Adhyaya 5

Verse 1

नारद उवाच । ततोऽहं धर्मवर्माणं प्रोच्य तिष्ठेद्धनं त्वयि । कृत्यकाले ग्रहीष्यामीत्यागमं रैवतं गिरिम्

ນາຣະດະກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຊີ້ແນະທ່ານທັມມະວັມມາ ແລະກ່າວວ່າ “ໃຫ້ຊັບສິນຢູ່ກັບທ່ານກ່ອນ; ເມື່ອເຖິງເວລາຈໍາເປັນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະມາຮັບ.” ເວົ້າແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ໄປຍັງພູເຂົາໄຣວະຕະ.

Verse 2

आसं प्रमुदितश्चाहं पश्यंस्तं गिरिसत्तमम् । आह्वयानं नरान्साधून्भूमेर्भुजमिवोच्छ्रितम्

ຂ້ອຍປິຕິຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ ເມື່ອເບິ່ງເຫັນພູອັນປະເສີດນັ້ນ—ສູງຂຶ້ນດັ່ງແຂນຂອງແຜ່ນດິນທີ່ຍົກຂຶ້ນ ຮາວກັບເອີ້ນເຊີນຄົນດີໃຫ້ເຂົ້າຫາ।

Verse 3

यस्मिन्नानाविधा वृक्षाः प्रकाशंते समंततः । साधुं गृहपतिं प्राप्य पुत्रभार्यादयो यथा

ໃນພູນັ້ນ ມີຕົ້ນໄມ້ນານາຊະນິດ ເຕີບໃຫຍ່ງາມ ແລະສະຫວ່າງໄສຢູ່ທົ່ວທິດ—ດັ່ງລູກ ເມຍ ແລະຜູ້ພຶງພາອື່ນໆ ທີ່ເຈີພໍ່ເຮືອນຜູ້ດີແລ້ວຈຶ່ງຈະເຈີຣິນ।

Verse 4

मुदिता यत्र संतृप्ता वाशंते कोकिलादयः । सद्गुरोर्ज्ञानसंपन्ना यथा शिष्यगणा भुवि

ທີ່ນັ້ນ ນົກກຸກກິລາ ແລະນົກອື່ນໆ ຢູ່ຢ່າງຍິນດີອີ່ມໃຈ ແລະຂັບຮ້ອງ—ດັ່ງກຸ່ມສິດໃນໂລກ ທີ່ໄດ້ຮັບປັນຍາຈາກຄູອາຈານຜູ້ດີແທ້।

Verse 5

यत्र तप्त्वा तपो मर्त्या यथेप्सितमवाप्नुयुः । श्रीमहादेवमासाद्य भक्तो यद्वन्मनोरथम्

ທີ່ນັ້ນ ມະນຸດຜູ້ບຳເນັດຕະປະ (ຕະປັດ) ຈະໄດ້ຮັບຕາມທີ່ປາຖະໜາ—ດັ່ງຜູ້ພັກຕິເຂົ້າເຖິງ ພຣະສີມະຫາເທວະ ແລ້ວບັນລຸຄວາມປາຖະໜາອັນຮັກໃນໃຈ।

Verse 6

तस्याहं च गिरेः पार्थ समासाद्य महाशिलाम् । शीतसौरभ्यमंदेन प्रीणीतोऽचिंतयं हृदि

ຕໍ່ມາ ໂອ ບຸດແຫ່ງພຣິຖາ ຂ້ອຍໄດ້ເຂົ້າເຖິງແຜ່ນຫີນໃຫຍ່ຂອງພູນັ້ນ। ດ້ວຍລົມເຢັນທີ່ຫອມອ່ອນໆ ຂ້ອຍຈຶ່ງສົດຊື່ນ ແລະຄິດພິຈາລະນາໃນໃຈ।

Verse 7

तावन्मया स्थानमाप्तं यदतीव सुदुर्लभम् । इदानीं ब्राह्मणार्थेऽहं कुर्वे तावदुपक्रमम्

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ບັນລຸສະຖານະອັນຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງ. ບັດນີ້ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະພຣາຫມັນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລີ່ມການກະທຳອັນຈຳເປັນ।

Verse 8

ब्राह्मणाश्च विलोक्य मे ये हि पात्रतमा मताः । तथा हि चात्र श्रूयंते वचांसि श्रुतिवादिनाम्

ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ພິຈາລະນາເບິ່ງ ກໍເຫັນວ່າພຣະພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນເປັນຜູ້ຮັບທານທີ່ຄວນຄ່າທີ່ສຸດ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ໃນເລື່ອງນີ້ ຍັງໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄຳຂອງອາຈານຜູ້ກ່າວວິທີແຫ່ງເວທະດ້ວຍ।

Verse 9

न जलोत्तरणे शक्ता यद्वन्नौः कर्णवर्जिता । तद्वच्छ्रेष्ठोऽप्यनाचारो विप्रो नोद्धरणक्षमः

ເຫມືອນເຮືອທີ່ບໍ່ມີຫາງເຮືອ ບໍ່ອາດຂ້າມນ້ຳໄດ້; ດັ່ງນັ້ນເຊັ່ນກັນ ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣາຫມັນຜູ້ສູງສົ່ງ ຖ້າຂາດຈາຣິຍະທຳ ກໍບໍ່ສາມາດຊ່ວຍຍົກຜູ້ອື່ນໃຫ້ພົ້ນໄດ້।

Verse 10

ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति । तस्मै हव्यं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते

ພຣະພຣາຫມັນຜູ້ບໍ່ສຶກສາເວທະ ຍ່ອມດັບລົງເຫມືອນໄຟເຜົາຫຍ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ບໍ່ຄວນຖວາຍຮະວະຍະ (ເຄື່ອງບູຊາໃນຍັດ) ແກ່ຜູ້ນັ້ນ; ເພາະບໍ່ມີໃຜຫຼັ່ງເຄື່ອງບູຊາລົງໃນຂີ້ເຖົ່າ।

Verse 11

दानपात्रमतिक्रम्य यदपात्रे प्रदीयते । तद्दत्तं गामतिक्रम्य गर्दभस्य गवाह्निकम्

ທານໃດທີ່ຖວາຍໃຫ້ແກ່ຜູ້ບໍ່ຄວນຮັບ ໂດຍຂ້າມຜ່ານພາຊະນະແຫ່ງທານທີ່ຖືກຕ້ອງ ທານນັ້ນເຫມືອນການໃຫ້ອາຫານແກ່ລາ ແລ້ວລະເລີຍງົວຜູ້ໃຫ້ນ້ຳນົມ।

Verse 12

ऊषरे वापितं बीजं भिन्नभांडे च गोदुहम् । भस्मनीव हुतं हव्यं मूर्खे दानमशाश्वतम्

ເຫມືອນເມັດພືດທີ່ຫວ່ານໃນດິນແຫ້ງຮ້າງ, ເຫມືອນນ້ຳນົມງົວທີ່ເທໃສ່ພາຊະນະແຕກ, ແລະເຫມືອນຮະວະຍະທີ່ບູຊາລົງໃນຂີ້ເຖົ່າ—ທານທີ່ໃຫ້ແກ່ຄົນໂງ່ ບໍ່ໃຫ້ຜົນບຸນອັນຍືນຍາວ.

Verse 13

विधिहीने तथाऽपात्रे यो ददाति प्रतिग्रहम् । न केवलं हि तद्याति शेषं पुण्यं प्रणश्यति

ຜູ້ໃດໃຫ້ທານແກ່ຜູ້ຂາດວິທີ (vidhi) ແລະເປັນອະປາຕຣ (apātra) ບໍ່ຄວນຮັບ—ບໍ່ແຕ່ບຸນຂອງທານນັ້ນສູນໄປ ແຕ່ບຸນທີ່ເຫຼືອຢູ່ກໍພິນາດດ້ວຍ.

Verse 14

भूराप्ता गौस्तथा भोगाः सुवर्णं देहमेव च । अश्वश्चक्षुस्तथा वासो घृतं तेजस्तिलाः प्रजाः

ດິນ, ນ້ຳ, ງົວ, ຄວາມສຸກເສບສົມ; ຄຳ, ແມ່ນແຕ່ຮ່າງກາຍຕົນ; ມ້າ, ສາຍຕາ, ເຄື່ອງນຸ່ງ; ນ້ຳມັນເນີຍ (ghṛta), ຕະເຈະ/ລັດສະຫມີ, ງາ, ແລະລູກຫຼານ—ທັງໝົດນີ້ອາດເສຍຫາຍໄດ້ເນື່ອງຈາກການຮັບແລະໃຫ້ທີ່ບໍ່ຖືກທຳນອງ.

Verse 15

घ्नंति तस्मादविद्वांस्तु बिभियाच्च प्रतिग्रहात् । स्वल्पक केनाप्यविद्वांस्तु पंके गौरिव सीदति

ດັ່ງນັ້ນ ຄົນບໍ່ຮູ້ທຳຄວນຢ້ານການຮັບຂອງທານ ເພາະມັນອາດທຳລາຍເຂົາໄດ້. ແມ່ນແຕ່ຂອງນ້ອຍໆ ຄົນໂງ່ກໍຈົມລົງ ເຫມືອນງົວຈົມໃນຕົມ.

Verse 16

तस्माद्ये गूढतपसो गूढस्वाध्यायसाधकाः । स्वदारनिरताः शांतास्तेषु दत्तं सदाऽक्षयम्

ດັ່ງນັ້ນ ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ໃຫ້ແກ່ຜູ້ປະພຶດຕະປະສະຢ່າງລຶກລັບ ແລະບຳເນີນສະວາດຢາຍະ (ການສຶກສາຕົນ) ຢ່າງສງົບ, ຜູ້ພໍໃຈໃນຄູ່ຄອງຕາມທຳຂອງຕົນ ແລະມີໃຈສັນຕິ—ທານນັ້ນເປັນທານອັນບໍ່ສິ້ນສຸດ (ອັກຊະຍະ) ບໍ່ເສື່ອມບຸນ.

Verse 17

देशे काल उपायेन द्रव्यं श्रद्धासमन्वितम् । पात्रे प्रदीयते यत्तत्सकलं धर्मलक्षणम्

ສິ່ງໃດທີ່ຖວາຍເປັນທານ ໃນສະຖານທີ່ແລະເວລາອັນຄວນ ດ້ວຍວິທີອັນຖືກ ມີສັດທາ ແລະຖວາຍແກ່ຜູ້ຄວນຮັບ ນັ້ນທັງໝົດເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງທຳມະ।

Verse 18

न विद्यया केवलया तपसा वापि पात्रता । यत्र वृत्तिमिमे चोभे तद्वि पात्रं प्रचक्षते

ຄວາມຄວນຮັບທານ ບໍ່ເກີດຈາກວິຊາພຽງຢ່າງ ຫຼືຈາກຕະປະສະພຽງຢ່າງ. ຜູ້ໃດທີ່ມີທັງຄຸນສົມບັດເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງຄຽງຄູ່ ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ພາດຣະ» ຜູ້ຄວນຮັບແທ້.

