രിയിൽ കൊണ്ടുവന്ന വെള്ളവും വേണ്ട; ‘പൂർണ്ണ/കുശല പാചകക്കാരൻ’ ശരിയായി വിട്ടു/ശുദ്ധീകരിക്കാത്ത വെള്ളവും വേണ്ട; കുടിവെള്ളത്തൊട്ടി/പാത്രത്തിലെ കുടിക്കാൻ അയോഗ്യമായ വെള്ളവും വേണ്ട.
Verse 17
तद्वर्ज्यं सलिलं तात ! सदैव पितृकर्मणि । मार्गमाविकमौष्ट्रञ्च सर्वमैैकशपफञ्च यत् ॥
അതുകൊണ്ട്, പ്രിയേ, പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ അത്തരത്തിലുള്ള വെള്ളം എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം. അതുപോലെ മാൻ, ആട്, ഒട്ടകം മുതലായവയുടെ മാംസം, പൊതുവെ ഏകഖുരമുള്ള എല്ലാ ജീവികളുടെയും മാംസവും വർജ്ജ്യമാണ്.
Verse 18
माहिषञ्चामरञ्चैव धेन्वा गोश्चाप्यनिर्दशम् । पित्रर्थं मे प्रयच्छस्वेत्युक्त्वा यच्चाप्युपाहृतम् ॥
മഹിഷിയുടെ പാലും ഒട്ടകപ്പാലും, അനിർദ്ദിഷ്ട/അനുമോദിക്കപ്പെടാത്ത പശുവിന്റെ പാലും, ‘എന്റെ പിതൃകൾക്കായി തരൂ’ എന്നു പറഞ്ഞു യാചിച്ച് കൊണ്ടുവന്നതെല്ലാം—ഇവ ശ്രാദ്ധത്തിൽ വർജ്ജ്യമാണ്.
Verse 19
वर्जनीयṃ सदा सदिभस्तत्पयः श्राद्धकर्मणि । वर्ज्या जन्तुमती रूक्षा क्षितिः प्लुष्टा तथाग्निना ॥
ശ്രാദ്ധത്തിൽ ‘സദിഭ’ബന്ധപ്പെട്ട പാൽ എപ്പോഴും വർജ്ജ്യം. ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞ, രൂക്ഷവും വരണ്ടതുമായ, അഗ്നിദഗ്ധമായ ഭൂമിയും വർജ്ജ്യമാണ്.
Verse 20
अनिष्टदुष्टशब्दोग्रदुर्गन्धा चात्र कर्मणि । कुलापमानकाः श्राद्धे व्यायुञ्ज्य कुलहिंसकाः ॥
ഈ കർമത്തിൽ അമംഗളവും ക്രൂരവുമായ ശബ്ദങ്ങളും ശക്തമായ ദുർഗന്ധങ്ങളും വർജ്ജ്യമാണ്. കുടുംബത്തെ അപകീർത്തിപ്പെടുത്തുന്നവർ, ശ്രാദ്ധം കലഹിപ്പിക്കുന്നവർ, വംശത്തിന് ഹാനി വരുത്തുന്നവർ—അവരെ അകറ്റണം.
Verse 21
नग्नाः पातकिनश्चैव हन्युर्दृष्ट्या पितृक्रियाम् । अपुमानपविद्धश्च कुक्कुटो ग्रामशूकरः ॥
നഗ്നരും പാപികളും ദർശനം മാത്രത്താൽ തന്നെ പിതൃകർമ്മം ദൂഷിക്കും. കൂടാതെ കോഴി, ഗ്രാമ്യ പന്നി, ‘അപുമാന-പവിദ്ധ’ (നിന്ദിത/അശുചി) വ്യക്തി—ഇവരെയും അകറ്റണം.
