Adhyaya 69
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
Upa-parva: Brāhmaṇa-sva Anuśāsana (Instruction on Brahmin Property and Non-appropriation)
Bhīṣma narrates an exemplum about King Nṛga to illustrate the severity of brāhmaṇa-sva appropriation. In Dvāravatī, water-seekers discover a concealed well in which a massive lizard (kṛkalāsa) is trapped. Unable to extract it, they inform Vāsudeva (Kṛṣṇa), who lifts it out. The being reveals himself as King Nṛga, renowned for extensive gifting, yet fallen into a degraded condition due to an inadvertent wrong: a cow from a brāhmaṇa’s herd strayed into Nṛga’s cattle and was later given away as a gift to another brāhmaṇa. When the original owner reclaimed it, both brāhmaṇas contested ownership and appealed to Nṛga as donor. Nṛga offered large compensations—hundreds and even vast numbers of cows, plus valuables—but the recipient refused, insisting on the original cow. Nṛga then recounts his post-mortem audience with Yama (Dharmarāja), who acknowledges Nṛga’s immense merit yet identifies a residual fault: an untrue pledge of protection, failure in promise, and taking brāhmaṇa property—described as a threefold transgression. Nṛga chooses to undergo the painful consequence first, resulting in his non-human embodiment in the well, while retaining memory. After a thousand years, Kṛṣṇa’s intervention—foretold by Yama—liberates him, and he ascends to higher worlds. Kṛṣṇa concludes with an explicit norm: one who understands should not take brāhmaṇa property; it destroys the taker as the brāhmaṇa’s cow destroyed Nṛga, and association with the virtuous is not fruitless, since it facilitated Nṛga’s release. The chapter closes by warning against wrongdoing toward cows and emphasizing that both giving and harm bear corresponding results.
Chapter Arc: युधिष्ठिर, दान-धर्म की सूक्ष्मताओं को जानने की उत्कंठा से, भीष्म से पूछते हैं—दह्यमान (कष्टग्रस्त) ब्राह्मण को उपानह (जूते) देने का फल क्या होता है? → भीष्म क्रमशः दानों की शृंखला खोलते हैं—जूता, शकट (गाड़ी), तिल, भूमि, गौ और अन्न—और बताते हैं कि दान केवल वस्तु-प्रदान नहीं, बल्कि जीवन-यात्रा के काँटों, विषमताओं और संकट-पथों को पार कराने वाला धर्म-सेतु है। भूमि-दान में ‘किस भूमि का दान न किया जाए’ जैसी मर्यादाएँ (ऊसर/निर्दग्ध भूमि) जोड़कर वे दान की शुद्धता और विवेक की कसौटी रखते हैं। → गोदान-माहात्म्य का उत्कर्ष आता है—गौ को तपस्वियों से भी श्रेष्ठ कहा जाता है; देव-स्तुति और महेश्वर का तप-सम्बन्धित संकेत (महेश्वर तपस्ताभिः सह) दान को ब्रह्माण्डीय धर्म-व्यवस्था से जोड़ देता है। गौ के बहुविध उपकार (दूध, दही, घी, गोबर, चमड़ा, हड्डी, सींग, बाल) और ब्रह्मलोक/चन्द्र-सहवास जैसी परमगति की प्रतिज्ञा गोदान को अध्याय का शिखर बना देती है। → भीष्म दानों के फल को ‘अक्षय’ और ‘लोक-प्राप्ति’ के रूप में स्थिर करते हैं—अन्नदान (विशेषतः कार्तिक शुक्लपक्ष/कौमुदी) से दुर्ग-संकट-तरण और परलोक में अनन्त्य; भूमि-दान में योग्य भूमि का विधान; और गोदान से दीर्घकालिक पुण्य-सम्पदा। युधिष्ठिर के प्रश्न का उत्तर व्यापक दान-धर्म के विधान में परिणत हो जाता है। → इसके बाद ‘गोदान का माहात्म्य’ और अधिक विस्तार से बताने का संकेत देकर भीष्म आगे की कथा-धारा के लिए द्वार खोलते हैं।
Shlokas
Verse 1
षट्षष्टितमो<5 ध्याय: जूता
ຢຸທິສຖິຣະ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານປູ່ (ພິຕາມະຫະ), ຂໍທ່ານບອກຂ້ອຍເຖິງຜົນບຸນຂອງຜູ້ໃດທີ່ຖວາຍເກີບໃຫ້ແກ່ພຣາຫມະນະຜູ້ທີ່ຝ່າຕີນກໍາລັງໄໝ້ຮ້ອນ (ເນື່ອງຈາກແດດ)»។
Verse 2
भीष्म उवाच उपानहीौ प्रयच्छेद् यो ब्राह्मणे भ्य: समाहित: । मर्दते कण्टकान् सर्वान् विषमान्निस्तरत्यपि
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ຜູ້ໃດທີ່ມີໃຈຕັ້ງມັ່ນ ແລະ ບໍລິຈາກເກີບໃຫ້ແກ່ພຣາຫມະນະທັງຫຼາຍ ຜູ້ນັ້ນຈະບີບຂີ້ ‘ໜາມ’ ທັງປວງ (ອຸປະສັກ) ແລະ ຂ້າມພົ້ນຄວາມລໍາບາກອັນຂຸລຂະລະໄດ້. ຜູ້ໃຫ້ນັ້ນຍັງສູງເຫນືອສັດຕູ; ແລະ ໃນຊາດຕໍ່ໄປ ຈະໄດ້ຮັບລົດສົດໃສ ທີ່ຜູກດ້ວຍລາມ້າ (mules)»។
Verse 3
स शत्रूणामुपरि च संतिष्ठति युधिष्ठिर । यान॑ चाश्वतरीयुक्त तस्य शुभ्र॑ं विशाम्पते
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ຜູ້ນັ້ນຈະຢືນຢູ່ເຫນືອສັດຕູທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການຄອບງໍາ. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ໃນຊາດຕໍ່ໄປ ລາວຈະໄດ້ຮັບພາຫະນະອັນສົດໃສ—ລົດເກວຽນອັນງາມ ທີ່ຜູກດ້ວຍລາມ້າ (mules)»។
Verse 4
उपतिष्ठति कौन्तेय रौप्पकाउ्चन भूषितम् । शकटं दम्यसंयुक्तं दत्त भवति चैव हि,कुन्तीकुमार! जो नये बैलोंसे युक्त शकट दान करता है, उसे चाँदी और सोनेसे जटित रथ प्राप्त होता है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກແຫ່ງກຸນຕີ! ຜູ້ໃດບໍລິຈາກລົດເກວຽນທີ່ຜູກຄວາຍ/ງົວໃໝ່ທີ່ຝຶກດີ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບລົດຮົບປະດັບດ້ວຍເງິນແລະຄໍາເປັນຜົນຕອບແທນ»។
Verse 5
युधिछिर उवाच यत् फलं तिलदाने च भूमिदाने च कीर्तितम् | गोदाने चान्नदाने च भूयस्तद् ब्रूहि कौरव
ຢຸທິສະຖິຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ກົວຣະວະ, ຂໍໃຫ້ທ່ານກ່າວອີກຄັ້ງໃຫ້ລະອຽດ ວ່າຜົນບຸນທີ່ກ່າວໄວ້ສໍາລັບການບໍລິຈາກງາ(ຕິລ), ການບໍລິຈາກດິນ, ການບໍລິຈາກງົວ, ແລະການບໍລິຈາກອາຫານ»។
Verse 6
भीष्म उवाच शृणुष्व मम कौन्तेय तिलदानस्य यत् फलम् | निशम्य च यथान्यायं प्रयच्छ कुरुसत्तम,भीष्मजीने कहा--कुन्तीनन्दन! कुरुश्रेष्ठ! तिलदानका जो फल है, वह मुझसे सुनो और सुनकर यथोचित रूपसे उसका दान करो
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກແຫ່ງກຸນຕີ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ກຸຣຸ, ຈົ່ງຟັງຈາກຂ້ອຍເຖິງຜົນບຸນຂອງການບໍລິຈາກງາ(ຕິລ). ເມື່ອຟັງແລ້ວ ຈົ່ງໃຫ້ທານໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມຄວາມຄວນ»។
Verse 7
पितृणां परमं भोज्यं तिला: सृष्टा: स्वयम्भुवा । तिलदानेन वै तस्मात् पितृपक्ष: प्रमोदते
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ງາ(ຕິລ) ທີ່ພຣະພຣະຫມາ—ຜູ້ເກີດຂຶ້ນໂດຍຕົນເອງ—ໄດ້ສ້າງຂຶ້ນ ແມ່ນເຄື່ອງບູຊາອາຫານອັນສູງສຸດສໍາລັບປິຕຣະ (ວິນຍານບັນພະບຸລຸດ). ດັ່ງນັ້ນ ດ້ວຍການບໍລິຈາກງາ ປິຕຣະປັກສະ (ເວລາອຸທິດແກ່ບັນພະບຸລຸດ) ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ພວກເຂົາຊື່ນບານຍິ່ງ»។
Verse 8
माघमासे तिलान् यस्तु ब्राह्मणेभ्य: प्रयच्छति । सर्वसत्त्वसमाकीर्ण नरकं स न पश्यति,जो माघ मासमें ब्राह्मणोंको तिल दान करता है, वह समस्त जन्तुओंसे भरे हुए नरकका दर्शन नहीं करता
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດໃນເດືອນມາຄະ (Māgha) ນໍາງາ(ຕິລ) ໄປບໍລິຈາກແກ່ພຣາຫມະນະ ຜູ້ນັ້ນຈະບໍ່ໄດ້ເຫັນນະລົກທີ່ແອດແນ້ນໄປດ້ວຍສັດທັງປວງ»។
Verse 9
सर्वसत्रैश्न यजते यस्तिलैर्यजते पितृन् | न चाकामेन दातव्यं तिलश्राद्धं कदाचन
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດບູຊາບັນພະບຸລຸດ (Pitṛs) ດ້ວຍເມັດງາ ກໍເທົ່າກັບໄດ້ປະກອບພິທີບູຊາທັງປວງ. ແຕ່ການຖວາຍງາໃນພິທີສຣາດທະ ບໍ່ຄວນເຮັດໂດຍບໍ່ມີຈິດຕັ້ງໃຈ; ຢ່າເຮັດດ້ວຍຄວາມເຉື່ອຍເຉື່ອຍ ແຕ່ຈົ່ງເຮັດດ້ວຍເຈດຈຳນົງ ແລະສັດທາອັນເຕັມປ່ຽມ.
