Prakarana 11

Verse 215 (छंद)

कहँ रामु कहि सिर निकर धाए देखि मर्कट भजि चले। संधानि धनु रघुबंसमनि हँसि सरन्हि सिर बेधे भले। सिर मालिका कर कालिका गहि बृंद बृंदन्हि बहु मिलीं। करि रुधिर सरि मज्जनु मनहुँ संग्राम बट पूजन चलीं।।

kahaँ rāmu kahi sira nikara dhāe dekhi markaṭa bhaji cale | saṃdhāni dhanu raghubaṃsamaṇi haṃsi saranhi sira bedhe bhale || sira mālikā kara kālikā gahi bṛṃda-bṛṃdanhĩ bahu milīṃ | kari rudhira sari majjanu manahuṃ saṃgrāma baṭa pūjana calīṃ ||

ຮ້ອງວ່າ 'ພະຣາມຢູ່ໃສ?' ກຸ່ມຫົວພຸ່ງເຂົ້າມາ, ເມື່ອລິງທັງຫຼາຍເຫັນກໍໜີໄປ. ແຕ່ເພັດດອກໄມ້ແຫ່ງວົງສະກຸນຣາຄູ, ຍິ້ມໃສ່ລູກສອງບົດ, ທະລຸຫົວເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງສະຫຼາດ. ຖືພວງມາລາຫົວຄືກັບພະນາງກາລີຖືດອກໄມ້, ເຂົາທັງຫຼາຍມາຊຸມກັນຫຼາຍກຸ່ມ. ອາບນ້ຳໃນແມ່ນ້ຳເລືອດ, ປຶດດຸ່ນວ່າໄດ້ອອກໄປບູຊາຕົ້ນໄມ້ໄທສະໜາມຮົບ.

Verse 216 (दोहा/सोरठा)

पुनि दसकंठ क्रुद्ध होइ छाँड़ी सक्ति प्रचंड। चली बिभीषन सन्मुख मनहुँ काल कर दंड।।93।।

puni dasakaṇṭha kruddha hoi chāँṛī sakti pracaṇḍa | calī bibhīṣana sanmukha manahuँ kāla kara daṇḍa ||93||

ຈາກນັ້ນຜູ້ມີສິບຄໍ, ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນ, ຂວາງຫອກອາວຸດອັນຮຸນແຮງຂອງລາວອອກໄປ; ມັນຟ້າວພຸ່ງເຂົ້າຫາພະວິທີສານຢ່າງກົງ, ປຶດດຸ່ນວ່າເປັນຄັນໄມ້ຂອງພະຍາມຣະຕະເອງ.

Verse 217 (चौपाई)

आवत देखि सक्ति अति घोरा। प्रनतारति भंजन पन मोरा।। तुरत बिभीषन पाछें मेला। सन्मुख राम सहेउ सोइ सेला।। लागि सक्ति मुरुछा कछु भई। प्रभु कृत खेल सुरन्ह बिकलई।। देखि बिभीषन प्रभु श्रम पायो। गहि कर गदा क्रुद्ध होइ धायो।। रे कुभाग्य सठ मंद कुबुद्धे। तैं सुर नर मुनि नाग बिरुद्धे।। सादर सिव कहुँ सीस चढ़ाए। एक एक के कोटिन्ह पाए।। तेहि कारन खल अब लगि बाँच्यो। अब तव कालु सीस पर नाच्यो।। राम बिमुख सठ चहसि संपदा। अस कहि हनेसि माझ उर गदा।।

āvata dekhi sakti ati ghorā | pranatārati bhañjana pana morā || turata bibhīṣana pācheṁ melā | sanmukha rāma saheu soi selā || lāgi sakti muruchā kachu bhaī | prabhu kṛta khela suranha bikalāī || dekhi bibhīṣana prabhu śrama pāyo | gahi kara gadā kruddha hoi dhāyo || re kubhāgya saṭha manda kubuddhe | taiṁ sura nara muni nāga biruddhe || sādara siva kahuँ sīsa caṛhāe | eka-eka ke koṭinha pāe || tehi kārana khala aba lagi bāँcyo | aba tava kālu sīsa para nācyo || rāma bimukha saṭha cahasi saṁpadā | asa kahi hanesi mājha ura gadā ||

ເຫັນຫອກອາວຸດອັນນ່າຢ້ານພຸ່ງເຂົ້າມາ, ພະຣາມຄິດໃນໃຈວ່າ 'ການທຳລາຍຄວາມທຸກຂອງຜູ້ສະເໝີນຕໍ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແມ່ນຄຳປາດຂອງເຮົາ.' ທັນທີທັນໃດພະອົງດຶງພະວິທີສານໄວ້ຂ້າງຫຼັງແລະຮັບຫອກອາວຸດນັ້ນດ້ວຍພະວະການຂອງພະອົງເອງ. ຫອກອາວຸດທີ່ພະຍົດພະອົງ, ພະອົງຫມົດໄປຊົ່ວຄາວ, ນີ້ແມ່ນການຫຼິ້ນຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ແລະ ທາດເທບທັງຫຼາຍຕົກໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ເຫັນພະຜູ້ເປັນເຈົ້າທີ່ປາກົດວ່າເຫນືອເຫື່ອ, ພະວິທີສານຖືຄັນທອງແລະໃນຄວາມໂກດ, ພຸ່ງເຂົ້າໄປວ່າ: 'ໂອ ຜູ້ອັບອາຍ, ເຈົ້າຊົ່ວຮ້າຍແລະມີຈິດໃຈບິດເບື່ອ! ເຈົ້າໄດ້ຕັ້ງຕົນເປັນສັດຕູກັບທາດເທບ, ມະນຸດ, ຮືສີ, ແລະ ພະນາກ. ເຈົ້າເຄີຍວາງຫົວຂອງພະສິວະດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ແລະ ໄດ້ຮັບພອນຫຼາຍລ້ານໆ; ເພາະເຫດນັ້ນ, ໄອເຈົ້າຈຶ່ງຍັງມີຊີວິດຢູ່ມາຈົນບັດນີ້, ບັດນີ້ຄວາມຕາຍຂອງເຈົ້າກຳລັງຟ້າວເຕັ້ນຢູ່ເທິງຫົວ. ເຈົ້າຫັນໜ້າຫນີຈາກພະຣາມ, ໄອເຈົ້າ, ເຈົ້າປາຖະໜາຄວາມຮັ່ງມີ!' ກ່າວດັ່ງນີ້, ພະອົງຕີຣາວະນະດ້ວຍຄັນທອງກາງຫນ້າເອິກ.

Verse 218 (छंद)

उर माझ गदा प्रहार घोर कठोर लागत महि पर् यो। दस बदन सोनित स्त्रवत पुनि संभारि धायो रिस भर् यो। द्वौ भिरे अतिबल मल्लजुद्ध बिरुद्ध एकु एकहि हनै। रघुबीर बल दर्पित बिभीषनु घालि नहिं ता कहुँ गनै।।

ura mājha gadā prahāra ghora kaṭhora lāgata mahi paryo | dasa badana sonita stravata puni saṁbhāri dhāyo risa bharyo | dvau bhire atibala mallajuddha biruddha eku ekahi hanai | raghubīra bala darpita bibhīṣanu ghāli nahiṁ tā kahuँ ganai ||

ຄັນທອງຕີກາງຫນ້າເອິກຢ່າງຮຸນແຮງແລະຮຸນແຮງ, ລາວລົ້ມລົງສູ່ພື້ນ. ຜູ້ມີສິບໜ້າ, ເລືອດໄຫຼອອກມາ, ຟ້າວຟື້ນຕົວແລະພຸ່ງເຂົ້າໂຈມຕີອີກ, ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ. ທັງສອງພົບກັນ, ການຕໍ່ສູ້ຂອງນັກມວາຍິດທີ່ມີພະລັງຢ່າງຍິ່ງ, ແຕ່ລະຝ່າຍຕີກັນ. ແຕ່ພະວິທີສານ, ທີ່ມີຄວາມພາກພູມໃນພະລັງຂອງພະຣາຄູວີຣະ, ບໍ່ສາມາດປົດປ່ອຍລາວໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ, ແລະ ບໍ່ຖືວ່າຕົນເອງສາມາດເທົ່າທຽມກັບບົດນັ້ນໄດ້.

Verse 219 (दोहा/सोरठा)

उमा बिभीषनु रावनहि सन्मुख चितव कि काउ। सो अब भिरत काल ज्यों श्रीरघुबीर प्रभाउ।।94।।

um̐ā bibhīṣanu rāvanahi sanmukha citava ki kāu | so aba bhirata kāla jyoṁ śrīraghubīra prabhāu ||94||

ພະນາງອຸມາເທວີ, ຜູ້ໃດຈະຄາດຄະເນໄດ້ວ່າພະວິທີສານຈະຢືນຢູ່ໜ້າກັບຣາວະນະ? ແຕ່ບັດນີ້ພະອົງຕໍ່ສູ້ກັບລາວຄືກັບພະຍາມຣະຕະເອງ, ນັ້ນແມ່ນພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພະຣາຄູວີຣະ.

Verse 220 (चौपाई)

देखा श्रमित बिभीषनु भारी। धायउ हनूमान गिरि धारी।। रथ तुरंग सारथी निपाता। हृदय माझ तेहि मारेसि लाता।। ठाढ़ रहा अति कंपित गाता। गयउ बिभीषनु जहँ जनत्राता।। पुनि रावन कपि हतेउ पचारी। चलेउ गगन कपि पूँछ पसारी।। गहिसि पूँछ कपि सहित उड़ाना। पुनि फिरि भिरेउ प्रबल हनुमाना।। लरत अकास जुगल सम जोधा। एकहि एकु हनत करि क्रोधा।। सोहहिं नभ छल बल बहु करहीं। कज्जल गिरि सुमेरु जनु लरहीं।। बुधि बल निसिचर परइ न पार् यो। तब मारुत सुत प्रभु संभार् यो।।

dekhā śramita bibhīṣanu bhārī | dhāyu hanūmāna giri dhārī || ratha turaṅga sārathī nipātā | hṛdaya mājha tehi māresi lātā || ṭhāṛha rahā ati kaṁpita gātā | gayu bibhīṣanu jahaँ janatrātā || puni rāvan kapi hateu pacārī | caleu gagana kapi pūँcha pasārī || gahisi pūँcha kapi sahita uṛānā | puni phiri bhireu prabala hanumānā || larata akāsa jugala sama jodhā | ekahi eku hanata kari krodhā || sohahiṁ nabha chala bala bahu karahīṁ | kajjala giri sumeru janu larahīṁ || budhi bala nisicara parai na pār yo | taba māruta-suta prabhu saṁbhār yo ||

ເຫັນພະວິທີສານເຫນືອເຫື່ອຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ພະຫະນຸມານ, ຜູ້ອຸ້ມພູ, ຟ້າວພຸ່ງເຂົ້າໄປ. ພະອົງໂຄ່ນລົດຮົບ, ມ້າ, ແລະ ສາລະບີລົດ, ແລະ ຕີຣາວະນະດ້ວຍການເຕະກາງຫນ້າເອິກ. ຣາວະນະຢືນຢູ່, ຮ່າງກາຍຂອງລາວສັ່ນໄຫວ, ແລະ ພະວິທີສານຖອຍຫນີໄປບ່ອນທີ່ພະຜູ້ປົກປ້ອງສັດທັງປວງຢູ່. ຈາກນັ້ນຣາວະນະຟ້າວລຸກຂຶ້ນ, ຕີລິງຕົວນັ້ນ, ລິງນັ້ນບິນຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ, ກາງຫາງອອກ. ຈັບຫາງນັ້ນ, ລາວຍົກລິງນັ້ນຂຶ້ນສູ່ອາກາດ, ຈາກນັ້ນພະຫະນຸມານຫັນກັບມາແລະຕໍ່ສູ້ກັບລາວດ້ວຍພະລັງທັງໝົດ. ນັກຮົບທັງສອງຜູ້ທີ່ທຽບເທົ່າກັນຕໍ່ສູ້ກັນໃນອາກາດ, ແຕ່ລະຝ່າຍຕີກັນດ້ວຍຄວາມໂກດ. ພວກເຂົາເຫຼື້ອມໃສໃນທ້ອງຟ້າ, ໃຊ້ຍຸດທຳນຽມແລະພະລັງຫຼາຍຢ່າງ, ປຶດດຸ່ນວ່າພູດຳແລະພູເມຣູກຳລັງຕໍ່ສູ້ກັນ. ອົສູນບໍ່ສາມາດເຂົ້າໃຈບຸດຕະວິທີແລະພະລັງຂອງບຸດພະລັດ, ຈາກນັ້ນພະຫະນຸມານກໍ່ລະນຶກເຖິງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າອີກເທື່ອໜຶ່ງ.

Verse 221 (दोहा/सोरठा)

मुरुछा बिगत भालु कपि सब आए प्रभु पास। निसिचर सकल रावनहि घेरि रहे अति त्रास।।98।।

muruchā bigata bhālu kapi saba āe prabhu pāsa | niśicara sakala rāvanahi gheri rahe ati trāsa ||98||

ເມື່ອຄວາມຫມົດໄຂຂອງພວກໝີ້ແລະລິງທັງຫຼາຍຜ່ານໄປ, ພວກເຂົາທັງໝົດໄດ້ເຂົ້າມາໃກ້ຊິດພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ; ແລະ ອົສູນທັງຫຼາຍ, ຖືກຄວາມຢ້ານກົວຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ຢືນລ້ອມຮອບຣາວະນະ.

Verse 222 (चौपाई)

तेही निसि सीता पहिं जाई। त्रिजटा कहि सब कथा सुनाई।। सिर भुज बाढ़ि सुनत रिपु केरी। सीता उर भइ त्रास घनेरी।। मुख मलीन उपजी मन चिंता। त्रिजटा सन बोली तब सीता।। होइहि कहा कहसि किन माता। केहि बिधि मरिहि बिस्व दुखदाता।। रघुपति सर सिर कटेहुँ न मरई। बिधि बिपरीत चरित सब करई।। मोर अभाग्य जिआवत ओही। जेहिं हौ हरि पद कमल बिछोही।। जेहिं कृत कपट कनक मृग झूठा। अजहुँ सो दैव मोहि पर रूठा।। जेहिं बिधि मोहि दुख दुसह सहाए। लछिमन कहुँ कटु बचन कहाए।। रघुपति बिरह सबिष सर भारी। तकि तकि मार बार बहु मारी।। ऐसेहुँ दुख जो राख मम प्राना। सोइ बिधि ताहि जिआव न आना।। बहु बिधि कर बिलाप जानकी। करि करि सुरति कृपानिधान की।। कह त्रिजटा सुनु राजकुमारी। उर सर लागत मरइ सुरारी।। प्रभु ताते उर हतइ न तेही। एहि के हृदयँ बसति बैदेही।।

tehī nisi sītā pahiṃ jāī | trijaṭā kahi saba kathā sunāī || sira bhuj bāṛhi sunata ripu kerī | sītā ura bhai trāsa ghanerī || mukha malīna upajī mana ciṃtā | trijaṭā sana bolī taba sītā || hoihi kahā kahasi kina mātā | kehi bidhi marihi bisva dukhadātā || raghupati sara sira kaṭehuṃ na maraī | bidhi biparīta carita saba karaī || mora abhāgya jiāvat ohī | jehiṃ hau hari pada kamala bichohī || jehiṃ kṛta kapaṭa kanaka mṛga jhūṭhā | ajahuṃ so daiva mohi para rūṭhā || jehiṃ bidhi mohi dukha dusaha sahāe | lachimana kahuṃ kaṭu bacana kahāe || raghupati biraha sabiṣa sara bhārī | taki taki māra bāra bahu mārī || aisehuṃ dukha jo rākha mama prānā | soi bidhi tāhi jiāva na ānā || bahu bidhi kara bilāpa jānakī | kari kari surati kṛpānidhāna kī || kaha trijaṭā sunu rājakumārī | ura sara lāgata marai surārī || prabhu tāte ura hatai na tehī | ehi ke hṛdayaṃ basati baidehī ||

ໃນຄືນນັ້ນເອງ ຕຣິຊາຕາໄດ້ໄປຫາສີຕາ ແລະ ເລົ່າເລື່ອງທັງໝົດໃຫ້ຟັງ. ເມື່ອສີຕາໄດ້ຍິນເຖິງການກະທຳຂອງສັດຕູ - ວ່າຫົວ ແລະ ແຂນຖືກຕັດຂາດ - ຫົວໃຈຂອງນາງກໍຖືກຄອບງຳດ້ວຍຄວາມຢ້ານຢ້ຽມໜັກໜ່ວງ. ໜ້າຂອງນາງຊັດເຊັດ; ຄວາມຄິດທີ່ຫວ່າງໃຈໄດ້ເກີດຂຶ້ນ; ແລະ ນາງໄດ້ເວົ້າກັບຕຣິຊາຕາວ່າ: "ເຈົ້າເວົ້າຫຍັງກັບຂ້ອຍ, ແມ່ບົດ? ດ້ວຍວິທີໃດທີ່ຜູ້ໃຫ້ຄວາມທຸກທົດແກ່ໂລກຈະພົບກັບຄວາມຕາຍ? ເຖິງແມ່ນວ່າລູກສອນຂອງຣາຄຸບາຕີຕັດຫົວຂອງລາວ, ລາວກໍຈະບໍ່ຕາຍ - ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າດຳເນີນທຸກສິ່ງໃນທາງທີ່ຕາມກົງ. ຄວາມໂຊກຮ້າຍຂອງຂ້ອຍເຮັດໃຫ້ລາວຍັງມີຊີວິດ, ຂ້ອຍຜູ້ທີ່ຖືກແຍກອອກຈາກບາດຕາບົວຂອງຮຣິ. ດ້ວຍກົນລຶກດຽວກັນຂອງກວາງທອງທີ່ປອມ, ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຍັງຄົງໂກດແຄ້ນກັບຂ້ອຍ; ດ້ວຍຄຳສັ່ງດຽວກັນນັ້ນ ຂ້ອຍທົນທຸກທີ່ບໍ່ສາມາດທົນໄດ້ ແລະ ຍັງເຮັດໃຫ້ຄຳເວົ້າທີ່ຮຸນແຮງຖືກເວົ້າຕໍ່ລັກສະໝັນ. ການແຍກຈາກຣາຄຸບາຕີເປັນຄືກັບລູກສອນພິດທີ່ໜັກໜ່ວງ, ຕີຂ້ອຍຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ. ຄວາມທຸກທົດເຊັ່ນນັ້ນທີ່ຍັງຮັກສາຊີວິດຂອງຂ້ອຍ - ຂໍໃຫ້ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າດຽວກັນນັ້ນບໍ່ໃຫ້ລາວມີຊີວິດ!" ດັ່ງນັ້ນ ຊານາກີໄດ້ໄວ້ວິນຫາຍໃນຫຼາຍວິທີ, ຮຽກຮ້ອງເຖິງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຄວາມເມດຕາຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ. ຕຣິຊາຕາໄດ້ຕອບວ່າ: "ຈົ່ງຟັງເດີ້, ເຈົ້າຍິງ: ເມື່ອລູກສອນທະຫານເຂົ້າໃສ່ຫົວໃຈ, ເຖິງແມ່ນສັດຕູຂອງເທບທັງຫຼາຍກໍຕາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຈະບໍ່ຕີລາວໃຫ້ຕາຍໃນທັນທີ - ໄວເທຫີອາໄສຢູ່ໃນຫົວໃຈຂອງລາວ."

