Prakarana 22
साधना-सीढ़ी का प्रथम सोपान: ‘श्रवण → संग → संस्कार’ से भक्ति का जन्म। बालकाण्ड में राम-लीला का प्रवेश ‘यज्ञ-रक्षा’ और ‘अहल्या-उद्धार’ जैसे प्रसंगों द्वारा होता है—जहाँ भय (असुर-उत्पात) का शमन, पाप/शाप (अहल्या) का विमोचन, और दर्शन-लालसा (मिथिला-नगर) का सौंदर्य-आस्वाद—तीनों मिलकर जिज्ञासु चित्त को शरणागति की ओर मोड़ते हैं। यह चरण साधक के भीतर ‘निर्भयता’ और ‘अनुग्रह’ का संस्कार बैठाता है: प्रभु की निकटता केवल राजसत्ता नहीं, करुणा-प्रधान धर्म-सेतु है।
ໃນຂໍ້ຄວາມນີ້, ບາລະການດາຖືກຄອບຄຸ້ມດ້ວຍຮົດສາມຢ່ານ: ວີຣະ, ກາຣຸນ, ແລະ ອັດທະບູດ. ມັນເລີ່ມດ້ວຍການອອກເດີນທາງຢ່າງໄຮ່ພັນຂອງພຣະຣາມເພື່ອປົກປ້ອງຍັຊະຂອງພຣະວິສະວາມິຕຣ, ແລະ ການສັງຄາດມາຣີຈ ແລະ ສຸບາຮູ ສ້າງຮົດວີຣະ; ແຕ່ຄວາມເປັນວີຣະນີ້ແມ່ນເພື່ອການປົກປ້ອງທັມມະ, ບໍ່ແມ່ນເພື່ອສະແດງຄວາມອວດອົງ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ເຫດການອະຫັນລະຍາ ກາຍເປັນສູນກາງຂອງຄວາມເມດຕາ ແລະ ຄວາມກະລຸນາ: ຈິດສະເຫຼົ່າທີ່ຖືກຜູກມັດພາຍໃຕ້ຄໍາສາບານ ຖືກເປີດເຜີຍດ້ວຍການສຳພັດຂອງຝຸ່ນພຣະບາດ ແລະ ລຸກຂຶ້ນມາສັນລະເສີນ: ນີ້ແມ່ນທຳສຶກສາສາດທີ່ມີການກະລຸນາເປັນສູນກາງກ່ຽວກັບການປົດປ່ອຍ. ຈາກນັ້ນ, ການອະທິບາຍກ່ຽວກັບມິຖິລາ, ທີ່ຫອມຫວນດ້ວຍຄວາມງາມອັນຫນ້າປະຫລາດ ແລະ ສຶງກາຣະ, ຊຳລ້າງຈິດໃຈ, ແລະ ການເຫັນພຣະຣາມຂອງຊະນະກະ ສຸກຂຶ້ນເປັນການພຸ່ງຂອງຄວາມຮັກ. ໂດຍຫຼັກການ, ຕຸນສີ ສະແດງຢູ່ນີ້ວ່າ ລີລາ ສະຄຸນ ແມ່ນການສະແດງອອກທີ່ເຂົ້າເຖິງໄດ້ຂອງ ພຣະພຣະມັນ ນິນຄຸນ ເອງ: ພຣະພຣະມັນນັ້ນເອງ, ທີ່ "ຮັບເອົາທັງສອງຮູບແບບ", ມາໃນຮູບຂອງເດັກນ້ອຍ. ດັ່ງນັ້ນ, ພາກນີ້ສຳເລັດວຽກໂສປານຂອງບາລະການດາ: ຈາກການຟັງສູ່ຄວາມຮັກ, ແລະ ຈາກຄວາມຮັກສູ່ການພັກຜ່ອນ.
Verses
ເຈົາໄປ 210.1-6
प्रात कहा मुनि सन रघुराई।निर्भय जग्य करहु तुम्ह जाई।।
होम करन लागे मुनि झारी।आपु रहे मख कीं रखवारी।।
सुनि मारीच निसाचर क्रोही।लै सहाय धावा मुनिद्रोही।।
बिनु फर बान राम तेहि मारा।सत जोजन गा सागर पारा।।
पावक सर सुबाहु पुनि मारा।अनुज निसाचर कटकु सँघारा।।
मारि असुर द्विज निर्मयकारी।अस्तुति करहिं देव मुनि झारी।।
तहँ पुनि कछुक दिवस रघुराया।रहे कीन्हि बिप्रन्ह पर दाया।।
भगति हेतु बहु कथा पुराना।कहे बिप्र जद्यपि प्रभु जाना।।
तब मुनि सादर कहा बुझाई।चरित एक प्रभु देखिअ जाई।।
धनुषजग्य मुनि रघुकुल नाथा।हरषि चले मुनिबर के साथा।।
आश्रम एक दीख मग माहीं।खग मृग जीव जंतु तहँ नाहीं।।
पूछा मुनिहि सिला प्रभु देखी।सकल कथा मुनि कहा बिसेषी।।
prāta kahā muni sana raghurāī |nirbhaya jagya karahu tumha jāī ||
homa karana lāge muni jhārī |āpu rahe makha kīṁ rakhavārī ||
suni mārīca nisācara krohī |lai sahāya dhāvā munidrohī ||
binu phara bāna rāma tehi mārā |sata jojana gā sāgara pārā ||
pāvaka sara subāhu puni mārā |anuja nisācara kaṭaku sãghārā ||
māri asura dvija nirmayakārī |astuti karahiṁ deva muni jhārī ||
tahã puni kachuka divasa raghurāyā |rahe kīnhi bipranha para dāyā ||
bhagati hetu bahu kathā purānā |kahe bipra jadyapi prabhu jānā ||
taba muni sādara kahā bujhāī |carita eka prabhu dekhia jāī ||
dhanuṣajagya muni raghukula nāthā |haraṣi cale munibara ke sāthā ||
āśrama eka dīkha maga māhīṁ |khaga mṛga jīva jantu tahã nāhīṁ ||
pūchā munihi silā prabhu dekhī |sakala kathā muni kahā biseṣī ||
