Prakarana 13
भक्ति का जन्म-चरण: जिज्ञासा (प्रश्न) से श्रद्धा, फिर श्रद्धा से शरणागति। बालकाण्ड ‘सोपान’ में साधक को ‘कथा-प्रवेश’ का अधिकार देता है—जहाँ अहं-रहित प्रश्न (उमा) और कृपा-समाधान (शंकर) से मानस-सर में प्रथम अवगाहन होता है। यहाँ रामावतार का हेतु ‘धर्म-स्थापन’ मात्र नहीं, ‘भक्त-हित’ और ‘माया-विनय’ भी है—अर्थात् मुक्ति-सीढ़ी की पहली पायदान: मोह-नाश और राम-स्वरूप-परिचय।
ໃນພາກນີ້ ກະແສຫຼັກຂອງຣະສະແມ່ນ ສານຕະ ແລະ ອັດທຶຕະ, ພ້ອມດ້ວຍກະແສຮອງເບົາບາງຂອງ ກະຣຸນາ. ການທີ່ອຸມາຊໍາລະມົນ (ລຶບລ້າງມົນ) ໝາຍເຖິງການຫຼຸດລົງຂອງຄວາມມືດທາງໃນຂອງຜູ້ແສວງສາລະຄົດ, ການຟັງກາຖາ ເອງກໍກາຍເປັນສາທະນາ. ສັງກະຣະປາກົດໃນບ່ອນນີ້ໃນຖານະຄູອາຈານ: ພຣະອົງເອີ້ນຣາມະວ່າ ພຣະພຣະມັນ ຄື ຈິດຕະບໍລິສຸດ, ອະໄພຍະ, ສະຖາປະນາຄວາມຈິງນິຣະຄຸນ; ແລ້ວອະທິບາຍວ່າ ພຣະພຣະມັນດຽວກັນນັ້ນປາກົດເປັນຮູບມະນຸດ ຄື ລີລາສະຄຸນ ເພື່ອປະໂຫຍດຂອງພຣະພັກຕິ ແລະ ການປົກປ້ອງທັມມະ. ການເຊື່ອມຕໍ່ປຸຣານິກທີ່ຕາມມາ ຄື ຊະຍາ-ວິຊະຍາ, ຊະລັນທະຣະ-ຣາວະນະ, ເຫດການນາຣະທະ ເຮັດໃຫ້ສາເຫດຂອງອະວະຕາຣະມີຫຼາຍຊັ້ນ: ກັມມະ ແລະ ຜົນຂອງມັນ, ສັບພະ ແລະ ໂຊກ, ແລະ ຄວາມຍຸດຕິທຳຂອງລີລາ. ດ້ວຍວິທີນີ້ ພາກນີ້ຂອງບາລະການສະຖາປະນາພ້ອມກັນທັງ ກາຖາ-ປະມານະ (ສອດຄ່ອງກັບເວທະ ແລະ ປຸຣານະ) ແລະ ພັກຕິ-ປະມານະ (ຂ້າມສັສາຣະ ໂດຍການຟັງພະນາມະ ແລະ ຄຸນະ) ເປັນປະຕູເຂົ້າສູ່ເທວະວິທະຍາຂອງມານັດ.
Verses
ເຈົາໄປ 120.1-4
ससि कर सम सुनि गिरा तुम्हारी।मिटा मोह सरदातप भारी।।
तुम्ह कृपाल सबु संसउ हरेऊ।राम स्वरुप जानि मोहि परेऊ।।
नाथ कृपाँ अब गयउ बिषादा।सुखी भयउँ प्रभु चरन प्रसादा।।
अब मोहि आपनि किंकरि जानी।जदपि सहज जड नारि अयानी।।
प्रथम जो मैं पूछा सोइ कहहू।जौं मो पर प्रसन्न प्रभु अहहू।।
राम ब्रह्म चिनमय अबिनासी।सर्ब रहित सब उर पुर बासी।।
नाथ धरेउ नरतनु केहि हेतू।मोहि समुझाइ कहहु बृषकेतू।।
उमा बचन सुनि परम बिनीता।रामकथा पर प्रीति पुनीता।।
sasi-kara-sama suni girā tumhārī |miṭā moha sarad-ātapa bhārī ||
tumha kṛpāla sabu saṃsau hareū |rāma-svarūpa jāni mohi pareū ||
nātha kṛpā̃ aba gayau biṣādā |sukhī bhayauṁ prabhu carana prasādā ||
aba mohi āpani kiṃkarī jānī |jadapi sahaja jaḍa nāri ayānī ||
prathama jo maiṁ pūchā soi kahahū |jauṁ mo-para prasanna prabhu ahahū ||
rāma brahma cinamaya abināsī |sarba-rahita saba ura pura bāsī ||
nātha dhareu nara-tanu kehi hetū |mohi samujhāi kahahu bṛṣaketū ||
umā bacana suni parama binītā |rāma-kathā para prīti punītā ||
ໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງທ່ານທີ່ເຢັນສະຫງົບດັ່ງລັສະພະຈັນ ຄວາມຫຼົງຜິດອັນໃຫຍ່ຫຼວງຂອງຂ້ອຍດັ່ງຄວາມຮ້ອນອັນໜັກຂອງລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນກໍໄດ້ສູນດິໄປ ທ່ານຜູ້ມີຄວາມເມດຕາໄດ້ຂັບຂາມຄວາມສົງໄສທັງປວງ ແລະ ບັດນີ້ຂ້ອຍໄດ້ຮູ້ຈັກສະພາບແທ້ຈິງຂອງພະຣາມ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ໂດຍພະກະລຸນາຂອງທ່ານ ຄວາມໂສກເສົ້າຂອງຂ້ອຍໄດ້ສູນໄປ ແລະ ໂດຍພະຄຸນແຫ່ງພະບາດ ຂ້ອຍໄດ້ມີຄວາມສຸກ ບັດນີ້ຂໍທ່ານຮັບເອົາຂ້ອຍເປັນທາສີຂອງທ່ານ ເຖິງແມ່ນວ່າຕາມທຳມະຊາດຂ້ອຍເປັນແມ່ຍິງໂງ່ເຫຼົ່າແລະບໍ່ຮູ້ ຖ້າທ່ານພະຜູ້ເປັນເຈົ້າພໍໃຈໃນຂ້ອຍ ຂໍທ່ານຕອບສິ່ງທີ່ຂ້ອຍໄດ້ຖາມແຕ່ທຳອິດ ພະຣາມຄືພະພຣະຫມະ ຄືຄວາມຮູ້ອັນບໍລິສຸດ ບໍ່ດິນສູນ ປາສະຈະຄຸນລັກສະນະທັງປວງ ແລະ ສະເຫຼີມຢູ່ໃນນະຄອນຫົວໃຈທຸກດວງ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ພະອົງທີ່ຮັບສະຖິດໃນກາຍມະນຸດເພື່ອເຫດສະນະໃດ ຂໍທ່ານຜູ້ທີ່ທຸງມີໂຄເປັນເຄື່ອງໝາຍອະທິບາຍແກ່ຂ້ອຍ ໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າຂອງພະອຸມາຜູ້ສຸດຖ່ອມຕົນ ແລະ ຄວາມຮັກອັນບໍລິສຸດຂອງນາງໃນເລື່ອງຂອງພະຣາມ
ໂດຫາ 120(क), ໂສຣະຖາ 120(ख)-(घ)
हियँ हरषे कामारि तब संकर सहज सुजान।बहु बिधि उमहि प्रसंसि पुनि बोले कृपानिधान।।120(क)।।
