Adhyaya 148
धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम् (Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct)
Upa-parva: Ācāra–Dharma Anuśāsana (Conduct and the Destinies of Dharmic/Anti-dharmic Persons)
Yudhiṣṭhira asks where those who disparage dharma and those who continually observe it ultimately go. Bhīṣma replies with a polarity of outcomes: dharma-haters, whose minds are overlaid by rajas and tamas, attain naraka, while those devoted to dharma—characterized by truth (satya) and straightforwardness (ārjava)—enjoy svarga and devaloka. The chapter then shifts to a behavioral taxonomy: asādhus are described as ill-conducted and harsh, whereas sādhus are identified by śīla and adherence to refined norms (śiṣṭācāra). Bhīṣma lists concrete practices: avoiding indecorous bodily acts in public spaces; feeding others before oneself; restraint in speech while eating; circumambulating sacred and socially revered loci (deity, caitya, brāhmaṇa, crossroads, cowshed); yielding way to vulnerable persons and respected groups; hospitality without making guests fast; honoring gurus with seats, salutations, and worship; respectful speech to elders; sexual restraint framed as timing and exclusivity; valuing knowledge and contentment; daily listening to elders; bodily and verbal discipline; and observances around offerings and honoring seniors. A moral psychology of wrongdoing follows: hidden sin grows; confession to sādhus pacifies it; prāyaścitta dissolves sin like salt in water. The chapter cautions against hypocritical virtue-signaling (dharmadhvaja) and urges unpretentious worship and sincere service, treating dharma as lived conduct rather than social display.
Chapter Arc: धर्मपरायण श्रोता के मन में प्रश्न उठता है—स्वयम्भू ब्रह्मा द्वारा रचित चातुर्वर्ण्य में कोई मनुष्य अपने जन्म-वर्ण से कैसे गिरता या ऊपर उठता है; कर्म का विपाक किसे किस स्थिति तक ले जाता है? → प्रश्न तीखे होते जाते हैं: वैश्य किस कर्म से शूद्रता को प्राप्त होता है, क्षत्रिय कैसे वैश्य बनता है, और द्विज कैसे प्रतिलोम अवस्था में गिरता है—और यदि वर्ण-व्यवस्था बिगड़ जाए तो धर्म का निवर्तन कैसे सम्भव है? → निर्णायक वचन आता है—दुष्कृत कर्म से द्विज अपने स्थान से भ्रंश होता है; ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य—तीनों अपने-अपने स्वधर्म से च्युत होकर वर्णसंकरता और शूद्रत्व की ओर ढल सकते हैं; वहीं शूद्र भी विधिपूर्वक कर्म, ज्येष्ठ-वर्ण-सेवा, संयमित आहार-विहार से वैश्यत्व की ओर उन्नति पा सकता है। → अध्याय आचार-संहिता में उतरता है: ऋतुकाल-गमन, नियत आहार, शेषान्न-भोजन, वृथामांस-त्याग, सत्पथ का आश्रय, गृहस्थ के लिए संहिता-अध्ययन और नित्य स्वाध्याय—परन्तु ‘अध्ययन-जीविका’ को लक्ष्य न बनाना; ब्राह्मण को ‘महान क्षेत्र’ कहकर उसके आचरण को बीज-वपन जैसा बताया जाता है, जिसका फल परलोक में पकता है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ३७६ श्लोक मिलाकर कुल ९६६ “लोक हैं) #स्निमलज (2) आज मनना त्रिचत्वारिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: ब्राह्मणादि वर्णोकी प्राप्तिमें ४ २४३३५३ कर्मोंकी प्रधानताका उमोवाच भगवन् भगनेत्रघ्न पूष्णो दन्तनिपातन । दक्षक्रतुहर त्रयक्ष संशयो मे महानयम्
ນາງອຸມາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງ—ຜູ້ທີ່ທຳລາຍຕາຂອງ ພະພາກະ, ຜູ້ທີ່ຫັກແຂ້ວຂອງ ພູສັນ, ຜູ້ທີ່ທຳລາຍພິທີບູຊາຂອງ ທັກສະ—ໂອ ຜູ້ມີຕາສາມ! ຄວາມສົງໄສອັນໃຫຍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂ້າພະອົງ»។
Verse 2
चातुर्वर्ण्य भगवता पूर्व सृष्टे स्वयम्भुवा । केन कर्मविपाकेन वैश्यो गच्छति शूद्रताम्
ພຣະມະເຫສະວະຣະ ຖາມວ່າ: «ໃນການເລີ່ມຕົ້ນອັນເກົ່າແກ່ ເມື່ອພຣະຜູ້ເກີດດ້ວຍຕົນເອງ ສ້າງວັນນະທັງສີ່ ແລ້ວ—ດ້ວຍຜົນສຸກງອມຂອງກຳໃດ ວັຍສະຍະຈຶ່ງໄປຮອດສະພາບເປັນຊູດຣະ?»