Verse 19

तेषां त्रयाणां मध्ये च विद्या मुख्यो महागुणः । विद्यां विनांधवद्विप्राश्चक्षुष्मंतो हि ते मताः

ໃນບັນດາສາມປະການນັ້ນ ວິດຍາ (ຄວາມຮູ້) ແມ່ນຄຸນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ. ຖ້າຂາດວິດຍາ ແມ່ນແຕ່ພຣາຫມັນກໍຖືກເຫັນດັ່ງຄົນຕາບອດ ແມ່ນແມ່ນວ່າຖືກເອີ້ນວ່າ «ມີຕາ» ຕາມນາມ.

Verse 20

तस्माच्चक्षुष्मतो विद्वान्देशे देशे परीक्षयेत् । प्रश्रान्ये मम वक्ष्यंति तेभ्यो दास्याम्यहं ततः

ດັ່ງນັ້ນ ນັກຮູ້ຜູ້ມີຈັກຂຸປັນຍາ ຄວນກວດສອບ (ຜູ້ຮັບ) ໄປຕາມຖິ່ນຖານ. ຜູ້ໃດຈະຕອບຄຳຖາມຂອງຂ້ອຍ ຂ້ອຍຈຶ່ງຈະຖວາຍໃຫ້ພາຍຫຼັງ.

Verse 21

इति संचिंत्य मनसा तस्माद्देशात्समुत्थितः । आश्रमेषु महर्षीणां विचराम्यस्मि फाल्गुन

ເມື່ອຄິດພິຈາລະນາໃນໃຈດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ລາວກໍລຸກຂຶ້ນຈາກສະຖານທີ່ນັ້ນ. ໃນເດືອນພາລກຸນ (Phālguna) ລາວໄດ້ພາກພຽນເດີນທາງໄປຕາມອາສຣົມຂອງມະຫາຣິສີທັງຫຼາຍ.

Verse 22

इमाञ्छ्लोकान्गायमानः प्रश्ररूपाञ्छृणुष्व तान् । मातृकां को विजानाति कतिधा कीदृशाक्षराम्

ຈົ່ງຟັງບົດສະໂລກເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ຂ້ອຍຂັບຮ້ອງໃນຮູບແບບຄຳຖາມ: ໃຜຈຶ່ງຮູ້ແທ້ກ່ຽວກັບ ມາຕຣິກາ (ອັກສອນ) —ມີຈັກຕົວ ແລະເປັນອັກສອນຊະນິດໃດ?

Verse 23

पंचपंचाद्भुतं गेहं को विजानाति वा द्विजः । बहुरूपां स्त्रियं कर्तुमेकरूपां च वत्ति कः

ດວິຊະຜູ້ໃດຈຶ່ງຮູ້ແທ້ເຖິງ “ເຮືອນ” ອັນອັດສະຈັນແຫ່ງ ຫ້າແລະຫ້າ? ແລະໃຜຮູ້ວິທີເຮັດໃຫ້ຍິງຜູ້ມີຫຼາຍຮູບ ກາຍເປັນຮູບດຽວ (ໝັ້ນຄົງ ແລະເອກະ)?

Verse 24

को वा चित्रकथाबंधं वेत्ति संसारगोचरः । को वार्णवमहाग्राहं वेत्ति विद्यापरायणः

ໃຜຜູ້ເຄື່ອນໄຫວຢູ່ໃນຂອບເຂດແຫ່ງສັງສາຣະ ຈຶ່ງເຂົ້າໃຈການຖັກທໍ່ເລື່ອງລາວອັນລະອຽດຊັບຊ້ອນ? ແລະໃຜຜູ້ອຸທິດໃຈໃຫ້ວິທະຍາ ຮູ້ຈັກ “ຜູ້ກວາດຈັບ” ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນມະຫາສະໝຸດ?

Verse 25

को वाष्टविधं ब्राह्मण्यं वेत्ति ब्राह्मणसत्तमः । युगानां च चतुर्णां वा को मूलदिवसान्वदेत्

ພຣາຫມະນະຜູ້ຍອດເຢັ້ນຜູ້ໃດ ຮູ້ຈັກຄຸນລັກສະນະພຣາຫມະນະພາບ 8 ປະການ? ແລະໃຜຈະກ່າວໄດ້ເຖິງ “ວັນມູນ” (ມາດຕາມູນ) ຂອງຍຸກທັງສີ່?

Verse 26

चतुर्दशमनूनां वा मूलवासरं वेत्ति कः । कस्मिंश्चैव दिने प्राप पूर्वं वा भास्करो रथम्

ໃຜຈຶ່ງຮູ້ແທ້ເຖິງ “ວັນມູນ” ຂອງມະນູ 14 ອົງ? ຫຼືໃນວັນໃດ ພຣະອາທິດໄດ້ຮັບລົດສົ່ງຂອງພຣະອົງເປັນຄັ້ງທຳອິດ?

Verse 27

उद्वेजयति भूतानि कृष्णाहिरिववेत्ति कः । को वास्मिन्घोरसंसारे दक्षदक्षतमो भवेत्

ໃຜຈະຮູ້ໄດ້ວ່າສິ່ງໃດເຮັດໃຫ້ສັດທັງຫຼາຍຫວາດກົວ ເຫມືອນງູດຳ? ແລະໃນວົງຈອນສົງສານອັນນ່າຢ້ານນີ້ ໃຜຈະເປັນຜູ້ສາມາດສູງສຸດ?

Verse 28

पंथानावपि द्वौ कश्चिद्वेत्ति वक्ति च ब्राह्मणः । इति मे द्वादश प्रश्रान्ये विदुर्ब्राह्मणोत्तमाः

ແມ່ນແຕ່ສອງເສັ້ນທາງນັ້ນ ກໍມີພຣະພຣາຫມັນບາງຜູ້ຮູ້ ແລະກ່າວອະທິບາຍໄດ້. ນີ້ແຫຼະແມ່ນຄຳຖາມສິບສອງປະການຂອງຂ້ອຍ ທີ່ພຣະພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດເຂົ້າໃຈ.

Verse 29

ते मे पूज्यतमास्तेषामहामाराधकश्चिरम् । इत्यहं गायमानो वै भ्रमितः सकलां महीम्

ພວກເຂົາແມ່ນຜູ້ຄວນແກ່ການບູຊາຂອງຂ້ອຍຢ່າງສູງສຸດ; ດົນນານມາແລ້ວ ຂ້ອຍເປັນຜູ້ນະມັດສະການອຸທິດໃຈແກ່ພວກເຂົາ. ກ່າວແລະຂັບຮ້ອງດັ່ງນີ້ ຂ້ອຍໄດ້ພະເດີນພາລອບທົ່ວແຜ່ນດິນ.

Verse 30

ते चाहुर्दुःखदाः ख्याताः प्रश्रास्ते कुर्महे नमः । इत्यहं सकलां पृथ्वीं विचिंत्यालब्धब्राह्मणः

ແລະພວກເຂົາກ່າວວ່າ: “ຄຳຖາມເຫຼົ່ານີ້ໂດງດັງວ່ານຳທຸກຂ໌; ຕໍ່ຄຳຖາມເຫຼົ່ານັ້ນ ພວກເຮົາຂໍນະມັດສະການ.” ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍຄິດຄົ້ນທົ່ວແຜ່ນດິນ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ພົບພຣະພຣາຫມັນຜູ້ຈະຕອບໄດ້.

Verse 31

हिमाद्रिशिखरासीनो भूयश्चिंतामवाप्तवान् । सर्वे विलोकिता विप्राः किमतः कर्तुमुत्सहे

ນັ່ງຢູ່ເທິງຍອດພູຫິມາລະຍະ ຂ້ອຍກໍກັບຕົກຢູ່ໃນຄວາມກັງວົນອີກຄັ້ງ: “ຂ້ອຍໄດ້ເບິ່ງພຣະພຣາຫມັນທັງຫມົດແລ້ວ; ບັດນີ້ ຂ້ອຍຈະກ້າເຮັດຫຍັງໄດ້ອີກ?”

Verse 32

ततो मे चिंतयानस्य पुनर्जातामतिस्त्वियम् । अद्यापि न गतश्चाहं कलापग्राममुत्तमम्

ແລ້ວເມື່ອຂ້ອຍຄິດພິຈາລະນາ ຄວາມຄິດນີ້ກໍເກີດຂຶ້ນໃໝ່ໃນໃຈຂ້ອຍວ່າ: «ຈົນບັດນີ້ ຂ້ອຍຍັງບໍ່ໄດ້ໄປຮອດບ້ານອັນປະເສີດ ຊື່ ກະລາປາ»។

Verse 33

यस्मिन्विप्राः संवसंति मूर्तानीव तपांसि च । चतुराशीतिसाहस्राः श्रुताध्ययनशालिनः

ໃນສະຖານນັ້ນ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍອາໄສຢູ່—ປານດັ່ງຕະປະ (ການບຳເນັດ) ມີຮູບກາຍ—ມີຈຳນວນ ແປດສິບສີ່ພັນ ຜູ້ອຸດົມດ້ວຍສຣຸຕິ ແລະການສຶກສາວິເທດ (ເວດ)។

Verse 34

स्थाने तस्मिन्गमिष्यामीत्युक्त्वाहं चलितस्तदा । खेचरो हिममाक्रम्य परं पारं गतस्ततः

ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍຈະໄປສູ່ສະຖານນັ້ນ» ແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນກໍອອກເດີນທາງ; ດັ່ງຜູ້ເຄື່ອນໄຫວໃນຟ້າ ຂ້ອຍໄດ້ຂ້າມພູຫິມະ ແລະໄປຮອດຝັ່ງອັນໄກອອກໄປ.

Verse 35

अद्राक्षं पुण्यभूमिस्थं ग्रामरत्नमहं महत् । शतयोजनविस्तीर्णं नानावृक्षसमाकुलम्

ຂ້ອຍໄດ້ເຫັນບ້ານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ເປັນດັ່ງເພັດພອຍໃນບັນດາບ້ານ ຕັ້ງຢູ່ເທິງດິນອັນມີບຸນ; ກວ້າງໄກເຖິງໜຶ່ງຮ້ອຍໂຢຊະນະ ແລະໜາແນ້ນດ້ວຍໄມ້ນານາພັນ.