सुनु सुभ कथा भवानि रामचरितमानस बिमल।कहा भुसुंडि बखानि सुना बिहग नायक गरुड।।120(ख)।।
सो संबाद उदार जेहि बिधि भा आगें कहब।सुनहु राम अवतार चरित परम सुंदर अनघ।।120(ग)।।
हरि गुन नाम अपार कथा रूप अगनित अमित।मैं निज मति अनुसार कहउँ उमा सादर सुनहु।।120(घ)।।
hiyaṁ haraṣe kāmāri taba śaṅkara sahaja sujāna |bahu bidhi umahi prasaṁsi puni bole kṛpānidhāna ||120(ka)||
sunu subha kathā bhavāni rāmacaritamānasa bimala |kahā bhusuṇḍi bakhāni sunā bihaga-nāyaka garuḍa ||120(kha)||
so saṁbāda udāra jehi bidhi bhā āgẽ kahaba |sunahu rāma avatāra carita parama suṁdara anagha ||120(ga)||
hari guna nāma apāra kathā rūpa aganita amita |maiṁ nija mati anusāra kahauṁ umā sādara sunahu ||120(gha)||
ຈົນນັ້ນສັດຕູຂອງກາມະເທບ ຄື ພະສິວ ກໍໄດ້ຊົມຊື່ນປີຕິໃຈ ແລະ ພະສັກກະ ຜູ້ມີປັນຍາໂດຍທຳມະຊາດ ໄດ້ສັນລະເສີນພະອຸມາໃນຫຼາຍປະການ ແລະ ໄດ້ກ່າວອີກ ຜູ້ເປັນພະຄັງແຫ່ງຄວາມກະລຸນາ: ຈົ່ງຟັງເດີ້ ພະພະວານີ ເລື່ອງບໍລິສຸດທີ່ບໍ່ມີມົນ ຂອງຣາມຈະຣິຕມານັສ ວ່າພູສຸນທິໄດ້ເລົ່າເລື່ອງແນວໃດ ແລະ ຄະຣຸດ ຈອມນົກ ໄດ້ຟັງແນວໃດ. ບົດສົນທະນາອັນປະເສີດນັ້ນ ຕາມທີ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າຕໍ່ໄປ. ຈົ່ງຟັງເດີ້ ບົດການອັນປາສະຈາກບາບ ງົດງາມຢ່າງຍິ່ງ ຂອງການລົງມາອີກຊາດຂອງພະຣາມ. ຄຸນງາມ ແລະ ພະນາມຂອງພະຫະຣິ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ; ເລື່ອງລາວ ແລະ ຮູບແບບຂອງພະອົງ ບໍ່ອາດນັບໄດ້ ແລະ ບໍ່ອາດວັດໄດ້. ຕາມຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວ ພະອຸມາເຈົ້າ ຈົ່ງຟັງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.
ເຈົາໄປ 121.1-4
सुनु गिरिजा हरिचरित सुहाए।बिपुल बिसद निगमागम गाए।।
हरि अवतार हेतु जेहि होई।इदमित्थं कहि जाइ न सोई।।
राम अर्तक्य बुद्धि मन बानी।मत हमार अस सुनहि सयानी।।
तदपि संत मुनि बेद पुराना।जस कछु कहहिं स्वमति अनुमाना।।
तस मैं सुमुखि सुनावउँ तोही।समुझि परइ जस कारन मोही।।
जब जब होइ धरम कै हानी।बाढहिं असुर अधम अभिमानी।।
करहिं अनीति जाइ नहिं बरनी।सीदहिं बिप्र धेनु सुर धरनी।।
तब तब प्रभु धरि बिबिध सरीरा।हरहि कृपानिधि सज्जन पीरा।।
sunu girijā haricarita suhāe |bipula bisada nigamāgama gāe ||
hari avatāra hetu jehi hoī |idam-itthaṃ kahi jāi na soī ||
rāma a-tarakya buddhi mana bānī |mata hamāra asa sunahi sayānī ||
tadapi santa muni beda purānā |jasa kachu kahahiṃ sva-mati anumānā ||
tasa maiṃ sumukhi sunāvuṁ tohī |samujhi parai jasu kārana mohī ||
jaba-jaba hoi dharama kai hānī |bāḍhahiṃ asura adhama abhimānī ||
karahiṃ anīti jāi nahiṃ baranī |sīdahiṃ bipra dhenu sura dharanī ||
taba-taba prabhu dhari bibidha sarīrā |harahiṃ kṛpānidhi sajjana pīrā ||
ຈົ່ງຟັງເດີ້ ພະຄິຣິຊາ: ບົດການຂອງພະຫະຣິ ງົດງາມຫຼາຍ ກວ້າງຂວາງ ແລະ ຈະແຈ້ງດຸ່ນ ໄດ້ຮ້ອງຂັບໂດຍເວທະ ແລະ ອາຄາມ. ເຫດຜົນທີ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າລົງມາ ບໍ່ອາດກ່າວໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນວ່າ 'ເປັນແນວນັ້ນ'. ພະຣາມ ຢູ່ເໜືອປັນຍາ ສະຕິ ຈິດໃຈ ແລະ ວາຈາ; ນີ້ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຈົ່ງຟັງເດີ້ ຜູ້ມີປັນຍາ. ແຕ່ບັນດາອາຈານຍາກະສິນ ເວທະ ແລະ ປຸຣານ ໄດ້ກ່າວຕາມຄວາມສາມາດ ຕາມປັນຍາ ແລະ ການອະນຸມານຂອງຕົນ. ສະນັ້ນ ຜູ້ມີໜ້າສະຫງ່າ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ເຈົ້າຟັງ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າເຂົ້າໃຈເຫດຜົນ. ເມື່ອໃດທີ່ທັມມະຫຼຸດລົງ ແລະ ອະສູຣະທີ່ຊົ່ວຊ້າ ມີຄວາມຫຍິ້ງຜູ້ຫຼາຍ, ເຂົາເຈົ້າກໍ່ຄວາມບໍ່ຍຸຕິທຳ ບໍ່ອາດກ່າວໄດ້; ພາມະພາບ ງົວ ເທບະດວງ ແລະ ແຜ່ນດິນໂລກ ລຳບາກ. ໃນຄາວນັ້ນ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຊົດໃຊ້ຮູບກາຍຫຼາຍຢ່າງ; ພະຜູ້ເປັນພະຄັງແຫ່ງຄວາມກະລຸນາ ຊ່ວຍປົດປ່ອຍຄວາມທຸກຂອງຜູ້ຊອບທຳ.