ໃນຍາມເຊົ້າ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຣາຄູ ໄດ້ກ່າວກັບສັດທູວ່າ ເຈົ້າຈົ່ງໄປປະຕິບັດພິທີບູຊາໂດຍບໍ່ມີຄວາມຢ້ານ. ສັດທູທັງຫຼາຍເລີ່ມຖວາຍບູຊາໃສໄຟ, ໃນຂະນະທີ່ພຣະອົງເອງປົກປ້ອງຮັກສາພິທີບູຊາ. ໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ມາຣີຈ ອະສູຣະຜູ້ມີຄວາມໂກດຮ້າຍ ສັດຕູແຫ່ງສັດທູ ໄດ້ຟ້າວໄປຫາສະຖານທີ່ພ້ອມດ້ວຍຜູ້ຊ່ວຍ. ຣາມ ໄດ້ຍິງລູກສອນທີ່ບໍ່ມີຫົວໃສ່ລາວ, ແລະ ລາວຖືກຂວ້າຍໄປໜຶ່ງຮ້ອຍໂຢຊະນ ຂ້າມມະຫາສະໝຸດ. ຈາກນັ້ນ ດ້ວຍສອນໄຟ ພຣະອົງໄດ້ສັງຄົວສຸບາຫູ, ໃນຂະນະທີ່ນ້ອງຊາຍຂອງພຣະອົງໄດ້ທໍາລາຍກອງທັບອະສູຣະ. ຫຼັງຈາກສັງຄົວອະສູຣະແລ້ວ ພຣະອົງໄດ້ເຮັດໃຫ້ພຣາມະຫາມານປອດຈາກຄວາມຢ້ານ, ແລະ ເທບະພະອົງແລະສັດທູທັງຫຼາຍໄດ້ສວນຍົນສັດຊົມພຣະອົງ. ທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຣາຄູ ໄດ້ພັກຢູ່ບໍ່ຫຼາຍວັນ, ສະແດງຄວາມເມດຕາຕໍ່ພຣາມະຫາມານ. ດ້ວຍຄວາມອັດຖະຍາສະໄໝ ພຣາມະຫາມານໄດ້ເລົ່າເລື່ອງລັດຫຼາຍເລື່ອງຈາກປູຣານະ, ເຖິງແມ່ນວ່າພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຮູ້ແລ້ວກໍຕາມ. ຈາກນັ້ນ ສັດທູໄດ້ກ່າວດ້ວຍຄວາມເຄົາລະລະບູຊາວ່າ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ມີສິ່ງໜຶ່ງທີ່ຄວນໄປເບິ່ງ. ໄດ້ຍິນມາກ່ຽວກັບພິທີບູຊາສອນ, ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຕະກູຣາຄູ ໄດ້ອອກເດີນທາງດ້ວຍຄວາມຍິນດີພ້ອມກັບສັດທູຜູ້ປະເສີດ. ລະຫວ່າງທາງ ພຣະອົງໄດ້ເຫັນອາສຣົມໜຶ່ງບໍ່ມີນົກ, ບໍ່ມີກວາງ, ແລະ ບໍ່ມີສິ່ງມີຊີວິດໃດໆ. ເຫັນຫີນໜຶ່ງກ້ອນ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ຖາມສັດທູກ່ຽວກັບຫີນກ້ອນນັ້ນ, ແລະ ສັດທູໄດ້ເລົ່າເລື່ອງທັງໝົດໂດຍລະອຽດ.
ໂດຫາ 210
गौतम नारि श्राप बस उपल देह धरि धीर।चरन कमल रज चाहति कृपा करहु रघुबीर।।210।।
gautama nāri śrāpa basa upala deha dhari dhīra |carana kamala raja cāhati kṛpā karahu raghubīra ||210||
ພັນຍາຂອງໂຄຕະມະ, ພາຍໃຕ້ຄໍາສາບສົງ, ໄດ້ຮັບເອົາຮ່າງກາຍເປັນຫີນ; ນາງປາຖະໜາຝຸ່ນຂອງພະບາດທັງສອງທີ່ເປັນດອກບົວ. ໂອ ຣາຄູພີຣະ, ຈົ່ງສະແດງຄວາມເມດຕາ.
ສັນທະ 211
परसत पद पावन सोक नसावन प्रगट भई तपपुंज सही।देखत रघुनायक जन सुख दायक सनमुख होइ कर जोरि रही।।
अति प्रेम अधीरा पुलक सरीरा मुख नहिं आवइ बचन कही।अतिसय बड़भागी चरनन्हि लागी जुगल नयन जलधार बही।।
धीरजु मन कीन्हा प्रभु कहुँ चीन्हा रघुपति कृपाँ भगति पाई।अति निर्मल बानीं अस्तुति ठानी ग्यानगम्य जय रघुराई।।
मै नारि अपावन प्रभु जग पावन रावन रिपु जन सुखदाई।राजीव बिलोचन भव भय मोचन पाहि पाहि सरनहिं आई।।
मुनि श्राप जो दीन्हा अति भल कीन्हा परम अनुग्रह मैं माना।देखेउँ भरि लोचन हरि भवमोचन इहइ लाभ संकर जाना।।
बिनती प्रभु मोरी मैं मति भोरी नाथ न मागउँ बर आना।पद कमल परागा रस अनुरागा मम मन मधुप करै पाना।।
जेहिं पद सुरसरिता परम पुनीता प्रगट भई सिव सीस धरी।सोइ पद पंकज जेहि पूजत अज मम सिर धरेउ कृपाल हरी।।
एहि भाँति सिधारी गौतम नारी बार बार हरि चरन परी।जो अति मन भावा सो बरु पावा गै पतिलोक अनंद भरी।।
parasata pada pāvana soka nasāvana pragaṭa bhaī tapapuñja sahī |dekhata raghunāyaka jana sukha dāyaka sanamukha hoi kara jori rahī ||
ati prema adhīrā pulaka sarīrā mukha nahiṁ āvai bacana kahī |atisaya baṛabhāgī carananhi lāgī jugala nayana jaladhāra bahī ||
dhīraju mana kīnhā prabhu kahũ cīnhā raghupati kṛpā̃ bhagati pāī |ati nirmala bānīṁ astuti ṭhānī gyānagamya jaya raghurāī ||
mai nāri apāvana prabhu jaga pāvana rāvana ripu jana sukhadāī |rājīva bilocana bhava bhaya mocana pāhi pāhi saranahiṁ āī ||
muni śrāpa jo dīnhā ati bhala kīnhā parama anugraha maiṁ mānā |dekheũ bhari locana hari bhavamocana ihai lābha saṅkara jānā ||
binatī prabhu morī maiṁ mati bhorī nātha na māgaũ bara ānā |pada kamala parāgā rasa anurāgā mama mana madhupa karai pānā ||
jehiṁ pada surasaritā parama punītā pragaṭa bhaī siva sīsa dharī |soi pada paṅkaja jehi pūjata aja mama sira dhareu kṛpāla harī ||
ehi bhā̃ti sidhārī gautama nārī bāra bāra hari carana parī |jo ati mana bhāvā so baru pāvā gai patiloka ananda bharī ||