Verse 36

यत्र पुण्यवतां संति शतशः प्रवराश्रमाः । सर्वेषामपि जीवानां यत्रान्योन्यं न दुष्टता

ທີ່ນັ້ນມີອາສຣົມອັນປະເສີດຂອງຜູ້ມີບຸນເປັນຮ້ອຍໆ; ແລະໃນບັນດາສັດມີຊີວິດທັງປວງ ທີ່ນັ້ນບໍ່ມີຄວາມປອງຮ້າຍຕໍ່ກັນເລີຍ.

Verse 37

यज्ञभाजां मुनीनां यदुपकारकरं सदा । सतां धर्मवतां यद्वदुपकारो न शाम्यति

ສິ່ງໃດທີ່ເປັນປະໂຫຍດຢູ່ເສມອໃຫ້ແກ່ມຸນີຜູ້ຮັບສ່ວນໃນຍັດ; ແລະດັ່ງຄວາມເກື້ອກູນຂອງສັດບຸລຸດຜູ້ຖືທຳ ບໍ່ເຄີຍຈາງຫາຍໄປ.

Verse 38

मुनीनां यत्र परमं स्थानं चाप्यविनाशकृत् । स्वाहास्वधावषट्कारहन्तकारो न नश्यति

ບ່ອນທີ່ເປັນຖິ່ນພຳນັກສູງສຸດຂອງມຸນີ ແລະເປັນສະຖານທີ່ກັ້ນກວາງຄວາມພິນາດ; ບ່ອນທີ່ສຽງສັກສິດ “ສະວາຫາ”, “ສະວະທາ”, “ວະສັດ” ພ້ອມຜູ້ປະຫານອຸປະສັກ ບໍ່ເຄີຍສູນຫາຍ.

Verse 39

यत्र कृतयुगस्तार्थं बीजं पार्थावशिष्यते । सूर्यस्य सोमवंशस्य ब्राह्मणानां तथैव च

ບ່ອນທີ່ເມັດພັນແຫ່ງເປົ້າໝາຍອັນແທ້ຂອງກຣິຕະຍຸກ ຍັງຄົງເຫຼືອຢູ່ໃນແຜ່ນດິນ; ດັ່ງນັ້ນເມັດພັນແຫ່ງວົງສຸລິຍະ, ວົງຈັນທະ, ແລະຂອງພຣາຫມະນະກໍຄົງຢູ່ເຊັ່ນກັນ.

Verse 40

स्थानकं तत्समासाद्य प्रविष्टोऽहं द्विजाश्रमान् । तत्र ते विविधान्वादान्विवदंते द्विजोत्तमाः

ເມື່ອຂ້ອຍໄດ້ເຖິງສະຖານທີ່ສັກສິດນັ້ນ ຂ້ອຍໄດ້ເຂົ້າໄປໃນອາສຣົມຂອງຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ. ທີ່ນັ້ນ ພຣາຫມະນະຜູ້ປະເສີດກຳລັງໂຕ້ວາທະກ່ຽວກັບຄຳສອນຫຼາຍປະການ.

Verse 41

परस्परं चिंतयाना वेदा मूर्तिधरा यथा । तत्र मेधाविनः केचिदर्थमन्यैः प्रपूरितम्

ພວກເຂົາພິຈາລະນາກັນແລະກັນ ດຸດດັ່ງວ່າພຣະເວດາໄດ້ຮັບຮ່າງກາຍ. ທີ່ນັ້ນ ບາງຜູ້ມີປັນຍາສະຫວ່າງໄສ ໄດ້ເຕີມເຕັມຄວາມໝາຍທີ່ຜູ້ອື່ນຍັງຂາດຢູ່.

Verse 42

विचिक्षिपुर्महात्मानो नभोगतमिवामिषम् । तत्रा हं करमुद्यम्य प्रावोचं पूर्यतां द्विजाः

ບັນດາມະຫາອາດມານັ້ນ ໂຍນຖຽງກັນດັ່ງເນື້ອທີ່ຖືກໂຍນຂຶ້ນສູ່ຟ້າ. ແລ້ວຂ້ອຍຍົກມືຂຶ້ນ ແລະກ່າວວ່າ «ຂໍໃຫ້ຕັດສິນໃຫ້ສຳເລັດ ໂອ ດວິຊະ!»

Verse 43

काकारावैः किमतैर्वो यद्यस्ति ज्ञानशालिता । व्याकुरुध्वं ततः प्रश्रान्मम दुर्विषहान्बहून्

ຖ້າໃນພວກເຈົ້າມີປັນຍາແທ້ ສຽງຮ້ອງດັ່ງກາ ແລະການຖຽງກັນນີ້ຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດ? ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງອະທິບາຍຄຳຖາມຫຼາຍຂອງຂ້ອຍ ແມ່ນແມ່ນວ່າຍາກຕໍ່ການຮັບໄວ້ກໍຕາມ।

Verse 44

ब्राह्मणा ऊचुः । वद ब्राह्मण प्रश्रान्स्वाञ्छ्रुत्वाऽधास्यामहे वयम् । परमो ह्येष नो लाभः प्रक्षान्पृच्छति यद्भवान्

ພວກພຣາຫມັນກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງກ່າວເຖີດ ໂອ ພຣາຫມັນ, ຄຳຖາມຂອງເຈົ້າ; ເມື່ອພວກເຮົາໄດ້ຟັງແລ້ວ ຈະຕອບໃຫ້. ນີ້ແມ່ນລາບອັນສູງສຸດຂອງພວກເຮົາ—ທີ່ເຈົ້າມາຖາມ»។

Verse 45

अहं पूर्विकया ते वै न्यषेधंत परस्परम् । अहं पूर्वमहं पूर्वमिति वीरा यथा रणे

ແລ້ວດ້ວຍຄວາມຖືຕົນວ່າ «ຂ້ອຍກ່ອນ» ພວກເຂົາກໍຂັດຂວາງກັນແລະກັນ—ແຕ່ລະຄົນກ່າວວ່າ «ຂ້ອຍຈະເວົ້າກ່ອນ, ຂ້ອຍກ່ອນ!» ດັ່ງວິລະຊົນໃນສະໜາມຮົບ।

Verse 46

ततस्तान्ब्रवं प्रश्रानहं द्वादश पूर्वकान् । श्रुत्वा ते मामवो चंत लीलायंतो मुनीश्वराः

ຕໍ່ມາ ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວຖາມບັນດາຜູ້ເຖົ້າທັງສິບສອງນັ້ນ ດ້ວຍຄຳຖາມຂອງຂ້ອຍ. ເມື່ອພວກເຂົາໄດ້ຟັງ ມຸນີຜູ້ປະເສີດກໍຕອບ—ດັ່ງກັບຫຼິ້ນເບົາໆ ເຫມືອນເປັນເລື່ອງງ່າຍສຳລັບພວກເຂົາ।

Verse 47

किं ते द्विज बालप्रश्नैरमीभिः स्वल्पकैरपि । अस्माकं यन्निहीनं त्वं मन्यसे स ब्रवीत्वमून्

ໂອ ພຣາຫມະນະ, ຄໍາຖາມແບບເດັກນ້ອຍເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນມີປະໂຫຍດອັນໃດ ແມ່ນແຕ່ນ້ອຍກໍຕາມ? ຖ້າທ່ານເຫັນວ່າພວກເຮົາຂາດຕົກ ຈົ່ງກ່າວອອກຢ່າງຊັດເຈນ।

Verse 48

ततोति विस्मितश्चाहं मन्यमानः कृतार्थताम् । तेषां निहीनं संचिंत्य प्रावोचं प्रब्रवीत्वयम्

ແລ້ວຂ້ອຍກໍປະຫລາດໃຈ ໂດຍຄິດວ່າ ຈຸດປະສົງຂອງຂ້ອຍສໍາເລັດແລ້ວ. ຄິດທົບທວນວ່າເຂົາເຈົ້າອາດຂາດສິ່ງໃດ ແລ້ວຂ້ອຍຈຶ່ງເວົ້າອອກ ແລະກ່າວຄວາມເຫັນຂອງຂ້ອຍ।

Verse 49

ततः सुतनुनामा स बालोऽबालोऽभ्युवाच माम् । मम मंदायते वाणी प्रश्नैः स्वल्पैस्तव द्विज । तथापि वच्मि मां यस्मान्निहीनं मन्यते भवान्

ແລ້ວເດັກນ້ອຍຊື່ ສຸຕະນຸ ກ່າວກັບຂ້ອຍ—ແມ່ນເດັກແຕ່ບໍ່ແມ່ນເດັກອ່ອນປັນຍາ: “ໂອ ພຣາຫມະນະ, ຄໍາຖາມນ້ອຍໆຂອງທ່ານ ເຮັດໃຫ້ວາຈາຂອງຂ້ອຍສະດຸດ. ແຕ່ກໍຈະກ່າວ ເພາະທ່ານເຫັນວ່າຂ້ອຍຂາດຕົກ”।

Verse 50

सुतनुरुवाच । अक्षरास्तु द्विपं चाशन्मातृकायाः प्रकीर्तिताः

ສຸຕະນຸ ກ່າວວ່າ: “ອັກສອນແຫ່ງ ມາຕຣິກາ ຖືກປະກາດວ່າມີ ຫ້າສິບສອງ ຕົວ”।

Verse 51

ओंकारः प्रथमस्तत्र चतुर्दश स्वरास्तथा । स्पर्शाश्चैव त्रयस्त्रिं शदनुस्वारस्तथैव च

“ໃນນັ້ນ ໂອມກາຣ (Oṃkāra) ເປັນອັນດັບທໍາອິດ; ຕໍ່ມາແມ່ນສະຫວະ 14; ແລະພະຍັນຊະນະກຸ່ມ ‘ສະປັຣຊະ’ ມີ 33—ພ້ອມທັງ ອະນຸສະວາຣ (anusvāra) ດ້ວຍ”।

Verse 52

विसर्ज्जनीयश्च परो जिह्वामूलीय एव च । उपध्मानीय एवापि द्विपंचाशदमी स्मृताः

ແລະ ວິສັກກະ (visarga), ສຽງ «ປະຣະ», ຈິຫວາມູລີຍະ (jihvāmūlīya), ແລະ ອຸປັດທະມານີຍະ (upadhmānīya)—ດັ່ງນີ້ເຂົາຈື່ຈຳວ່າ ຄົບຫ້າສິບສອງ.