ໂດຫາ 121
असुर मारि थापहिं सुरन्ह राखहिं निज श्रुति सेतु।जग बिस्तारहिं बिसद जस राम जन्म कर हेतु।।121।।
asura māri thāpahiṁ suranha rākha-hiṁ nija śruti setu |jaga bistārahiṁ bisada jasa rāma janma kara hetu ||121||
ພະອົງສັງຫາຣະອະສູຣະ ຟື້ນຟູເທບະດວງ ແລະ ຮັກສາຂອບເຂດແຫ່ງເວທະທີ່ຊອບທຳ. ພະອົງເຜີຍແຜ່ຊື່ສຽງອັນບໍຣິສຸດຂອງພະອົງໃນໂລກ ນີ້ແມ່ນຈຸດປະສົງຂອງການລົງມາອີກຊາດຂອງພະຣາມ.
ເຈົາໄປ 122.1-4
सोइ जस गाइ भगत भव तरहीं।कृपासिंधु जन हित तनु धरहीं।।
राम जनम के हेतु अनेका।परम बिचित्र एक तें एका।।
जनम एक दुइ कहउँ बखानी।सावधान सुनु सुमति भवानी।।
द्वारपाल हरि के प्रिय दोऊ।जय अरु बिजय जान सब कोऊ।।
बिप्र श्राप तें दूनउ भाई।तामस असुर देह तिन्ह पाई।।
कनककसिपु अरु हाटक लोचन।जगत बिदित सुरपति मद मोचन।।
बिजई समर बीर बिख्याता।धरि बराह बपु एक निपाता।।
होइ नरहरि दूसर पुनि मारा।जन प्रहलाद सुजस बिस्तारा।।
soi jasa gāi bhagata bhava tarahīṁ |kṛpāsiṁdhu jana-hita tanu dharahīṁ ||
rāma janama ke hetu anekā |parama bicitra eka tēṁ ekā ||
janama eka dui kahuṁ bakhānī |sāvadhāna sunu sumati bhavānī ||
dvārapāla hari ke priya doū |jaya aru vijaya jāna saba koū ||
bipra śrāpa tēṁ dūnau bhāī |tāmasa asura deha tinh pāī ||
kanakakasipu aru hāṭaka-locana |jagata bidita surapati mada mocana ||
vijayī samara bīra bikhyātā |dhari barāha bapu eka nipātā ||
hoi narahari dūsara puni mārā |jana prahalāda sujasa bistārā ||
ຮ້ອຍສະຫຼະສະຫລາດສີລິຍະນັ້ນ ຜູ້ສັດທາຂ້າມມະຫາສະໝຸດແຫ່ງສັງສາຣວົດ ຜູ້ເປັນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມເມດຕາຊົງຮັບກາຍເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງພະອົງ ເຫດແຫ່ງການອັດຕະລາດຂອງພະຣາມມີຫຼາຍ ອັດສະຈະຍະຂຶ້ນໄປເລື້ອຍຕາມລຳດັບ ຂ້ອຍຈັກການອັດຕະລາດໜຶ່ງຫຼືສອງ ຈົ່ງຕັ້ງໃຈຟັງ ໂອ ພະວານີຜູ້ມີປັນຍາ ພະຫະຣິຊົງມີທະວາຣະບານເປັນທີ່ຮັກສອງອົງ ຄື ຊັຍແລະວິຊັຍ ທີ່ທຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ຈັກ ເພາະຄຳສາບຂອງພະພາມະມະ ອ້າຍນ້ອງທັງສອງໄດ້ຮັບກາຍເປັນອະສູຣຕາມັດ ຄື ຮິຣັນຍະກະສິປຸແລະຮິຣັນຍະອາກະ ຜູ້ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກທົ່ວໂລກວ່າເປັນຜູ້ທຳລາຍຄວາມຫຍິ້ງຍ້າດຂອງເຈົ້າເທບ ຜູ້ຊະນະໃນສົງຄະລາວແລະເປັນວີຣະບຸລຸດຜູ້ມີຊື່ສຽງ ຊົງຮັບອະວະຕາຣເປັນໝູ ຊົງສັງຫາລະຫຶ່ງໃນສອງ ແລ້ວຊົງເປັນນະຣະສິງຫະ ຊົງສັງຫາອີກຜູ້ໜຶ່ງ ແລະຊົງເຜີຍແຜ່ກຽດຕິສັກອັນດີງາມຂອງຜູ້ຮັບໃຊ້ຄືປະຫຼະລາດ
ໂດຫາ 122
भए निसाचर जाइ तेइ महाबीर बलवान।कुंभकरन रावण सुभट सुर बिजई जग जान।।122।।
bhae nisācara jāi tei mahābīra balavāna |kumbhakarana rāvaṇa subhaṭa sura-bijayī jaga jāna ||122||
ທັງສອງໄດ້ໄປເກີດເປັນອສູນ ຜູ້ມີພະລະຍະພາບແຂງແຮງ ຄື ກຸມພະກັນ ແລະ ຣາວັນ ນັກຮົບຜູ້ກ້າຫານ ຜູ້ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກທົ່ວໂລກວ່າເປັນຜູ້ພິຊິດເທບະ
ເຈົາໄປ 123.1-4
मुकुत न भए हते भगवाना।तीनि जनम द्विज बचन प्रवाना।।
एक बार तिन्ह के हित लागी।धरेउ सरीर भगत अनुरागी।।
कस्यप अदिति तहाँ पितु माता।दसरथ कौसल्या बिख्याता।।
एक कलप एहि बिधि अवतारा।चरित्र पवित्र किए संसारा।।
एक कलप सुर देखि दुखारे।समर जलंधर सन सब हारे।।
संभु कीन्ह संग्राम अपारा।दनुज महाबल मरइ न मारा।।
परम सती असुराधिप नारी।तेहि बल ताहि न जितहिं पुरारी।।
mukuta na bhae hate bhagavānā |tīni janama dvija bacana pravānā ||
eka bāra tinha ke hita lāgī |dhareu sarīra bhagata anurāgī ||
kaśyapa aditi tahā̃ pitu mātā |dasaratha kausalya bikhyātā ||
eka kalapa ehi bidhi avatārā |caritra pavitra kie saṃsārā ||
eka kalapa sur dekhi dukhāre |samara jalaṃdhara sana saba hāre ||
saṃbhu kīnha saṅgrāma apārā |danuja mahābala marai na mārā ||