Verse 223 (छंद)

एहि के हृदयँ बस जानकी जानकी उर मम बास है। मम उदर भुअन अनेक लागत बान सब कर नास है।। सुनि बचन हरष बिषाद मन अति देखि पुनि त्रिजटाँ कहा। अब मरिहि रिपु एहि बिधि सुनहि सुंदरि तजहि संसय महा।।

ehi ke hṛdayaṃ basa jānakī jānakī ura mama bāsa hai | mama udara bhuana aneka lāgata bāna saba kara nāsa hai || suni bacana haraṣa biṣāda mana ati dekhi puni trijaṭāṃ kahā | aba marihi ripu ehi bidhi sunahi suṃdarī tajahi saṃsaya mahā ||

"ຊານາກີອາໄສຢູ່ໃນຫົວໃຈຂອງລາວ, ແລະ ໃນຫົວໃຈຂອງຊານາກີກໍມີທີ່ຢູ່ຂອງຂ້ອຍ. ພາຍໃນຂ້ອຍມີໂລກຕ່າງໆຫຼາຍ; ເມື່ອລູກສອນຂອງຂ້ອຍຕີ, ທຸກສິ່ງຖືກທຳລາຍ." ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເຫຼົ່ານີ້, ຈິດໃຈຂອງສີຕາເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ແລະ ຄວາມໂສກເສົ້າປະສົມກັນ; ແລະ ຕຣິຊາຕາໄດ້ເວົ້າອີກວ່າ: "ບັດນີ້ສັດຕູຈະຕາຍ - ຈົ່ງຟັງເຊັ່ນນັ້ນເດີ້, ເຈົ້າຍິງທີ່ງົດງາມ, ແລະ ຈົ່ງປາບຄວາມສົງໃສອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງເຈົ້າອອກໄປ."

Verse 224 (दोहा/सोरठा)

काटत सिर होइहि बिकल छुटि जाइहि तव ध्यान। तब रावनहि हृदय महुँ मरिहहिं रामु सुजान।।99।।

kāṭata sira hoihi bikala chuṭi jāihi tava dhyāna | taba rāvanahi hṛdaya mahuṃ marihahiṃ rāmu sujāna ||99||

ເມື່ອຫົວຂອງລາວຖືກຕັດຂາດ, ລາວຈະຫວ່າງໃຈ, ແລະ ການພັດພາກໃສ່ເຈົ້າຈະເລື່ອນໄປ; ຈຶ່ງຣາມຜູ້ມີປັນຍາຈະສັງເກດຣາວະນະໃນຫົວໃຈຂອງລາວເອງ.

Verse 225 (चौपाई)

अस कहि बहुत भाँति समुझाई। पुनि त्रिजटा निज भवन सिधाई।। राम सुभाउ सुमिरि बैदेही। उपजी बिरह बिथा अति तेही।। निसिहि ससिहि निंदति बहु भाँती। जुग सम भई सिराति न राती।। करति बिलाप मनहिं मन भारी। राम बिरहँ जानकी दुखारी।। जब अति भयउ बिरह उर दाहू। फरकेउ बाम नयन अरु बाहू।। सगुन बिचारि धरी मन धीरा। अब मिलिहहिं कृपाल रघुबीरा।। इहाँ अर्धनिसि रावनु जागा। निज सारथि सन खीझन लागा।। सठ रनभूमि छड़ाइसि मोही। धिग धिग अधम मंदमति तोही।। तेहिं पद गहि बहु बिधि समुझावा। भौरु भएँ रथ चढ़ि पुनि धावा।। सुनि आगवनु दसानन केरा। कपि दल खरभर भयउ घनेरा।। जहँ तहँ भूधर बिटप उपारी। धाए कटकटाइ भट भारी।।

asa kahi bahuta bhā̃ti samujhāī | puni trijaṭā nija bhavana sidhāī || rāma subhāu sumiri baidehī | upajī biraha bithā ati tehī || nisihi sasihi niṃdati bahu bhā̃tī | juga sama bhaī sirāti na rātī || karati bilāpa manahiṃ mana bhārī | rāma birahaṃ jānakī dukhārī || jaba ati bhayau biraha ura dāhū | pharakeu bāma nayana aru bāhū || saguna bicāri dharī mana dhīrā | aba milihahiṃ kṛpāla raghubīrā || ihā̃ ardhanisi rāvanū jāgā | nija sārathi sana khījhana lāgā || saṭha ranabhūmi chaṛāisi mohī | dhig dhig adhama maṃdamati tohī || tehiṃ pada gahi bahu bidhi samujhāvā | bhauru bhaẽ ratha caṛhi puni dhāvā || suni āgavanu dasānana kerā | kapi dala kharabhar bhayau ghanerā || jahã tahã bhūdhara biṭapa upārī | dhāe kaṭakaṭāi bhaṭa bhārī ||

ດ້ວຍການເວົ້າດັ່ງນັ້ນ, ຕຣິຊາຕາໄດ້ໃຫ້ຄຳປຶກສາແກ່ນາງໃນຫຼາຍວິທີ ແລະ ຈຶ່ງໄດ້ກັບໄປທີ່ເຮືອນຂອງນາງ. ໄວເທຫີ, ເມື່ອນຶກເຖິງຄຸນສົມບັດອັນເມດຕາຂອງຣາມ, ກໍຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມເຈັບປວດຂອງການແຍກຈາກເພີ່ມຂຶ້ນຍິ່ງກວ່າ. ນາງໄດ້ຕຳໜິຄືນນາມ ແລະ ດວງຈັນໃນຫຼາຍຮູບແບບ; ຄືນນາມຈະບໍ່ຜ່ານໄປ ແລະ ດູເປັນນານປີ. ນາງໄດ້ໄວ້ວິນຫາຍ, ຈິດໃຈໜັກໜ່ວງພາຍໃນ, ຊານາກີທີ່ທຸກທົດເນື່ອງຈາກການຂາດຣາມ. ເມື່ອຄວາມເຈັບແສບໃນຫົວໃຈຈາກການແຍກຈາກເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຮຸນແຮງ, ຕາຊ້າຍ ແລະ ແຂນຊ້າຍຂອງນາງເລີ່ມສັ່ນ; ພິຈາລະນາໂອກາດອັນດີ, ນາງໄດ້ສະຖິລະຈິດໃຈວ່າ: "ບັດນີ້ວີລະບຸລຸດຜູ້ເມດຕາຂອງຣາຄຸຈະພົບຂ້ອຍ." ໃນຂະນະດຽວກັນ, ເວລາທ່ຽງຄືນ ຣາວະນະໄດ້ຕື່ນຂຶ້ນ ແລະ ເລີ່ມໃຈຮ້າຍຕໍ່ຄົນຂັບລົດຂອງລາວວ່າ: "ໄອ້ເສັດ! ເຈົ້າເຮັດໃຫ້ຂ້ອຍອອກຈາກສະໜາມຮົບ - ຄວາມອັບອາຍແດ່ເຈົ້າ, ໄອ້ຊົ່ວ, ຜູ້ໂງ່ເຫຼົ່ານັ້ນ!" ຈັບເທົ່າເຈົ້າຂອງລາວ, ຄົນຂັບລົດໄດ້ອອກປາກເວົ້າໃນຫຼາຍວິທີ; ເມື່ອເຊົ້າມື້ຕໍ່ມາ ຣາວະນະໄດ້ຂຶ້ນລົດຂອງລາວ ແລະ ພັດເຂົ້າໂຈມຕີອີກ. ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າທະສານະກຳລະມາເຖິງ, ຝູງລີງໄດ້ຕົກເຂົ້າໃນຄວາມສັບສົນຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ; ທຸກບ່ອນພວກເຂົາຖອນພູເຂົາ ແລະ ໄມ້ໄລ່ ແລະ ພັດເຂົ້າໄປດ້ວຍສຽງຄຳຮ້ອງ, ນັກຮົບຜູ້ເຂັ້ມແຂງ.

Verse 226 (छंद)

धाए जो मर्कट बिकट भालु कराल कर भूधर धरा। अति कोप करहिं प्रहार मारत भजि चले रजनीचरा।। बिचलाइ दल बलवंत कीसन्ह घेरि पुनि रावनु लियो। चहुँ दिसि चपेटन्हि मारि नखन्हि बिदारि तनु ब्याकुल कियो।।

dhāe jo markaṭ bikaṭ bhālu karāl kara bhūdhara dharā | ati kopa karahiṁ prahāra mārata bhaji cale rajanīcarā || bicalāi dala balavanta kīsanha gheri puni rāvaṇu liyo | cahuṁ disi capeṭanhi māri nakhanhi bidāri tanu byākula kiyo ||

ລີງດຸຮ້າຍ ແລະ ໝີ່ສະໜາດທີ່ໜ້າຢ້ານພັດເຂົ້າໄປຂ້າງໜ້າ, ພູເຂົາຢູ່ໃນມືຂອງພວກເຂົາ. ດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນຢ່າງຮຸນແຮງ ພວກເຂົາຕີຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ, ແລະ ພວກປີສາດທີ່ອອກຫາກິນໃນຄືນໄດ້ໜີໄປ. ທຳລາຍແຖວທັບ, ວານຣະທີ່ເຂັ້ມແຂງໄດ້ລ້ອມຮອບ ແລະ ຈັບຣາວະນະອີກ; ຈາກທຸກທິດພວກເຂົາຕີລາວດ້ວຍຝາມື ແລະ ຂູດລາວດ້ວຍເລັບ, ເຮັດໃຫ້ຮ່າງກາຍຂອງລາວຢູ່ໃນຄວາມທຸກທົດ.