Verse 53

इति ते कथिता संख्या अर्थं चैषां श्रृणु द्विज । अस्मिन्नर्थे चेति हासं तव वक्ष्यामि यः पुरा

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວຈຳນວນຂອງມັນແລ້ວ; ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງຄວາມໝາຍຂອງມັນ ໂອ ພຣາຫມັນ. ແລະໃນຄວາມໝາຍນີ້ ຂ້ອຍຈະເລົ່ານິທານເກົ່າອັນສອນໃຈ ທີ່ເຄີຍເຮັດໃຫ້ຫົວເຮາະ.

Verse 54

मिथिलायां प्रवृत्तोऽभूद्ब्राह्मणस्य निवेशने । मिथिलायां पुरा पुर्यां ब्राह्मणः कौथुमाभिधः

ໃນການເກົ່າກ່ອນ ໃນນະຄອນມິຖິລາ ມີພຣາຫມັນຜູ້ໜຶ່ງຊື່ ກອທຸມະ (Kauthuma) ອາໄສຢູ່ຢ່າງມັ່ນຄົງໃນເຮືອນຂອງຕົນ.

Verse 55

येन विद्याः प्रपठिता वर्तंते भुवि या द्विज । एकत्रिंशत्सहस्राणि वर्षाणां स कृतादरः

ໂອ ພຣາຫມັນ, ໂດຍທ່ານນັ້ນ ວິຊາທັງຫຼາຍທີ່ໃຊ້ກັນໃນໂລກ ໄດ້ຖືກຮຽນຮູ້ຢ່າງຖ້ວນຖີ່. ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບແລະຄວາມພາກເພຍ ທ່ານສືບຕໍ່ຢູ່ສາມສິບໜຶ່ງພັນປີ.

Verse 56

क्षणमप्यनवच्छिन्नं पठित्वा गेहवानभूत् । ततः केनापि कालेन कौथुमस्याभवत्सुतः

ທ່ານໄດ້ຮຽນອ່ານໂດຍບໍ່ຂາດຕອນ ແມ່ນແຕ່ຊົ່ວຂະນະໜຶ່ງ; ແລ້ວທ່ານກໍເປັນຄະຫັດ (ຜູ້ຄອບຄົວ). ຕໍ່ມາ ໃນການເວລາໜຶ່ງ ກອທຸມະກໍມີບຸດຊາຍເກີດຂຶ້ນ.

Verse 57

जडवद्वर्त्तमानः स मातृकां प्रत्यपद्यत । पठित्वा मातृकामन्यन्नाध्येति स कथंचन

ລາວດຳລົງຢູ່ດັ່ງຄົນທຶບ ແລະໄດ້ເຂົ້າຮຽນພຽງແຕ່ “ມາຕຣິກາ” ຄືອັກສອນ. ແມ່ນແຕ່ຮູ້ອັກສອນແລ້ວ ກໍບໍ່ອາດກ້າວໄປສູ່ການຮຽນຕໍ່ໄດ້ເລີຍ।

Verse 58

ततः पिता खिन्नरूपी जडं तं समभाषत । अधीष्व पुत्रकाधीष्व तव दास्यामि मोदकान्

ຕໍ່ມາ ພໍ່ມີໃບໜ້າເສົ້າໝອງ ໄດ້ກ່າວກັບລູກຜູ້ທຶບນັ້ນວ່າ: “ລູກເອີຍ ຈົ່ງຮຽນ—ຈົ່ງຮຽນ! ພໍ່ຈະໃຫ້ໂມດະກະຫວານໆ ແກ່ເຈົ້າ.”

Verse 59

अथान्यस्मै प्रदास्यामि कर्णावुत्पाटयामि ते

“ບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ພໍ່ຈະໃຫ້ມັນແກ່ຄົນອື່ນ—ແລະພໍ່ຈະດຶງຫູຂອງເຈົ້າອອກ!”

Verse 60

पुत्र उवाच । तात किं मोदकार्थाय पठ्यते लोभहेतवे । पठनंनाम यत्पुंसां परामार्थं हि तत्स्मृतम्

ລູກກ່າວວ່າ: “ພໍ່ເອີຍ ການຮຽນເຮັດເພື່ອໂມດະກະ ເພາະຄວາມໂລບຫຼື? ການຮຽນຂອງມະນຸດ ຖືກຈື່ຈຳວ່າ ເພື່ອຈຸດປະສົງອັນສູງສຸດ.”

Verse 61

कौथुम उवाच । एवं ते वदमानस्य आयुर्भवतु ब्रह्मणः । साध्वी बुद्धिरियं तेऽस्तु कुतो नाध्येष्यतः परम्

ກໍຖຸມະກ່າວວ່າ: “ເມື່ອເຈົ້າເວົ້າດັ່ງນີ້ ຂໍໃຫ້ເຈົ້າມີອາຍຸຍືນດັ່ງພຣະພຣະຫມາ. ຂໍໃຫ້ປັນຍາອັນດີງາມນີ້ເປັນຂອງເຈົ້າ—ແລ້ວຈະມີເຫດໃດທີ່ຈະບໍ່ຮຽນຕໍ່ໃຫ້ສູງຂຶ້ນ?”

Verse 62

पुत्र उवाच । तात सर्वं परिज्ञेयं ज्ञानमत्रैव वै यतः । ततः परं कंठशोषः किमर्थं क्रियते वद

ບຸດໄດ້ກ່າວວ່າ: «ພໍ່ເອີຍ ຖ້າຄວາມຮູ້ທີ່ຄວນຮູ້ທັງປວງຢູ່ນີ້ແລ້ວ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕ້ອງສວດຕໍ່ຈົນຄໍແຫ້ງ? ຂໍຈົ່ງບອກຈຸດປະສົງ»

Verse 63

पितोवाच । विचित्रं भाषसे बाल ज्ञातोऽत्रार्थश्च कस्त्वया । ब्रूहि ब्रूहि पुनर्वत्स श्रोतुमिच्छामि ते गिरम्

ພໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ເດັກນ້ອຍເອີຍ ເຈົ້າເວົ້າໄດ້ແປກປະຫຼາດນ່າອັດສະຈັນ. ເຈົ້າເຂົ້າໃຈຄວາມໝາຍຫຍັງຢູ່ນີ້? ຈົ່ງເວົ້າເຖີດ—ເວົ້າອີກຄັ້ງ ລູກເອີຍ; ຂ້ອຍຢາກຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງເຈົ້າ»

Verse 64

पुत्र उवाच । एकत्रिंशत्सहस्राणि पठित्वापि त्वया पितः । नानातर्कान्भ्रांतिरेव संधिता मनसिस्वके

ບຸດໄດ້ກ່າວວ່າ: «ພໍ່ເອີຍ ແມ່ນແຕ່ເຈົ້າອ່ານຮຽນຮູ້ສາມສິບເອັດພັນແລ້ວກໍຕາມ ໂດຍຕັກກະຫຼາຍຢ່າງ ເຈົ້າກໍແຕ່ເຢັບຕໍ່ຄວາມສັບສົນໃນໃຈຕົນເອງ»

Verse 65

अयमयं चायमिति धर्मो यो दर्शनोदितः । तेषु वातायते चेतस्तव तन्नाशयामि ते

«ນີ້ອັນນີ້ ແລະນີ້ອີກ»—ທຳມະທີ່ດາສະນະຕ່າງໆປະກາດ; ໃນພວກນັ້ນ ໃຈຂອງເຈົ້າພັດໄປພັດມາດັ່ງລົມ. ນັ້ນແຫຼະ ຂ້ອຍຈະທຳລາຍໃຫ້ເຈົ້າ»

Verse 66

उपदेशं पठस्येव नैवार्थज्ञोऽसि तत्त्वतः । पाठमात्रा हि ये विप्रा द्विपदाः पशवो हि ते

ເຈົ້າພຽງແຕ່ອ່ານສວດຄໍາສອນ ແຕ່ໂດຍຄວາມແທ້ ບໍ່ຮູ້ຄວາມໝາຍຕາມຕັດສະວະ. ພວກພຣາຫມັນທີ່ມີແຕ່ການອ່ານຈໍາ ກໍເປັນສັດສອງຂາແທ້ໆ

Verse 67

तत्ते ब्रवीमि तद्वाक्यं मोहमार्तंडमद्भुतम्

ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວໃຫ້ທ່ານຟັງຖ້ອຍຄໍານັ້ນ—ອັນອັດສະຈັນດັ່ງຕາເວັນ ທີ່ທໍາລາຍຄວາມຫຼົງໄຫຼ।

Verse 68

अकारः कथितो ब्रह्मा उकारो विष्णुरुच्यते । मकारश्च स्मृतो रुद्रस्त्रयश्चैते गुणाः स्मृताः

ສຽງ «ອ» ຖືກປະກາດວ່າເປັນ ພຣະພຣະຫມາ; ສຽງ «ອຸ» ກ່າວວ່າເປັນ ພຣະວິສນຸ; ສຽງ «ມ» ຈື່ຈໍາວ່າເປັນ ຣຸດຣະ। ທັງສາມນີ້ກໍຈື່ຈໍາວ່າເປັນ ຄຸນະສາມ ເຊັ່ນກັນ।

Verse 69

अर्धमात्रा च या मूर्ध्नि परमः स सदाशिवः । एवमोंकारमाहात्म्यं श्रुतिरेषा सनातनी

ແລະ «ອັດທະມາດຣາ» ທີ່ສະຖິດຢູ່ເທິງກະຫຼອດສີສະ ແມ່ນຜູ້ສູງສຸດ—ສະດາຊິວະ। ດັ່ງນີ້ແມ່ນມະຫາອານຸພາບຂອງ ໂອມກາຣະ: ນີ້ແມ່ນຄໍາສອນອັນນິລັນດອນຂອງ ສຣຸຕິ।

Verse 70

ओंकारस्य च माहात्म्यं याथात्म्येन न शक्यते । वर्षाणामयुतेनापि ग्रंथकोटिभिरेव वा

ມະຫາອານຸພາບຂອງ ໂອມກາຣະ ບໍ່ອາດຈະພູດອອກໃຫ້ຄົບຖ້ວນຕາມຄວາມເປັນຈິງໄດ້—ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍເວລາສິບພັນປີ ຫຼືດ້ວຍປຶ້ມສິບລ້ານເລັ່ມກໍຕາມ।

Verse 71

पुनर्यत्सारसर्वस्वं प्रोक्तं तच्छ्रूयतां परम् । अःकारांता अकाराद्या मनवस्ते चतुर्दश

ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງຕໍ່ໄປ ອັນເປັນແກ່ນສານສູງສຸດຂອງທີ່ໄດ້ກ່າວແລ້ວ। ມະນຸ 14 ອົງ—ເລີ່ມດ້ວຍ «ອ» ແລະສິ້ນສຸດດ້ວຍ «ອະຫ»—ແມ່ນເຫຼົ່ານີ້।

Verse 72

स्वायंभुवश्च स्वारोचिरौत्तमो रैवतस्तथा । तामसश्चाक्षुषः षष्ठस्तथा वैवस्वतोऽधुना

Svāyaṃbhuva, Svārociṣa, Uttama ແລະ Raivata ດັ່ງນັ້ນ; ຕໍ່ມາ Tāmasa ແລະ Cākṣuṣa ເປັນມະນຸອົງທີ 6; ບັດນີ້ແມ່ນ Vaivasvata.