parama satī asurādhipa nārī |tehi bala tāhi na jitahiṃ purārī ||
ເຖິງວ່າພະເຈົ້າຈະໄດ້ສັງຄົມເຂົາເຈົ້າ, ເຂົາເຈົ້າກໍບໍ່ໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍ, ເພາະວ່າຄຳຂອງພາມານວ່າເຂົາເຈົ້າຕ້ອງເກີດສາມຊາດຕ້ອງໄດ້ຮັບການປະຕິບັດ. ຄັ້ງໜຶ່ງ, ເພື່ອຜົນປະໂຫຍດຂອງເຂົາເຈົ້າ, ພະເຈົ້າຜູ້ທີ່ຮັກຜູ້ນັບຖືຂອງພະອົງໄດ້ຮັບເອົາຮ່າງກາຍ. ຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກາສະຍບ ແລະ ອະທິຕິ ແມ່ນພະບິດາແລະພະມານດາຂອງພະອົງ, ຜູ້ທີ່ມີຊື່ສຽງເປັນ ທະສະລັດ ແລະ ເກົາສະລະຍາ. ໃນກັບປະໜຶ່ງ, ການສະຖິດໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນລັກສະນະນີ້, ແລະ ການກະທຳອັນສັກສິດຂອງພະອົງໄດ້ເຮັດໃຫ້ໂລກບໍລິສຸດ. ໃນກັບປະອື່ນ, ພະເທວະດາ, ເຫັນວ່າຕົນເອງຖືກທໍລະມານ, ໄດ້ຕໍ່ສູ້ກັບ ຊະລັນທະຣະ ແລະ ໄດ້ຮັບຄວາມປາດຊົມທັງໝົດ. ສັງພູ ໄດ້ຕໍ່ສູ້ຢ່າງບໍ່ມີຂອບເຂດ, ແຕ່ອສູນຮ້າຍທີ່ມີພະລັງຫຼາຍບໍ່ສາມາດຖືກຂ້າໄດ້, ເຖິງວ່າຈະຖືກຕີກໍຕາມ. ພັນລະຍາຂອງຜູ້ນຳອສູນຮ້າຍນັ້ນເປັນຜູ້ທີ່ມີຄວາມບໍລິສຸດສູງສຸດ; ໂດຍພະລັງຂອງຄຸນນະທຳຂອງນາງ, ຜູ້ທຳລາຍເມືອງບໍ່ສາມາດເອົາຊະນະລາວໄດ້.
ໂດຫາ 123
छल करि टारेउ तासु ब्रत प्रभु सुर कारज कीन्ह।जब तेहि जानेउ मरम तब श्राप कोप करि दीन्ह।।123।।
chala kari ṭāreu tāsu brata prabhu sura kāraja kīnhā |jaba tehi jāneu marama taba śrāpa kopa kari dīnhā ||123||
ພຣະອົງໄດ້ໃຊ້ເລ່ລ່າເພື່ອທຳລາຍການຖືສິນຂອງນາງ ແລະ ໄດ້ສຳເລັດພາລະຂອງເທວະດາ ເມື່ອນາງຮູ້ຄວາມລັບນັ້ນ ນາງກໍໂກດ ແລະ ສາບສົ່ງ
ເຈົາໄປ 124.1-4
तासु श्राप हरि दीन्ह प्रमाना।कौतुकनिधि कृपाल भगवाना।।
तहाँ जलंधर रावन भयऊ।रन हति राम परम पद दयऊ।।
एक जनम कर कारन एहा।जेहि लागि राम धरी नरदेहा।।
प्रति अवतार कथा प्रभु केरी।सुनु मुनि बरनी कबिन्ह घनेरी।।
नारद श्राप दीन्ह एक बारा।कलप एक तेहि लगि अवतारा।।
गिरिजा चकित भई सुनि बानी।नारद बिष्नुभगत पुनि ग्यानि।।
कारन कवन श्राप मुनि दीन्हा।का अपराध रमापति कीन्हा।।
यह प्रसंग मोहि कहहु पुरारी।मुनि मन मोह आचरज भारी।।
tāsu śrāpa hari dīnha pramānā.kautuka-nidhi kṛpāla bhagavānā..
tahā̃ jalaṃdhara rāvaṇa bhayū.rana hati rāma parama pada dayū..
eka janama kara kārana ehā.jehi lāgi rāma dharī nara-dehā..
prati avatāra kathā prabhu kerī.sunu muni baranī kabi-nha ghanerī..
nārada śrāpa dīnha eka bārā.kalapa eka tehi lagi avatārā..
girijā cakita bhaī suni bānī.nārada biṣṇu-bhagata puni gyānī..
kārana kavan śrāpa muni dīnhā.kā aparādha ramā-pati kīnhā..
yaha prasaṅga mohi kahahu purārī.muni mana moha ācaraja bhārī..
ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພະຄັງແຫ່ງຄວາມຄິດຫຼິ້ນ ແລະ ເປັນຜູ້ກະລຸນາ ໄດ້ຮັບເອົາສັບຂອງນາງ ເປັນກົດລະບຽບອັນຖືກຕ້ອງ. ໃນສຳນັກນັ້ນ ຊະລັນທະຣະ ກໍ່ກາຍເປັນ ຣາວັນ ແລະ ເມື່ອຖືກສັງຫາໃນສົງຄາມ ພະຣາມ ກໍ່ປະທານພະອົງສູ່ສະຖານະອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ນີ້ແມ່ນເຫດຜົນຂອງການປະສູດໜຶ່ງຄັ້ງ ເຊິ່ງເພາະມັນ ພະຣາມ ຊົດໃຊ້ກາຍມະນຸດ. ເລື່ອງລາວຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າໃນແຕ່ລະການລົງມາ ໄດ້ຖືກເລົ່າໃນຫຼາຍວິທີໂດຍຫຼາຍກະວີ; ຈົ່ງຟັງເດີ້ ອາຈານຍາກະສິນ. ນາຣະທະ ໄດ້ສັບໜຶ່ງຄັ້ງ; ເປັນເວລາໜຶ່ງກັປະ ສິ່ງນັ້ນກໍ່ກາຍເປັນໂອກາດໃຫ້ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າລົງມາ. ຄິຣິຊາ ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເຫຼົ່ານີ້ ກໍ່ປາກົດຄວາມປະຫຼາດ: ນາຣະທະ ເປັນສາວົກຂອງວິສະນຸ ແຕ່ກໍ່ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງ. ເຫດຜົນຫຍັງທີ່ອາຈານຍາກະສິນຈຶ່ງສັບ? ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງລັກສະມີ ໄດ້ກະທຳຄວາມຜິດຫຍັງ? ຈົ່ງເລົ່າບົດນີ້ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງ ປຸຣາຣີ; ຈິດໃຈຂອງອາຈານຍາກະສິນ ໄດ້ຫຼົງທາງຢ່າງໜັກ ເປັນເລື່ອງອັນປະຫຼາດແທ້.