Verse 3
वैश्यो वा क्षत्रिय: केन द्विजो वा क्षत्रियो भवेत् प्रतिलोम: कथं देव शक््यो धर्मो निवर्तितुम्
ພຣະສີຣີມະເຫສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍສິ່ງໃດ (ດ້ວຍຄວາມປະພຶດຫຼືວິທີໃດ) ວັຍສະຍະຈຶ່ງເປັນກະສັດຕຣິຍະ, ຫຼືຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຈຶ່ງເປັນກະສັດຕຣິຍະ? ແລະ ໂອ ພຣະເທວະ, ຈະຢັບຢັ້ງທຳປະຕິໂລມະ—ການກັບຄືນລຳດັບອັນຖືກຕ້ອງ—ໃຫ້ສິ້ນສຸດໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 4
केन वा कर्मणा विप्र: शूद्रयोनौ प्रजायते । क्षत्रिय: शूद्रतामेति केन वा कर्मणा विभो,प्रभो! कौन-सा कर्म करनेसे ब्राह्मण शूद्र-योनिमें जन्म लेता है अथवा किस कर्मसे क्षत्रिय शूद्र हो जाता है?
ພຣະມະຫາເທວະ ຖາມວ່າ: «ດ້ວຍກຳໃດ ພຣາຫມະນະຈຶ່ງເກີດໃນຄັນຊູດຣະ? ແລະດ້ວຍກຳໃດ ກະສັດຕຣິຍະຈຶ່ງຕົກຕ່ຳເຖິງສະພາບຊູດຣະ? ໂອ ຜູ້ມີອຳນາດ, ໂອ ພຣະອົງ—ຂໍຈົ່ງບອກເຫດກຳແຫ່ງຄວາມເສື່ອມນີ້ແກ່ຂ້າພະອົງ»
Verse 5
एतन्मे संशयं देव वद भूतपतेडनघ । त्रयो वर्णा: प्रकृत्येह कथं ब्राह्माण्यमाप्रुयु:
ພຣະມະເຫສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະເທວະ, ໂອ ພຣະເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ, ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ—ຂໍຈົ່ງແກ້ໄຂຄວາມສົງໄສນີ້ຂອງຂ້າພະອົງ. ໃນໂລກນີ້ ຊູດຣະ, ວັຍສະຍະ, ແລະ ກະສັດຕຣິຍະ—ຜູ້ຄົນໃນສາມວັນນະນີ້—ຈະດ້ວຍສະພາບແລະຄວາມປະພຶດຂອງຕົນ ໄປຮອດພາວະເປັນພຣາຫມະນະໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 6
श्रीमहेश्वर उवाच ब्राह्माण्यं देवि दुष्प्रापं निसर्गाद् ब्राह्मण: शुभे । क्षत्रियो वैश्यशूद्रौ वा निसर्गादिति मे मति:
ພຣະສີມະເຫສວຣາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ຄວາມເປັນພຣາຫມັນຢ່າງແທ້ຈິງ ເປັນສິ່ງທີ່ຍາກຈະໄດ້ມາ. ໂອ ຜູ້ມີມົງຄຸນ, ຕາມຄວາມເຫັນຂອງເຮົາ ພຣາຫມັນເປັນພຣາຫມັນໂດຍທໍາມະຊາດ; ເຊັ່ນດຽວກັນ ກະສັດຕຣິຍະ, ໄວສະຍະ, ແລະ ຊູດຣະ ກໍເປັນໂດຍທໍາມະຊາດ—ນີ້ແມ່ນຄວາມເຫັນທີ່ເຮົາໄດ້ພິຈາລະນາແລ້ວ».