Verse 227 (दोहा/सोरठा)

देखि महा मर्कट प्रबल रावन कीन्ह बिचार। अंतरहित होइ निमिष महुँ कृत माया बिस्तार।।100।।

dekhi mahā markaṭ prabala rāvan kīnha bicār | antarahita hoi nimiṣa mahuṁ kṛta māyā bistār ||100||

ເມື່ອເຫັນພະລັງຂອງລີງທີ່ເຂັ້ມແຂງ, ຣາວະນະໄດ້ຄິດແຜນໜຶ່ງ: ກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ເຫັນ, ໃນພະລັງດຽວລາວໄດ້ກາຍເປັນເສັ້ນໃຍຂອງມາຢາ (ຄວາມລວງຕາ) ອັນໃຫຍ່ຫຼວງ.

Verse 228 (छंद)

जब कीन्ह तेहिं पाषंड। भए प्रगट जंतु प्रचंड।। बेताल भूत पिसाच। कर धरें धनु नाराच।।1।। जोगिनि गहें करबाल। एक हाथ मनुज कपाल।। करि सद्य सोनित पान। नाचहिं करहिं बहु गान।।2।। धरु मारु बोलहिं घोर। रहि पूरि धुनि चहुँ ओर।। मुख बाइ धावहिं खान। तब लगे कीस परान।।3।। जहँ जाहिं मर्कट भागि। तहँ बरत देखहिं आगि।। भए बिकल बानर भालु। पुनि लाग बरषै बालु।।4।। जहँ तहँ थकित करि कीस। गर्जेउ बहुरि दससीस।। लछिमन कपीस समेत। भए सकल बीर अचेत।।5।। हा राम हा रघुनाथ। कहि सुभट मीजहिं हाथ।। एहि बिधि सकल बल तोरि। तेहिं कीन्ह कपट बहोरि।।6।। प्रगटेसि बिपुल हनुमान। धाए गहे पाषान।। तिन्ह रामु घेरे जाइ। चहुँ दिसि बरूथ बनाइ।।7।। मारहु धरहु जनि जाइ। कटकटहिं पूँछ उठाइ।। दहँ दिसि लँगूर बिराज। तेहिं मध्य कोसलराज।।8।। तेहिं मध्य कोसलराज सुंदर स्याम तन सोभा लही। जनु इंद्रधनुष अनेक की बर बारि तुंग तमालही।। प्रभु देखि हरष बिषाद उर सुर बदत जय जय जय करी। रघुबीर एकहि तीर कोपि निमेष महुँ माया हरी।।1।। माया बिगत कपि भालु हरषे बिटप गिरि गहि सब फिरे। सर निकर छाड़े राम रावन बाहु सिर पुनि महि गिरे।। श्रीराम रावन समर चरित अनेक कल्प जो गावहीं। सत सेष सारद निगम कबि तेउ तदपि पार न पावहीं।।2।।

jaba kīnha tehiṁ pāṣaṇḍa | bhae pragaṭ jaṁtu pracaṇḍa || vetāla bhūta pisāca | kara dhareṁ dhanu nārāca ||1|| jogini gahẽ karabāla | eka hātha manuja kapāla | kari sadya sonita pāna | nācahiṁ karahiṁ bahu gāna ||2|| dharu māru bolahiṁ ghora | rahi pūri dhuni cahuṁ ora | mukha bāi dhāvahiṁ khāna | taba lage kīsa parāna ||3|| jahaṁ jāhiṁ markaṭ bhāgi | tahaṁ barata dekhahiṁ āgi | bhae bikala bānara bhālu | puni lāga baraṣai bālu ||4|| jahaṁ tahaṁ thakita kari kīsa | garjeu bahuri dasasīsa | lachimana kapīsa sameta | bhae sakala bīra aceta ||5|| hā rāma hā raghunātha | kahi subhaṭ mījahiṁ hātha | ehi bidhi sakala bala tori | tehiṁ kīnha kapaṭa bahori ||6|| pragaṭesi bipula hanumāna | dhāe gahe pāṣāna | tinha rāmu ghere jāi | cahuṁ disi barūtha banāi ||7|| mārahu dharahu jani jāi | kaṭakaṭahiṁ pūँcha uṭhāi | dahaṁ disi laṅgūra बिरāj | tehiṁ madhya kosalarāja ||8|| tehiṁ madhya kosalarāja suṁdara syāma tana sobhā lahī | janu iṁdradhanuṣ aneka kī bara bāri tuṅga tamālahī || prabhu dekhi haraṣ biṣāda ura sur badata jaya jaya jaya karī | raghubīra ekahi tīra kopi nimiṣ mahuṁ māyā harī ||1|| māyā bigata kapi bhālu haraṣe biṭapa giri gahi saba phire | sara निकara chāṛe rāma rāvan bāhu sira puni mahi gire | śrīrāma rāvan samara carita aneka kalpa jo gāvahīṁ | sata seṣa sārad nigama kabi teu tadapi pāra na pāvahīṁ ||2||

ເມື່ອລາວໄດ້ປະຕິບັດການຫຼອກລວງອັນບໍ່ຊອບທຳນັ້ນ, ສັດຕູທີ່ດຸຮ້າຍໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ - ເວດາລະ, ຜີ, ແລະ ປີສາດ - ຄັນທະຫຸມ ແລະ ລູກສອນເຫຼັກຢູ່ໃນມືຂອງພວກມັນ. ໂຍຄິນີໄດ້ຖືດາບ; ໃນມືໜຶ່ງພວກນາງຖືກະໂຫຼກມະນຸດ; ທັນທີພວກນາງດື່ມເລືອດ, ເຕັ້ນລຳ ແລະ ຮ້ອງເພງຫຼາຍເພງ. ດ້ວຍສຽງຮ້ອງອັນໜ້າຢ້ານວ່າ "ຈັບ! ຂ້າ!" ສຽງຂອງພວກມັນດັງກ້ອງໄປທົ່ວສີ່ທິດ; ປາກອ້ອມ, ພວກມັນພັດໄປກິນ, ແລະ ຄວາມກ້າຫານໃນຊີວິດຂອງວານຣະເລີ່ມອ່ອນແອ. ບ່ອນໃດທີ່ລີງໜີໄປ, ພວກມັນເຫັນໄຟໄໝ້ຢູ່ບ່ອນນັ້ນ; ລີງ ແລະ ໝີ່ສະໜາດກາຍເປັນຄົນຫວ່າງໃຈ, ແລະ ຈາກນັ້ນຝົນຊາຍເລີ່ມຕົກລົງມາ. ເຮັດໃຫ້ກຳລັງທັບເມື່ອຍລ້າໃນທຸກບ່ອນ, ຣາວະນະສິບເທົ່າໄດ້ຄຳຮ້ອງອີກ; ລັກສະໝັນ ແລະ ສຸຄຣີວະພູມິນັ້ນດ້ວຍ - ນັກຮົບຫຼາຍຄົນລົ້ມສະຫຼົບໄປ. "ໂອ ຣາມ, ໂອ ຣາຄຸນາດ!" ນັກຮົບໄດ້ຮ້ອງ, ບີບມືຂອງພວກເຂົາ; ດ້ວຍວິທີນັ້ນລາວໄດ້ທຳລາຍກອງທັບທັງໝົດ ແລະ ເລີ່ມເລ່ນກົນໃໝ່ອີກ. ຈາກນັ້ນຫັນຸມັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງໄດ້ປາກົດຕົວ, ພັດໄປຈັບກ້ອນຫີນ. ວານຣະໄດ້ເຄື່ອນໄປລ້ອມຮອບຣາມ, ສ້າງວົງລ້ອມປ້ອງກັນທຸກທິດ - "ຕີ, ຈັບລາວ, ຢ່າໃຫ້ລາວໜີ!" - ຫາງຂອງພວກເຂົາຕັ້ງຊັນໃນຂະນະທີ່ມັນສັ່ນ. ໃນທຸກສິບທິດ ລີງຍືນຢູ່ເປັນແຖວ, ແລະ ທາງໃນກາງຂອງພວກເຂົາແມ່ນກະສັດແຫ່ງໂກສາລະ. ທາງໃນກາງນັ້ນ ກະສັດແຫ່ງໂກສາລະໄດ້ປາກົດ - ງົດງາມ, ຜິວສີອົມ, ຄວາມສະຫວ່າງຂອງພະອົງຄືກັບຮຸ່ງສາຍຮຸ່ງຫຼາຍສາຍເໜືອຕົ້ນໄມ້ຕາມານັ້ນສູງຕັ້ນ. ເມື່ອເຫັນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ເທບທັງຫຼາຍຮູ້ສຶກປະສົມລະຫວ່າງຄວາມຍິນດີ ແລະ ຄວາມວິຕົກກັງ, ຮ້ອງວ່າ "ໄຊຊະນະ! ໄຊຊະນະ! ໄຊຊະນະ!" ໃນພະລັງດຽວ, ດ້ວຍລູກສອນດຽວ, ວີລະບຸລຸດແຫ່ງຣາຄຸຜູ້ມີຄວາມໂກດແຄ້ນໄດ້ກຳຈັດຄວາມລວງຕານັ້ນໄປ. ເມື່ອມາຢາໄດ້ໝົດໄປ, ລີງ ແລະ ໝີ່ສະໜາດດີໃຈ, ຈັບໄມ້ໄລ່ ແລະ ພູເຂົາ ແລະ ກັບຄືນມາ; ຣາມຍິງລູກສອນອອກເປັນຝູງ, ແລະ ແຂນ ແລະ ຫົວຂອງຣາວະນະຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນອີກ. ເລື່ອງລັດຂອງສະໝະລະຫວ່າງພຣະຣາມ ແລະ ຣາວະນະຖືກຮ້ອງເຖິງເປັນເວລານານປີບໍ່ສິ້ນສຸດ; ແຕ່ເຖິງແມ່ນເສດ, ຊາຣາດາ, ເວດ, ແລະ ກະວີກໍບໍ່ສາມາດຮອດທີ່ສຸດຂອງມັນໄດ້.