Verse 22
श्वा चैव हन्ति श्राद्धानि यातुधानाश्च दर्शनात् । तस्मात् सुसंवृतो दद्याद् तिलैश्चावकिरन् महीम् ॥
നായ ശ്രാദ്ധം തീർച്ചയായും നശിപ്പിക്കുന്നു; യാതുധാനരും ദർശനം മാത്രത്താൽ തന്നെ. അതിനാൽ അർപ്പണം നന്നായി മൂടി സംരക്ഷിച്ച് നൽകണം; ഭൂമിയിൽ എള്ള് വിതറണം.
Verse 23
एवं रक्षा भवेच्छ्राद्धे कृता तातोभयोरपि । शावसूतकसंस्पृष्टं दीर्घरोगिभिरेव च ॥
ഇങ്ങനെ ശ്രാദ്ധത്തിൽ കര്ത്താവിനും പിതൃഗണങ്ങൾക്കും—ഇരുവർക്കും സംരക്ഷണം (വിധി-രക്ഷ) സ്ഥാപിതമായതായി കരുതുന്നു. എന്നാൽ ശാവാശൗചമോ സൂതകാശൗചമോ ഉള്ളവർ, ദീർഘരോഗപീഡിതർ എന്നിവരാൽ സ്പർശിക്കപ്പെട്ട അന്നവും കർമവും ഒഴിവാക്കണം.
Verse 24
पतितैर्मलिनैश्चैव न पुष्णाति पितामहान् । वर्जनीयं तथा श्राद्धे तथोदक्याश्च दर्शनम् ॥
പതിതരും അശുദ്ധരുമായുള്ള സമ്പർക്കം മൂലം പിതൃഗണങ്ങൾക്ക് പോഷണം ലഭിക്കില്ല. അതിനാൽ ശ്രാദ്ധത്തിൽ അവരെ ഒഴിവാക്കണം; അതുപോലെ ഉദക്യാ അവസ്ഥയിൽ (ഋതുകാലം) ഉള്ള സ്ത്രീയുടെ ദർശനവും/സാന്നിധ്യവും വर्ज്യമാണ്.
Verse 25
मुण्डशौण्डसमाभ्यासो यजमानेन यादरात् । केशकीटावपन्नञ्च तथाश्वभिरवेक्षितम् ॥
യജമാനൻ അശ്രദ്ധയാൽ മുണ്ഡിതൻ (അയോഗ്യൻ) അല്ലെങ്കിൽ മദ്യപൻ എന്നിവരുമായി സമ്പർക്കം പുലർത്തിയാൽ അത് ദോഷമാണ്. കൂടാതെ മുടിയോ കീടങ്ങളോ ബാധിച്ചതു, നായകൾ നോക്കിയ അന്നാദിയും (ശ്രാദ്ധത്തിൽ) ഒഴിവാക്കണം.
Verse 26
पूति पर्युषितञ्चैव वार्ताक्यभिषवांस्तथा । वर्जनीयानि वै श्राद्धे यच्च वस्त्रानिलाहतम् ॥
ദുർഗന്ധമുള്ളതും പഴകിയതുമായ അന്നം, വർത്താകീ മുതലായ ചില വിഭവങ്ങൾ, സുറാ/ആസവം പോലുള്ള കിണ്വിത-മദ്യപാനങ്ങൾ—ഇവ ശ്രാദ്ധത്തിൽ വर्ज്യമാണ്; കാറ്റിൽ പറന്ന് മലിനമായ വസ്ത്രവും കൂടെ.
Verse 27
श्रद्धया परया दत्तं पितॄणां नामगोत्रतः । यदाहारास्तु ते जातास्तदाहारत्वमेति तत् ॥
പിതൃഗണങ്ങളെ അവരുടെ നാമവും ഗോത്രവും ചൊല്ലി പരമശ്രദ്ധയോടെ അർപ്പിക്കുന്ന ദാനം തന്നെയാണ് അവരുടെ ആഹാരമാകുന്നത്—അവർക്ക് യോജിക്കുന്ന പോഷണത്തിന്റെ ഏത് രൂപമോ, ആ അർപ്പണം അതേ രൂപ/സ്ഥിതിയിലേക്കു എത്തുന്നു.