Verse 10
महर्षे: कश्यपस्यैते गात्रेभ्य: प्रसृतास्तिला: । ततो दिव्यं गता भावं प्रदानेषु तिला: प्रभो
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ້ ທ່ານເຈົ້ານາຍ, ເມັດງາເຫຼົ່ານີ້ເຂົາກ່າວກັນວ່າ ໄດ້ຜຸດອອກ ແລະແຜ່ຂະຫຍາຍມາຈາກອະວະຍະວະຂອງມະຫາລິສີ ກັດຊະຍະປະ. ເພາະສະນັ້ນ ເພື່ອຈຸດປະສົງແຫ່ງການໃຫ້ທານ ງາຈຶ່ງມີຄຸນລັກສະນະອັນສັກສິດແຫ່ງເທວະ.
Verse 11
पौष्टिका रूपदाश्चैव तथा पापविनाशना: । तस्मात् सर्वप्रदानेभ्यस्तिलदानं विशिष्यते,तिल पौष्टिक पदार्थ है। वे सुन्दर रूप देनेवाले और पापनाशक हैं। इसलिये तिल-दान सब दानोंसे बढ़कर है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເມັດງາເປັນອາຫານບຳລຸງ; ມັນໃຫ້ຄວາມງາມແກ່ຮູບກາຍ ແລະຍັງທຳລາຍບາບ. ເພາະສະນັ້ນ ໃນບັນດາການໃຫ້ທານທັງປວງ ການໃຫ້ງາ (tila-dāna) ຖືກຍົກຍ້ອງວ່າເລີດລ້ຳເປັນພິເສດ—ເພາະມັນເສີມແຮງກາຍ ປັບປຸງສະພາບຊີວິດ ແລະຊຳລະມົນທິນແຫ່ງກຳ.
Verse 12
आपफस्तम्बश्न मेधावी शड्खश्न लिखितस्तथा । महर्षिगौतमश्नापि तिलदानैर्दिवं गता:,परम बुद्धिमान महर्षि आपस्तम्ब, शंख, लिखित तथा गौतम--ये तिलोंका दान करके दिव्यलोकको प्राप्त हुए हैं
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ລິສີຜູ້ມີປັນຍາສູງສຸດ ອາປັດສະຕັມບະ, ແລະ ສັງຄະ ກັບ ລິຄິຕະ, ພ້ອມທັງມະຫາດຣິສີ ໂກຕະມະ ດ້ວຍ—ໂດຍການໃຫ້ທານເມັດງາ (tila-dāna) ຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸສະຫວັນ. ຄຳສອນຄືວ່າ ແມ່ນແຕ່ການກຸສົນງ່າຍໆຕາມພິທີ ຖ້າເຮັດດ້ວຍສັດທາ ແລະຄວາມຖືກຕ້ອງ ກໍກາຍເປັນທາງອັນມີອຳນາດແຫ່ງບຸນກຳ ແລະໂລກສູງ.
Verse 13
तिलहोमरता विदप्रा: सर्वे संयतमै थुना: । समा गव्येन हविषा प्रवृत्तिषु च संस्थिता:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ເວທະ ແລະມີວິນັຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ໄດ້ຫມັ້ນເຮັດພິທີຫອມງາ (tilahoma) ໂດຍຫ່າງໄກຈາກການຮ່ວມເພດ. ເມັດງາຖືກນັບວ່າເໝາະສົມເປັນຮະວິດ (havis) ເທົ່າກັບນ້ຳມັນເນີຍງົວ (goghṛta); ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຖືກນຳໃຊ້ໃນຍັດຍະ ແລະຈຳເປັນໃນກິດຈະກຳທັງປວງ.
Verse 14
सर्वेषामिति दानानां तिलदानं विशिष्यते । अक्षयं सर्वदानानां तिलदानमिहोच्यते
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາທານທັງປວງ ທານເມັດງາ (ຕິລະທານ) ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າດີເລີດເປັນພິເສດ. ທີ່ນີ້ກ່າວວ່າເປັນ ‘ອັກສະຍະ’—ບຸນຜົນບໍ່ຫຼຸດຫາຍ ເຫນືອກວ່າທານອື່ນໆ ໃນຜົນທາງທຳອັນຍືນຍາວ»។
Verse 15
अतः तिलदान सब दानोंसे बढ़कर है। तिलदान यहाँ सब दानोंमें अक्षय फल देनेवाला बताया जाता है ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ທານເມັດງາເຫນືອກວ່າທານທັງປວງ; ທີ່ນີ້ກ່າວວ່າໃຫ້ຜົນ ‘ອັກສະຍະ’ ບໍ່ສິ້ນສຸດ. ໃນການກ່ອນ ເມື່ອຮະວິສ (ເຄື່ອງບູຊາຍັດ) ໝົດໄປ ຣາຊະຣິສີ ກຸສິກະ—ຜູ້ມີຕະປະແຮງກ້າ—ໄດ້ບູຊາເມັດງາໃສ່ໄຟສັກສິດທັງສາມ ແລະເຮັດໃຫ້ໄຟທັງສາມພໍໃຈ; ດ້ວຍກຳນັ້ນ ທ່ານໄດ້ບັນລຸຄະຕິອັນສູງສຸດ»។
Verse 16
इति प्रोक्त कुरुश्रेष्ठ तिलदानमनुत्तमम् | विधान येन विधिना तिलानामिह शस्यते,कुरुश्रेष्ठ! इस प्रकार जिस विधिके अनुसार तिलदान करना उत्तम माना गया है, वह सर्वोत्तम तिलदानका विधान यहाँ बताया गया
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນີ້ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງກຸຣຸ, ທານເມັດງາອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ໄດ້ຖືກອະທິບາຍແລ້ວ. ທີ່ນີ້ ຂ້ອຍໄດ້ວາງຂໍ້ບັງຄັບ ແລະວິທີການອັນຖືກຕ້ອງ—ຂັ້ນຕອນທີ່ເຮັດໃຫ້ທານເມັດງາຖືກຍົກຍ້ອງວ່າມີບຸນຜົນ, ໂອ ຜູ້ນຳໃນວົງກຸຣຸ»។
Verse 17
अत ऊर्ध्व॑ निबोधेद॑ं देवानां यट्टमिच्छताम् । समागमे महाराज ब्रह्मणा वै स्वयम्भुवा
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ບັດນີ້ ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຈົ່ງຮູ້ເຖິງສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ຈາກນັ້ນ—ວ່າເທວະທັງຫຼາຍ ຜູ້ປາຖະໜາຜົນນັ້ນ ໄດ້ກະທຳຢ່າງໃດໃນສະພາໃຫຍ່ ພາຍໃຕ້ການນຳຂອງພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເກີດດ້ວຍຕົນເອງ»។
Verse 18
महाराज! इसके बाद यज्ञकी इच्छावाले देवताओं और स्वयम्भू ब्रह्माजीका समागम होनेपर उनमें परस्पर जो बातचीत हुई थी, उसे बता रहा हूँ, इसपर ध्यान दो ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາຣາຊາ, ຕໍ່ຈາກນີ້ ຂ້ອຍຈະເລົ່າການສົນທະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ ເມື່ອເທວະທັງຫຼາຍຜູ້ປາຖະໜາຈະປະກອບຍັດ ໄດ້ມາຊຸມນຸມກັບພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເກີດດ້ວຍຕົນເອງ. ຈົ່ງຕັ້ງໃຈຟັງ. ເທວະທັງຫຼາຍຜູ້ມຸ່ງຈະຖວາຍຍັດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະພຣະຫມາ ແລະຂໍພື້ນທີ່ອັນເປັນມົງຄຸນໃນໂລກ ໂດຍກ່າວວ່າ: ‘ໂອ ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນ, ຂໍປະທານສະຖານທີ່ອັນດີງາມໃຫ້ພວກເຮົາ ເພື່ອຈະປະກອບຍັດ’»។