Verse 229 (दोहा/सोरठा)

ताके गुन गन कछु कहे जड़मति तुलसीदास। जिमि निज बल अनुरूप ते माछी उड़इ अकास।।101(क)।। काटे सिर भुज बार बहु मरत न भट लंकेस। प्रभु क्रीड़त सुर सिद्ध मुनि ब्याकुल देखि कलेस।।101(ख)।।

tāke guna gana kachu kahe jaṛamati tulsīdāsa | jimi nija bala anurūpa te māchī uṛai akāsa ||101(ka)|| kāṭe sira bhuja bāra bahu marata na bhaṭa laṅkesa | prabhu krīṛata sur siddha muni byākula dekhi kalesa ||101(kha)||

ບາງສ່ວນໜ້ອຍຂອງຄຸນງານຄຸນຕະພາບອັນບໍ່ສິ້ນສຸດຂອງພະອົງ ຕຸນສີດາສຜູ້ມີປັນຍາອ່ອນໄດ້ພະຍາຍາມເວົ້າ - ຄືກັບແມງວັນ, ຕາມຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງມັນ, ພະຍາຍາມບິນຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ. ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ຫົວ ແລະ ແຂນຖືກຕັດຂາດ, ແຕ່ນັກຮົບເຈົ້າແຫ່ງລັງກາຈະບໍ່ຕາຍ. ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າກຳລັງຫຼິ້ນ; ແຕ່ເມື່ອເຫັນຄວາມວຸ້ນວາຍ, ເທບ, ສິດທະ, ແລະ ຮູ້ບູຮານໄດ້ກາຍເປັນຄົນວິຕົກກັງ.

Verse 230 (चौपाई)

काटत बढ़हिं सीस समुदाई। जिमि प्रति लाभ लोभ अधिकाई।। मरइ न रिपु श्रम भयउ बिसेषा। राम बिभीषन तन तब देखा। उमा काल मर जाकीं ईछा। सो प्रभु जन कर प्रीति परीछा। सुनु सरबग्य चराचर नायक। प्रनतपाल सुर मुनि सुखदायक। नाभिकुंड पियूष बस याकें। नाथ जिअत रावनु बल ताकें। सुनत बिभीषन बचन कृपाला। हरषि गहे कर बान कराला। असुभ होन लागे तब नाना। रोवहिं खर सृकाल बहु स्वाना। बोलहि खग जग आरति हेतू। प्रगट भए नभ जहँ तहँ केतू। दस दिसि दाह होन अति लागा। भयउ परब बिनु रबि उपरागा। मंदोदरि उर कंपति भारी। प्रतिमा स्त्रवहिं नयन मग बारी।।

kāṭata baṛhahiṁ sīsa samudāī | jimi prati lābha lobha adhikāī || marai na ripu śrama bhayau biseṣā | rāma bibhīṣana tana taba dekhā | umā kāla mara jākīṁ īchā | so prabhu jana kara prīti parīchā | sunu sarabagya carācara nāyaka | pranaṭapāla sura muni sukhadāyaka | nābhikuṇḍa piyūṣa basa yākeṁ | nātha jiata rāvaṇu bala tākeṁ | sunata bibhīṣana bacana kṛpālā | haraṣi gahe kara bāna karālā | asubha hona lāge taba nānā | rovahiṁ khara sṛkāla bahu svānā | bolahi khaga jaga ārati hetū | pragaṭa bhae nabha jahaँ tahaँ ketū | dasa disi dāha hona ati lāgā | bhayau parab binu rabi uparāgā | maṁdodari ura kaṁpati bhārī | pratīmā stravahiṁ nayana maga bārī ||

ເມື່ອຖືກຕັດອອກ, ຫົວໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນເປັນກອງ - ຄືກັບວ່າດ້ວຍທຸກກຳໄລ, ຄວາມໂລພເພີ່ມຂຶ້ນຍິ່ງກວ່າ. ສັດຕູບໍ່ຕາຍ; ຄວາມເມື່ອຍລ້າຂອງຣາມໄດ້ກາຍເປັນຢ່າງຮຸນແຮງ; ຈາກນັ້ນພະອົງໄດ້ເບິ່ງໄປທາງວິພີຊະນະ. ໂອ ອຸມາ, ເວລາ ແລະ ຄວາມຕາຍເຊື່ອຟັງຄວາມປະສົງຂອງພະອົງ - ແຕ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ທົດສອບຄວາມຮັກຂອງຜູ້ທີ່ເປັນຂອງພະອົງດ້ວຍວິທີນີ້. ຈົ່ງຟັງເດີ້, ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ຮູ້ທຸກສິ່ງທັງປວງ ເຈົ້າຂອງທຸກສິ່ງທີ່ເຄື່ອນທີ່ໄປ ແລະ ຢູ່ນິງທຳ, ຜູ້ປົກປ້ອງຜູ້ຍອມຈຳນົນ, ຜູ້ໃຫ້ຄວາມສຸກແກ່ເທບ ແລະ ຮູ້ບູຮານ: ໃນຊ່ອງຮູສະຫຼັບຂອງຣາວະນະມີອຳຣິດຢູ່; ຕາບໃດທີ່ມັນຍັງຢູ່, ເຈົ້າແຫ່ງລັງກາຍັງມີຊີວິດດ້ວຍພະລັງນັ້ນ. ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງວິພີຊະນະ, ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ເມດຕາໄດ້ດີໃຈ ແລະ ຈັບລູກສອນອັນໜ້າຢ້ານຂອງພະອົງ. ຈາກນັ້ນໂອກາດອັນບໍ່ດີຫຼາຍຢ່າງໄດ້ເລີ່ມຂຶ້ນ: ລາ, ໝາປ່າ, ແລະ ໝາຫຼາຍໂຕໄດ້ເຫົ່າ; ນົກຮ້ອງຄືກັບຄາດຄະເນຄວາມທຸກທົດຂອງໂລກ; ດາວຫາງປາກົດຢູ່ທຸກບ່ອນໃນທ້ອງຟ້າ. ໄຟໄໝ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທົ່ວສິບທິດ; ຄວາມມືດທີ່ຄືກັບເທດສະການໄດ້ເກີດຂຶ້ນ - ການສຸດອອກໂດຍບໍ່ມີດວງຕາເວັນ. ຫົວໃຈຂອງມັນໂດດາຣີໄດ້ສັ່ນຢ່າງໜັກໜ່ວງ; ຮູບປັ້ນໄດ້ຮ້ອງໄຫ່, ແລະ ທ້ອງນ້ຳໄຫຼອອກຈາກຕາຂອງພວກມັນ.

Verse 231 (छंद)

प्रतिमा रुदहिं पबिपात नभ अति बात बह डोलति मही॥ बरषहिं बलाहक रुधिर कच रज असुभ अति सक को कही॥ उतपात अमित बिलोकि नभ सुर बिकल बोलहि जय जए॥ सुर सभय जानि कृपाल रघुपति चाप सर जोरत भए॥

pratimā rudahiṁ pabi-pāta nabha ati bāta baha ḍolati mahī. baraṣahiṁ balāhaka rudhira kaca raja asubha ati saka ko kahī.. utapāta amita biloki nabha sura bikala bolahi jaya jaye. sura sabhaya jāni kṛpāla raghupati cāpa sara jorata bhae..

ຮູບປັ້ນໃນເມືອງໄດ້ຮ້ອງໄຫ່; ຟ້າຮ້ອງຕົກລົງມາຈາກທ້ອງຟ້າ; ລົມແຮງພັດ ແລະ ໂລກໄດ້ອ່າງໄຫຼ. ເມກໄດ້ເຊື່ອມເລືອດ, ຜົມ, ແລະ ຝຸ່ນ - ຄວາມບໍ່ເປັນມົງຄຸນເຊັ່ນນັ້ນບໍ່ສາມາດບອກໄດ້. ເມື່ອເຫັນໂອກາດອັນບໍ່ດີນັບບໍ່ຖ້ວນໃນທ້ອງຟ້າ, ເທບທັງຫຼາຍທີ່ສັ່ນສະເທືອນໄດ້ຮ້ອງວ່າ "ໄຊຊະນະ! ໄຊຊະນະ!" ແລະ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ເມດຕາແຫ່ງຣາຄຸ, ຮູ້ວ່າເທບທັງຫຼາຍຢ້ານ, ໄດ້ກະກຽມຄັນທະຫຸມ ແລະ ລູກສອນໃຫ້ພ້ອມ.