Verse 28
तस्मात् श्रद्धावता पात्रे यच्छस्तं पितृकर्मणि । यथावच्चैव दातव्यं पितॄणां तृप्तिमिच्छता ॥
അതുകൊണ്ട് പിതൃകർമ്മത്തിൽ (ശ്രാദ്ധത്തിൽ) ശ്രദ്ധയോടെ യോഗ്യനായ പാത്രനു ദാനം നൽകണം; പിതൃസന്തോഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ വിധിപ്രകാരം ശരിയായി ദാനം ചെയ്യണം।
Verse 29
योगिनश्च सदा श्राद्धे भोजनीया विपश्चिता । योगाधारा हि पितरस्तस्मात् तान् पूजयेत् सदा ॥
ശ്രാദ്ധത്തിൽ ജ്ഞാനികളായ യോഗികൾക്ക് എപ്പോഴും ഭോജനം നൽകണം; പിതൃകൾ യോഗത്തിൽ അധിഷ്ഠിതരാണ്, അതിനാൽ അത്തരം യോഗികളെ നിത്യവും ആദരിക്കണം।
Verse 30
ब्राह्मणानां सहस्रेभ्यो योगी त्वग्राशनी यदि । यजमानञ्च भोक्तॄंश्च नौरीवाम्भसि तारयेत् ॥
ശ്രാദ്ധത്തിൽ യോഗി ആദ്യം ഭുജിച്ചാൽ, ജലത്തിലെ തോണിപോലെ അവൻ യജമാനനെയും ഭോജനക്കാരെയും—ഇരുവരെയും—കടത്തിവിടുന്നു; ഇത് ആയിരം ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും അധിക ഫലപ്രദമാണ്।
Verse 31
पितृगाथास्तथवात्र गीयन्ते ब्रह्मवादिभिः । या गीताः पितृभिः पूर्वमैलस्यासीन् महीपतेः ॥
ഇവിടെയും ബ്രഹ്മവാദികൾ പിതൃഗാഥകൾ പാടുന്നു—പണ്ടെ ഐലരാജന്റെ കാലത്ത് പിതൃകൾ തന്നെ പാടിയ അതേ ശ്ലോകങ്ങൾ, ഹേ രാജാവേ।
Verse 32
कदा नः सन्ततावग्र्यः कस्यचिद् भविता सुतः । यो योगिभुक्तशोषान्नो भुवि पिण्डं प्रदास्यति ॥
പിതൃകൾ പാടുന്നു—“എപ്പോൾ, വാസ്തവത്തിൽ, ഏതെങ്കിലും വംശത്തിൽ ഞങ്ങൾക്കായി ഒരു ശ്രേഷ്ഠപുത്രൻ ജനിക്കും? യോഗികൾ ഭുജിച്ചതിന് ശേഷം ശേഷിക്കുന്ന അന്നത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നവൻ.”
Verse 33
गयायामथवा पिण्डं खड्गमांसं महाहविः । कालशाकं तिलाढ्यं वा कृसरं मासतृप्तये ॥
ഗയയിൽ പിണ്ഡദാനം ചെയ്യണം; ഗണ്ഡമൃഗമാംസം മഹാഹവിയായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ കറുത്ത ഇലക്കറികൾ, അല്ലെങ്കിൽ എള്ള് സമൃദ്ധമായ കൃസര (അരി-പയർ വിഭവം) അർപ്പിക്കാം—ഇവ പിതൃകളെ ഒരു മാസം തൃപ്തിപ്പെടുത്തുമെന്നു പറയുന്നു.