Verse 19
देवा ऊचु भगवंस्त्व॑ प्रभुर्भूमे: सर्वस्य त्रिदिवस्य च । यजेमहि महाभाग यज्ञ भवदनुज्ञया
ເທວະທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ! ພຣະອົງເປັນຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນ ແລະ ສະຫວັນທັງປວງດ້ວຍ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ມີສິຣິອັນຍິ່ງ, ໂດຍການອະນຸຍາດຂອງພຣະອົງ ພວກເຮົາຈະປະກອບພິທີຍັດຍະເທິງແຜ່ນດິນ»។
Verse 20
नाननुज्ञातभूमिहि यज्ञस्य फलमश्षुते । त्वं हि सर्वस्य जगत: स्थावरस्य चरस्य च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພິທີຍັດຍະຈະໃຫ້ຜົນ ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອປະກອບໃນແຜ່ນດິນທີ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ ແລະ ຮັບຮອງຢ່າງຖືກຕ້ອງ; ຖ້າບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ ບຸນກຸສົນຂອງມັນບໍ່ອາດໄດ້ຮັບຢ່າງແທ້ຈິງ. ເພາະພຣະອົງແມ່ນຜູ້ມີອຳນາດເຫນືອໂລກທັງປວງ—ທັງສິ່ງທີ່ຢຸດນິ່ງ ແລະ ສິ່ງທີ່ເຄື່ອນໄຫວ—ດັ່ງນັ້ນ ການອະນຸຍາດແລະຄຳສັ່ງອັນຊອບທຳ ຍ່ອມຢູ່ທີ່ພຣະອົງເປັນທີ່ສຸດ»។
Verse 21
प्रभुर्भवसि तस्मात्त्वं समनुज्ञातुमरहसि । क्योंकि भूस्वामी जिस भूमिपर यज्ञ करनेकी अनुमति नहीं देता, उस भूमिपर यदि यज्ञ किया जाय तो उसका फल नहीं होता। आप सम्पूर्ण चराचर जगतके स्वामी हैं; अतः पृथ्वीपर यज्ञ करनेके लिये हमें आज्ञा दीजिये ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພຣະອົງເປັນຜູ້ປົກຄອງ; ດັ່ງນັ້ນພຣະອົງຄວນອະນຸຍາດ. (ເພາະຖ້າເຈົ້າຂອງທີ່ດິນບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ປະກອບຍັດຍະໃນທີ່ດິນຂອງຕົນ ຍັດຍະທີ່ປະກອບຢູ່ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ໃຫ້ຜົນ.) ເນື່ອງຈາກພຣະອົງເປັນເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ—ທັງທີ່ເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ທີ່ຢຸດນິ່ງ—ຂໍພຣະອົງມີຄຳສັ່ງໃຫ້ພວກເຮົາປະກອບຍັດຍະເທິງແຜ່ນດິນ»។ ພຣະພຣະຫມາຕອບວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ເທວະ, ຂ້າພະເຈົ້າມອບສ່ວນແຫ່ງແຜ່ນດິນໃຫ້ແກ່ພວກເຈົ້າ»។
Verse 22
देवा ऊचु भगवन् कृतकार्या: सम यक्ष्महे स्वाप्तदक्षिणै:
ເທວະທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ! ກິດຈະການຂອງພວກເຮົາສຳເລັດແລ້ວ. ບັດນີ້ພວກເຮົາຂໍນະມັດສະການພຣະອົງ ໂດຍໄດ້ຖວາຍທັກສິນາ (dakṣiṇā) ຄ່າພິທີຕາມທີ່ບັນຍັດໄວ້ຄົບຖ້ວນ»។
Verse 23
इमं तु देशं मुनय: पर्युपासन्ति नित्यदा । देवताओंने कहा--भगवन्! हमारा कार्य हो गया। अब हम पर्याप्त दक्षिणावाले यज्ञपुरुषका यजन करेंगे। यह जो हिमालयके पासका प्रदेश है, इसका ऋषि-मुनि सदासे ही आश्रय लेते हैं (अत: हमारा यज्ञ भी यहीं होगा) ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດິນແດນນີ້ແມ່ນບ່ອນທີ່ບັນດາມຸນີລະສີມາພັກພິງ ແລະ ບູຊາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຢູ່ເປັນນິດ.» ແລ້ວເທວະທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ໂອ ທ່ານຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ກິດຈະການຂອງພວກເຮົາສຳເລັດແລ້ວ. ບັດນີ້ພວກເຮົາຈະບູຊາພຣະຜູ້ເປັນຈິດວິນຍານແຫ່ງຍັດຍະ (ຍັດຍະປຸຣຸສະ) ດ້ວຍພິທີທີ່ມີທັກສິນາພຽງພໍ. ດິນແດນໃກ້ພູຫິມາລັຍນີ້ເຄີຍເປັນທີ່ພັກພິງຂອງນັກເຫັນທຳ ແລະ ນັກຕະປະສີມາແຕ່ເກົ່າ; ດັ່ງນັ້ນ ຍັດຍະຂອງພວກເຮົາກໍຈະປະກອບຢູ່ທີ່ນີ້.» ໃນຂະນະນັ້ນ ອະກັດສະຕະຍະ, ກັນວະ, ພຣິກຸ, ອະຕຣິ ແລະ ວຣິສະກະປິ ກໍມາຮອດ.
Verse 24
असितो देवलश्वचैव देवयज्ञमुपागमन् । ततो देवा महात्मान ईजिरे यज्ञमच्युतम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ອະສິຕະ ແລະ ເທວະລະ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພິທີບູຊາອັນເປັນທິບ. ແລ້ວບັນດາເທວະຜູ້ມີໃຈຍິ່ງ ໄດ້ປະກອບຍັດຍະນັ້ນ—ຍັດຍະອັນບໍ່ຜິດພາດ (ອະຈະຍຸຕະ)».
Verse 25
तथा समापयामासुर्यथाकाल सुरपर्षभा: । तदनन्तर अगस्त्य, कण्व, भृगु, अत्रि, वृषाकपि, असित और देवल देवताओंके उस यज्ञमें उपस्थित हुए। तब महामनस्वी देवताओंने यज्ञपुरुष अच्युतका यजन आरम्भ किया और जन श्रेष्ठ देवगणोंने यथासमय उस यज्ञको समाप्त भी कर दिया || २३-२४ $ ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໃນເວລາອັນຄວນ ບັນດາເທວະຜູ້ເປັນຍອດໄດ້ນໍາພິທີໃຫ້ສໍາເລັດ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ລະສີອະກັດສະຕະ, ກັນວະ, ພຣຶກຸ, ອະຕຣິ, ວຣຶສາກະປິ, ອະສິຕະ ແລະ ເທວະລະ ໄດ້ມາຮອດ ແລະ ຢູ່ຮ່ວມໃນຍັດຍະຂອງເທວະ. ເມື່ອນັ້ນ ເທວະຜູ້ມີໃຈຍິ່ງ ໄດ້ເລີ່ມບູຊາອະຈະຍຸຕະ ເປັນຍັດຍະ-ປຸຣຸສະ; ແລະ ຝູງເທວະຜູ້ສູງສົ່ງ ໄດ້ສໍາເລັດຍັດຍະນັ້ນຕາມກໍານົດເວລາ».
Verse 26
प्रादेशमात्र भूमेस्तु यो दद्यादनुपस्कृतम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຜູ້ໃດກໍຕາມ ທີ່ໃຫ້ດິນເພີຍແຕ່ຂະໜາດນ້ອຍໜຶ່ງສ່ວນ—ໃຫ້ແບບທໍາມະດາ ບໍ່ປະດັບປະດາ—ກໍເປັນທານອັນມີນໍ້າໜັກ».