Verse 232 (दोहा/सोरठा)

खैचि सरासन श्रवन लगि छाड़े सर एकतीस॥ रघुनायक सायक चले मानहुँ काल फनीस॥102॥

khaīci sarāsana śravaṇa lagi chāṛe sara ekatīsa. raghunāyaka sāyaka cale mānahuṁ kāla phanīsa..102..

ດຶງຄັນທັດຫາໃກ້ຫູ ພະອົງປ່ອຍລູກສາດສາມສິບເອັດດ້ວຍ ລູກສາດຈາກພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງລາດຊະວົງຣາຄູ ໄດ້ພຸ່ນອອກໄປ ປຶດວ່າການຕາຍ ຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງງູ ໄດ້ມ້ວນຕົວແລະພຸ່ນທຳລາຍ.

Verse 233 (चौपाई)

सायक एक नाभि सर सोषा। अपर लगे भुज सिर करि रोषा॥ लै सिर बाहु चले नाराचा। सिर भुज हीन रुंड महि नाचा॥ धरनि धसइ धर धाव प्रचंडा। तब सर हति प्रभु कृत दुइ खंडा॥ गर्जेउ मरत घोर रव भारी। कहाँ रामु रन हतौं पचारी॥ डोली भूमि गिरत दसकंधर। छुभित सिंधु सरि दिग्गज भूधर॥ धरनि परेउ द्वौ खंड बढ़ाई। चापि भालु मर्कट समुदाई॥ मंदोदरि आगें भुज सीसा। धरि सर चले जहाँ जगदीसा॥ प्रबिसे सब निषंग महु जाई। देखि सुरन्ह दुंदुभीं बजाई॥ तासु तेज समान प्रभु आनन। हरषे देखि संभु चतुरानन॥ जय जय धुनि पूरी ब्रह्मंडा। जय रघुबीर प्रबल भुजदंडा॥ बरषहि सुमन देव मुनि बृंदा। जय कृपाल जय जयति मुकुंदा॥

sāyaka eka nābhi-sara soṣā. apara lage bhuja sira kari roṣā.. lai sira bāhu cale nārācā. sira bhuja-hīna ruṇḍ mahi nācā.. dharani dhasai dhara dhāva pracaṇḍā. taba sara hati prabhu kṛta dui khaṇḍā.. garjeu marata ghora rava bhārī. kahāṁ rāmu rana hatauṁ pacārī.. ḍolī bhūmi girata dasakaṁdhara. chubhita siṁdhu sari diggaja bhūdhara.. dharani pareu dvau khaṇḍ baṛhāī. cāpi bhālu markaṭa samudāī.. maṁdodari āgeṁ bhuja sīsā. dhari sara cale jahāṁ jagadīsā.. prabise saba niṣaṁga mahuṁ jāī. dekhi suranha duṁdubhīṁ bajāī.. tāsu teja samāna prabhu ānana. haraṣe dekhi saṁbhu caturānana.. jaya jaya dhuni pūrī brahmaṇḍā. jaya raghubīra prabala bhujadaṇḍā.. baraṣahi sumana deva muni bṛndā. jaya kṛpāla jaya jayati mukuṁdā..

ລູກສາດໜຶ່ງພຸ່ນເຂົ້າທີ່ສະເພາະ ແລະ ເຮັດໃຫ້ກຳລັງຂອງລາວອ່ອນເພຍ; ອື່ນໆພຸ່ນເຂົ້າແຂນ ແລະ ຫົວ, ແລະ ໃນຄວາມໂກດແຄ້ນ ລາວກ້າວໄປຂ້າງໜ້າດ້ວຍຫົວ ແລະ ແຂນທີ່ຖືກຕັດຂາດ. ຮ່າງກາຍທີ່ບໍ່ມີຫົວ ແລະ ແຂນ ໄດ້ເຕັ້ນຢູ່ເທິງພື້ນດິນ. ລາວພັດລົງ ແລະ ພຸ່ນເຂົ້າດ້ວຍກຳລັງທີ່ຫນ້າຢ້ານ; ຫຼັງຈາກນັ້ນລູກສາດຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ພຸ່ນເຂົ້າ ແລະ ຕັດລາວອອກເປັນສອງພາກ. ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງຈະຕາຍ ລາວຮ້ອງດ້ວຍສຽງທີ່ຫນ້າຢ້ານ: "ພະຣາມຢູ່ໃສ? ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າທ້າທາຍພະອົງໃນສະໝູນຍຸດ!" ພື້ນດິນໄດ້ສັ່ນ ເມື່ອຜູ້ມີສິບຄໍຫຼົບລົ້ມລົງ; ມະຫາສະໝຸດ, ແມ່ນ້ຳ, ຊ້າງແຫ່ງທິດທາງ ແລະ ພູເຂົາຕ່າງໆກໍ່ສັ່ນ. ລາວນອນຢູ່ເທິງພື້ນດິນເປັນສອງພາກໃຫຍ່; ຝູງຫມີ ແລະ ລີງຕ່າງໆກໍ່ເຂົ້າມາກົດດັນ. ມັນໂດດາຣີໄດ້ກ້າວໄປຂ້າງໜ້າ, ແບກຫົວ ແລະ ແຂນ, ແລະ ໄປກັບພວກມັນໄປບ່ອນທີ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງໂລກຍືນ. ລູກສາດທັງໝົດໄດ້ກັບເຂົ້າໄປໃນງອກລູກສາດ; ເຫັນດັ່ງນັ້ນ ເທບະບຸລຸດຕ່າງໆກໍ່ຕີກອງສະຫວັນ. ໜ້າຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າເປັນປະກາຍແສງສະຫວ່າງທີ່ເທົ່າທຽມກັບອຳນາດຂອງພະອົງເອງ; ພະສີວ ແລະ ພະພົມມາທີ່ມີສີ່ໜ້າກໍ່ຊົມຍິນດີ. "ໄຊຊະນະ, ໄຊຊະນະ!" ດັງກ້ອງໄປທົ່ວຈັກກະວານ: "ໄຊຊະນະແກ່ວີລະບຸລຸດແຫ່ງຣາຄູ, ຜູ້ມີແຂນແຮງ!" ເທບະບຸລຸດ ແລະ ຮູບສາດຕ່າງໆກໍ່ໂປດດອກໄມ້: "ສະຫວັດດີ, ຜູ້ມີຄວາມເມດຕາ, ສະຫວັດດີ ມຸກຸນທະ!"

Verse 234 (छंद)

जय कृपा कंद मुकंद द्वंद हरन सरन सुखप्रद प्रभो॥ खल दल बिदारन परम कारन कारुनीक सदा बिभो॥ सुर सुमन बरषहिं हरष संकुल बाज दुंदुभि गहगही॥ संग्राम अंगन राम अंग अनंग बहु सोभा लही॥ सिर जटा मुकुट प्रसून बिच बिच अति मनोहर राजहीं॥ जनु नीलगिरि पर तड़ित पटल समेत उड़ुगन भ्राजहीं॥ भुजदंड सर कोदंड फेरत रुधिर कन तन अति बने॥ जनु रायमुनीं तमाल पर बैठीं बिपुल सुख आपने॥

jaya kṛpā-kaṁda mukuṁda dvaṁda-harana sarana sukha-prada prabho. khala-dala bidārana parama kārana kāruṇīka sadā bibho.. sura sumana baraṣahiṁ haraṣa saṁkula bāja duṁdubhi gahgahī. saṁgrāma aṁgana rāma aṁga anaṁga bahu sobhā lahī.. sira jaṭā mukuṭa prasūna bica bica ati manohara rājahīṁ. janu nīlagiri para taṛita paṭala sameta uṛugan bhrājahīṁ.. bhujadaṇḍa sara kodaṇḍa pherata rudhira kana tana ati bane. janu rāya-munīṁ tamāla para baiṭhīṁ bipula sukha āpane..

ໄຊຊະນະແກ່ພະອົງ, ໂອ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ຕົ້ນກຳເນີດແຫ່ງຄວາມເມດຕາ, ມຸກຸນທະ; ຜູ້ທຳລາຍຄວາມຂັດແຍ່ງ; ຜູ້ໃຫ້ທີ່ພັກພາຍ ແລະ ຄວາມສຸກ. ຜູ້ທຳລາຍກອງທັບຂອງຄົນຊົ່ວ, ເຫດຜົນສູງສຸດ, ຜູ້ມີຄວາມເມດຕາສະເໝີ, ຜູ້ຄອງຄອງທັງໝົດ! ເທບະບຸລຸດ, ຍິນດີໃນຄວາມດີໃຈ, ໄດ້ໂປດດອກໄມ້ລົງມາ; ກອງຕີດັງກ້ອງ ແລະ ສັ່ນ. ໃນລະບຽງສະໝູນຍຸດ, ອົງປະກອບຂອງພະຣາມເປັນປະກາຍຄວາມງາມທີ່ງົດງາມກວ່າແມ່ຂອງຄວາມຮັກ. ເທິງພະລາຊະສີລະພອນຂອງພະອົງ, ມົງກຸດຂອງຜົມທີ່ຖັກ, ດ້ວຍດອກໄມ້ທີ່ກະຈາຍຢູ່ທົ່ວ, ເບິ່ງງົດງາມຢ່າງແທ້ຈິງ, ຄືກັບພູເຂົາສີຟ້າທີ່ສະຫວ່າງໂດຍຟ້າຜ່າທີ່ຢູ່ທ່າມກາງດວງດາວຫຼາຍໆດວງ. ໃນຂະນະທີ່ແຂນແຮງຂອງພະອົງປ່ອຍລູກສາດ ແລະ ໂອນຄັນທັດ, ຢອດເລືອດຕົບແຕ່ງຮ່າງກາຍຂອງພະອົງ, ຄືກັບຮູບສາດລາຊະວົງນັ່ງຢູ່ເທິງຕົ້ນໄມ້ຕາມານິຍະ ທີ່ມີສີເຂັ້ມ, ຈົມໃນຄວາມພໍໃຈຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.