Verse 7
कर्मणा दुष्कृतेनेह स्थानादू भ्रश्यति वै द्विज: । ज्येष्ठ॑ वर्णमनुप्राप्प तस्माद् रक्षेत वै द्विज:
ພຣະສີມະເຫສວຣາ ກ່າວວ່າ: «ໂດຍການກະທໍາບາບໃນຊີວິດນີ້ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ດວິຈະ) ຍ່ອມຕົກຈາກຖານະອັນຄວນແລະກຽດສັກສີຂອງຕົນແນ່ນອນ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອໄດ້ເກີດໃນວັນນະອັນສູງສຸດແລ້ວ ດວິຈະຄວນຮັກສາຄວາມປະພຶດແລະຂອບເຂດອັນຖືກຕ້ອງຂອງຕົນດ້ວຍຄວາມລະມັດລະວັງ».
Verse 8
स्थितो ब्राह्मणधर्मेण ब्राह्मण्यमुपजीवति । क्षत्रियों वाथ वैश्यो वा ब्रह्म॒भूयं स गच्छति
ພຣະມະຫາເທວ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດຕັ້ງຢູ່ໃນທຳຂອງພຣາຫມັນ ແລະດຳລົງຊີວິດຕາມວິຖີພຣາຫມັນ ແມ່ນແມ່ນວ່າຈະເປັນກະສັດຕຣິຍະ ຫຼື ໄວສະຍະ ກໍຈະບັນລຸສະພາວະແຫ່ງພຣະພຣົມ (Brahman)».
Verse 9
यस्तु विप्रत्वमुत्सृज्य क्षात्रं धर्म निषेवते । ब्राह्मण्यात् स परिभ्रष्ट: क्षत्रयोनौ प्रजायते
ພຣະມະເຫສວຣາ ກ່າວວ່າ: «ແຕ່ຖ້າຜູ້ໃດລະທິ້ງສະພາວະແລະໜ້າທີ່ຂອງພຣາຫມັນ ແລ້ວໄປປະພຶດທຳຂອງກະສັດຕຣິຍະ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕົກຈາກຄວາມເປັນພຣາຫມັນ; ເພາະເບື້ອນອອກຈາກວິໄນອັນຄວນຂອງຕົນ ຈຶ່ງເກີດໃນສາຍຕະກູນກະສັດຕຣິຍະ».
Verse 10
वैश्यकर्म च यो विप्रो लोभमोहव्यपाश्रय: । ब्राह्माण्यं दुर्लभं प्राप्प करोत्यल्पमति: सदा
ພຣະມະຫາເທວ ກ່າວວ່າ: «ພຣາຫມັນຜູ້ໜຶ່ງ ຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມເປັນພຣາຫມັນອັນຫາຍາກ ແຕ່ກັບພຶງພາຄວາມໂລບແລະຄວາມຫຼົງ ແລ້ວດ້ວຍຈິດໃຈຄັບແຄບເປັນນິດ ໄປເຮັດວຽກທີ່ເໝາະແກ່ໄວສະຍະ ຍ່ອມຕົກໄປສູ່ການເກີດເປັນໄວສະຍະ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຖ້າໄວສະຍະຮັບເອົາຄວາມປະພຶດແລະວຽກຂອງຊູດຣະ ກໍຈະໄດ້ຮັບສະພາວະຊູດຣະ. ພຣາຫມັນຜູ້ເຮັດການກະທໍາແບບຊູດຣະ ແລະເບື້ອນອອກຈາກທຳຂອງຕົນ ຍ່ອມໄດ້ຮັບສະພາວະຊູດຣະ».