Verse 27
शीतवातातपसहां गृहभूमिं सुसंस्कृताम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «(ຄວນໃຫ້) ພື້ນທີ່ຢູ່ອາໄສທີ່ຈັດແຕ່ງດີ—ໃຫ້ທົນຕໍ່ຄວາມໜາວ ລົມ ແລະ ແດດຮ້ອນ—ເພື່ອໃຫ້ຊີວິດດໍາລົງຢູ່ດ້ວຍກຽດສັກສີ ແລະ ຄວາມສໍາລວມ».
Verse 28
मुदितो वसति प्राज्ञ: शक्रेण सह पार्थिव
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ມີປັນຍາຜູ້ເປັນສຸກ ຢູ່ຮ່ວມກັບ ສັກຣະ (ອິນທຣະ)».
Verse 29
अध्यापककुले जात: श्रोत्रियो नियतेन्द्रिय:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ເກີດໃນຕະກູນອາຈານ ຮູ້ວິຊາເວດ ແລະ ຝຶກຝົນອິນຊີໃຫ້ມີວິໄນ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ເປັນຜູ້ມີການຝຶກອົບຮົມ ຄວາມປະພຶດຖືກທຳ ແລະ ການສຳລວມໃຈພາຍໃນ»។
Verse 30
तथा गवार्थे शरणं शीतवर्षसहं दृढम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເຊັ່ນດຽວກັນ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ງົວ ຄວນຈັດໃຫ້ມີທີ່ພັກພິງອັນໝັ້ນຄົງ—ທີ່ທົນຕໍ່ຄວາມໜາວ ແລະ ຝົນໄດ້»។
Verse 31
क्षेत्रभूमिं ददललोके शुभां श्रियमवाप्लुयात्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດມອບທີ່ດິນອຸດົມສົມບູນໃຫ້ແກ່ຜູ້ຄວນຮັບ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບຄວາມຮຸ່ງເຮືອງອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະ ຄວາມຜາສຸກ»។
Verse 32
न चोषरां न निर्दग्धां महीं दद्यात् कथंचन
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ບໍ່ຄວນມອບທີ່ດິນເຄັມແລະແຫ້ງແລ້ງ ແລະ ບໍ່ຄວນມອບທີ່ດິນທີ່ຖືກໄຟໄໝ້ຈົນບໍ່ອຸດົມ—ບໍ່ວ່າກໍລະນີໃດກໍຕາມ»។
Verse 33
पारक्ये भूमिदेशे तु पितृणां निर्वपेत् तु यः
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດຢູ່ໃນດິນແດນຂອງຜູ້ອື່ນ ຫຼື ໃນແດນຕ່າງຖິ່ນ ແລ້ວຍັງປະກອບພິທີບູຊາຕາມທຳນຽມແກ່ບັນພະບຸລຸດ (pitṛs) …»
Verse 34
तदभूमिं वापि पितृभि: श्राद्धकर्म विहन्यते । जो परायी भूमिमें पितरोंके लिये श्राद्ध करता है, अथवा जो उस भूमिको पितरोंके लिये दानमें देता है, उसके वे श्राद्धकर्म और दान दोनों ही नष्ट होते (निष्फल हो जाते) हैं ।।
ຖ້າເຮັດພິທີ śrāddha ແກ່ບັນພະບຸລຸດໃນດິນຂອງຄົນອື່ນ ພິທີ śrāddha ນັ້ນຈະຖືກທໍາລາຍ ແລະກາຍເປັນໄຮ້ຜົນ. ແລະຖ້າຍົກດິນນັ້ນເປັນທານແກ່ບັນພະບຸລຸດ ທັງ śrāddha ແລະທານກໍໄຮ້ຜົນເຊັ່ນກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ຮູ້ຄວນຊື້ດິນກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງບໍລິຈາກ—even ເພີຍນ້ອຍກໍຕາມ.
Verse 35
अटवीपर्वताश्रैव नद्यस्तीर्थानि यानि च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ປ່າໄມ້ ແລະພູເຂົາ, ທັງແມ່ນ້ໍາ ແລະທ່ານ້ໍາສັກສິດ (tīrtha) ທີ່ຢູ່ໃນນັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ຢູ່ໃຕ້ເຈົ້າຂອງສ່ວນຕົວຄົນໃດຄົນໜຶ່ງ; ເຂົານັບວ່າເປັນຂອງຮ່ວມ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອເຮັດ śrāddha ໃນບ່ອນເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງຊື້ດິນ. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ດັ່ງນີ້ແລ້ວໄດ້ກ່າວເຖິງຜົນແຫ່ງການບໍລິຈາກດິນ.”
Verse 36
सर्वाण्यस्वामिकान्याहुर्न हि तत्र परिग्रह: । इत्येतद् भूमिदानस्य फलमुक्तं विशाम्पते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ເຂົາກ່າວວ່າ ບ່ອນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດເປັນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີເຈົ້າຂອງສ່ວນຕົວ, ເພາະທີ່ນັ້ນບໍ່ອາດມີການຍຶດຄອງເປັນຂອງຕົນໄດ້. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ດັ່ງນີ້ແລ້ວໄດ້ກ່າວເຖິງຜົນແຫ່ງການບໍລິຈາກດິນ.”
Verse 37
अतः परं तु गोदानं कीर्तयिष्यामि तेडनघ । गावो5धिकास्तपस्वि भ्यो यस्मात् सर्वेभ्य एव च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ບັດນີ້ ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວຖຶງທານແຫ່ງການບໍລິຈາກງົວ (go-dāna). ເພາະງົວຖືກນັບວ່າສູງສົ່ງ—even ເຫນືອກວ່ານັກຕະປະ—ແລະເຫນືອກວ່າທຸກຜູ້, ເນື່ອງຈາກປະໂຫຍດອັນກວ້າງຂວາງທີ່ມັນມອບໃຫ້.”
Verse 38
ब्राह्मो लोके वसन्त्येता: सोमेन सह भारत
ພີສະມະກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ, ນາງທັງຫຼາຍນີ້ພັກອາໄສຢູ່ໃນໂລກພຣະພຣົມ (Brahmā-loka) ຮ່ວມກັບ ໂສມະ (Soma).”
Verse 39
पयसा हविषा दध्ना शकृता चाथ चर्मणा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «(ພິທີທີ່ກຳນົດໄວ້) ອາດປະຕິບັດໄດ້ດ້ວຍນົມ, ດ້ວຍຮະວິສ (ເຄື່ອງບູຊາ), ດ້ວຍນົມສົ້ມ, ດ້ວຍຂີ້ງົວ, ແລະດ້ວຍໜັງສັດດ້ວຍ».
Verse 40
नासां शीतातपौ स्यातां सदैता: कर्म कुर्वते,इन्हें सर्दी, गर्मी और वर्षाका भी कष्ट नहीं होता है। ये सदा ही अपना काम किया करती हैं। इसलिये ये ब्राह्मणोंक साथ परमपदस्वरूप ब्रह्मलोकमें चली जाती हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຄວາມໜາວແລະຄວາມຮ້ອນບໍ່ອາດທຳໃຫ້ພວກນາງທຸກທ້ອນ; ພວກນາງປະຕິບັດວຽກທີ່ຖືກກຳນົດໄວ້ຢູ່ເສມອ. ດັ່ງນັ້ນ ພວກນາງຈຶ່ງໄປສູ່ພຣະພຣົມໂລກ—ສະຖານະອັນສູງສຸດ—ພ້ອມກັບພຣາຫມັນ».
Verse 41
न वर्षविषयं वापि दुःखमासां भवत्युत । ब्राह्मणैः सहिता यान्ति तस्मात् पारमकं पदम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຄວາມທຸກທ້ອນທີ່ເກີດຈາກລະດູຝົນກໍບໍ່ມາຖືກພວກນາງ. ດັ່ງນັ້ນ ພວກນາງຈຶ່ງໄປສູ່ສະຖານະອັນສູງສຸດ ພ້ອມກັບພຣາຫມັນ».
Verse 42
एंक गोब्राह्मणं तस्मात् प्रवदन्ति मनीषिण: । रन्तिदेवस्य यज्ञे ता: पशुत्वेनोपकल्पिता:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ນັກປັນຍາຈຶ່ງກ່າວວ່າ ງົວແລະພຣາຫມັນມີແກ່ນສານເປັນອັນດຽວ. ໃນຍັດຍະຂອງພຣະຣາຊາ ຣັນຕິເທວະ ງົວເຫຼົ່ານັ້ນຖືກຈັດເປັນ ‘ປະສຸ’ ແຕ່ໃນນັຍພິທີເທົ່ານັ້ນ—ເພື່ອກຳນົດໄວ້ໃຫ້ເປັນທານ. ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ນມີຄຳເລົ່າວ່າ ແມ່ນ້ຳທີ່ຊື່ ຈະຣະມັນວະຕີ ໄຫຼອອກມາຈາກຄວາມຫຼາຍຂອງໜັງ. ແຕ່ງົວເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ໄດ້ຖືກຜູກມັດໃນສະຖານະສັດທີ່ຖືກຂ້າ; ພວກມັນຖືກແຕ່ງຕັ້ງເພື່ອການໃຫ້ທານ».