ສຳຜັດພະບາດອັນບໍລິສຸດຜູ້ທຳລາຍຄວາມໂສກເສົ້າ ອະຫັຽຍາໄດ້ປາກົດຂຶ້ນຢ່າງແທ້ຈິງ ດັ່ງກອງແຫ່ງການຕັບອັດ ເມື່ອເຫັນພະຣາມ ອົງແຫ່ງຣາຄຸ ຜູ້ປະທານຄວາມສຸກແກ່ພັກດີ ນາງໄດ້ຍືນຢູ່ໜ້າພະອົງດ້ວຍປະນາມື ມີຄວາມຮັກລົ້ນທ້ມ ບໍ່ສະບາຍ ກາຍສັ່ນເທົ່າ ບໍ່ສາດກ່າວວາຈາຈາກປາກ ມີວາດສະຫະດີຢ່າງຍິ່ງ ນາງໄດ້ຍຶດຕິດພະບາດ ນ້ຳຕາໄຫຼເປັນສາຍຈາກທັງສອງຕາ ນາງສະບາຍຈິດແລະຈຳພະອົງໄດ້ ດ້ວຍພະຄຸນາແຫ່ງອົງແຫ່ງຣາຄຸ ນາງໄດ້ຮັບພັກດີ ດ້ວຍວາຈາອັນບໍລິສຸດບໍ່ມີມົນ ນາງໄດ້ເລີ່ມສັນລະສະຫຼາດວ່າ ໂຊຕິແກ່ພະຣາມ ຜູ້ຈະຮູ້ໄດ້ດ້ວຍປັນຍາ ຂ້າພະອົງເປັນຍິງມີມົນ ພະອົງເປັນຜູ້ຊໍາລະລົດໂລກ ເປັນສັດຕູຂອງຣາວັນ ຜູ້ປະທານຄວາມສຸກແກ່ພັກດີ ຜູ້ມີຕາດັ່ງດອກບັງ ຜູ້ຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນຈາກພັຍສົງສານ ຂໍຊ່ວຍ ຂໍຊ່ວຍ ຂ້າພະອົງໄດ້ມາຂໍຄວາມຄຸ້ມຄອງ ຄຳສາບຂອງພະສີລະທີ່ປະທານແກ່ຂ້າພະອົງ ເປັນການກະທຳທີ່ດີຢ່າງຍິ່ງ ຂ້າພະອົງຖືວ່າເປັນພະຄຸນາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຫັນຫະຣິ ຜູ້ຊ່ວຍໃຫ້ພົ້ນຈາກວັດສົງສານ ດ້ວຍຕາອັນເຕັມເປົ່ມ ນີ້ແມ່ນຜົນປະໂຫຍດທີ່ສັງກະຣະກໍ່ຮູ້ເຊັ່ນກັນ ຄຳອ້ອນວອນຂອງຂ້າພະອົງ ຂ້າພະອົງມີປັນຍາທຶບ ຂ້າພະອົງບໍ່ຂໍພອນອື່ນໃດ ຂ້າພະອົງຜູ້ນຳ ຂໍໃຫ້ຈິດຂອງຂ້າພະອົງ ດັ່ງຜຶ້ງ ໄດ້ດື່ມລົດອັນຫວານແຫ່ງລະອອງພະບາດດອກບົວ ດ້ວຍຄວາມຮັກແລະພັກດີ ຈາກພະບາດນັ້ນເອງ ແມ່ນ້ຳຄົງຄາອັນສັກສິດສູງສຸດໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ ແລະພະສີວະໄດ້ແບກໄວ້ເທິງພະຫົງ ພະບາດດອກບົວນັ້ນ ທີ່ພະພົມເອງສັກະບູຊາ ຫະຣິຜູ້ມີພະຄຸນາໄດ້ວາງໄວ້ເທິງຫົວຂອງຂ້າພະອົງ ເຊັ່ນນັ້ນ ບັນດາລັດຂອງໂຄຕະມະ ທີ່ຊົບພະບາດຫະຣິຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ໄດ້ຈາກໄປ ນາງໄດ້ຮັບພອນຕາມທີ່ໃຈປາຖະໜາຍິ່ງ ແລະໄດ້ໄປສູ່ໂລກຂອງສາມີ ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມສຸກ
ໂດຫາ 211
अस प्रभु दीनबंधु हरि कारन रहित दयाल।तुलसिदास सठ तेहि भजु छाड़ि कपट जंजाल।।211।।
asa prabhu dīnabandhu hari kārana rahita dayāla |tulasidāsa saṭha tehi bhaju chāṛi kapaṭa jañjāla ||211||
ດ້ວຍວິທີນີ້ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ໝູ່ເພື່ອນຂອງຜູ້ຖ່ອນໃຈ, ພະຫະຣີ, ຜູ້ເມດຕາ ແລະ ຜູ້ບໍລິສຸດຈາກແຮງຈູງໃຈຕົນເອງ. ຕຸນລະສີທາດກ່າວວ່າ, ໂອ ຄົນຊົ່ວ, ຈົ່ງນະມັດສະການພະອົງ ແລະ ປະຖິ້ມຂ່າວັດຂອງຄວາມຫຼອກລວງ.
ເຈົາໄປ 212.1-4
चले राम लछिमन मुनि संगा।गए जहाँ जग पावनि गंगा।।
गाधिसूनु सब कथा सुनाई।जेहि प्रकार सुरसरि महि आई।।
तब प्रभु रिषिन्ह समेत नहाए।बिबिध दान महिदेवन्हि पाए।।
हरषि चले मुनि बृंद सहाया।बेगि बिदेह नगर निअराया।।
पुर रम्यता राम जब देखी।हरषे अनुज समेत बिसेषी।।
बापीं कूप सरित सर नाना।सलिल सुधासम मनि सोपाना।।
गुंजत मंजु मत्त रस भृंगा।कूजत कल बहुबरन बिहंगा।।
बरन बरन बिकसे बन जाता।त्रिबिध समीर सदा सुखदाता।।
cale rāma lachimana muni saṅgā |gae jahā̃ jaga pāvani gaṅgā ||
gādhisūnu saba kathā sunāī |jehi prakāra surasari mahi āī ||
taba prabhu riṣinha sameta nahāe |bibidha dāna mahidevanhi pāe ||
haraṣi cale muni bṛnda sahāyā |begi bideha nagara niarāyā ||
pura ramyatā rāma jaba dekhī |haraṣe anuja sameta biseṣī ||
bāpīṁ kūpa sarita sara nānā |salila sudhāsama mani sopānā ||
guñjata mañju matta rasa bhṛṅgā |kūjata kala bahubarana bihaṅgā ||
barana barana bikase bana jātā |tribidha samīra sadā sukhadātā ||
ພຣະຣາມ ແລະ ພຣະລັກສະມັນ ເສດຖີອອກໄປພ້ອມກັບພຣະຍາສີ ແລະ ໄດ້ໄປເຖິງສະຖານທີ່ທີ່ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ຜູ້ຊົງເຮັດໂລກໃຫ້ບໍລິສຸດ ໄຫຼໄປ ບຸດຂອງຄາທິ ໄດ້ເລົ່າເລື່ອງທັງໝົດວ່າແມ່ນ້ຳສະຫວັນມາຍັງແຜ່ນດິນໄດ້ຢ່າງໃດ ຈາກນັ້ນ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ສະຫຼອງນ້ຳພ້ອມກັບພຣະຍາສີທັງຫຼາຍ ແລະ ພຣາມະຫານ ຜູ້ເປັນເທວະດາແຫ່ງແຜ່ນດິນ ໄດ້ຮັບທານຫຼາຍຢ່າງ ດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ພຣະອົງໄດ້ໄປພ້ອມກັບຫມູ່ພຣະຍາສີ ແລະ ໄດ້ໃກ້ຊິດນະຄອນວິເທຫະຢ່າງໄວ ເມື່ອພຣະຣາມ ໄດ້ທອງພຣະເນດຣເຫັນຄວາມງາມຂອງນະຄອນ ກໍຊົງປິຕິຢ່າງຍິ່ງ ແລະ ພຣະອະນຸຊາກໍຊົງປິຕິຢ່າງຍິ່ງ ມີບໍ່ນ້ຳຂັ້ນກະໄບ ບໍ່ນ້ຳ ແມ່ນ້ຳ ແລະ ທະເລສາບຫຼາຍແຫ່ງ ນ້ຳເໝືອນອະມິດ ມີຂັ້ນໄດເຮັດດ້ວຍແກ້ວຕ່າງໆ ຜືງເມົານ້ຳຫວານສຽງດັງຢ່າງໄພຣໂຣະ ແລະ ນົກສີສັນຫຼາຍຢ່າງຮ້ອງເພງໄພຣໂຣະ ດອກບົວສີຕ່າງໆຜະລິດດອກ ແລະ ສາມລັກສະນະຂອງລົມ ສະເໝີທ່າມໃຫ້ຄວາມສຸກ