Verse 73

सावर्णिर्ब्रह्मसावर्णी रुद्रसावर्णिरेव च । दक्षसावर्णिरेवापि धर्मसावर्णिरेव च

Sāvarṇi, Brahma-sāvarṇi ແລະ Rudra-sāvarṇi; ອີກທັງ Dakṣa-sāvarṇi ແລະ Dharma-sāvarṇi ດ້ວຍ.

Verse 74

रौच्यो भौत्यस्तथा चापि मनवोऽमी चतुर्दश । श्वेतः पांडुस्तथा रक्तस्ताम्रः पीतश्च कापिलः

Raucya ແລະ Bhautyā ດ້ວຍ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນມະນຸ 14 ອົງ. (ມີ) ຂາວ, ຈາງ, ແດງ, ສີທອງແດງ, ເຫຼືອງ ແລະ ສີນ້ຳຕານອ່ອນ.

Verse 75

कृष्णः श्यामस्तथा धूम्रः सुपिशंगः पिशंगकः । त्रिवर्णः शबलो वर्णैः कर्कंधुर इति क्रमात्

(ຕໍ່ມາ) ດຳ, ດຳເຂັ້ມ, ສີຄວັນ, ສີນ້ຳຕານສວ່າງ, ສີນ້ຳຕານ; ຕໍ່ມາ ສາມສີ ແລະ ສີປົນປົນ—ຕາມລຳດັບ ຈົນເຖິງ Karkaṃdhura.

Verse 76

वैवस्वतः क्षकारश्च तात कृष्णः प्रदृश्यते । ककाराद्य हकारांतास्त्रयस्त्रिंशच्च देवताः

“Vaivasvata” ຖືກຊີ້ບອກໂດຍພະຍາງ “kṣa”; ແລະ ໂອ້ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, “Kṛṣṇa” ກໍປາກົດວ່າຖືກຊີ້ນຳເຊັ່ນກັນ. ຈາກ “ka” ເປັນຕົ້ນ ຫາ “ha” ເປັນທ້າຍ ເຂົ້າໃຈວ່າແມ່ນເທວະ 33 ອົງ.

Verse 77

ककाराद्याष्ठकारांता आदित्या द्वादश स्मृताः । धाता मित्रोऽर्यमा शक्रो वरुणाश्चांशुरेव च

ແຕ່ “ka” ເປັນຕົ້ນ ຫາ “ṭha” ເປັນທ້າຍ ໄດ້ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນ ອາທິຕະ 12 ອົງ: ທາຕາ, ມິດຣະ, ອັຣຍະມາ, ສັກຣະ, ວະຣຸນະ ແລະ ອັມຊຸ ດ້ວຍ.

Verse 78

भगो विवस्वान्पूषा च सविता दशमस्तथा । एकादशस्तथा त्वष्टा विष्णुर्द्वादश उच्यते

ພະຄະ (Bhaga), ວິວັສວານ (Vivasvān), ແລະ ພູສັນ (Pūṣan); ສະວິຕຣິ (Savitṛ) ເປັນອົງທີ 10; ຕວັສຕຣິ (Tvaṣṭṛ) ເປັນອົງທີ 11; ແລະ ວິສນຸ (Viṣṇu) ຖືກປະກາດເປັນອົງທີ 12.

Verse 79

जघन्यजः स सर्वेषामादित्यानां गुणाधिकः । डकाराद्या बकारांता रुद्राश्चैकादशैव तु

ຜູ້ເກີດທ້າຍນັ້ນ ເປັນຜູ້ຍິ່ງດ້ວຍຄຸນທຳ ໃນບັນດາອາທິຕະທັງປວງ. ຈາກ “ḍa” ເປັນຕົ້ນ ຫາ “ba” ເປັນທ້າຍ ນັ້ນແທ້ໆແມ່ນ ຣຸດຣະ 11 ອົງ.

Verse 80

कपाली पिंगलो भीमो विरुपाक्षो विलोहितः । अजकः शासनः शास्ता शंभुश्चण्डो भवस्तथा

ກະປາລີ (Kapālī), ປິງກະລະ (Piṅgala), ພີມະ (Bhīma), ວິຣູປາກສະ (Virūpākṣa), ວິໂລຫິຕະ (Vilohita), ອະຊະກະ (Ajaka), ສາສະນະ (Śāsana), ສາສຕາ (Śāstā), ສັມພຸ (Śambhu), ຈັນຑະ (Caṇḍa), ແລະ ພະວະ (Bhava)—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຣຸດຣະ.

Verse 81

भकाराद्याः षकारांता अष्टौ हि वसवो मताः । ध्रुवो घोरश्च सोमश्च आपश्चैव नलोऽनिलः

ຈາກ “bha” ເປັນຕົ້ນ ຫາ “ṣa” ເປັນທ້າຍ ຖືກນັບວ່າເປັນ ວະສຸ 8 ອົງ: ທຣຸວະ (Dhruva), ໂຄຣະ (Ghora), ໂສມະ (Soma), ອາປະ (Āpa), ນະລະ (Nala), ແລະ ອະນິລະ (Anila).

Verse 82

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च अष्टौ ते वसवः स्मृताः । सौ हश्चेत्यश्विनौ ख्यातौ त्रयस्त्रिंशदिमे स्मृताः

ປຣະຕະຍູຊະ ແລະ ປຣະພາສະ—ດັ່ງນີ້ແມ່ນວະສຸ 8 ອົງທີ່ຖືກຈື່ຈຳ. ‘ຊາວ’ ແລະ ‘ຮາ’ ໂດງດັງເປັນອັສວິນ 2 ອົງ. ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຈື່ຈຳວ່າເປັນເທວະ 33 ອົງ.

Verse 83

अनुस्वारो विसर्गश्च जिह्वामूलीय एव च । उपध्मानीय इत्येते जरायुजास्तथांडजाः

ອະນຸສະວາຣະ, ວິສັກຄະ, ຈິຫວາມູລີຍ ແລະ ອຸປະທະມານີຍ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍທີ່ກ່າວໄວ້; ແລະໃນທີ່ນີ້ຍັງສອດຄ່ອງກັບສັດທີ່ເກີດຈາກຄັນ ແລະ ທີ່ເກີດຈາກໄຂ່.

Verse 84

स्वेदजाश्चोद्भिजाश्चेति तत जीवाः प्रकीर्तिताः । भावार्थः कथितश्चायं तत्त्वार्थं श्रृणु सांप्रतम्

ແລະຜູ້ເກີດຈາກເຫື່ອ ແລະຜູ້ງອກຂຶ້ນຈາກດິນ—ດັ່ງນີ້ບັນດາສັດມີຊີວິດຖືກປະກາດ. ນີ້ແມ່ນຄວາມໝາຍພາຍນອກ; ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງຄວາມໝາຍແທ້ຕາມຕັດຕະວະ.

Verse 85

ये पुमांसस्त्वमून्देवान्समाश्रित्य क्रियापराः । अर्धमात्रात्मके नित्ये पदे लीनास्त एव हि

ຜູ້ໃດທີ່ອາໄສເທວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນທີ່ພຶ່ງ ແລະມຸ່ງໝັ້ນໃນກິດກຳອັນສັກສິດ ຍ່ອມລະລາຍເຂົ້າສູ່ພະສະຖານອັນນິດທີ່ມີແກ່ນເປັນ ‘ອະຣະດະມາຕຣາ’—ພວກເຂົາເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງຮວມກັບຢ່າງແທ້ຈິງ.

Verse 86

चतुर्णां जीवयोनीनां तदैव परिमुच्यते । यदाभून्मनसा वाचा कर्मणा च यजेत्सुरान्

ຜູ້ໜຶ່ງຈະພົ້ນທັນທີຈາກພັນທະຂອງຍົນີຊີວິດ 4 ປະເພດ ເມື່ອເຂົາບູຊາເທວະດ້ວຍໃຈ ດ້ວຍວາຈາ ແລະດ້ວຍການກະທຳອັນທຳມະ—ພ້ອມດ້ວຍພັກຕິອັນເຕັມປ່ຽມ.

Verse 87

यस्मिञ्छास्त्रे त्वमी देवा मानिता नैव पापिभिः । तच्छास्त्रं हि न मंतव्यं यदि ब्रह्मा स्वयं वदेत्

ຄໍາສອນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ບູຊາເທວະເຫຼົ່ານີ້ ແລະຖືກຄໍານັບໂດຍຄົນບາບ ຄໍາສອນນັ້ນບໍ່ຄວນນັບເປັນຄໍາພີ ແມ່ນແຕ່ພຣະພຣະຫມາເອງກ່າວກໍຕາມ।

Verse 88

अमी च देवाः सर्वत्र श्रौते मार्गे प्रतिष्ठिताः । पाषण्डशास्त्रे सर्वत्र निषिद्धाः पापकर्मभिः

ເທວະເຫຼົ່ານີ້ຕັ້ງຢູ່ທົ່ວໄປໃນມາກທາງພິທີວິເທດ (śrauta) ແຕ່ໃນຄໍາສອນນອກທາງ (ປາສັນດະ) ພວກທ່ານຖືກຫ້າມແລະປະຕິເສດທົ່ວໄປ ໂດຍການກະທໍາບາບ।

Verse 89

तदमून्ये व्यतिक्रम्य तपो दानमथो जपम् । प्रकुर्वंति दुरात्मानो वेपते मरुतः पथि

ຄົນໃຈຊົ່ວເຫຼົ່ານັ້ນລ່ວງເກີນການບູຊາເທວະເຫຼົ່ານີ້ ແລ້ວເຮັດຕະປະ, ທານ, ແລະຈະປະ (japa); ແຕ່ເສັ້ນທາງແຫ່ງລົມ—ລະບຽບຈັກກະວານ—ກໍສັ່ນໄຫວເນື່ອງຈາກພວກເຂົາ।

Verse 90

अहो मोहस्य माहात्म्यं पश्यताविजितात्मनाम् । पठंति मातृकां पापा मन्यंते न सुरानिह

ໂອ້ ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຄວາມຫຼົງ! ຈົ່ງເບິ່ງຜູ້ທີ່ບໍ່ຊະນະຕົນເອງ: ຄົນບາບອ່ານ ‘ມາຕຣິກາ’ (ອັກສອນ/ມັນຕຣາ) ແຕ່ໃນນີ້ພວກເຂົາບໍ່ຍອມຮັບເທວະເລີຍ।

Verse 91

सुतनुरुवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा पिताभूदतिविस्मितः । पप्रच्छ च बहून्प्रश्रान्सोप्य वादीत्तथातथा

ສຸຕະນຸກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາຂອງເຂົາ ພໍ່ກໍປະຫລາດໃຈຢ່າງຫຼາຍ. ທ່ານຖາມຄໍາຖາມຫຼາຍປະການ ແລະອີກຝ່າຍກໍຕອບຕາມນັ້ນທຸກປະການ।

Verse 92

मयापि तव प्रोक्तोऽयं मातृकाप्रश्र उत्तमः । द्वितीयं श्रृणु तं प्रश्नं पंचपंचाद्भुतं गृहम्

ຄໍາຖາມອັນປະເສີດເກືອບກ່ຽວກັບ ມາຕຣິກາ (mātṛkā) ນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າແລ້ວ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງຄໍາຖາມທີສອງ—ເລື່ອງ «ເຮືອນ» ອັນອັດສະຈັນ ທີ່ເກີດຈາກ ຫ້າ ແລະ ຫ້າ.