Verse 43
अतश्चर्मण्वती राजन् गोचर्मभ्य: प्रवर्तिता । पशुत्वाच्च विनिर्मुक्ता: प्रदानायोपकल्पिता:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂອ້ ພຣະຣາຊາ, ແມ່ນ້ຳທີ່ຊື່ ຈະຣະມັນວະຕີ ໄດ້ໄຫຼອອກມາຈາກໜັງງົວ. ງົວເຫຼົ່ານັ້ນພົ້ນຈາກສະຖານະສັດບູຊາ ແລະຖືກຈັດໄວ້ເພື່ອການໃຫ້ທານ».
Verse 44
ता इमा बिप्रमुख्येभ्यो यो ददाति महीपते । निस्तरेदापदं कृच्छां विषमस्थो5पि पार्थिव
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະມະຫາກະສັດ, ຜູ້ໃດມອບງົວເຫຼົ່ານີ້ແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ສູງສຸດ ຈະຂ້າມພົ້ນໄດ້ແມ່ນແຕ່ໄພພິບັດອັນໜັກ. ແມ່ນແຕ່ກະສັດຢູ່ໃນສະພາບອັນອັນຕະລາຍ ການທານນີ້ກໍເປັນທາງໃຫ້ພົ້ນຈາກຄວາມທຸກຍາກອັນໜັກ».
Verse 45
गवां सहस्रद: प्रेत्य नरकं न प्रपद्यते । सर्वत्र विजयं चापि लभते मनुजाधिप,जो एक सहस््र गोदान कर देता है, वह मरनेके बाद नरकमें नहीं पड़ता। नरेश्वर! उसे सर्वत्र विजय प्राप्त होती है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ຜູ້ໃດທຳທານງົວໜຶ່ງພັນ ຫຼັງຕາຍຈະບໍ່ຕົກນະລົກ. ຍິ່ງກວ່ານັ້ນ ຍັງໄດ້ຊະນະໃນທຸກສະຖານທີ່».
Verse 46
अमृतं वै गवां क्षीरमित्याह त्रिदशाधिप: । तस्माद् ददाति यो धेनुममृतं स प्रयच्छति,देवराज इन्द्रने कहा है कि 'गौओंका दूध अमृत है"; जो दूध देनेवाली गौका दान करता है, वह अमृत दान करता है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ອິນທຣາ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງເທວະດາ ໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ນ້ຳນົມງົວແມ່ນອະມຣິດແທ້’. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດມອບງົວທີ່ໃຫ້ນ້ຳນົມເປັນທານ ກໍເທົ່າກັບມອບອະມຣິດນັ້ນເອງ».
Verse 47
अग्नीनामव्ययं होतद्धौम्यं वेदविदो विदु: । तस्माद् ददाति यो थेनुं स हौम्यं सम्प्रयच्छति
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຮູ້ເວດາທັງຫຼາຍຮູ້ວ່າ ເຄື່ອງບູຊາທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ເຮົາມະຍະ’ ທີ່ຖວາຍລົງໃນໄຟສັກສິດ ໃຫ້ຜົນອັນບໍ່ເສື່ອມສະລາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດມອບງົວທີ່ໃຫ້ນ້ຳນົມເປັນທານ ກໍເທົ່າກັບມອບສານແຫ່ງເຄື່ອງບູຊາ (ຮະວິດ) ເພື່ອຄ້ຳຈຸນພິທີສັກສິດ ແລະໄດ້ບຸນອັນຍືນຍົງ».
Verse 48
स्वर्गो वै मूर्तिमानेष वृषभं यो गवां पतिम् । विप्रे गुणयुते दद्यात् स वै स्वर्गे महीयते
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ງົວຜູ້—ຈອມເຈົ້າແຫ່ງຝູງງົວ—ເປັນດັ່ງຮູບກາຍຂອງສະຫວັນເອງ. ຜູ້ໃດມອບງົວຜູ້ນັ້ນແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ມີຄຸນທຳ ແລະສົມຄວນ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງ ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນໂລກສະຫວັນ».
Verse 49
प्राणा वै प्राणिनामेते प्रोच्यन्ते भरतर्षभ । तस्माद् ददाति यो थेनुं प्राणानेष प्रयच्छति
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ແຂງແກ່ນໃນວົງພາຣະຕະ! ງົວເຫຼົ່ານີ້ ຖືກເອີ້ນວ່າ “ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດ” ຂອງສັດມີຊີວິດທັງປວງ ເພາະມັນຫຼ້ຽງຊີວິດໂດຍຫຼ້ຽງອື່ນດ້ວຍນ້ຳນົມ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດບໍລິຈາກງົວໃຫ້ນ້ຳນົມ ກໍເທົ່າກັບຖວາຍທານແຫ່ງຊີວິດ».
Verse 50
गाव: शरण्या भूतानामिति वेदविदो विदु: । तस्माद् ददाति यो थेनुं शरणं सम्प्रयच्छति
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ນັກຮູ້ແຫ່ງເວດ ປະກາດວ່າ ງົວເປັນທີ່ພຶ່ງພາອາໄສຂອງສັດມີຊີວິດທັງປວງ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດບໍລິຈາກງົວໃຫ້ນ້ຳນົມ ກໍເທົ່າກັບມອບທີ່ພຶ່ງ—ເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງ ແລະຜູ້ໃຫ້ຮົ່ມເຢັນແກ່ຜູ້ອື່ນ».
Verse 51
न वधार्थ प्रदातव्या न कीनाशे न नास्तिके । गोजीविने न दातव्या तथा गौर्भरतर्षभ
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນດັ່ງງົວຜູ້ໃນວົງພາຣະຕະ! ບໍ່ຄວນໃຫ້ງົວແກ່ຜູ້ທີ່ຂໍໄປເພື່ອຂ້າ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ບໍ່ຄວນໃຫ້ແກ່ຄົນຂ້າສັດ, ຄົນບໍ່ເຊື່ອ (ນາສະຕິກ), ຜູ້ດຳລົງຊີວິດໂດຍຂູດຮີດງົວ, ຜູ້ຂາຍນ້ຳນົມແລະຂອງຈາກນ້ຳນົມ, ຫຼືຜູ້ລະເລີຍພິທີຍັນຫ້າປະການປະຈຳວັນ. ການບໍລິຈາກງົວແມ່ນຄວາມໄວ້ວາງໃຈອັນສັກສິດ; ຄວນມອບໃຫ້ແຕ່ມືທີ່ຈະປົກປ້ອງ ແລະເຄົາລົບມັນ».
Verse 52
ददत् स तादृशानां वै नरो गां पापकर्मणाम् | अक्षयं नरकं यातीत्येवमाहुर्महर्षय:,ऐसे पापकर्मी मनुष्योंको जो गाय देता है, वह मनुष्य अक्षय नरकमें गिरता है, ऐसा महर्षियोंका कथन है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດມອບງົວໃຫ້ຄົນປະເພດນັ້ນ—ຜູ້ກະທຳກຳຊົ່ວ—ຜູ້ນັ້ນຈະຕົກສູ່ນະລົກອັນບໍ່ສິ້ນສຸດ; ດັ່ງນີ້ແຫຼະທີ່ມະຫາລິສີທັງຫຼາຍກ່າວ».
Verse 53
न कृशां नापवत्सां वा वन्ध्यां रोगान्वितां तथा । नव्यंगां न परिश्रान्तां दद्याद् गां ब्राह्मणाय वै
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ບໍ່ຄວນມອບງົວໃຫ້ພຣາຫມັນ ຖ້າມັນຜອມແຫ້ງ, ຫຼືເສຍລູກງົວ, ຫຼືເປັນງົວບໍ່ມີລູກ, ຫຼືປ່ວຍໄຂ້; ທັງບໍ່ຄວນມອບງົວທີ່ພິການ, ຂາດອະໄວຍະວະ, ຫຼືເມື່ອຍລ້າດ້ວຍຄວາມເຖົ້າ. ທານທີ່ມຸ່ງເຊີດຊູທຳມະ ຄວນເປັນຂອງທີ່ສົມຄວນ ແລະດີງາມ ບໍ່ແມ່ນຂອງບົກພ່ອງທີ່ກາຍເປັນພາລະ».
Verse 54
दशगोसहस््रदो हि शक्रेण सह मोदते । अक्षयॉल्लभते लोकान् नर: शतसहस्रश:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍລິຈາກງົວໜຶ່ງໝື່ນ ຍ່ອມຊື່ນບານຢູ່ຮ່ວມກັບ ສັກຣະ (ອິນທຣາ). ຊາຍນັ້ນຈະໄດ້ບັນລຸໂລກອັນບໍ່ເສື່ອມສູນ—ແທ້ຈິງໃນຫຼາຍແສນປະການ».