ໂດຫາ 212
सुमन बाटिका बाग बन बिपुल बिहंग निवास।फूलत फलत सुपल्लवत सोहत पुर चहुँ पास।।212।।
sumana bāṭikā bāga bana bipula bihaṅga nivāsa |phūlata phalata supallavata sohata pura cahũ pāsa ||212||
ສວນດອກໄມ້ ສວນໝາກໄມ້ ປ່າລະເລີຍ ແລະ ປ່າໄມ້ ເປັນທີ່ຢູ່ຂອງນົກຫຼາຍຢ່າງ ດອກໄມ້ເບີກບານ ໝາກໄມ້ອອກ ໃບໃໝ່ປົ່ງ ປະດັບເມືອງທຸກດ້ານ
ເຈົາໄປ 213.1-4
बनइ न बरनत नगर निकाई।जहाँ जाइ मन तहँइँ लोभाई।।
चारु बजारु बिचित्र अँबारी।मनिमय बिधि जनु स्वकर सँवारी।।
धनिक बनिक बर धनद समाना।बैठ सकल बस्तु लै नाना।।
चौहट सुंदर गलीं सुहाई।संतत रहहिं सुगंध सिंचाई।।
मंगलमय मंदिर सब केरें।चित्रित जनु रतिनाथ चितेरें।।
पुर नर नारि सुभग सुचि संता।धरमसील ग्यानी गुनवंता।।
अति अनूप जहँ जनक निवासू।बिथकहिं बिबुध बिलोकि बिलासू।।
होत चकित चित कोट बिलोकी।सकल भुवन सोभा जनु रोकी।।
banai na baranata nagara nikāī |jahā̃ jāi mana tahãĩ lobhāī ||
cāru bajāru bicitra ãbārī |manimaya bidhi janu svakara sãvārī ||
dhanika banika bara dhanada samānā |baiṭha sakala bastu lai nānā ||
cauhaṭa sundara galīṁ suhāī |santata rahahiṁ sugandha siñcāī ||
maṅgalamaya mandira saba kereṁ |citrita janu ratinātha citereṁ ||
pura nara nāri subhaga suci santā |dharamasīla gyānī gunavantā ||
ati anūpa jahã janaka nivāsū |bithakahiṁ bibudha biloki bilāsū ||
hota cakita cita koṭa bilokī |sakala bhuvana sobhā janu rokī ||
ຄວາມງາມຂອງເມືອງນັ້ນບໍ່ສາພັນນາໄດ້ ບ່ອນໃດທີ່ໃຈໄປ ບ່ອນນັ້ນໃຈກໍມົວມົວ ຕະຫຼາດງົດງາມ ມີລະບົງບໍລົງອັນພິສະດີເຮັດດ້ວຍແກ້ວມະນີທັງສິ້ນ ດັ່ງວ່າພະພົມໄດ້ສ້າງຂຶ້ນດ້ວຍພະຫັດຂອງພະອົງເອງ ພໍ່ຄ້າຜູ້ມີທຸກຜູ້ເທົາເທົ່າທ້າວກຸເວຣເທບບິດາແຫ່ງຄວາມມີ ນັ່ງຢູ່ພ້ອມດ້ວຍສິນຄ້ານານາຊະນິດປະດັບຢູ່ເບື້ອງໜ້າ ສີ່ແຍກງົດງາມແລະຮ່ອງຊອຍມີສະເໜ່ ສະເຫມ່ນສົ່ມນ້ຳຫອນຢູ່ສະເໝີບໍ່ຂາດ ນິເວດຂອງທຸກຄົນເປັນທີ່ປະເສີດມົງຄົນ ດັ່ງວ່າທ້າວກາມເທບຜູ້ເປັນສະຫຼະຂອງນາງຣະຕິໄດ້ແຕ້ມເຂົາຂຶ້ນ ຊາຍແລະໜີງແຫ່ງເມືອງນັ້ນມີຮູບງາມ ບໍລິສຸດ ແລະ ເປັນສັນຕະ ມີທັມມະເປັນພື້ນຖານ ເປັນຜູ້ຮອບຮູ້ ແລະ ປິ່ນປົມດ້ວຍຄຸນທັມ ບ່ອນໃດທີ່ທ້າວຊນກສະຖິດຢູ່ ສະຖານນັ້ນບໍ່ມີຜູ້ໃດເທົາເທົ່າ ເທບທັງຫຼາຍເຫັນຄວາມຣຸງຣ່ອງແລ້ວຢືນຕະລຶງງົງ ໃຈຕືຶກຕົນເມື່ອເຫັນປ້ອມປະຫາຍ ຊຶ່ງດັ່ງໄດ້ຮັບຄວາມງາມແຫ່ງໂລກທັງປວງມາໄວ້ແກ່ຕົນ
ໂດຫາ 213
धवल धाम मनि पुरट पट सुघटित नाना भाँति।सिय निवास सुंदर सदन सोभा किमि कहि जाति।।213।।
dhavala dhāma mani puraṭa paṭa sughaṭita nānā bhā̃ti |siya nivāsa sundara sadana sobhā kimi kahi jāti ||213||
ວັງສີຂາວ ປະດັບດ້ວຍອັນຍະມະນີແລະປະຕູຄຳ ສ້າງຂຶ້ນຢ່າງປານີດໃນຮູບແບບຕ່າງໆ ຄວາມງົດງາມຂອງວິມານອັນງົດງາມທີ່ເປັນທີ່ປະທັບຂອງສີດາ ຈະພັນນາໄດ້ແນວໃດ
ເຈົາໄປ 214.1-4
सुभग द्वार सब कुलिस कपाटा।भूप भीर नट मागध भाटा।।
बनी बिसाल बाजि गज साला।हय गय रथ संकुल सब काला।।
सूर सचिव सेनप बहुतेरे।नृपगृह सरिस सदन सब केरे।।
पुर बाहेर सर सारित समीपा।उतरे जहँ तहँ बिपुल महीपा।।
देखि अनूप एक अँवराई।सब सुपास सब भाँति सुहाई।।
कौसिक कहेउ मोर मनु माना।इहाँ रहिअ रघुबीर सुजाना।।
भलेहिं नाथ कहि कृपानिकेता।उतरे तहँ मुनिबृंद समेता।।
बिस्वामित्र महामुनि आए।समाचार मिथिलापति पाए।।
subhaga dvāra saba kulisa kapāṭā |bhūpa bhīra naṭa māgadha bhāṭā ||
banī bisāla bāji gaja sālā |haya gaya ratha saṅkula saba kālā ||
sūra saciva senapa bahutere |nṛpagṛha sarisa sadana saba kere ||
pura bāhera sara sārita samīpā |utare jahã tahã bipula mahīpā ||
dekhi anūpa eka ãvarāī |saba supāsa saba bhā̃ti suhāī ||
kausika kaheu mora manu mānā |ihā̃ rahia raghubīra sujānā ||
bhalehiṁ nātha kahi kṛpāniketā |utare tahã munibṛnda sametā ||
bisvāmitra mahāmuni āe |samācāra mithilāpati pāe ||