ໂດຫາ 124(क), ໂສຣະຖາ 124(ख)
बोले बिहसि महेस तब ग्यानी मूढ़ न कोइ।जेहि जस रघुपति करहिं जब सो तस तेहि छन होइ।।124(क)।।
कहउँ राम गुन गाथ भरद्वाज सादर सुनहु।भव भंजन रघुनाथ भजु तुलसी तजि मान मद।।124(ख)।।
bole bihasi mahesa taba gyānī mūṛha na koi |jehi jasa raghupati karahiṃ jaba so tasa tehi chana hoi ||124(ka)||
kahauṃ rāma guna gātha bharadvāja sādara sunahu |bhava-bhañjana raghunātha bhaju tulasī taji māna mada ||124(kha)||
ພະມະເຫສະ ກ່າວດ້ວຍຮອຍຍິ້ມວ່າ: ບໍ່ມີຜູ້ໃດທີ່ຮູ້ແຈ້ງແທ້ ບໍ່ມີຜູ້ໃດທີ່ໂງ່ຈ້າແທ້; ເພາະວ່າໃນທຸກໆວິທີທີ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງຣະຄຸະ ສ້າງສັດຕວງ ໃນຂະນະນັ້ນ ມັນກໍ່ກາຍເປັນແນວນັ້ນ. ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າເລື່ອງຄຸນງາມຂອງພະຣາມ ພາຣະທວາຊະ ຈົ່ງຟັງດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ. ຈົ່ງບູຊາພະຣະຄຸະນາດ ຜູ້ທຳລາຍພັນທະແຫ່ງການວຽນວາຍ; ແລະ ເຈົ້າ ຕຸນສີ ຈົ່ງປອດອອກຈາກຄວາມອວດ ແລະ ຄວາມມຶນເມົາແຫ່ງອັຕຕະ.
ເຈົາໄປ 125.1-4
हिमगिरि गुहा एक अति पावनि।बह समीप सुरसरी सुहावनि।।
आश्रम परम पुनीत सुहावा।देखि देवरिषि मन अति भावा।।
निरखि सैल सरि बिपिन बिभागा।भयउ रमापति पद अनुरागा।।
सुमिरत हरिहि श्राप गति बाधी।सहज बिमल मन लागि समाधी।।
मुनि गति देखि सुरेस डेराना।कामहि बोलि कीन्ह सनमाना।।
सहित सहाय जाहु मम हेतू।चकेउ हरषि हियँ जलचरकेतू।।
सुनासीर मन महुँ असि त्रासा।चहत देवरिषि मम पुर बासा।।
जे कामी लोलुप जग माहीं।कुटिल काक इव सबहि डेराहीं।।
himagiri guhā eka ati pāvani |baha samīpa surasarī suhāvani ||
āśrama parama punīta suhāvā |dekhi devar̥ṣi mana ati bhāvā ||
nirakhi saila sari bipina bibhāgā |bhayu ramāpati pada anurāgā ||
sumirata harihi śrāpa gati bādhī |sahaja bimala mana lāgi samādhī ||
muni gati dekhi sureśa ḍerānā |kāmahi boli kīnha sanamānā ||
sahita sahāya jāhu mama hetū |cakeu haraṣi hiyaṁ jalacaraketū ||
sunāsīra mana mahuṁ asi trāsā |cahata devar̥ṣi mama pura bāsā ||
je kāmī lolupa jaga māhīṁ |kuṭila kāka iva sabahi ḍerāhīṁ ||
ໃນພູຫິມະລະມີຖ້ຳໜຶ່ງບ່ອນສັກສິດຍິ່ງ ແລະ ໃກ້ກັບຖ້ຳນັ້ນມີແມ່ນ້ຳຄົງຄາອັນງົດງາມໄຫຼຜ່ານ ອາສົມນັ້ນບໍລິສຸດ ແລະ ງົດງາມຍິ່ງ ພະຍາສີເທວະຍາສີນາຣະທະມີຄວາມຍິນດີຢ່າງຍິ່ງເມື່ອໄດ້ເຫັນ ເມື່ອທອງພະເນດພູ ແມ່ນ້ຳ ແລະ ສ່ວນຕ່າງໆ ຂອງປ່າ ຄວາມຮັກໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນພະຫະລະທາດຕໍ່ພະບາດຂອງພະວິສນຸ ຜູ້ເປັນສະຫມີຂອງພະລັກສະມີ ເມື່ອລະນຶກເຖິງພະຫະຣິ ອຳນາດຂອງຄຳສາບກໍຖືກສະກັດໄວ້ ແລະ ຈິດໃຈອັນບໍລິສຸດໂດຍທຳມະຊາດກໍເຂົ້າສູ່ສະມາທິ ພະອິນທະຣະເຈົ້າແຫ່ງທວາດເຫັນສະພາບຂອງພະຍາສີກໍຫວາດກົວ ຈຶ່ງເອີ້ນພະກາມະເທວະມາ ແລະ ໃຫ້ການຕ້ອນຮັບຢ່າງເຄົາລົດ ເຈົ້າຈົ່ງໄປພ້ອມດ້ວຍບັນລຸດຂອງເຈົ້າເພື່ອຂ້ອຍ ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ພະກາມະເທວະຜູ້ມີທຸງປາກໍປະຫຼາດໃຈ ແລະ ຍິນດີໃນພະຫະລະທາດ ຄວາມຫວາດກົວໃນພະຫະລະທາດພະອິນທະຣະແມ່ນດັ່ງນີ້ວ່າ ພະເທວະຍາສີປາຖະໜາຈະມາຢູ່ໃນເມືອງຂອງຂ້ອຍ ຜູ້ໃດໃນໂລກທີ່ມີລາຄະ ແລະ ໂລພະຫຼາຍ ຍ່ອມຫວາດກົວທຸກຄົນ ດັ່ງດັ່ງກາເຈົ້າທີ່ມີເລ່ລ່ອນ
ໂດຫາ 125
सुख हाड़ लै भाग सठ स्वान निरखि मृगराज।छीनि लेइ जनि जान जड़ तिमि सुरपतिहि न लाज।।125।।
sukha hāṛa lai bhāga saṭha svāna nirakhi mṛgarāja |chīni lei jani jāna jaṛa timi surapatihi na lāja ||125||
ດັ່ງສຸນັກທີ່ໂງ່ຫຼາ ຄາບກະດູກແຫ້ງໃນປາກແລ້ວແລັກໜີເມື່ອເຫັນຣາຊາແຫ່ງສັດປ່າ ດ້ວຍກົວວ່າສິງຫຼີຈະແຍ່ງຊິງໄປ ສິ່ງໃດ ທ້າວອິນທຣະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງເທບທັງຫຼາຍຜູ້ໂງ່ຫຼາກໍບໍ່ຮູ້ສຶກອາຍສິ່ງນັ້ນ
ເຈົາໄປ 126.1-4