Verse 55
दस हजार गोदान करनेवाला मनुष्य इन्द्रके साथ रहकर आनन्द भोगता है और जो लाख गौओंका दान कर देता है, उस मनुष्यको अक्षय लोक प्राप्त होते हैं ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ບໍລິຈາກງົວໜຶ່ງໝື່ນ ຍ່ອມເສວຍສຸກໃນການຢູ່ຮ່ວມກັບອິນທຣາ; ແລະຜູ້ບໍລິຈາກງົວໜຶ່ງແສນ ຍ່ອມໄດ້ຮັບໂລກອັນບໍ່ເສື່ອມສູນ. ດັ່ງນີ້ ການບໍລິຈາກງົວ ແລະການບໍລິຈາກງາ ໄດ້ຖືກກ່າວໄວ້ແລ້ວ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງອີກ ໂອ ພາຣະຕະ ເຖິງການບໍລິຈາກດິນ—ແລະການບໍລິຈາກອາຫານ».
Verse 56
भारत! इस प्रकार गोदान, तिलदान और भूमिदानका महत्त्व बतलाया गया। अब पुनः अन्नदानकी महिमा सुनो ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ດັ່ງນີ້ ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງການບໍລິຈາກງົວ, ງາ, ແລະດິນ ໄດ້ຖືກອະທິບາຍແລ້ວ. ບັດນີ້ ຈົ່ງຟັງອີກເທື່ອ ຖຶງສິລິສົມບັດຂອງການບໍລິຈາກອາຫານ. ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ນັກປັນຍາກ່າວວ່າ ການໃຫ້ອາຫານເປັນປະທານໃນທານທັງປວງ; ເພາະດ້ວຍການໃຫ້ອາຫານ ພະຣາຊາ ຣັນຕິເທວ ໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນ».
Verse 57
भ्रान्ताय क्षुधितायान्न यः प्रयच्छति भूमिप: । स्वायम्भुवं महत् स्थानं स गच्छति नराधिप,नरेश्वर! जो भूमिपाल थके-माँदे और भूखे मनुष्यको अन्न देता है, वह ब्रह्माजीके परमधाममें जाता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ປົກຄອງຜູ້ໃຫ້ອາຫານແກ່ຜູ້ຫຼົງທາງ ຫຼືຜູ້ຫິວໂຫຍແລະເມື່ອຍລ້າ ຍ່ອມໄປສູ່ສະຖານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງ ສະວະຍັມພູວະ (ພຣະພຣົມ)».
Verse 58
न हिरण्यैर्न वासोभिननान्यदानेन भारत । प्राप्रुवन्ति नरा: श्रेयो यथा ह्व[न्नप्रदा: प्रभो
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ມະນຸດບໍ່ອາດໄດ້ຮັບຄວາມດີສູງສຸດດ້ວຍການບໍລິຈາກຄຳ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ຫຼືທານອື່ນໆ ເທົ່າກັບການບໍລິຈາກອາຫານ».
Verse 59
अन्न वै प्रथम द्रव्यमन्नं श्रीक्ष परा मता । अन्नात् प्राण: प्रभवति तेजो वीर्य बल॑ तथा,अन्न प्रथम द्रव्य है। वह उत्तम लक्ष्मीका स्वरूप माना गया है। अन्नसे ही प्राण, तेज, वीर्य और बलकी पुष्टि होती है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ອາຫານແທ້ໆແມ່ນວັດຖຸອັນປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາວັດຖຸທັງປວງ; ແລະຖືກນັບວ່າເປັນຮູບແຫ່ງສິຣີ (Śrī) ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງອັນສູງສຸດ. ຈາກອາຫານ ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດ, ຄວາມສະຫວ່າງໄສ, ຄວາມກ້າຫານ, ແລະກໍາລັງ ເກີດຂຶ້ນແລະຖືກຫຼ້ຽງດູ. ດັ່ງນັ້ນ ການເຄົາລົບແລະໃຫ້ອາຫານ ແມ່ນໜ້າທີ່ທາງທຳອັນສໍາຄັນ ເພາະມັນຄ້ຳຈຸນຊີວິດ ແລະຄວາມສາມາດທີ່ໃຊ້ປະພຶດທຳ.
Verse 60
सद्यो ददाति यश्चान्नं सदैकाग्रमना नर: | न स दुर्गाण्यवाप्रोतीत्येवमाह पराशर:,पराशर मुनिका कथन है कि “जो मनुष्य सदा एकाग्रचित्त होकर याचकको तत्काल अन्नका दान करता है, उसपर कभी दुर्गम संकट नहीं पड़ता”
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ພຣະຣິສີປາຣາຊະຣະໄດ້ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້—ຜູ້ໃດມີໃຈແນ່ວແນ່ ແລະໃຫ້ອາຫານແກ່ຜູ້ມາຂໍໃນທັນທີ ຜູ້ນັ້ນຈະບໍ່ຕົກຢູ່ໃນໄພພິບັດອັນຍາກຈະຂ້າມພົ້ນ. ຄໍາສອນນີ້ຍົກຍ້ອງການທານອາຫານຢ່າງທັນການ ແລະດ້ວຍຄວາມໃສ່ໃຈ ເປັນກຳລັງຄຸ້ມຄອງທາງທຳ.
Verse 61
अर्चयित्वा यथान्यायं देवेभ्यो5न्न॑ निवेदयेत् यदन्ना हि नरा राजंस्तदन्नास्तस्य देवता:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ມະນຸດຄວນບູຊາເທວະທັງຫຼາຍທຸກວັນ ຕາມພິທີທີ່ຄຳພີກຳນົດ ແລະນຳອາຫານໄປຖວາຍເປັນເຄື່ອງນິເວດ. ເພາະອາຫານທີ່ຄົນໃດກິນ ເທວະປະຈຳຕົວຂອງຄົນນັ້ນກໍຮັບອາຫານຢ່າງນັ້ນເຊັ່ນກັນ.
Verse 62
कौमुदे शुक्लपक्षे तु योऊन्नदानं करोत्युत | स संतरति दुर्गाणि प्रेत्य चानन्त्यमश्लुते,जो कार्तिक मासके शुक्लपक्षमें अन्नका दान करता है, वह दुर्गम संकटसे पार हो जाता है और मरकर अक्षय सुखका भागी होता है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໃນຄື່ງເດືອນສວ່າງ (ຂ້າງຂຶ້ນ) ແຫ່ງລະດູກໍມຸດີ, ຜູ້ໃດເຮັດທານອາຫານ ຜູ້ນັ້ນຈະຂ້າມພົ້ນອັນຕະລາຍແລະອຸປະສັກອັນຍາກ; ແລະເມື່ອຕາຍໄປ ຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກອັນບໍ່ສິ້ນສຸດ. ຂໍ້ຄຳນີ້ສັນລະເສີນອັນນະທານ (annadāna) ເປັນການປະພຶດທຳທີ່ຄຸ້ມຄອງໃນຊີວິດ ແລະໃຫ້ຜົນດີອັນຍືນຍາວຫຼັງຄວາມຕາຍ.
Verse 63
अभुकक्त्वातिथये चाजन्न॑ प्रयच्छेद् य: समाहित: । स वैब्रद्याविदां लोकान् प्राप्तुयाद् भरतर्षभ
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງສາພາຣະຕະ, ຜູ້ໃດມີໃຈສະຫງົບຮວບຮວມ ແລະໃຫ້ອາຫານແກ່ອາທິທິ (ແຂກ) ແມ່ນແມ່ນຕົນເອງຍັງຫິວຢູ່—ຜູ້ໃຫ້ນັ້ນຈະໄປຮອດໂລກຂອງຜູ້ຮູ້ພຣະພຣະຫມັນ (Brahman). ຂໍ້ຄຳນີ້ຍົກຍ້ອງການຕ້ອນຮັບແຂກດ້ວຍການອົດທົນຕົນເອງ ເປັນທຳອັນສູງ.
Verse 64
सुकृच्छामापदं प्राप्तश्नान्नद: पुरुषस्तरेत् । पापं तरति चैवेह दुष्कृतं चापकर्षति
ພີສະມະ ສອນວ່າ ຜູ້ໃຫ້ອາຫານ (ອັນນະດາຕາ—ຜູ້ຄ້ຳຈຸນຜູ້ອື່ນດ້ວຍອາຫານ) ແມ່ນສາມາດຂ້າມພົ້ນໄດ້ ແມ່ນແຕ່ໄພພິບັດທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດເມື່ອມັນມາຮອດ. ໃນຊີວິດນີ້ເອງ ລາວຂ້າມພົ້ນຈາກບາບ ແລະຍັງດຶງອອກພ້ອມທຳລາຍຜົນແລະແນວໂນ້ມຂອງການກະທຳຜິດໃນອະນາຄົດອີກດ້ວຍ.