ປະຕູອັນງົດງາມມີບັນດາປະຕູແຂງແຮງ; ພະມະຫາກະສັດ, ນັກຮ້ອງ, ຜູ້ສັນລະເສີນ, ແລະນັກດົນຕີ ຢືນລໍຖ້າຮັບໃຊ້. ມີຄອງມ້າໃຫຍ່ສຳລັບມ້າແລະຊ້າງ; ຕະຫຼອດເວລາເຕັມໄປດ້ວຍມ້າ, ໂຄກ, ແລະລົດຮົມ. ນັກຮົບ, ລັດຖະມົນຕີ, ແລະແມ່ທັດໃຫຍ່ມີຫຼາຍ; ທຸກເຮືອນປຽບດັ່ງວັງຫຼວງຂອງພະມະຫາກະສັດ. ໃກ້ນະຄອນມີທະເລສາບແລະແມ່ນ້ຳ ບ່ອນທີ່ພະມະຫາກະສັດຫຼາຍພະອົງລົງມາ. ເຫັນສວນປ່າໄມ້ທີ່ບໍ່ມີສິ່ງໃດທຽບ, ງົດງາມທຸກດ້ານ, ທຸກຄົນຍິນດີ. ພະໂກສິກະເວົ້າວ່າ, ໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັດສິນແລ້ວ; ບ່ອນນີ້ໃຫ້ພະຣາຄຸນຜູ້ມີປັນຍາພັກຜ່ອນ. ເວົ້າວ່າ, ດີຫຼາຍ, ພະຜູ້ເປັນທີ່ພັກຂອງຄວາມເມດຕາ, ພະອົງລົງຈາກທີ່ນັ້ນພ້ອມດ້ວຍບັນດາພະສາມະເນນ. ພະມຸນີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ວິສະວາມິຕຣະມາ, ແລະພະມະຫາກະສັດແຫ່ງມິຖິລາໄດ້ຮັບຂ່າວ.
ໂດຫາ 214
संग सचिव सुचि भूरि भट भूसुर बर गुर ग्याति।चले मिलन मुनिनायकहि मुदित राउ एहि भाँति।।214।।
saṅga saciva suci bhūri bhaṭa bhūsura bara gura gyāti |cale milana munināyakahi mudita rāu ehi bhā̃ti ||214||
ພ້ອມກັບພະອົງເສດຖີມານຳ ມີລັດຖະມົນຕີຜູ້ຊື່ສັດ ນັກຮົບເປັນອັນຫຼາຍ ພຣາມະມະນາຜູ້ດີເລີດ ພຣະອາຈານ ແລະ ພຣະຍາດາ ໃນລັກສະນະນີ້ ພຣະຣາຊາເສດຖີອອກດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າມຸນີຜູ້ເປັນປະມຸກ
ເຈົາໄປ 215.1-4
कीन्ह प्रनामु चरन धरि माथा।दीन्हि असीस मुदित मुनिनाथा।।
बिप्रबृंद सब सादर बंदे।जानि भाग्य बड़ राउ अनंदे।।
कुसल प्रस्न कहि बारहिं बारा।बिस्वामित्र नृपहि बैठारा।।
तेहि अवसर आए दोउ भाई।गए रहे देखन फुलवाई।।
स्याम गौर मृदु बयस किसोरा।लोचन सुखद बिस्व चित चोरा।।
उठे सकल जब रघुपति आए।बिस्वामित्र निकट बैठाए।।
भए सब सुखी देखि दोउ भ्राता।बारि बिलोचन पुलकित गाता।।
मूरति मधुर मनोहर देखी।भयउ बिदेहु बिदेहु बिसेषी।।
kīnha pranāmu carana dhari māthā |dīnhi asīsa mudita munināthā ||
biprabṛnda saba sādara bande |jāni bhāgya baṛa rāu anande ||
kusala prasna kahi bārahiṁ bārā |bisvāmitra nṛpahi baiṭhārā ||
tehi avasara āe dou bhāī |gae rahe dekhana phulavāī ||
syāma gaura mṛdu bayasa kisorā |locana sukhada bisva cita corā ||
uṭhe sakala jaba raghupati āe |bisvāmitra nikaṭa baiṭhāe ||
bhae saba sukhī dekhi dou bhrātā |bāri bilocana pulakita gātā ||
mūrati madhura manohara dekhī |bhayau bidehu bidehu biseṣī ||
ກະສັດໄດ້ນົບກາບ ວາງຫົວລົງໃສ່ບາທາດຂອງພຣະສາດຊີ ແລະ ອົງແຫ່ພຣະສາດຊີທັງປວນໄດ້ປະທານພອນແກ່ພຣະອົງດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ພຣະອົງໄດ້ການເຄົາຮົບໝູ່ພຣາມານທັງປວນດ້ວຍຄວາມເຄົາຮົບ ແລະ ກະສັດໄດ້ຍິນດີຊົມຊື່ນ ໂດຍຮູ້ວ່າວາສະນາຂອງພຣະອົງໃຫຍ່ຫຼວງຫຼາຍ ຫຼັງຈາກຖາມສຸຂະພາບຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ພຣະວິສວາມິຕຣໄດ້ໃຫ້ກະສັດນັ່ງ ໃນເວລານັ້ນເອງ ເຈົ້າຊາຍທັງສອງອ້າຍນ້ອງໄດ້ມາເຖິງ ຜູ້ທີ່ໄດ້ໄປຊົມສວນດອກໄມ້ ອົງໜຶ່ງຜິວດຳ ອີກອົງໜຶ່ງຜິວຂາວ ທັງສອງອົງອ່ອນນຸ່ມໃນວັຍເດັກ ເປັນທີ່ຊື່ນບານແກ່ຕາ ແລະ ເປັນຜູ້ລັກໃຈຂອງໂລກທັງປວນ ເມື່ອອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ຣາຊວົງຣາຄູມາເຖິງ ທຸກຄົນລຸກຍືນ ແລະ ພຣະວິສວາມິຕຣໃຫ້ເຈົ້າຊາຍທັງສອງອ້າຍນ້ອງນັ່ງໃກ້ຊິດ ທຸກຄົນຍິນດີຊົມຊື່ນເມື່ອເຫັນເຈົ້າຊາຍທັງສອງອ້າຍນ້ອງ ຕາລົ້ນນ້ຳຕາ ແລະ ກາຍສັ່ນສະເທົາດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ເມື່ອເຫັນຮູບກາຍອັນຫວານຊື່ນ ແລະ ງາມສະຫງ່າ ທ້າວຊນກຜູ້ມີນາມວ່າວິເທຫະ ຜູ້ບໍ່ມີກາຍ ຍິ່ງກາຍເປັນຜູ້ບໍ່ມີກາຍເປັນພິເສດ ລືມກາຍຂອງຕົນເອງ
ໂດຫາ 215
प्रेम मगन मनु जानि नृपु करि बिबेकु धरि धीर।बोलेउ मुनि पद नाइ सिरु गदगद गिरा गभीर।।215।।
prema magana manu jāni nṛpu kari bibeku dhari dhīra |boleu muni pada nāi siru gadagada girā gabhīra ||215||
ຮູ້ວ່າໃຈຂອງພະມະຫາກະສັດຈົມຢູ່ໃນຄວາມຮັກ, ແຕ່ຍັງໃຊ້ປັນຍາພິຈາລະນາແລະຮັກສາຄວາມສະຫງົບ, ພະອົງກ້າພະຍົບພະເທບຂອງພະອົງລົງເທິງພະບາດພະມຸນີ ແລະຕອບດ້ວຍສຽງທີ່ເລິກໄປດ້ວຍອາລົມຄວາມຮູ້ສຶກ.