Verse 93

पंचभूतानि पञ्चैव कर्मज्ञानेंद्रियाणि च । पंच पंचापि विषया मनोबुद्ध्यहमेव च

ມີທາດທັງຫ້າ. ແລະຍັງມີອິນທຣີຍ໌ແຫ່ງການກະທໍາຫ້າ ແລະ ອິນທຣີຍ໌ແຫ່ງຄວາມຮູ້ຫ້າ. ອີກທັງວິສັຍຫ້າ (ວັດຖຸແຫ່ງອາລົມ) ພ້ອມດ້ວຍ ມະໂນ, ພຸດທິ, ແລະ ອະຫັງກາຣ (ອັດຕາຕົນ).

Verse 94

प्रकृतिः पुरुषश्चैव पञ्चविंशः सदाशिवः । पञ्चपञ्चभिरेततैस्तु निष्पन्नं गृहमुच्यते

ປຣະກຣິຕິ (Prakṛti) ແລະ ປຸຣຸສະ (Puruṣa) ພ້ອມທັງອົງທີ 25 ຄື ສະດາສິວະ (Sadāśiva). ໂດຍກຸ່ມຫ້າ-ຫ້າເຫຼົ່ານີ້ «ເຮືອນ» ຫຼືໂຄງສ້າງແຫ່ງກາຍ ຈຶ່ງຖືກກ່າວວ່າເກີດຂຶ້ນ.

Verse 95

देहमेतदिदं वेद तत्त्वतो यात्यसौ शिवम् । बहुरूपां स्त्रियं प्राहुर्बुद्धिं वेदांतवादिनः

ຜູ້ໃດຮູ້ກາຍນີ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄປສູ່ ພຣະສິວະ (Śiva). ບັນດາຜູ້ສອນເວດານຕະ ເອີ້ນ ພຸດທິ (buddhi) ວ່າເປັນ «ຍິງ» ຫຼາຍຮູບ—ປ່ຽນຮູບຢູ່ເສມອ.

Verse 96

सा हि नानार्थभजनान्नानारूपं प्रपद्यते । धर्मस्यैकस्य संयोगाद्बहुधाप्येकिकैव सा

ແມ່ນແທ້ວ່າຖືກພຶງພາເພື່ອເປົ້າໝາຍຫຼາຍຢ່າງ ນາງກໍຮັບຮູບພາຍນອກຫຼາຍຮູບ. ແຕ່ໂດຍການເຊື່ອມກັບ ທັມມະ (Dharma) ອັນດຽວ ນາງຍັງຄົງເປັນອັນດຽວໂດຍສານະ—ແມ່ນແຕ່ປາກົດໄດ້ຫຼາຍທາງ.

Verse 97

इति यो वेदे तत्त्वार्थं नासौ नरकमाप्नुयात् । मुनिभिर्यश्च न प्रोक्तं यन्न मन्येत दैवतान्

ຜູ້ໃດຮູ້ແຈ້ງອັດຖະທຳອັນແທ້ນີ້ ຍໍ່ມິຕົກສູ່ນະລົກ. ແລະຢ່າເອີ້ນວ່າເປັນເທວະດາ ສິ່ງທີ່ບັນດາມຸນີບໍ່ໄດ້ປະກາດໄວ້.

Verse 98

वचनं तद्बुधाः प्रहुर्बंधं चित्रकथं त्विति । यच्च कामान्वितं वाक्यं पंचमं वाप्यतः श्रुणु

ບັນດາບຸດທະປັນຍາກ່າວວ່າ ຄຳເວົ້າແບບນັ້ນແມ່ນ “ພັນທະ” ເປັນແຕ່ນິທານສີສັນ. ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງຄຳກ່າວປະເພດທີຫ້າດ້ວຍ—ຄຳທີ່ຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍຕັນຫາ.

Verse 99

एको लोभो महान्ग्राहो लोभात्पापं प्रवर्तते । लोभात्क्रोधः प्रभवति लोभात्कामः प्रवर्तते

ຄວາມໂລບພຽງຢ່າງດຽວແມ່ນສັດລ້າທີ່ໃຫຍ່ຫຼວງ. ຈາກໂລບ ບາບເກີດຂຶ້ນ; ຈາກໂລບ ຄວາມໂກດເກີດ; ຈາກໂລບ ຕັນຫາກໍເພີ່ມພູນບໍ່ຢຸດ.

Verse 100

लोभान्मोहश्च माया च मानः स्तम्भः परेष्सुता । अविद्याऽप्रज्ञता चैव सर्वं लोभात्प्रवर्तते

ຈາກໂລບ ເກີດມີຄວາມຫຼົງແລະການຫລອກລວງ, ຄວາມຈອງຫອງແລະຄວາມດື້ດຶນອວດອ້າງ, ຄວາມປະທຸດຮ້າຍຕໍ່ຜູ້ອື່ນ; ອະວິດຍາແລະຄວາມບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ—ແທ້ຈິງທັງໝົດນີ້ລ້ວນມາຈາກໂລບ.

Verse 101

हरणं परवित्तानां परदाराभिमर्शनम् । साहसानां च सर्वेषामकार्याणआं क्रियास्तथा

ການລັກເອົາຊັບຂອງຜູ້ອື່ນ, ການລ່ວງລະເມີດຄູ່ຄອງຂອງຜູ້ອື່ນ, ແລະການກະທຳຮ້າຍດ້ວຍຄວາມຮຸນແຮງທຸກປະເພດ—ການກະທຳອັນບໍ່ຄວນເຫຼົ່ານີ້ກໍເກີດຈາກກິເລດນັ້ນເຊັ່ນກັນ.

Verse 102

स लोभः सह मोहेन विजेतव्यो जितात्मना । दम्भो द्रोहश्च निंदा च पैशुन्यं मत्सरस्तथा

ຄວາມໂລບ ພ້ອມດ້ວຍຄວາມຫຼົງ ຕ້ອງໃຫ້ຜູ້ຊະນະຕົນເອງ ພິຊິດໃຫ້ໄດ້. ຈາກນັ້ນເກີດການເສແສ້ງ, ການຫັກຫຼັງ, ການນິນທາ, ການເວົ້າລັບຫຼັງ ແລະ ຄວາມອິດສາ.

Verse 103

भवन्त्येतानि सर्वाणि लुब्धानामकृतात्मनाम् । सुमहां त्यपि सास्त्राणि धारयंति बहुश्रुताः

ຄວາມຜິດທັງປວງນີ້ ເກີດໃນຜູ້ໂລບ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ຂັດເກົາຕົນ. ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຟັງຫຼາຍ ແລະຈື່ຈຳຄຳພີອັນໃຫຍ່ໂຕ ກໍຍັງຕົກໃນມັນໄດ້.

Verse 104

छेत्तारः संशयानां च लोभग्रस्ता व्रजंत्यधः । लोभक्रोधप्रसक्ताश्च शिष्टाचारबहिष्कृताः

ແມ່ນແຕ່ຜູ້ຕັດຂາດຄວາມສົງໄສໄດ້ ກໍຕົກຕ່ຳລົງເມື່ອຖືກຄວາມໂລບຄອບງຳ. ຜູ້ຕິດພັນກັບໂລບແລະໂກດ ຖືກຂັບອອກຈາກຈັນຍາຂອງຜູ້ຮູ້ດີ.

Verse 105

अन्तःक्षुरा वाङ्मधुराः कूपाश्धन्नास्तृणौरिव । कुर्वते ये बहून्मार्गांस्तांस्तान्हेतुबलन्विताः

ພາຍໃນເຂົາເຫມືອນມີດກົດຂົນ ແຕ່ຄຳເວົ້າຫວານ. ເຫມືອນບໍ່ນ້ຳທີ່ຖືກຫຍ້າປົກຄຸມ. ຜູ້ທີ່ສ້າງທາງຫຼາຍໆເພື່ອຫລອກລວງ ກໍເຮັດໄປທີລະຄົນ ພ້ອມດ້ວຍເຫດຜົນແລະກຳລັງເປັນອາວຸດ.

Verse 106

सर्वमार्गं विलुंमपंति लोभाज्जातिषु निष्ठुराः । धर्मावतंसकाः क्षुद्रा मुष्णंति ध्वजिनो जगत्

ດ້ວຍຄວາມໂລບ ຜູ້ໃຈແຂງ—ປາກົດໃນຫມູ່ຊົນຫຼາຍຊັ້ນ—ປົ້ນຊິງທຸກເສັ້ນທາງ. ຄົນຈິດໃຈຄັບແຄບ ປະດັບ “ທຳ” ເປັນເຄື່ອງປະດັບ ແລ້ວປົ້ນໂລກ ພ້ອມກັບຂະບວນທຸງທີ່ໂຊວ໌ຕົນ.

Verse 107

एतेऽतिपापिनो ज्ञेया नित्यं लोभसमन्विताः । जनको युवनाश्वश्च वृषादर्भिः प्रसेनजित्

ບຸກຄົນເຫຼົ່ານີ້ພຶງຮູ້ວ່າເປັນຜູ້ບາບຫນັກຢ່າງຍິ່ງ ແລະຜູກພັນກັບຄວາມໂລບຢູ່ເສມອ—ຈະນະກະ, ຢຸວະນາສະວະ, ວຶສາດະດັຣພິ, ແລະ ປຣະເສນະຈິດ.