Verse 34
वैश्वदेवञ्च सौम्यञ्च खड्गमांसं परं हविः । विषाणवर्ज्यखड्गाप्त्या आसूर्यञ्चाश्नुवामहे ॥
വൈശ്വദേവവും സൗമ്യവും ആയ കർമങ്ങളിൽ ഗണ്ഡമൃഗമാംസം പരമഹവിയായി പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. കൊമ്പില്ലാത്ത ഗണ്ഡമൃഗം ലഭിച്ചാൽ സൂര്യൻ നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം നിലനിൽക്കുന്ന പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 35
दद्यात् श्राद्धं त्रयोदश्यां मघासु च यथाविधि । मधुसर्पिः समायुक्तं पायसं दक्षिणायने ॥
ത്രയോദശി തിഥിയിലും മഘാ നക്ഷത്രം പ്രബലമായിരിക്കുമ്പോഴും നിയമപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം. ദക്ഷിണായനത്തിൽ തേനും നെയ്യും ചേർത്ത പായസം (പാൽ-അരി) അർപ്പിക്കണം.
Verse 36
तस्मात् सम्पूजयेत् भक्त्या स्वपितॄन् पुत्र मानवः । कामानभीप्सन् सकलान् पापाच्चात्मविमोचनम् ॥
അതുകൊണ്ട്, മകനേ, സർവ ആഗ്രഹസിദ്ധിയും പാപവിമോചനവും ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഭക്തിയോടെ തന്റെ പിതൃകളെ ആരാധിക്കണം.
Verse 37
वसून् रुद्रांस्तथादित्यान् नक्षत्रग्रह तारकाः । प्रीणयन्ति मनुष्याणां पितरः श्राद्धतर्पिताः ॥
ശ്രാദ്ധവും തർപ്പണവും കൊണ്ട് മനുഷ്യരുടെ പിതൃകൾ തൃപ്തരാകുമ്പോൾ, അവർ വസുക്കളെയും രുദ്രന്മാരെയും ആദിത്യന്മാരെയും, കൂടാതെ നക്ഷത്രങ്ങൾ, ഗ്രഹങ്ങൾ, താരകൾ എന്നിവയെയും ആനന്ദിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 38
आयुः प्रज्ञां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च । प्रयच्छन्ति तथा राज्यं पितरः श्राद्धतर्पिताः ॥
ശ്രാദ്ധവും തർപ്പണവും കൊണ്ട് തൃപ്തരായ പിതൃക്കൾ ദീർഘായുസ്സ്, ബുദ്ധി, ധനം, വിദ്യ, സ്വർഗ്ഗം, മോക്ഷം, സുഖങ്ങൾ കൂടാതെ രാജ്യം/സാർവഭൗമത്വവും നൽകുന്നു।
Verse 39
एतत् ते पुत्र कथितं श्राद्धकर्म यथोदितम् । काम्यानां श्रूयतां वत्स श्राद्धानां तिथिकीर्तनम् ॥
ഇങ്ങനെ, മകനേ, പരമ്പരയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പ്രകാരം ശ്രാദ്ധവിധി നിനക്കു വിശദീകരിച്ചു. ഇനി, പ്രിയ കുഞ്ഞേ, കാമ്യ ശ്രാദ്ധങ്ങൾക്കായുള്ള തിഥികളുടെ പാഠം കേൾക്കുക।
It investigates how intention (śraddhā) and ethical procurement of offerings condition ritual efficacy, arguing that śrāddha is not merely material gifting but a morally regulated act where purity, rightful means, and worthy recipients determine pitṛ-tṛpti and the yajamāna’s merit.
This Adhyāya does not develop Manvantara chronology; instead, it functions as a dharma-ritual insert within the Alarkānuśāsana stream, providing normative śrāddha regulations rather than genealogical or Manu-specific transitions.
It is outside the Devi Māhātmya unit (Adhyāyas 81–93) and contains no śākta stuti or goddess-battle narrative; its contribution is instead to pitṛ-dharma by codifying Pārvaṇa-śrāddha offerings, prohibitions, and the special commendation of honoring yogins.