ເຈົາໄປ 216.1-4
कहहु नाथ सुंदर दोउ बालक।मुनिकुल तिलक कि नृपकुल पालक।।
ब्रह्म जो निगम नेति कहि गावा।उभय बेष धरि की सोइ आवा।।
सहज बिरागरुप मनु मोरा।थकित होत जिमि चंद चकोरा।।
ताते प्रभु पूछउँ सतिभाऊ।कहहु नाथ जनि करहु दुराऊ।।
इन्हहि बिलोकत अति अनुरागा।बरबस ब्रह्मसुखहि मन त्यागा।।
कह मुनि बिहसि कहेहु नृप नीका।बचन तुम्हार न होइ अलीका।।
ए प्रिय सबहि जहाँ लगि प्रानी।मन मुसुकाहिं रामु सुनि बानी।।
रघुकुल मनि दसरथ के जाए।मम हित लागि नरेस पठाए।।
kahahu nātha sundara dou bālaka |munikula tilaka ki nṛpakula pālaka ||
brahma jo nigama neti kahi gāvā |ubhaya beṣa dhari kī soi āvā ||
sahaja birāgarupa manu morā |thakita hota jimi canda cakorā ||
tāte prabhu pūchaũ satibhāū |kahahu nātha jani karahu durāū ||
inhahi bilokata ati anurāgā |barabasa brahmasukhahi mana tyāgā ||
kaha muni bihasi kahehu nṛpa nīkā |bacana tumhāra na hoi alīkā ||
e priya sabahi jahā̃ lagi prānī |mana musukāhiṁ rāmu suni bānī ||
raghukula mani dasaratha ke jāe |mama hita lāgi naresa paṭhāe ||
ຂໍບອກຂ້ອຍເຖິງພະຜູ້ເປັນນາຍ ວ່າເດັກຊາຍງາມທັງສອງນີ້ແມ່ນໃຜ ເປັນເຄື່ອງປະດັບແຫ່ງສາຍພະຍາສີ ຫຼືເປັນຜູ້ປົກປ້ອງແຫ່ງສາຍກະສັດ ຫຼືເປັນພະພຣົມຜູ້ສູງສຸດ ທີ່ເວດສົດສະຫຼະວານະດ້ວຍຄຳວ່າ "ບໍ່ແມ່ນນີ້ ບໍ່ແມ່ນນັ້ນ" ທີ່ໄດ້ເສດຖີມາຍັງທີ່ນີ້ ໂດຍຮັບເອົາຮູບກາຍສອງປະການ ໃຈຂອງຂ້ອຍມີວິຣາຄະເປັນທຳມະຊາດ ແຕ່ກັບມົວມໂຍມ ເຫມືອນນົກຈະກໂຣາມອງພະຈັນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້ອຍຈຶ່ງຖາມພະຜູ້ເປັນນາຍດ້ວຍຄວາມຈິງໃຈ ຂໍບອກຂ້ອຍເຖິງພະຜູ້ເປັນນາຍ ຢ່າປິດບັງສິ່ງໃດເລີຍ ເມືຂ້ອຍເຫັນທັງສອງ ຄວາມຮັກອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນ ແລະໃຈຂອງຂ້ອຍໄດ້ປະລະຄວາມສຸກແຫ່ງພຣົມໂດຍບັງຄັບ ພະຍາສີກ່າວດ້ວຍຮອຍຍິ້ມວ່າ "ເຈົ້າກ່າວໄດ້ດີແລ້ວ ມະຫາລາດ ພຣະຄຳຂອງເຈົ້າຍ່ອນບໍ່ເປັນບໍ່ຈິງໄດ້" "ທັງສອງນີ້ເປັນທີ່ຮັກແກ່ສັດທຸກຊີວິດ ໃນທຸກແຫ່ງໜ້າ" ໄດ້ຍິນພຣະຄຳນັ້ນ ພະຣາມທົງຍິ້ມໃນໃຈ "ທັງສອງເປັນແກ້ວມະນີແຫ່ງສາຍຣຄຸ ເປັນໂອຣົດຂອງທັດຣະຖະ ທີ່ພະຣາຊາສົ່ງມາເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຂ້ອຍ"
ໂດຫາ 216
रामु लखनु दोउ बंधुबर रूप सील बल धाम।मख राखेउ सबु साखि जगु जिते असुर संग्राम।।216।।
rāmu lakhanu dou bandhubara rūpa sīla bala dhāma |makha rākheu sabu sākhi jagu jite asura saṅgrāma ||216||
ພະຣາມະແລະພະລັກສະມັນ, ພະອະນຸຊາທັງສອງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ເປັນທີ່ຢູ່ແຫ່ງຄວາມງົດງາມ, ຄຸນທຳ, ແລະຄວາມເຂັ້ມແຂງ; ພວກພະອົງໄດ້ປົກປ້ອງພິທີບູຊາ, ແລະໂລກທັງໝົດເປັນພະຍານເມື່ອພວກພະອົງໄຊຊະນະອະສູຣະໃນສົງຄາມ.