तेहि आश्रमहिं मदन जब गयऊ।निज मायाँ बसंत निरमयऊ।।
कुसुमित बिबिध बिटप बहुरंगा।कूजहिं कोकिल गुंजहि भृंगा।।
चली सुहावनि त्रिबिध बयारी।काम कृसानु बढ़ावनिहारी।।
रंभादिक सुरनारि नबीना।सकल असमसर कला प्रबीना।।
करहिं गान बहु तान तरंगा।बहुबिधि क्रीड़हि पानि पतंगा।।
देखि सहाय मदन हरषाना।कीन्हेसि पुनि प्रपंच बिधि नाना।।
काम कला कछु मुनिहि न ब्यापी।निज भयँ डरेउ मनोभव पापी।।
सीम कि चाँपि सकइ कोउ तासु।बड़ रखवार रमापति जासू।।
tehi āśramahiṁ madana jaba gayaū |nija māyāṁ basanta niramayaū ||
kusumita bibidha biṭapa bahuraṅgā |kūjahiṁ kokila guṁjahi bhṛṅgā ||
calī suhāvani tribidha bayārī |kāma kṛsānu baṛhāvanihārī ||
raṁbhādika suranāri nabīnā |sakala asamasara kalā prabīnā ||
karahiṁ gāna bahu tāna taraṅgā |bahubidhi krīṛahi pāni pataṅgā ||
dekhi sahāya madana haraṣānā |kīnhesi puni prapaṁca bidhi nānā ||
kāma kalā kachu munihi na byāpī |nija bhayaṁ ḍareu manobhava pāpī ||
sīma ki cāṁpi sakai kou tāsu |baṛa rakhavāra ramāpati jāsu ||
ເມື່ອມທນ ເທບແຫ່ງຄວາມຮັກ ໄປເຖິງອາສົມແຫ່ງນັ້ນ ພະອົງໄດ້ສ້າງລະດູໃບໄມ້ຜລິດດ້ວຍພະລັງມາຍາຂອງພະອົງເອງ ຕົ້ນໄມ້ຫຼາຍຊະນິດ ຫຼາຍສີອອກດອກ ນົກໂຄກິນຮ້ອງເພງ ແລະ ເຜິ້ງຫວີດສຽງ ສາຍລົມທີ່ມ່ວນຊື່ນ ທັງເຢັນ ອ່ອນໂຍນ ແລະ ຫອມຟຸ້ງ ພັດມາ ເພີ່ມໄຟແຫ່ງຕັນຫາ ຣາມພາ ແລະ ນາງສະຫວັນອາຍຸນ້ອຍອື່ນໆ ທີ່ທຸກຄົນຊຳນານໃນສິນລະປະຂອງເທບແຫ່ງລູກສອນທັງຫ້າ ຮ້ອງເພງດ້ວຍທຳນອງທີ່ເປັນຄື້ນສູງຕ່ຳຫຼາຍຢ່າງ ແລະ ຫຼິ້ນຫຼາຍຢ່າງ ມືຂອງພວກນາງສະຫຼັດໄປມາດັ່ງວ່າວ ເຫັນຜູ້ຊ່ວຍຂອງຕົນ ມທນຍິນດີເປັນຢ່າງຍິ່ງ ແລ້ວກໍໄດ້ສ້າງອຸບາຍຫຼາຍປະການ ແຕ່ສິນລະປະໃດໆຂອງກາມ ກໍບໍ່ສາມາດສົ່ງຜົນຕໍ່ມຸນີໄດ້ ແລະ ເທບແຫ່ງຄວາມປາດຖະຫນາຜູ້ເກີດແຕ່ໃຈຜູ້ເປັນບາບກໍສັ່ນສະເທົາດ້ວຍຄວາມຢ້ານຕໍ່ຕົນເອງ ໃຜເລີຍຈະກ້າກາຍຂອບເຂດຂອງຜູ້ທີ່ມີພະຣາມປະຕິ ອົງຜູ້ເປັນນາຍຂອງພະລັກສະມີ ເປັນຜູ້ປົກປ້ອງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້
ໂດຫາ 126
सहित सहाय सभीत अति मानि हारि मन मैन।गहेसि जाइ मुनि चरन तब कहि सुठि आरत बैन।।126।।
sahita sahāya sabhīta ati māni hāri mana maina |gahesi jāi muni carana taba kahi suṭhi ārata baina ||126||
ຢ້າພະລັ້ນພ້ອມດ້ວຍບັນດາສະຫາຍ ກາມຍອມຮັບຄວາມປາຊ້າໃນໃຈ ແລ້ວຈຶ່ງເຂົ້າໄປໂອບເທິງຕີນພະມຸນີ ແລະກ່າວຄຳທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມທຸກທໍລະມານຢ່າງຍິ່ງ
ເຈົາໄປ 127.1-4
भयउ न नारद मन कछु रोषा।कहि प्रिय बचन काम परितोषा।।
नाइ चरन सिरु आयसु पाई।गयउ मदन तब सहित सहाई।।
मुनि सुसीलता आपनि करनी।सुरपति सभाँ जाइ सब बरनी।।
सुनि सब कें मन अचरजु आवा।मुनिहि प्रसंसि हरिहि सिरु नावा।।
तब नारद गवने सिव पाहीं।जिता काम अहमिति मन माहीं।।
मार चरित संकरहिं सुनाए।अतिप्रिय जानि महेस सिखाए।।
बार बार बिनवउँ मुनि तोहीं।जिमि यह कथा सुनायहु मोहीं।।
तिमि जनि हरिहि सुनावहु कबहूँ।चलेहुँ प्रसंग दुराएडु तबहूँ।।
bhayu na nārada mana kachu roṣā |kahi priya bacana kāma paritoṣā ||
nāi carana siru āyasu pāī |gayu madana taba sahita sahāī ||
muni susīlatā āpani karanī |surapati sabhā̃ jāi saba baranī ||
suni saba keṁ mana acaraju āvā |munihi prasaṁsi harihi siru nāvā ||
taba nārada gavane siva pāhī̃ |jitā kāma ahamiti mana māhī̃ ||
māra carita saṅkarahi sunāe |atipriya jāni mahesa sikhāe ||
bāra bāra binavaũ muni tohī̃ |jimi yaha kathā sunāyahu mohī̃ ||
timi jani harihi sunāvahu kabahū̃ |calehũ prasaṅga durāeḍu tabahū̃ ||
ບໍ່ມີຄວາມໂກດເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂອງນາຣະທະ ພຣະອົງກອລົດຄຳທີ່ເປັນທີ່ຮັກແລະເຮັດໃຫ້ກາມເທພພໍໃຈ ຄ້ອນຫົວລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະຍາສີແລະຮັບອະນຸຍາດ ມະທະນະຈຶ່ງຈາກໄປພ້ອມດ້ວຍບັນດາສະຫະຍະຊົນ ພຣະອົງໄປຍັງສະພາຂອງພຣະອິນທຣະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ໃນເທວະດາ ແລະເລົ່າເລື່ອງທັງໝົດວ່າຄວາມສຸພາບອ່ອນໂຍນຂອງພຣະຍາສີ ແລະການກະທຳຂອງຕົນ ໄດ້ຍິນແລ້ວທຸກຄົນຮູ້ສຶກປະຫຼາດໃຈ ຕ່າງສັນລະເສີນພຣະຍາສີ ແລະຄ້ອນຫົວຄາບໃຫ້ແດ່ພຣະຫະຣິ ຄັ້ງນັ້ນນາຣະທະເດີນທາງໄປຫາພຣະສິວະ ໂດຍມີຄວາມອວດທະນາໃນໃຈວ່າຕົນໄດ້ຊະນະກາມແລ້ວ ພຣະອົງເລົ່າເລື່ອງການກະທຳຂອງກາມໃຫ້ພຣະສັງກະຣະຟັງ ພຣະມະເຫສະວະຮຊົບວ່າພຣະອົງເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງຈຶ່ງສັ່ງສອນ ຂ້າພຣະຍາສີເດີ ຂ້າພະເຈົ້າອ້ອນວອນທ່ານເວລາໜຶ່ງແລ້ວເວລາໜຶ່ງອີກ ເລື່ອງທີ່ທ່ານເລົ່າໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງນີ້ ຢ່າເລົ່າແບບນັ້ນໃຫ້ພຣະຫະຣິຟັງເດັດຂາດ ເຖິງແມ່ນວ່າຫົວຂໍ້ນັ້ນຈະຖືກກ່າວເຖິງ ກໍໃຫ້ປິດບັງໄວ້ໃນເວລານັ້ນ
ໂດຫາ 127
संभु दीन्ह उपदेस हित नहिं नारदहि सोहान।भारद्वाज कौतुक सुनहु हरि इच्छा बलवान।।127।।
Śambhu dīnha upadesa hita nahiṁ Nārada-hi sohāna.Bhāradvāja kautuka sunahu Hari icchā balavāna ||127||
ເຖິງແມ່ນວ່າພະສົມພູໄດ້ໃຫ້ຄຳແນະນຳເພື່ອປະໂຫຍດຂອງພຣະອົງຢ່າງເຕັມທີ່, ມັນບໍ່ໄດ້ພໍໃຈພະນາຣະດະ. ໂອພະພາຣະທວາຊ, ຈົ່ງຟັງການຫັນປ່ຽນທີ່ມະຫັດສະຈັນນີ້: ຄວາມປະສົງຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າມີພະລັງຫຼາຍແທ້.
ເຈົາໄປ 128.1-4
राम कीन्ह चाहहिं सोइ होई।करै अन्यथा अस नहिं कोई।।
संभु बचन मुनि मन नहिं भाए।तब बिरंचि के लोक सिधाए।।
एक बार करतल बर बीना।गावत हरि गुन गान प्रबीना।।
छीरसिंधु गवने मुनिनाथा।जहँ बस श्रीनिवास श्रुतिमाथा।।
हरषि मिले उठि रमानिकेता।बैठे आसन रिषिहि समेता।।
बोले बिहसि चराचर राया।बहुते दिनन कीन्हि मुनि दाया।।
काम चरित नारद सब भाषे।जद्यपि प्रथम बरजि सिवँ राखे।।
अति प्रचंड रघुपति कै माया।जेहि न मोह अस को जग जाया।।
rāma kīnha cāhahĩ soi hoī |karai anyathā asa nahĩ koī ||
śambhu bacana muni mana nahĩ bhāe |taba birañci ke loka sidhāe ||
eka bāra karatala bara bīnā |gāvata hari guna gāna prabīnā ||
chīrasindhu gavane munināthā |jahã basa śrīnivāsa śrutimāthā ||
haraṣi mile uṭhi ramāniketā |baiṭhe āsana riṣihi sametā ||
bole bihasi carācara rāyā |bahute dinana kīnha muni dāyā ||
kāma carita nārada saba bhāṣe |jadyapi prathama baraji sivam̐ rākhē ||
ati pracaṇḍa raghupati kai māyā |jehi na moha asa ko jaga jāyā ||
ສິ່ງທີ່ພະຣາມະປະສົງ, ສິ່ງນັ້ນກໍ່ຈະເກີດຂຶ້ນ; ບໍ່ມີໃຜສາມາດເຮັດໃຫ້ເປັນຢ່າງອື່ນໄດ້. ຄຳເວົ້າຂອງພະສົມພູບໍ່ໄດ້ພໍໃຈໃຈຂອງພະລືສີ; ດັ່ງນັ້ນ ພຣະອົງຈຶ່ງໄດ້ໄປສູ່ອານາຈັກຂອງພະພຣະມະ. ຄັ້ງໜຶ່ງ, ຖືພິນາທີ່ງົດງາມໃນມື, ຊຳນານໃນການຮ້ອງສັນລະເສີນພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ພຣະອົງໄດ້ດຳເນີນຕໍ່ໄປ. ສູ່ມະຫາສະໝຸດນົມ, ພະລືສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ໄປ, ບ່ອນທີ່ພະສຣີນິວາສະປະທັດຢູ່, ເຊິ່ງເປັນມົງກຸດຂອງພະເວດ. ທີ່ປະທັບຂອງພະຣາມະ ພ້ອມກັບພະລັກຊະມີ ໄດ້ລຸກຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຍິນດີທີ່ຈະພົບພຣະອົງ; ແລະ ພ້ອມກັບພະລືສີ, ພຣະອົງໄດ້ນັ່ງພຣະອົງໃສ່ບັນລັງທີ່ເຄົາລົບ. ຍິ້ມ, ພະຣາຊາຂອງທຸກສິ່ງທີ່ເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຢູ່ນິລັນໄດ້ຕັ້ງຖາມວ່າ: ໂອພະລືສີ, ເຈົ້າໄດ້ສະແດງຄວາມເມດຕາຫຼັງຈາກຫຼາຍວັນ. ຈາກນັ້ນ ພະນາຣະດະໄດ້ເລົ່າເລື່ອງຄວາມປາຖະໜາທັງໝົດ, ເຖິງແມ່ນວ່າໃນຕອນແລກຕົ້ນ ພະສິວະໄດ້ຫ້າມ ແລະ ເຕືອນພຣະອົງ. ດັ່ງນັ້ນ, ມະຫາອຳນາດຂອງມາຢາຂອງພະຣາຄູປະຕິນັ້ນຫຼາຍ, ບໍ່ມີໃຜໃນໂລກນີ້ຫຼົບໜີຈາກພະລັງຂອງມັນທີ່ຈະຫຼອກລວງ.