Verse 108

लोभक्षयाद्दिवं प्राप्तास्तथैवान्ये जनाधिपाः । तस्मात्त्यजंति ये लोभं तेऽतिक्रामंति सागरम्

ໂດຍການສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມໂລບ ບັນດາກະສັດໄດ້ບັນລຸສະຫວັນ ແລະຜູ້ອື່ນໆກໍເຊັ່ນດຽວກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດລະທິ້ງຄວາມໂລບ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຂ້າມພົ້ນມະຫາສະໝຸດ (ແຫ່ງສັງສານ) ໄດ້.

Verse 109

संसाराख्यमतोऽनये ये ग्राहग्रस्ता न संशयः । अथ ब्राह्मणभेदांस्त्वमष्टो विप्रावधारय

ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດຖືກ ‘ສັງສານ’ ອັນນີ້ຈັບກຸມ ຍ່ອມເປັນດັ່ງຜູ້ຖືກຈະລະເຂ້ກັດກິນ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ. ບັດນີ້ ຈົ່ງເຂົ້າໃຈຈາກຂ້ອຍເຖິງການແບ່ງແຍກພຣາຫມະນະ 8 ປະເພດ, ໂອ ພຣາຫມະນະ.

Verse 110

मात्रश्च ब्राह्मणश्चैव श्रोत्रियश्च ततः परम् । अनूचानस्तथा भ्रूण ऋषिकल्प ऋषिर्मुनिः

ພວກເຂົາແມ່ນ: ‘ມາຕຣະ’ (ເກີດມາພຽງຕາມຊາດ), ພຣາຫມະນະ, ‘ສໂຣຕຣິຍະ’; ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ‘ອະນູຈານ’; ອີກທັງ ‘ພຣູນະ’, ‘ຣຶສິກັລປະ’, ‘ຣຶສິ’, ແລະ ‘ມຸນິ’.

Verse 111

एते ह्यष्टौ समुद्दिष्टा ब्राह्मणाः प्रथमं श्रुतौ । तेषां परः परः श्रेष्ठो विद्यावृत्तविशेषतः

ພຣາຫມະນະ 8 ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ໄດ້ຖືກປະກາດໄວ້ເປັນອັນດັບທໍາອິດໃນຈາຣີດປະເພນີ. ໃນພວກເຂົານັ້ນ ຜູ້ທີ່ຕາມຫຼັງແຕ່ລະຄົນ ຍ່ອມປະເສີດກວ່າຜູ້ກ່ອນ ເນື່ອງຈາກຄວາມແຕກຕ່າງໃນຄວາມຮູ້ແລະຈັນຍາປະພຶດ.

Verse 112

ब्राह्मणानां कुले जातो जातिमात्रो यदा भवेत् । अनुपेतः क्रियाहीनो मात्र इत्यभिधीयते

ຜູ້ໃດເກີດໃນຕະກູນພຣາຫມັນ ແຕ່ເປັນພຣາຫມັນແຕ່ດ້ວຍການເກີດ ບໍ່ໄດ້ຮັບພິທີອຸປະນະຍະ ແລະຂາດກິດທຳທີ່ຄວນປະພຶດ ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ມາຕຣ» ແມ່ນພຣາຫມັນແຕ່ຊື່ເທົ່ານັ້ນ।

Verse 113

एकोद्देश्यमतिक्रम्य वेदस्याचारवानृजुः । स ब्राह्मण इति प्रोक्तो निभृतः सत्यवाग्घृणी

ຜູ້ໃດບໍ່ຕິດຢູ່ແຕ່ບົດຮຽນດຽວຂອງເວດ ແຕ່ກ້າວພົ້ນໄປ ມີວິໄນໃນຈາຣິຍາ ແລະຊື່ສັດຕົງຕໍ່—ສຸພາບສງົບ, ເວົ້າຄຳຈິງ, ແລະມີເມດຕາກະຣຸນາ—ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ພຣາຫມັນ»।

Verse 114

एकां शाखां सकल्पां च षड्भिरंगैरधीत्य च । षट्कर्मनिरतो विप्रः श्रोत्रियोनाम धर्मवित्

ວິປຣະຜູ້ໃດຮຽນຮູ້ເວດສາຂາໜຶ່ງ ພ້ອມກັບກັນປະ ແລະເວດອັງຄະຫົກ ແລະມຸ່ງໝັ້ນໃນກິດຫົກປະການ ຜູ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ສໂຣຕຣິຍະ» ເປັນຜູ້ຮູ້ທຳມະ।

Verse 115

वेदवेदांगतत्त्वज्ञः शुद्धात्मा पापवर्जितः । श्रेष्ठः श्रोत्रियवान्प्राज्ञः सोऽनूचान इति स्मृतः

ຜູ້ໃດຮູ້ແຈ້ງແກ່ນຄວາມຂອງເວດ ແລະເວດອັງຄະ ມີຈິດໃຈບໍລິສຸດ ປາສະຈາກບາບ—ເປັນຜູ້ປະເສີດ ມີຄວາມຮູ້ແບບສໂຣຕຣິຍະ ແລະມີປັນຍາ—ຜູ້ນັ້ນຖືກຈື່ຈຳວ່າ «ອະນູຈານ»।

Verse 116

अनूचानगुणोपेतो यज्ञस्वाध्याययंत्रितः । भ्रूण इत्युच्यते शिष्टैः शेषभोजी जितेंद्रियः

ຜູ້ທີ່ປະກອບດ້ວຍຄຸນຄ່າແຫ່ງການຮຽນຮູ້ຢ່າງມີວິໄນ ຖືກຄວບຄຸມໂດຍຍັດຍະ ແລະການສະວາດຫຍາຍະເວດ ກິນແຕ່ອາຫານທີ່ເຫຼືອຫຼັງການຖວາຍ ແລະຊະນະອິນທຣີຍະ—ນັກຮູ້ເອີ້ນຜູ້ນັ້ນວ່າ «ພຣູນະ» ພຣາຫມັນຜູ້ສົມບູນ।

Verse 117

वैदिकं लौकिकं चैव सर्वज्ञानमवाप्य यः । आश्रमस्थो वशी नित्यमृषिकल्प इति स्मृतः

ຜູ້ໃດໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ທັງໝົດ ທັງວິທີເວດະ ແລະ ຄວາມຮູ້ໂລກີ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ໃນອາສຣົມຂອງຕົນ ດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງຕົນເອງຢ່າງສະເໝີ ຜູ້ນັ້ນຖືກຈື່ຈຳວ່າ «ຄ້າຍລຶສີ» (ṛṣikalpa)។

Verse 118

ऊर्ध्वरेता भवत्यग्र्यो नियताशी नसंश यी । शापानुग्रहयोः शक्तः सत्यसंधो भवेदृषिः

ຜູ້ນັ້ນຈະເປັນຜູ້ຍິ່ງສຸດ—ຍົກພະລັງຊີວິດໃຫ້ສູງ (ūrdhvareta), ກິນຢ່າງພອດປະມານ, ປາສຈາກຄວາມສົງໄສ; ມີອຳນາດໃນການສາບແຊ່ງແລະອວຍພອນ, ແລະຍຶດມັ່ນໃນສັດຈະ—ຜູ້ນັ້ນແຫຼະເປັນລຶສີ (ṛṣi)។

Verse 119

निवृत्तः सर्वतत्त्वज्ञः कामक्रोधविवर्जितः । ध्यानस्थानिष्क्रियो दांतस्तुल्यमृत्कांचनो मुनिः

ຖອນຕົນອອກຈາກການໄລ່ຕາມໂລກ, ຮູ້ແຈ້ງຕໍ່ຕັດຕະວະທັງປວງ, ປາສຈາກກາມແລະໂກດ; ຕັ້ງຢູ່ໃນສະມາທິ, ບໍ່ກະທຳ, ມີວິໄນ—ເຫັນດິນແລະຄຳເທົ່າກັນ—ຜູ້ນັ້ນແມ່ນມຸນິ (muni) ຜູ້ສງົບງຽບ।

Verse 120

एवमन्वयविद्याभ्यां वृत्तेन च समुच्छ्रिताः । त्रिशुक्लानाम विप्रेंद्राः पूज्यन्ते सवनादिषु

ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍສາຍສະກຸນອັນດີ ແລະ ວິຊາຄວາມຮູ້ ພ້ອມດ້ວຍຄວາມປະພຶດອັນເປັນແບບຢ່າງ ຈຶ່ງຖືກຍົກສູງ; ພຣາຫມະນະຜູ້ເລີດໃນພວກຕຣິຊຸກລາ (Triśukla) ຖືກນັບຖືບູຊາໃນພິທີສະວະນະ (savana) ແລະພິທີອື່ນໆ।

Verse 121

इत्येवंविधविप्रत्वमुक्तं श्रृणु युगादयः । नवमी कार्तिके शुक्ला कृतादिः परिकीर्तिता

ດັ່ງນີ້ ຄຸນຄ່າແຫ່ງຄວາມເປັນພຣາຫມະນະອັນປະເສີດແບບນີ້ ໄດ້ຖືກກ່າວແລ້ວ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງເລື່ອງຢຸກາດິ (Yugādi) ຄືການເລີ່ມຕົ້ນຂອງຍຸກ: ວັນທີ 9 ຂ້າງຂຶ້ນໃນເດືອນກາຣຕຕິກະ (Kārttika) ຖືກປະກາດເປັນການເລີ່ມຂອງກຣິຕະຍຸກ (Kṛta Yuga)។

Verse 122

वैशाखस्य तृतीया या शुक्ला त्रेतादिरुच्यते । माघे पञ्चदशीनाम द्वापरादिः स्मृता बुधैः

ວັນຕິຖີທີ 3 ຂ້າງຂຶ້ນ ໃນເດືອນໄວສາຂະ ເອີ້ນວ່າ ຈຸດເລີ່ມຂອງຍຸກເຕຣຕາ; ແລະບັນດານັກປັນຍາ ຈື່ຈຳວັນເຕັມດວງຈັນ ໃນເດືອນມາຄະ ເປັນຈຸດເລີ່ມຂອງຍຸກດວາປະຣະ।

Verse 123

त्रयोदशी नभस्ये च कृष्णा सा हि कलेः स्मृता । युगादयः स्मृता ह्येता दत्तस्याक्षयकारकाः