ເຈົາໄປ 217.1-4
मुनि तव चरन देखि कह राऊ।कहि न सकउँ निज पुन्य प्राभाऊ।।
सुंदर स्याम गौर दोउ भ्राता।आनँदहू के आनँद दाता।।
इन्ह कै प्रीति परसपर पावनि।कहि न जाइ मन भाव सुहावनि।।
सुनहु नाथ कह मुदित बिदेहू।ब्रह्म जीव इव सहज सनेहू।।
पुनि पुनि प्रभुहि चितव नरनाहू।पुलक गात उर अधिक उछाहू।।
म्रुनिहि प्रसंसि नाइ पद सीसू।चलेउ लवाइ नगर अवनीसू।।
सुंदर सदनु सुखद सब काला।तहाँ बासु लै दीन्ह भुआला।।
करि पूजा सब बिधि सेवकाई।गयउ राउ गृह बिदा कराई।।
muni tava carana dekhi kaha rāū |kahi na sakaũ nija punya prābhāū ||
sundara syāma gaura dou bhrātā |ānãdahū ke ānãda dātā ||
inha kai prīti parasapara pāvani |kahi na jāi mana bhāva suhāvani ||
sunahu nātha kaha mudita bidehū |brahma jīva iva sahaja sanehū ||
puni puni prabhuhi citava naranāhū |pulaka gāta ura adhika uchāhū ||
mrunihi prasaṁsi nāi pada sīsū |caleu lavāi nagara avanīsū ||
sundara sadanu sukhada saba kālā |tahā̃ bāsu lai dīnha bhuālā ||
kari pūjā saba bidhi sevakāī |gayau rāu gṛha bidā karāī ||
ພະຣາຊາຕຣັດວ່າ ໂອ ສາດຸ ເມື່ອເຮົາໄດ້ເຫັນບາດຂອງທ່ານ ເຮົາບໍ່ສາດອທຳນານພະລັງບຸນຂອງຕົນເອງໄດ້ ສອງອ້າຍນ້ອງນີ້ ຜິວເຂັ້ມແລະຜິວຂາວ ທັງສອົງງົດງາມ ເປັນຜູ້ປະທານຄວາມຊື່ນຊື່ນແມ້ທັງຄວາມຊື່ນຊື່ນເອງ ຄວາມຮັກຊຶ່ງກັນແລະກັນຂອງທັງສອົງບໍລິສຸດ ບໍ່ສາດອທຳນານໄດ້ ເພາະເປັນທີ່ຮັກໃນຈິດໃຈ ວິເທຫະຜູ້ມີໃຈຊື່ນຊື່ນກ່າວວ່າ ຂໍຟັງ ພະນາຍ ຄວາມຮັກໂດຍທຳມະຊາດຂອງທັງສອົງປະດັບພຣະຫົມກັບວິນຍານ ພະຣາຊາທອງພະເນດພະອົງນັ້ນຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ກາຍສັ່ນເທົ່າ ແລະ ຫົວໃຈເຕັມດ້ວຍຄວາມຊື່ນຊື່ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ພະເຈົ້າແຜ່ນດິນສັນລະເສີນສາດຸ ແລະ ກົມຫົວນົບບາດແລ້ວນຳທ່ານເຂົ້າສູ່ນະຄອນ ທີ່ນັ້ນພະຣາຊານຳທ່ານໄປ ແລະ ປະທານທີ່ຢູ່ອັນງົດງາມ ສບາຍຕະຫຼອດທຸກລະດູການ ຫຼັງຈາກບູຊາແລະຮັບໃຊ້ທ່ານທຸກປະການແລ້ວ ພະຣາຊາກ່າວລາແລະເສດຖີກັບພະຣາຊວັນ
ໂດຫາ 217
रिषय संग रघुबंस मनि करि भोजनु बिश्रामु।बैठे प्रभु भ्राता सहित दिवसु रहा भरि जामु।।217।।
riṣaya saṅga raghubaṁsa mani kari bhojanu biśrāmu |baiṭhe prabhu bhrātā sahita divasu rahā bhari jāmu ||217||
ເພດີລັດແຫ່ງວົງສະກຸນຣາຄຸ ໄດ້ຮັບອາຫານແລະພັກຜ່ອນໃນທ່າມີບັນດາພະລືສີ ແລ້ວປະທັບນັ່ງພ້ອມດ້ວຍພະອະນຸຊາ ໃນເວລາທີ່ຍັງເຫຼືອອີກໜຶ່ງຍາມຂອງວັນ
ເຈົາໄປ 218.1-4
लखन हृदयँ लालसा बिसेषी।जाइ जनकपुर आइअ देखी।।
प्रभु भय बहुरि मुनिहि सकुचाहीं।प्रगट न कहहिं मनहिं मुसुकाहीं।।
राम अनुज मन की गति जानी।भगत बछलता हियँ हुलसानी।।
परम बिनीत सकुचि मुसुकाई।बोले गुर अनुसासन पाई।।
नाथ लखनु पुरु देखन चहहीं।प्रभु सकोच डर प्रगट न कहहीं।।
जौं राउर आयसु मैं पावौं।नगर देखाइ तुरत लै आवौ।।
सुनि मुनीसु कह बचन सप्रीती।कस न राम तुम्ह राखहु नीती।।
धरम सेतु पालक तुम्ह ताता।प्रेम बिबस सेवक सुखदाता।।
lakhana hṛdayã lālasā biseṣī |jāi janakapura āia dekhī ||
prabhu bhaya bahuri munihi sakucāhīṁ |pragaṭa na kahahiṁ manahiṁ musukāhīṁ ||
rāma anuja mana kī gati jānī |bhagata bachalatā hiyã hulasānī ||
parama binīta sakuci musukāī |bole gura anusāsana pāī ||
nātha lakhanu puru dekhana cahahīṁ |prabhu sakoca ḍara pragaṭa na kahahīṁ ||
jauṁ rāura āyasu maiṁ pāvauṁ |nagara dekhāi turata lai āvau ||
suni munīsu kaha bacana saprītī |kasa na rāma tumha rākhahu nītī ||
dharama setu pālaka tumha tātā |prema bibasa sevaka sukhadātā ||
ໃນໃຈຂອງລັກສະມນມີຄວາມປາຖະນາພິເສດ ຄືຢາກໄປເບິ່ງເມືອງຊນກະປຸຣະ ແຕ່ພະອົງເຝົ້າພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ແລະ ອາຍພຣະສາວົກ ຈຶ່ງບໍ່ກ້າວ່າອອກ ແຕ່ຍິ້ມຢູ່ໃນໃຈ ພຣະຣາມຊົງຊາບສະຖານະພາບໃຈຂອງພະອນຸຊາ ແລະ ພະຫະຣະດາຍິ້ມດ້ວຍຄວາມເມດຕາຕໍ່ຜູ້ນັກບູຊາ ດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມຢ່າງຍິ່ງ ພ້ອມຮອຍຍິ້ມອາຍ ຊົງຂໍອະນຸຍາດຈາກພຣະຄູແລ້ວຕຣົມວ່າ ຂ້າພຣະອົງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ລັກສະມນຢາກເບິ່ງເມືອງ ແຕ່ດ້ວຍຄວາມອາຍ ແລະ ເຝົ້າພະອົງ ຈຶ່ງບໍ່ກ້າວ່າອອກ ຖ້າໄດ້ຮັບພຣະບັນຍັດຈາກພະອົງ ຂ້າພຣະຈະພາໄປເບິ່ງເມືອງແລ້ວນຳກັບມາທັນທີ ພຣະສາວົກຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໄດ້ຍິນແລ້ວຕຣົມດ້ວຍຄວາມຮັກວ່າ ພຣະຣາມ ພະອົງຈະບໍ່ປະພຶດຕາມທາງທີ່ຖືກໄດ້ແນວໃດ ບຸດທີ່ຮັກ ພະອົງເປັນຜູ້ຮັກສາຂົວຂອງທຳມະ ແລະ ໂດຍຖືກຄອບງຳດ້ວຍຄວາມຮັກ ພະອົງປະທານຄວາມສຸກແກ່ຜູ້ຮັບໃຊ້
ໂດຫາ 218
जाइ देखी आवहु नगरु सुख निधान दोउ भाइ।करहु सुफल सब के नयन सुंदर बदन देखाइ।।218।।
jāi dekhī āvahu nagaru sukha nidhāna dou bhāi |karahu suphala saba ke nayana sundara badana dekhāi ||218||
ໄປເບິ່ງນະຄອນແລະກັບມາ, ອ້າຍນ້ອງທັງສອງພະອົງ, ຜູ້ທີ່ເປັນຄັງສົມບັດແຫ່ງຄວາມສຸກ; ຈົ່ງສະແດງພະພັກພະພັນອັນງົດງາມແລະນຳຄວາມສຳເລັດມາສູ່ທຸກຄົນ.