Verse 65
इस प्रकार श्रीमह्ा भारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें पैंसठवाँ अध्याय पूरा हुआ
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຂ້າໄດ້ປະກາດຜົນຂອງທານເຫຼົ່ານີ້—ການໃຫ້ອາຫານ (ອັນນະດານາ), ການໃຫ້ງາ (ຕິລະດານາ), ການໃຫ້ທີ່ດິນ (ພູມິດານາ), ແລະການໃຫ້ງົວ (ໂຄດານາ).” ດ້ວຍນີ້ ຄຳສອນເລື່ອງທຳແຫ່ງທານໃນ ອະນຸສາສະນະປະວະ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດ ໂດຍຢືນຢັນວ່າ ທານແຕ່ລະຢ່າງ ເມື່ອຖວາຍຢ່າງຖືກທຳ ຍ່ອມໃຫ້ຜົນທາງຈິດວິນຍານອັນຖືກສັນລະເສີນ.
Verse 66
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि षट्षष्टितमो5ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີ 66 ໃນພາກ ດານະ-ທຳ (ທຳແຫ່ງການໃຫ້) ຂອງ ອະນຸສາສະນະປະວະ ໃນ ມະຫາພາຣະຕະ ອັນຄວນເຄົາລົບ. ນີ້ແມ່ນຂໍ້ຂຽນປິດທ້າຍ (colophon) ບອກເຖິງການຈົບລົງຂອງຄຳສອນຂອງພີສະມະ ໃນການສົນທະນາດ້ານຈັນຍາທຳເລື່ອງທານ ແລະຄວາມປະພຶດຊອບ.
Verse 213
यस्मिन् देशे करिष्यध्वं यज्ञान् काश्यपनन्दना: | ब्रह्माजीने कहा--काश्यपनन्दन सुरश्रेष्ठणण! तुमलोग पृथ्वीके जिस प्रदेशमें यज्ञ करोगे, वही भूभाग मैं तुम्हें दे रहा हूँ
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ລູກຫຼານແຫ່ງ ກັດສະຍະປະ! ໃນພື້ນຖິ່ນໃດກໍຕາມທີ່ພວກເຈົ້າຈະປະກອບພິທີຍັດ (yajña) ພື້ນດິນນັ້ນແຫຼະ ຖືກມອບໃຫ້ພວກເຈົ້າ.” ຖ້ອຍຄຳນີ້ວາງຍັດໃຫ້ເຫັນວ່າ ການບູຊາບໍ່ແມ່ນແຕ່ພິທີກຳ; ມັນເປັນການກະທຳຕາມທຳ ທີ່ໃຫ້ຄວາມຊອບທຳແກ່ການຕັ້ງຖິ່ນຖານ ແລະການດູແລຜືນດິນ ໂດຍພະລັງຂອງໜ້າທີ່ສັກສິດ ບໍ່ແມ່ນໂດຍກຳລັງ.
Verse 256
षष्ठमंशं क्रतोस्तस्य भूमिदान प्रचक्रिरे । पर्वतराज हिमालयके पास यज्ञ पूरा करके देवताओंने भूमिदान भी किया, जो उस यज्ञके छठे भागके बराबर पुण्यका जनक था
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ພວກເຂົາໄດ້ປະກອບ ພູມິດານາ—ການໃຫ້ທີ່ດິນ—ຊຶ່ງຖືກນັບວ່າໃຫ້ບຸນສົມຄວນເທົ່າກັບ ໜຶ່ງໃນຫົກສ່ວນ ຂອງຍັດນັ້ນ. ໃນກອບຄິດຂອງ ອະນຸສາສະນະປະວະ ຂໍ້ນີ້ຊີ້ວ່າ ຍັດບໍ່ສຳເລັດດ້ວຍພິທີກຳລ້ວນໆ; ມັນຖືກສວມມົງກຸດໂດຍທານ—ໂດຍສະເພາະ ພູມິດານາ—ເພື່ອແບ່ງປັນບຸນ ແລະໃຫ້ຜົນຂອງການບູຊານັ້ນເປັນປະໂຫຍດຕໍ່ສັງຄົມ.
Verse 266
न सीदति स कृच्छेषु न च दुर्गाण्यवाप्रुते । जिसको खोदखादकर खराब न कर दिया गया हो, ऐसे प्रादेशमात्र भूभागका भी जो दान करता है, वह न तो कभी दुर्गम संकटोंमें पड़ता है और न पड़नेपर कभी दुःखी ही होता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດບໍລິຈາກແມ່ນແຕ່ຜືນດິນນ້ອຍໆ ທີ່ບໍ່ຖືກຂຸດຄົ້ນແລະທໍາໃຫ້ເສຍຫາຍ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ຈົມຢູ່ໃນຍາມລໍາບາກ; ແລະບໍ່ຕົກໃນອັນຕະລາຍອັນຫນັກ—ແມ່ນແຕ່ຖ້າອັນຕະລາຍນັ້ນເກີດຂຶ້ນ ກໍບໍ່ເສົ້າໝອງ. ຄໍາສອນຊີ້ວ່າ ທານຄວນເປັນຂອງດີ ບໍ່ເສຍຫາຍ ແລະການໃຫ້ທານຕາມທໍາມະເປັນເກາະຄຸ້ມຄອງໃນຍາມວິກິດ.
Verse 273
प्रदाय सुरलोकस्थ: पुण्यान्तेडपि न चाल्यते । जो सर्दी, गर्मी और हवाके वेगको सहन करनेयोग्य सजी-सजायी गृह-भूमि दान करता है, वह देवलोकमें निवास करता है। पुण्यका भोग समाप्त होनेपर भी वहाँसे हटाया नहीं जाता
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດບໍລິຈາກທີ່ດິນເຮືອນທີ່ຈັດເຕັມພ້ອມ ໃຫ້ທົນຕໍ່ຄວາມໜາວ ຄວາມຮ້ອນ ແລະແຮງລົມ ຜູ້ນັ້ນໄດ້ຢູ່ໃນໂລກເທວະ. ແມ່ນແຕ່ເມື່ອການເສວຍຜົນບຸນນັ້ນສິ້ນສຸດ ກໍບໍ່ຖືກຂັບອອກຈາກທີ່ນັ້ນ. ຄໍາສອນນີ້ຍົກຍ້ອງການໃຫ້ທານທີ່ຄິດເຖິງປະໂຫຍດຜູ້ອື່ນ—ຂອງຂວັນທີ່ໃຫ້ທີ່ພັກພິງແລະຫຼ້ຽງຊີວິດ ນໍາຜົນທາງຈິດວິນຍານອັນຍືນຍາວ.
Verse 286
प्रतिश्रयप्रदानाच्च सो$पि स्वर्गे महीयते । पृथ्वीनाथ! जो विद्वान् गृहदान करता है, वह भी उसके पुण्यसे इन्द्रके साथ आनन्दपूर्वक निवास करता और स्वर्गलोकमें सम्मानित होता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ແລະໂດຍການໃຫ້ທີ່ພັກພິງ ຜູ້ນັ້ນກໍຖືກຍົກຍ້ອງໃນສະຫວັນ. ໂອ ພະຣາຊາແຫ່ງແຜ່ນດິນ! ຜູ້ມີປັນຍາຜູ້ໃຫ້ເຮືອນເປັນທານ ໂດຍບຸນຂອງການນັ້ນ ຈະຢູ່ຢ່າງຊື່ນບານໃນໂລກສະຫວັນ ຄຽງຂ້າງພຣະອິນທຣາ ແລະໄດ້ຮັບກຽດຕິຍົດຢູ່ທີ່ນັ້ນ.
Verse 296
गृहे यस्य वसेत् तुष्ट: प्रधानं लोकमश्रुते । अध्यापक-वंशमें उत्पन्न श्रोत्रिय एवं जितेन्द्रिय ब्राह्मण जिसके दिये हुए घरमें प्रसन्नतासे रहता है, उसे श्रेष्ठ लोक प्राप्त होते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຖ້າພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ທັນ ມີວິໄນ—ເກີດໃນວົງສາຄູອາຈານ (adhyāpaka-vaṃśa), ເປັນ śrotriya ຜູ້ຊໍານານໃນເວດ, ແລະຄວບຄຸມອິນທຣີຍໄດ້—ຢູ່ຢ່າງພໍໃຈໃນເຮືອນທີ່ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງໄດ້ບໍລິຈາກ ຜູ້ໃຫ້ນັ້ນຈະໄດ້ຮັບໂລກອັນປະເສີດແລະສູງສຸດ. ຄໍາກ່າວນີ້ຊີ້ວ່າ ການຕ້ອນຮັບແລະອຸປະຖໍາການຮຽນຮູ້ອັນແທ້ ແມ່ນການກະທໍາຕາມທໍາມະທີ່ໃຫ້ບຸນອັນສູງຍິ່ງ.