ໂດຫາ 128
रूख बदन करि बचन मृदु बोले श्रीभगवान।तुम्हरे सुमिरन तें मिटहिं मोह मार मद मान।।128।।
rūkh badana kari bacana mṛdu bole śrī-bhagavāna |tumhare sumirana tē miṭahiṃ moha māra mada māna ||128||
ສະແດງໜ້າຕາທີ່ເຄັ່ງຄັດ, ແຕ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ສູງສົ່ງໄດ້ຕັ້ງຖາມດ້ວຍຄຳເວົ້າທີ່ອ່ອນໂຍນ: ໂດຍການລະນຶກເຖິງເຈົ້າ, ຄວາມຫຼອກລວງກໍ່ຈະຖືກກຳຈັດ, ພ້ອມກັບຄວາມອວດທີ່ໄຮ້ສາລະ, ຄວາມອວດທີ່ມຶນເມົາ ແລະ ຄວາມອວດຕົນເອງ.
ເຈົາໄປ 129.1-4
सुनु मुनि मोह होइ मन ताकें।ग्यान बिराग हृदय नहिं जाके।।
ब्रह्मचरज ब्रत रत मतिधीरा।तुम्हहि कि करइ मनोभव पीरा।।
नारद कहेउ सहित अभिमाना।कृपा तुम्हारि सकल भगवाना।।
करुनानिधि मन दीख बिचारी।उर अंकुरेउ गरब तरु भारी।।
बेगि सो मै डारिहउँ उखारी।पन हमार सेवक हितकारी।।
मुनि कर हित मम कौतुक होई।अवसि उपाय करबि मै सोई।।
तब नारद हरि पद सिर नाई।चले हृदयँ अहमिति अधिकाई।।
श्रीपति निज माया तब प्रेरी।सुनहु कठिन करनी तेहि केरी।।
sunu muni moha hoi mana tākeṁ |gyāna birāga hṛdaya nahiṁ jākeṁ ||
brahmacaraja brata rata mati-dhīrā |tumhahi ki karai manobhava pīrā ||
nārada kaheu sahita abhimānā |kṛpā tumhāri sakala bhagavānā ||
karuṇānidhi mana dīkha bicārī |ura aṅkureu garaba taru bhārī ||
begi so mai ḍārihauṁ ukhārī |pana hamāra sevaka hitakārī ||
muni kara hita mama kautuka hoī |avasi upāya karabi mai soī ||
taba nārada hari pada sira nāī |cale hṛdayaṁ ahamiti adhikāī ||
śrīpati nija māyā taba prerī |sunahu kaṭhina karanī tehi kerī ||
ຈົ່ງຟັງ, ໂອພະລືສີ: ໃຈຂອງຜູ້ນັ້ນຖືກຍຶດໂດຍຄວາມຫຼອກລວງ, ຜູ້ທີ່ໃນໃຈຂອງພຣະອົງບໍ່ມີຄວາມຮູ້ ແລະ ຄວາມບໍ່ຍຶດຕິດ. ມັ້ນຄົງໃນການຖືບົດບາດຂອງການງົດເວັ້ນ ແລະ ມີປັນຍາແຂງແຮງ, ຄວາມເຈັບປວດຂອງພະກາມະເທບຈະທຳລາຍເຈົ້າໄດ້ແນວໃດ? ພະນາຣະດະໄດ້ເວົ້າ, ຄວາມອວດຕິດຢູ່ໃນຄຳເວົ້າຂອງພຣະອົງ: ຄວາມເมຕາຂອງເຈົ້າ, ໂອພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງທັງປວງ, ແຜ່ຂະຫຍາຍໄປທົ່ວທຸກບ່ອນ. ມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມເມດຕາໄດ້ຮັບຮູ້ຄວາມຄິດໃນໃຈຂອງພຣະອົງ; ໃນໃຈຂອງພຣະອົງ, ຕົ້ນໄມ້ໜັກຂອງຄວາມອວດໄດ້ເລີ່ມງອກອອກ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະຖອນມັນອອກ ແລະ ຂວານມັນລົງຢ່າງວ່ອງໄວ, ແຕ່ຄຳໝັ້ນສັນຍາຂອງຂ້າພະເຈົ້າແມ່ນເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ເພື່ອສະຫວັດດີການຂອງພະລືສີ, ນີ້ແມ່ນການຫຼິ້ນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ແນ່ນອນຂ້າພະເຈົ້າຈະວາງແຜນວິທີແກ້ໄຂ. ຈາກນັ້ນ ພະນາຣະດະໄດ້ກົມພະບາດຂອງພະຮັລິ ແລະ ໄດ້ຈາກໄປ, ຄວາມຮູ້ສຶກວ່າຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນໃນໃຈຂອງພຣະອົງ. ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງພະລັກຊະມີໄດ້ຕັ້ງມາຢາຂອງພຣະອົງໃຫ້ເຄື່ອນໄຫວ, ຈົ່ງຟັງຜົນສະທ້ອນທີ່ຍາກຂອງມັນ.
ໂດຫາ 129
बिरचेउ मग महुँ नगर तेहिं सत जोजन बिस्तार।श्रीनिवासपुर तें अधिक रचना बिबिध प्रकार।।129।।
biraceu maga mahũ nagara tehĩ sata jojana bistāra |śrīnivāsapura tẽ adhika racanā bibidha prakāra ||129||
ຕາມເສັ້ນທາງ, ພຣະອົງໄດ້ໃຫ້ສ້າງເມືອງໜຶ່ງ, ຂະຫຍາຍໄປຮ້ອຍໂຍຊະນາ; ດ້ວຍການອອກແບບທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ການຈັດການຫຼາຍຢ່າງ, ມັນເໜືອກວ່າສຣີນິວາສະປຸຣະເຖິງ.
Frequently Asked Questions
परंपरा अनुसार यहाँ ‘श्रवण-भक्ति’ का फल मोह-क्षय, संशय-निवृत्ति, और अवतार-तत्त्व का बोध है—विशेषतः ‘मान-मद’ का क्षय (दोहा 124(ख) की तुलसी-नीति) और ‘हरि-नाम/हरि-गुण’ में रुचि बढ़ना, जिससे भव-तरण की योग्यता बनती है।
सामान्य मानस-पारायण में ‘राम’ नाम-सम्पुट (जैसे ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’) या ‘सीता-राम’ सम्पुट प्रचलित है; इस खंड में विशेषतः ‘भव भंजन रघुनाथ’ (दोहा 124(ख)) को स्मरण-सम्पुट की तरह जोड़कर मान-त्याग/शरणागति का अभ्यास किया जाता है।
Ask anything about Prakarana 13 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