ເຈົາໄປ 219.1-4
मुनि पद कमल बंदि दोउ भ्राता।चले लोक लोचन सुख दाता।।
बालक बृंदि देखि अति सोभा।लगे संग लोचन मनु लोभा।।
पीत बसन परिकर कटि भाथा।चारु चाप सर सोहत हाथा।।
तन अनुहरत सुचंदन खोरी।स्यामल गौर मनोहर जोरी।।
केहरि कंधर बाहु बिसाला।उर अति रुचिर नागमनि माला।।
सुभग सोन सरसीरुह लोचन।बदन मयंक तापत्रय मोचन।।
कानन्हि कनक फूल छबि देहीं।चितवत चितहि चोरि जनु लेहीं।।
चितवनि चारु भृकुटि बर बाँकी।तिलक रेखा सोभा जनु चाँकी।।
muni pada kamala bandi dou bhrātā |cale loka locana sukha dātā ||
bālaka bṛndi dekhi ati sobhā |lage saṅga locana manu lobhā ||
pīta basana parikara kaṭi bhāthā |cāru cāpa sara sohata hāthā ||
tana anuharata sucandana khorī |syāmala gaura manohara jorī ||
kehari kandhara bāhu bisālā |ura ati rucira nāgamani mālā ||
subhaga sona sarasīruha locana |badana mayaṅka tāpatraya mocana ||
kānanhi kanaka phūla chabi dehīṁ |citavata citahi cori janu lehīṁ ||
citavani cāru bhṛkuṭi bara bā̃kī |tilaka rekhā sobhā janu cā̃kī ||
ສອງອ້າຍນ້ອຍຜູ້ປະທານຄວາມບັນເທີງແກ່ດວງຕາຂອງໂລກທັງປວງ ໄດ້ນົມບ່າຕໍ່ພະບາດດຸດຸກະດັກບຸດຂອງພະມຸນີ ແລ້ວອອກເດີນທາງ ເມື່ອເຫັນຄວາມງົດງາມຢ່າງຍິ່ງ ຝູງເດັກຊາຍຕາມໄປນຳ ຕາແລະໃຈເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປາຖະຫນາ ຊົງເຄື່ອງສີເຫຼືອງ ມີສາຍຄຸດເອັກ ແລະ ຄົວລູກທົບຢູ່ຂ້າງ ສາຍນາແລະລູກນາງົດງາມສະຫວ່າງສະຫວາຍຢູ່ໃນພະຫັດ ຮອຍຈັນທະນາລະຫວ່າງປະນີດເໝາະສົມກັບພະກາຍ ຄູ່ທັງສອງງົດງາມຕາມຕາ ຜູ້ໜຶ່ງດຳ ຜູ້ໜຶ່ງຂາວ ພະຄໍຄືກັບຄອກສິງ ແລະ ພະຫັດຍາວ ບົນພະເຫີກມີຫ້າງແກ້ວນາກອັນງົດງາມສະຫວັນສະຫວາຍ ພະເນດອັນສວຍງາມຄືດອກບົວແດງ ພະພັກຕະຄືພະຈັນ ຊຶ່ງປົດທຸກທັງສາມປະການ ດອກໄມ້ຄຳທີ່ພະກັນເພີ່ມຄວາມງົດງາມ ເມື່ອຊົງມອງດູເໝືອນຈະລັກໃຈຂອງຜູ້ທີ່ຊົງມອງ ສາຍພະເນດອັນເສື່ອນສະຫວາຍ ແລະ ພະຄິ້ວອັນງົດງາມໂຄ້ງງາມ ຮອຍຕິລັກບົນພະນະລະດີເໝືອນເຄື່ອງໝາຍປະທັບແຫ່ງຄວາມງົດງາມ
ໂດຫາ 219
रुचिर चौतनीं सुभग सिर मेचक कुंचित केस।नख सिख सुंदर बंधु दोउ सोभा सकल सुदेस।।219।।
rucira cautanīṁ subhaga sira mecaka kuñcita kesa |nakha sikha sundara bandhu dou sobhā sakala sudesa ||219||
ເທິງຫົວອັນງົດງາມຂອງທັງສອງອ້າຍນ້ອງມີໝວກອັນຊວຍສະໜາດ ຜົມຂອງທັງສອງດຳເປັນຫງອນງົດງາມ ທັງສອງອ້າຍນ້ອງງົດງາມແຕ່ເລັບຫາຍອດຜົມ ທຸກສ່ວນຂອງພວກທ່ານແຈ້ງດ້ວຍຄວາມງາມແລະຮູບປະກອບຄົບຄັນ
Frequently Asked Questions
परंपरा में यज्ञ-रक्षा और अहल्या-उद्धार का पाठ ‘भय-निवारण’ और ‘कृपा-प्राप्ति’ का साधन माना जाता है: असुर-भय/अंतर्बाधा शांत होती है और शरणागत-भाव दृढ़ होता है। विशेषतः अहल्या-स्तुति का श्रवण/पाठ पाप-बोध को कृपा-विनय में रूपांतरित कर ‘चरण-रज-आश्रय’ की रुचि जगाता है।
सामान्य राम-नाम-सम्पुट: ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (या ‘सीताराम’). अहल्या-उद्धार/शरणागति प्रसंग में कई परंपराएँ ‘राम राम’ या ‘श्रीराम शरणं मम’ भाव-सम्पुट भी रखती हैं।
Ask anything about Prakarana 22 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