Verse 303
आसप्तमं तारयति कुलं भरतसत्तम । भरतश्रेष्ठ) जो गौओंके लिये सर्दी और वर्षासे बचानेवाला सुदृढ़ निवासस्थान बनवाता है, वह अपनी सात पीढ़ियोंका उद्धार कर देता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ໂອ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນວົງສາພາຣະຕະ! ຜູ້ໃດຈັດສ້າງທີ່ພັກອາໄສອັນແຂງແຮງໃຫ້ແກ່ງົວ ເພື່ອປົກປ້ອງພວກມັນຈາກຄວາມໜາວແລະຝົນ ຜູ້ນັ້ນເປັນເຫດໃຫ້ວົງຕະກູນຂອງຕົນພົ້ນໄພໄດ້ຮອດເຖິງຊົນລຸ້ນທີ່ເຈັດ. ຄໍາກ່າວນີ້ຊີ້ວ່າ ການດູແລງົວດ້ວຍເມດຕາແມ່ນການກະທໍາທໍາມະທີ່ແທ້ຈິງ ແລະບຸນຂອງມັນຂະຫຍາຍໄປຫາວົງສາ.
Verse 313
रत्नभूमिं प्रदद्यात् तु कुलवंशं प्रवर्धयेत् । खेतके योग्य भूमि दान करनेवाला मनुष्य जगत्में शुभ सम्पत्ति प्राप्त करता है और जो रत्नयुक्त भूमिका दान करता है, वह अपने कुलकी वंश-परम्पराको बढ़ाता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດບໍລິຈາກດິນທີ່ເໝາະສົມສໍາລັບການເກັບກ່ຽວແລະປູກຝັງ ຈະໄດ້ຮັບຄວາມຮຸ່ງເຮືອງອັນເປັນມົງຄຸນໃນໂລກນີ້; ແລະຜູ້ໃດບໍລິຈາກດິນທີ່ອຸດົມດ້ວຍຮັດຖະນາ ຈະເຮັດໃຫ້ສາຍຕະກູນຂອງຕົນເຈີຣິນງອກງາມແຜ່ຂະຫຍາຍ. ຄໍາສອນນີ້ເນັ້ນວ່າ ທານຄວນເປັນສິ່ງທີ່ໃຊ້ການໄດ້ຈິງ ແລະຫຼ້ຽງຊີວິດ; ທານທີ່ສູງສົ່ງແລະຫາຍາກ ເຊື່ອກັນວ່າໃຫ້ບຸນກຸສົນຍືນຍາວທັງດ້ານສັງຄົມແລະວົງສານ.
Verse 326
न श्मशानपरीतां च न च पापनिषेविताम् । जो भूमि ऊसर, जली हुई और श्मशानके निकट हो तथा जहाँ पापी पुरुष निवास करते हों, उसे ब्राह्मणको नहीं देना चाहिये
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ບໍ່ຄວນມອບດິນທີ່ຢູ່ໃກ້ປ່າຊ້າ (ສະມະສານ) ແລະບໍ່ຄວນມອບດິນທີ່ຄົນບາບເຂົ້າອາໄສ ຫຼືໄປມາບໍ່ຂາດ—ໂດຍສະເພາະບໍ່ຄວນໃຫ້ແກ່ພຣາຫມັນ. ທານແບບນັ້ນບໍ່ຖືກຕ້ອງຕາມຈັນຍາ, ເພາະມັນບໍ່ເປັນຖານທີ່ບໍລິສຸດ ແລະສົມຄວນສໍາລັບຊີວິດອັນສັກສິດ ແລະພິທີກຳ.
Verse 346
पिण्ड: पितृभ्यो दत्तो वै तस्यां भवति शाश्वत: । अतः विद्वान् पुरुषको चाहिये कि वह थोड़ी-सी भी भूमि खरीदकर उसका दान करे। खरीदकर अपनी की हुई भूमिमें ही पितरोंको दिया हुआ पिण्ड सदा स्थिर रहनेवाला होता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ປິນດະ (piṇḍa) ທີ່ຖວາຍແກ່ປິຕຣະທັງຫຼາຍ ຈະຕັ້ງຢູ່ຢ່າງຖາວອນ ເມື່ອຖວາຍພ້ອມກັບດິນທີ່ເປັນຂອງຕົນແທ້ໆ. ດັ່ງນັ້ນ ຄົນມີປັນຍາຄວນຊື້ດິນແມ່ນແຕ່ນ້ອຍໜຶ່ງຜືນ ແລ້ວບໍລິຈາກມັນ. ເພາະປິນດະທີ່ຖວາຍແກ່ປິຕຣະ ຈະຖືກສະຖາປະນາໄວ້ຢ່າງຖາວອນ ເມື່ອກະທໍາໃນດິນທີ່ຊື້ມາ ແລະເຮັດໃຫ້ເປັນກຳມະສິດອັນຊອບທໍາຂອງຕົນ.”
Verse 373
तस्मान्महेश्वरो देवस्तपस्ताभि: सहास्थित: । अनघ! इसके बाद मैं तुम्हें गोदानका माहात्म्य बताऊँगा। गौएँ समस्त तपस्वियोंसे बढ़कर हैं; इसलिये भगवान् शंकरने गौओंके साथ रहकर तप किया था
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ດັ່ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າມະເຫສະວະຣະ ຜູ້ເປັນເທວະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ສະຖິດຢູ່ໃນຕະປະສະຍາ ຮ່ວມກັບຝູງງົວເຫຼົ່ານັ້ນ. ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ຕໍ່ໄປນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ເຈົ້າຟັງເຖິງມະຫາອານຸພາບແຫ່ງການບໍລິຈາກງົວ. ງົວຍິ່ງໃຫຍ່ເຫນືອກວ່ານັກຕະປະສະວີທັງປວງ; ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະສັງກະຣະເອງ ໄດ້ປະພຶດຕະປະສະຍາ ໂດຍຢູ່ຮ່ວມກັບງົວເຫຼົ່ານັ້ນ.”
Verse 386
यांतां ब्रह्मर्षय: सिद्धा: प्रार्थयन्ति परां गतिम् । भारत! ये गौएँ चन्द्रमाके साथ उस ब्रह्मलोकमें निवास करती हैं, जो परमगतिरूप है और जिसे सिद्ध ब्रह्मर्षि भी प्राप्त करनेकी इच्छा रखते हैं
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ! ງົວເຫຼົ່ານີ້ພຳນັກຢູ່ໃນພຣະຫມະໂລກ ຮ່ວມກັບພຣະຈັນ—ພຣະຫມະໂລກອັນເປັນບະຣະມະຄະຕິ—ຊຶ່ງແມ່ນຈຸດໝາຍສູງສຸດທີ່ແມ່ນແຕ່ພຣະຫມະຣິສີຜູ້ສໍາເລັດ (ສິດທະ) ຍັງປາຖະໜາຈະໄດ້ບັນລຸ. ໄປສູ່ຈຸດໝາຍນັ້ນແຫຼະ ພວກເຂົາຈຶ່ງດໍາເນີນໄປ.”
Verse 396
अस्थिभिश्नोपकुर्वन्ति शृंगैवलिश्व भारत । भरतनन्दन! ये गौएँ अपने दूध, दही, घी, गोबर, चमड़ा, हड्डी, सींग और बालोंसे भी जगत्का उपकार करती रहती हैं
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງວົງພາຣະຕະ—ງົວທັງຫຼາຍຍັງອຸປະການໂລກໄດ້ ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍກະດູກ ແລະ ເຂົາຂອງມັນ. ແທ້ຈິງ ງົວເຫຼົ່ານັ້ນຍັງອຸປະການໂລກຢູ່ເສມອ ດ້ວຍນ້ຳນົມ, ນົມສົ້ມ, ກີ (ເນີຍໃສ), ຂີ້ງົວ, ໜັງ, ກະດູກ, ເຂົາ ແລະ ຂົນ».
Frequently Asked Questions
A mistaken transfer of a cow leads to conflicting brāhmaṇa claims; Nṛga must address competing rights while confronting the moral weight of having enabled retention of brāhmaṇa property despite offering compensatory restitution.
That brāhmaṇa property should not be taken by one who knows dharma; misappropriation is portrayed as ruinous, and wrongdoing toward cows is specifically discouraged due to its ethical and karmic gravity.
Yes: it asserts that association with the virtuous is not without result, exemplified by Nṛga’s liberation from a punitive condition through encounter with Vāsudeva and the fulfillment of Dharmarāja’s pronouncement.