Verse 235 (दोहा/सोरठा)

कृपादृष्टि करि प्रभु अभय किए सुर बृंद॥ भालु कीस सब हरषे जय सुख धाम मुकंद॥103॥

kṛpādṛṣṭi kari prabhu abhaya kiye sura bṛnda. bhālu kīsa saba haraṣe jaya sukha-dhāma mukuṁda..103..

ດ້ວຍສາຍຕາທີ່ເມດຕາ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ເຮັດໃຫ້ຝູງເທບະບຸລຸດຕ່າງໆບໍ່ຢ້ານ. ຫມີ ແລະ ລີງທັງໝົດຍິນດີ, "ໄຊຊະນະແກ່ມຸກຸນທະ, ທີ່ພັກອາໄສແຫ່ງຄວາມສຸກ!"

Verse 236 (चौपाई)

पति सिर देखत मंदोदरी। मुरुछित बिकल धरनि खसि परी।। जुबति बृंद रोवत उठि धाईं। तेहि उठाइ रावन पहिं आई।। पति गति देखि ते करहिं पुकारा। छूटे कच नहिं बपुष सँभारा।। उर ताड़ना करहिं बिधि नाना। रोवत करहिं प्रताप बखाना।। तव बल नाथ डोल नित धरनी। तेज हीन पावक ससि तरनी।। सेष कमठ सहि सकहिं न भारा। सो तनु भूमि परेउ भरि छारा।। बरुन कुबेर सुरेस समीरा। रन सन्मुख धरि काहुँ न धीरा।। भुजबल जितेहु काल जम साईं। आजु परेहु अनाथ की नाईं।। जगत बिदित तुम्हारी प्रभुताई। सुत परिजन बल बरनि न जाई।। राम बिमुख अस हाल तुम्हारा। रहा न कोउ कुल रोवनिहारा।। तव बस बिधि प्रपंच सब नाथा। सभय दिसिप नित नावहिं माथा।। अब तव सिर भुज जंबुक खाहीं। राम बिमुख यह अनुचित नाहीं।। काल बिबस पति कहा न माना। अग जग नाथु मनुज करि जाना।।

pati sir dekhata mandodarī | muruchita bikala dharani khasि parī || jubati bṛnda rovata uṭhi dhāī̃ | tehi uṭhāi rāvan pahĩ āī || pati gati dekhi te karahĩ pukārā | chūṭe kacha nahĩ bapuṣa sãbhārā || ura tāṛanā karahĩ bidhi nānā | rovata karahĩ pratāpa bakhānā || tava bala, nātha, ḍola nita dharanī | teja-hīna pāvaka sasi taranī || seṣa kamaṭha sahi sakahĩ na bhārā | so tanu bhūmi pareu bhari chārā || baruna kubera sureśa samīrā | rana sanmukha dhari kāhũ na dhīrā || bhuja-bala jitehu kāla jama sāī̃ | āju parehu anātha kī nāī̃ || jagata bidita tumhārī prabhutāī | suta parijana bala barani na jāī || rāma-bimukha asa hāla tumhārā | rahā na kou kula rovanihārā || tava basa bidhi-prapãca saba nāthā | sabhaya disipa nita nāvahĩ māthā || aba tava sir bhuja jãbuka khāhī̃ | rāma-bimukha yaha anucita nāhī̃ || kāla-bibasa pati kahā na mānā | aga-jaga-nāthu manuja kari jānā ||

ເຫັນຫົວຂອງຜົວຂອງນາງ, ມັນໂດດາຣີກໍ່ລົ້ມລົງ, ບໍ່ຮູ້ສຶກ ແລະ ຫງວງໃຈ, ລົ້ມລົງເທິງພື້ນດິນ. ຝູງແມ່ຍິງຫຼາຍໆຄົນລຸກຂຶ້ນມາຮ້ອງໄຫ້ ແລະ ແລ່ນໄປ; ຍົກນາງຂຶ້ນ ແລະ ພານາງໄປຫາຣາວັນ. ເຫັນສະພາບຂອງເຈົ້າຂອງພວກເຂົາ ພວກນາງກໍ່ຮ້ອງໄຫ້ດັງ; ຜົມຂອງພວກນາງກໍ່ປ່ອຍອອກມາ, ແລະ ບໍ່ສາມາດຕັ້ງຮ່າງກາຍໃຫ້ນິ່ງທຸກໄດ້. ພວກນາງຕີໜ້າເອິກຂອງຕົນເອງດ້ວຍວິທີຕ່າງໆ, ແລະ ໃນຂະນະທີ່ຮ້ອງໄຫ້ ພວກນາງກໍ່ເລົ່າວ່າລັດສະຫມີພາບໃນອະດີດຂອງລາວ: "ໂດຍອຳນາດຂອງທ່ານ, ໂອ ເຈົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ພື້ນດິນກໍ່ສັ່ນທຸກໆມື້; ໄຟ, ດວງຈັນ ແລະ ດວງຕາເວັນ ກໍ່ຄ້າຍຄືຖືກລັກຊັບຄວາມສະຫວ່າງ. ແມ້ກະທັ້ງເຊຊ ແລະ ເຕົ່າກໍ່ບໍ່ສາມາດຮັບພາລະໜັກເຊັ່ນນັ້ນໄດ້, ແຕ່ຮ່າງກາຍນັ້ນກໍ່ນອນຢູ່ເທິງພື້ນດິນ, ເຕັມໄປດ້ວຍເຖົ້າ. ວະຣຸນ, ກຸເບຣະ, ອິນທຣະ ແລະ ວາຍຸ, ບໍ່ມີໃຜສາມາດຍືນຍັດຢູ່ຕໍ່ໜ້າທ່ານໃນສະໝູນຍຸດໄດ້. ໂດຍຄວາມເขັງແຂນຂອງທ່ານ ທ່ານໄດ້ຊະນະຄວາມຕາຍ, ເຈົ້າຂອງຍົມ; ມື້ນີ້ທ່ານລົ້ມລົງຄືກັບຄົນທີ່ບໍ່ມີໃຜຊ່ວຍ. ອຳນາດຂອງທ່ານເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໄປທົ່ວໂລກ; ບຸດຊາຍ, ຍາດພີ່ນ້ອງ ແລະ ກຳລັງຂອງທ່ານບໍ່ສາມາດບັນຍາຍໄດ້. ນີ້ຄືສະພາບຂອງທ່ານຍ້ອນໄດ້ຫັນໜ້າອອກຈາກພະຣາມ; ບໍ່ມີໃຜເຫຼືອຢູ່ໃນວົງຕະກູນທີ່ຈະໄວ້ທຸກໃຈ. ທຸກໆສິ່ງທີ່ຫຼາກຫຼາຍຂອງຊະຕາກຳຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງທ່ານ; ກະສັດທີ່ຢ້ານຢໍ້າກໍ່ໂຄ້ນຫົວລົງທຸກໆມື້. ຕອນນີ້ໝາກົກຈະກິນຫົວ ແລະ ແຂນຂອງທ່ານ, ນີ້ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ບໍ່ເໝາະສົມສຳລັບຜູ້ທີ່ຕໍ່ຕ້ານພະຣາມ. ຖືກກົດດັນໂດຍການ, ເຈົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຍອມຟັງ; ພະອົງໄດ້ຖືພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງທຸກສິ່ງທີ່ເຄື່ອນທີ່ ແລະ ຢືນຢູ່ ວ່າເປັນແຄ່ມະນຸດ."

Verse 237 (छंद)

जान्यो मनुज करि दनुज कानन दहन पावक हरि स्वयं। जेहि नमत सिव ब्रह्मादि सुर पिय भजेहु नहिं करुनामयं।। आजन्म ते परद्रोह रत पापौघमय तव तनु अयं। तुम्हहू दियो निज धाम राम नमामि ब्रह्म निरामयं।।

jānyo manuja kari danuja-kānana-dahana pāvaka hari svayaṃ | jehi namata siva brahmādi sura piya bhajehu nahiṃ karuṇāmayaṃ || ājanma te para-droha rata pāpaughamaya tava tanu ayaṃ | tumhahū diyo nija dhāma rāma namāmi brahma nirāmayaṃ ||

ທ່ານໄດ້ຖືພະອົງວ່າເປັນແຄ່ມະນຸດ, ແຕ່ພະອົງຄືວິສະນຸ ຮັບເອງ, ໄຟທີ່ເຜົາໄໝ້ປ່າຂອງອະສູຣ. ພະອົງຜູ້ທີ່ພະສີວ, ພະພົມມາ ແລະ ເທບະບຸລຸດຕ່າງໆກໍ່ໂຄ້ນຫົວຕໍ່, ແຕ່ທ່ານບໍ່ໄດ້ນະມັດສະການຜູ້ທີ່ເມດຕານັ້ນ. ຕັ້ງແຕ່ເກີດ ທ່ານມຸ່ງມັ້ນໃສ່ການທຳຮ້າຍຜູ້ອື່ນ; ຮ່າງກາຍຂອງທ່ານເອງກໍ່ຈົມຢູ່ໃນນໍ້າທີ່ເປັນບາບ. ແຕ່ພະຣາມໄດ້ປະທານທີ່ພັກພາຍຂອງພະອົງໃຫ້ແກ່ທ່ານ; ຂ້າພະເຈົ້ານະມັດສະການພະພົມມະທີ່ບໍ່ມີມົນ ແລະ ບໍ່ມີພະຍາດນັ້ນ.