ວັນຕິຖີທີ 13 ຂ້າງແຮມ ໃນເດືອນນະພັດສະຍະ (Nabhasya) ຖືກຈື່ຈຳວ່າ ເປັນຈຸດເລີ່ມຂອງກະລິຍຸກ; ນີ້ແມ່ນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ «ຍຸກາດິ» ແລະເຮັດໃຫ້ທານ (dāna) ມີຜົນບໍ່ສິ້ນສຸດ।

Verse 124

एताश्चतस्रस्तिथयो युगाद्या दत्तं हुतं चाक्षयमाशु विद्यात् । युगेयुगे वर्षशतेन दानं युगादिकाले दिवसेन तत्फलम्

ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ໂດຍໄວວ່າ ຕິຖີທັງສີ່ນີ້ແມ່ນ «ຍຸກາດິ»; ທານທີ່ໃຫ້ ຫຼື ການບູຊາດ້ວຍໄຟ (ຫຸດ/ໂຮມ) ໃນວັນເຫຼົ່ານີ້ ຈະເປັນຜົນບໍ່ສິ້ນສຸດ. ທານທີ່ໃຫ້ຕະຫຼອດຮ້ອຍປີໃນແຕ່ລະຍຸກ ມີຜົນເທົ່າກັນກັບການໃຫ້ໃນວັນດຽວ ໃນເວລາຍຸກາດິ।

Verse 125

युगाद्याः कथिता ह्येता मन्वाद्याः श्रृणु सांप्रतम् । अश्वयुक्छुक्लनवमी द्वादशी कार्तिके तथा

ຍຸກາດິເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ກ່າວແລ້ວ; ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງເຖິງ «ມັນວາດິ»। ຄື ວັນຕິຖີທີ 9 ຂ້າງຂຶ້ນ ໃນເດືອນອັດສະວະຍຸດ (Aśvayuj) ແລະ ວັນຕິຖີທີ 12 ໃນເດືອນກາຣຕິກ (Kārttika) ເຊັ່ນກັນ।

Verse 126

तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च । फाल्गुनस्य त्वमावास्या पौषस्यैकादशी तथा

ຕິຖີທີ 3 ໃນເດືອນໄຈຕຣະ (Caitra) ແລະ ຕິຖີທີ 3 ໃນເດືອນພາດຣະປະດະ (Bhādrapada); ວັນອະມາວາສະຍາ (ດວງຈັນດັບ) ໃນເດືອນພາລກຸນະ (Phālguna); ແລະ ວັນເອກາດະສີ (Ekādaśī) ໃນເດືອນເປົາສະ (Pauṣa)—ຕິຖີອັນສັກສິດເຫຼົ່ານີ້ ຖືກສັນລະເສີນເປັນພິເສດ ສຳລັບການໃຫ້ທານທາງທຳມະ।

Verse 127

आषाढस्यापि दशमी माघमासस्य सप्तमी । श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णिमा

ຍັງມີການສັນລະເສີນອີກດ້ວຍ: ວັນທີ 10 ໃນເດືອນອາສາດະ, ວັນທີ 7 ໃນເດືອນມາຄະ, ວັນທີ 8 ໃນຄຣິສນະປັກຂະຂອງເດືອນສຣາວະນະ, ແລະວັນພູນມີ (ເດືອນເຕັມ) ຂອງເດືອນອາສາດະ—ເປັນໂອກາດມີພະລັງສໍາລັບບຸນທາງທຳມະ, ໂດຍສະເພາະການໃຫ້ທານ.

Verse 128

कार्तिकी फाल्गुनी चैत्री ज्येष्ठे पञ्चदशी सिता । मन्वंतरादयश्चैता दत्तस्याक्षयकारकाः

ວັນພູນມີຂອງເດືອນກາຣຕຕິກະ, ຂອງເດືອນພາລກຸນະ, ແລະຂອງເດືອນໄຈຕຣະ; ແລະໃນເດືອນເຈຍສຖະ ວັນທີ 15 ໃນຝ່າຍສວ່າງ (ສິຕະ/ສຸກລະປັກຂະ) — ພ້ອມທັງວັນມັນວັນຕະຣະ ແລະອື່ນໆ; ທັງໝົດນີ້ຖືກກ່າວວ່າ ເຮັດໃຫ້ຜົນຂອງທານບໍ່ຮູ້ຈົບ.

Verse 129

यस्यां तिथौ रथं पूर्वं प्राप देवो दिवाकरः । सा तिथिः कथिता विप्रैर्माघे या रथसप्तमी

ຕິຖີໃດທີ່ໃນການເກົ່າກ່ອນ ພຣະເທວະດິວາກະຣະ (ພຣະອາທິດ) ໄດ້ຮັບລົດຮົບຂອງພຣະອົງ—ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ ຕິຖີນັ້ນໃນເດືອນມາຄະ ແມ່ນ “ຣະຖະ-ສັບຕະມີ”.

Verse 130

तस्यां दत्तं हुतं चेष्टं सर्वमेवाक्षयं मतम् । सर्वदारिद्र्यशमनं भास्करप्रीतये मतम्

ໃນວັນນັ້ນ ທຸກສິ່ງທີ່ໃຫ້ທານ, ທຸກສິ່ງທີ່ບູຊາລົງໄຟ (homa), ແລະກິດທຳທາງທຳມະທີ່ກະທຳ ລ້ວນຖືກນັບວ່າມີຜົນບໍ່ຮູ້ຈົບ. ເຊື່ອກັນວ່າມັນບັນເທົາຄວາມຂັດສົນທຸກປະການ ເພາະເຮັດເພື່ອໃຫ້ພຣະພາສກະຣະ (ພຣະອາທິດ) ພໍພຣະໄທ.

Verse 131

नित्योद्वेजकमाहुर्यं बुधास्तं श्रृणु तत्त्वतः । यश्च याचनिको नित्यं न स स्वर्गस्य भाजनम्

ນັກປັນຍາເອີ້ນຜູ້ນັ້ນວ່າ “ຜູ້ກໍ່ກວນຢູ່ເລື້ອຍ” — ຈົ່ງຟັງຄວາມຈິງນັ້ນໃຫ້ຖືກຕ້ອງ: ຜູ້ທີ່ເປັນຄົນຂໍທານຢູ່ເລື້ອຍ ແລະລົບກວນຜູ້ອື່ນບໍ່ຂາດ ບໍ່ເໝາະຈະເປັນຜູ້ຮັບສະຫວັນ.

Verse 132

उद्वेजयति भूतानि यथा चौरास्तथैव सः । नरकं याति पापात्मा नित्योद्वेगकरस्त्वसौ

ລາວເຮັດໃຫ້ສັດມີຊີວິດຫວາດກົວ ເຫມືອນພວກໂຈນ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ມີໃຈບາບ—ຜູ້ກໍ່ຄວາມຫວາດຫວັ່ນເປັນນິດ—ຈຶ່ງໄປສູ່ນະລົກ.

Verse 133

इहोपपत्तिर्मम केन कर्मणा क्व च प्रयातव्यमितो मयेति । विचार्य चैवं प्रतिकारकारी बुधैः स चोक्तो द्विज दक्षदक्षः

«ດ້ວຍກຳໃດ ຂ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ສະພາບນີ້ ແລະຈາກນີ້ຂ້ອຍຄວນໄປໃສ?»—ຜູ້ໃດພິຈາລະນາແບບນີ້ ແລະລົງມືແກ້ໄຂຊົງທາງ ຜູ້ນັ້ນຖືກນັກປັນຍາເອີ້ນວ່າ ທະວິຊະຜູ້ສາມາດ ຊ່ຽວຊານໃນສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດ.

Verse 134

मासैरष्टभिरह्ना च पूर्वेण वयसायुषा । तत्कर्म पुरुषः कुर्याद्येनांते सुखमेधते

ດ້ວຍສ່ວນແຕ່ຕົ້ນຂອງອາຍຸ—ແມ່ນແຕ່ເປັນເດືອນ ເປັນມື້ ຫຼືວັຍໜຸ່ມຕອນຕົ້ນ—ຄົນຄວນກະທຳກຳທີ່ເຮັດໃຫ້ໃນບັ້ນປາຍ ຄວາມສຸກເພີ່ມພູນ.

Verse 135

अर्चिर्धूमश्च मार्गौ द्वावाहुर्वेदांतवादिनः । अर्चिषा याति मोक्षं च धूमेनावर्तते पुनः

ອາຈານເວດານຕະກ່າວວ່າ ມີສອງເສັ້ນທາງ: ເສັ້ນທາງແຫ່ງແສງ (ອັຣຈິ) ແລະ ເສັ້ນທາງແຫ່ງຄວັນ (ທູມ). ໄປດ້ວຍແສງ ຍ່ອມເຖິງໂມກສະ; ໄປດ້ວຍຄວັນ ຍ່ອມຫວນກັບມາເກີດໃໝ່.

Verse 136

यज्ञैरासाद्यते धूमो नैष्कर्म्येणार्चिराप्यते । एतयोरपरो मार्गः पाखंड इति कीर्त्यते

ດ້ວຍພິທີຍັດ (ຍັດຍະ) ຍ່ອມເຖິງແຕ່ “ຄວັນ”; ແຕ່ດ້ວຍໄນສະກັມມະຍະ (ວິໄນບໍ່ຜູກກຳ) ຈຶ່ງບັນລຸ “ແປວໄຟ”. ເສັ້ນທາງອື່ນນອກຈາກສອງນີ້ ຖືກປະກາດວ່າເປັນ ປາຂັນດະ (ທາງຜິດ, ນອກທຳ).

Verse 137

यो देवान्मन्यते नैव धर्मांश्च मनुसूचितान् । नैतौ स याति पंथानौ तत्त्वार्थोऽयं निरूपितः

ຜູ້ໃດບໍ່ຍອມຮັບຮູ້ເທວະດາ ແລະບໍ່ນັບຖືທຳມະທີ່ມະນຸສອນໄວ້ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ອາດເດີນໄປຕາມສອງເສັ້ນທາງນັ້ນໄດ້. ນີ້ແມ່ນຄວາມຈິງທີ່ກຳນົດໄວ້ຢ່າງແຈ້ງເຈນ.

Verse 138

इते ते कीर्तिताः प्रश्राः शक्त्या ब्राह्मणसत्तम । साधु वाऽसाधु वा ब्रूही ख्यापयात्मानमेव च

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວຄຳຖາມເຫຼົ່ານີ້ຕາມກຳລັງຂອງຂ້ອຍ. ຂໍທ່ານບອກວ່າ ຄວນຫຼືບໍ່ຄວນ ແລະຈົ່ງເປີດເຜີຍຕົນຕົວຂອງທ່ານດ້ວຍ.