Verse 238 (दोहा/सोरठा)

अहह नाथ रघुनाथ सम कृपासिंधु नहिं आन। जोगि बृंद दुर्लभ गति तोहि दीन्हि भगवान।।104।।

ahaha nātha raghunātha sama kṛpāsiṃdhu nahiṃ āna | jogi bṛnda durlabha gati tohi dīnhi bhagavān ||104||

ໂອ, ເຈົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ບໍ່ມີໃຜເປັນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມເມດຕາຄືກັບຣາຄຸນາດ. ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ສູງສົ່ງໄດ້ປະທານແກ່ທ່ານດ້ວຍສະຖານະທີ່ຝູງໂຍຄີຫຼາຍໆຄົນກໍ່ຍາກທີ່ຈະບັນລຸໄດ້.

Verse 239 (चौपाई)

मंदोदरी बचन सुनि काना। सुर मुनि सिद्ध सबन्हि सुख माना।। अज महेस नारद सनकादी। जे मुनिबर परमारथबादी।। भरि लोचन रघुपतिहि निहारी। प्रेम मगन सब भए सुखारी।। रुदन करत देखीं सब नारी। गयउ बिभीषनु मन दुख भारी।। बंधु दसा बिलोकि दुख कीन्हा। तब प्रभु अनुजहि आयसु दीन्हा।। लछिमन तेहि बहु बिधि समुझायो। बहुरि बिभीषन प्रभु पहिं आयो।। कृपादृष्टि प्रभु ताहि बिलोका। करहु क्रिया परिहरि सब सोका।। कीन्हि क्रिया प्रभु आयसु मानी। बिधिवत देस काल जियँ जानी।।

mandodarī bacana suni kānā | sura muni siddha sabanhi sukha mānā || aja mahesa nārada sanakādī | je munibara paramārathabādī || bhari locana raghupatihi nihārī | prema magana saba bhae sukhārī || rudana karata dekhī̃ saba nārī | gayau bibhīṣanu mana dukha bhārī || bandhu dasā biloki dukha kīnhā | taba prabhu anujahi āyasu dīnhā || lachimana tehi bahu bidhi samujhāyo | bahuri bibhīṣana prabhu pahĩ āyo || kṛpādṛṣṭi prabhu tāhi bilokā | karahu kriyā parihari saba sokā || kīnhī kriyā prabhu āyasu mānī | bidhivata desa kāla jiyã jānī ||

ໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງມັນໂດດາຣີໃນລັງກາ, ເທບະບຸລຸດ, ຮູບສາດ ແລະ ຜູ້ບັນລຸຄວາມສຳເລັດຕ່າງໆກໍ່ຮູ້ສຶກດີໃຈ. ພະພົມມາ, ພະສີວ, ນາຣະທ ແລະ ຮູບສາດຊານະກະ, ຮູບສາດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນຜູ້ທີ່ເວົ້າຄວາມຈິງສູງສຸດ, ໄດ້ເບິ່ງຣາຄຸບະຕີດ້ວຍຕາທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍນໍ້າຕາ; ຈົມຢູ່ໃນຄວາມຮັກ, ທຸກໆຄົນກໍ່ກາຍເປັນຄົນທີ່ມີຄວາມສຸກ. ເຫັນແມ່ຍິງທຸກໆຄົນກຳລັງຮ້ອງໄຫ້, ວິທີສີສນະໄດ້ອອກໄປດ້ວຍໃຈທີ່ໜັກໄປດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ. ເຫັນສະພາບຂອງອ້າຍຂອງລາວ ລາວກໍ່ໂສກເສົ້າ; ຫຼັງຈາກນັ້ນພະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ສັ່ງໃຫ້ອ້າຍນ້ອງຂອງພະອົງ. ລັກສະມັນໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ລາວຟັງຫຼາຍໆຢ່າງ; ຫຼັງຈາກນັ້ນວິທີສີສນະກໍ່ກັບໄປຫາພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ. ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ເບິ່ງລາວດ້ວຍຄວາມເມດຕາ: "ຈົ່ງປະຕິບັດພິທີກຳ, ປະໄວ້ຄວາມໂສກເສົ້າທັງໝົດ." ລາວໄດ້ປະຕິບັດພິທີກຳ, ເຊື່ອຟັງຄຳສັ່ງຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ພິຈາລະນາສະຖານທີ່ ແລະ ເວລາໃນໃຈຂອງລາວຢ່າງເໝາະສົມ.

Verse 240 (दोहा/सोरठा)

मंदोदरी आदि सब देइ तिलांजलि ताहि। भवन गई रघुपति गुन गन बरनत मन माहि।।105।।

mandodarī ādi saba dei tilā̃jali tāhi | bhavana gaī raghupati guna-gana baranata mana māhi ||105||

ມັນໂດດາຣີ ແລະ ຄົນອື່ນໆທັງໝົດໄດ້ຖວາຍພິທີນໍ້າງາຊີຊາດໃຫ້ລາວ. ຫຼັງຈາກນັ້ນພວກນາງກໍ່ກັບໄປທີ່ພັກຂອງພວກນາງ, ເລົ່າຄຸນງາມຄວາມດີທີ່ນັບບໍ່ຖ້ວນຂອງຣາຄຸບະຕີຢູ່ໃນໃຈຂອງພວກນາງ.

Verse 241 (चौपाई)

आइ बिभीषन पुनि सिरु नायो। कृपासिंधु तब अनुज बोलायो।। तुम्ह कपीस अंगद नल नीला। जामवंत मारुति नयसीला।। सब मिलि जाहु बिभीषन साथा। सारेहु तिलक कहेउ रघुनाथा।। पिता बचन मैं नगर न आवउँ। आपु सरिस कपि अनुज पठावउँ।। तुरत चले कपि सुनि प्रभु बचना। कीन्ही जाइ तिलक की रचना।। सादर सिंहासन बैठारी। तिलक सारि अस्तुति अनुसारी।। जोरि पानि सबहीं सिर नाए। सहित बिभीषन प्रभु पहिं आए।। तब रघुबीर बोलि कपि लीन्हे। कहि प्रिय बचन सुखी सब कीन्हे।।

āi bibhīṣana puni siru nāyo. kṛpāsiṃdhu taba anuj bolāyo.. tumha kapīsa aṅgada nala nīlā. jāṃvanta māruti naya-sīlā.. saba mili jāhu bibhīṣana sāthā. sārehu tilaka kaheu raghunāthā.. pitā bacana maiṃ nagara na āvaũ. āpu sarisa kapi anuj paṭhāvaũ.. turata cale kapi suni prabhu bacanā. kīnhī jāi tilaka kī racanā.. sādara siṃhāsana baiṭhārī. tilaka sāri astuti anusārī.. jori pāni sabahīṃ sir nāe. sahita bibhīṣana prabhu pahiṃ āe.. taba raghubīra boli kapi līnhe. kahi priya bacana sukhī saba kīnhe..

ວິທີສີສນະໄດ້ກັບມາອີກ ແລະ ໂຄ້ນຫົວລົງ. ຫຼັງຈາກນັ້ນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມເມດຕາໄດ້ເອີ້ນອ້າຍນ້ອງຂອງພະອົງ. "ພວກເຈົ້າຈົ່ງໄປ, ສຸຄຣີວ, ອັງຄະດ, ນະລະ, ນີລະ, ຊົມພັນ, ຫະນຸມານ ແລະ ທີ່ເຫຼືອ, ຜູ້ທີ່ຊຳນານໃນການປະພຶດທີ່ສະຫຼາດ. ພວກເຈົ້າທຸກໆຄົນຈົ່ງໄປພ້ອມກັບວິທີສີສນະ; ຈົ່ງປະຕິບັດພິທີສະເໝາະທຳ," ຣາຄຸນາດຕະເວົ້າ. "ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ເຂົ້າໄປໃນເມືອງ, ເພາະຂ້າພະເຈົ້າຜູກພັນກັບຄຳເວົ້າຂອງພະບິດາ; ແທນທີ່ຈະເປັນນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າສົ່ງຫົວໜ້າລີງ ແລະ ອ້າຍນ້ອງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ຜູ້ທີ່ເທົ່າທຽມກັບຕົວຂ້າພະເຈົ້າເອງ." ໄດ້ຍິນຄຳສັ່ງຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ລີງຕ່າງໆກໍ່ອອກເດີນທາງທັນທີ ແລະ ໄດ້ໄປຈັດແຈງພິທີສະເໝາະທຳ. ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ ພວກເຂົາໄດ້ນັ່ງລາວລົງເທິງບັນລັງ; ເຮັດພິທີຕິນກະ ແລະ ເວົ້າຊົມເຊີຍຕາມທີ່ກຳນົດ. ດ້ວຍມືທັບປະສົມ ທຸກໆຄົນໂຄ້ນຫົວ ແລະ ພ້ອມກັບວິທີສີສນະ ໄດ້ມາເຝົ້າພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ. ຫຼັງຈາກນັ້ນຣາຄຸວີຣະໄດ້ຮັບເອົາລີງຕ່າງໆ, ແລະ ດ້ວຍຄຳເວົ້າທີ່ເປັນມິດ ພະອົງໄດ້ເຮັດໃຫ້ທຸກໆຄົນມີຄວາມສຸກ.