Verse 11
स द्विजो वैश्यतामेति वैश्यो वा शूद्रतामियात् । स्वधर्मात् प्रच्युतो विप्रस्तत: शूद्रत्वमाप्तुते
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ທະວິຊະ) ຖ້າລະທິ້ງສະວະທັມມະຂອງຕົນ ແລ້ວໄປປະກອບວຽກທີ່ເໝາະແກ່ໄວສະຍະ ກໍຕົກໄປສູ່ສະພາບໄວສະຍະ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ໄວສະຍະຜູ້ໃດຮັບເອົາຄວາມປະພຶດ ແລະອາຊີບຂອງຊູດຣະ ກໍຕົກໄປສູ່ຊູດຣະພາບ. ທຳນອງດຽວກັນ ບຣາຫມະນະຜູ້ຫຼຸດຈາກທັມມະຂອງຕົນ ໂດຍເຮັດວຽກແບບຊູດຣະ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຊູດຣະສະຖານະ. ຄວາມໝາຍທາງຈັນຍາຄື ວິໄນພາຍໃນ ແລະພາລະກິດຕໍ່ສັງຄົມຄວນສອດຄ່ອງກັນ; ເມື່ອຄວາມໂລບ ຄວາມຫຼົງ ຫຼືຄວາມປະມາດ ພາໃຫ້ລະທິ້ງສະວະທັມມະ ກໍຖືກມອງເປັນຄວາມເສື່ອມທາງສິນທຳແລະວິນຍານ ມີຜົນຕໍ່ເນື່ອງໄປຮອດການເກີດໃໝ່.
Verse 12
तत्रासौ निरयं प्राप्तो वर्णभ्रष्टो बहिष्कृत: | ब्रह्मलोकात् परिश्रष्ट: शूद्र: समुपजायते
ທີ່ນັ້ນ ເຂົາຕົກສູ່ນະລົກ ກາຍເປັນຜູ້ຫຼຸດຈາກວັນນະຂອງຕົນ ແລະຖືກຂັບໄລ່ອອກ. ຖືກຕັດຂາດຈາກການເຂົ້າເຖິງພຣະຫມໂລກ (Brahmaloka) ແລ້ວຕໍ່ມາເຂົາເກີດໃໝ່ເປັນຊູດຣະ. ຂໍ້ຄຳນີ້ວາງເລື່ອງນີ້ເປັນຜົນຕາມຈັນຍາຂອງການລະທິ້ງໜ້າທີ່ແລະຄວາມປະພຶດທີ່ກຳນົດໄວ້ ໂດຍຊູ້ວ່າ “ກຳ” ແລະ “ການເກີດໃໝ່” ແມ່ນຜູ້ຄຸ້ມຄອງສະຖານະທາງສັງຄົມແລະວິນຍານ.
Verse 13
क्षत्रियो वा महाभागे वैश्यो वा धर्मचारिणि । स्वानि कर्माण्यपाहाय शूद्रकर्म निषेवते
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: “ໂອ ນາງຜູ້ສູງສົ່ງ, ໂອ ຜູ້ປະພຶດຕາມທັມມະ—ບໍ່ວ່າຈະເປັນກະສັດຕຣິຍະ (kṣatriya) ຫຼື ໄວສະຍະ (vaiśya) ກໍຕາມ, ຖ້າລະທິ້ງໜ້າທີ່ຂອງຕົນ ແລ້ວໄປເສບວຽກຂອງຊູດຣະ, ຜູ້ນັ້ນຈະຫຼຸດຈາກວັນນະຂອງຕົນ ກາຍເປັນເຫດໃຫ້ເກີດການປົນປົວວັນນະ (varṇa-saṅkara) ແລະໃນການເກີດຕໍ່ໄປ ຈະເກີດໃນຄັນຂອງຊູດຣະ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນບຣາຫມະນະ, ກະສັດຕຣິຍະ, ຫຼື ໄວສະຍະ, ໂດຍຄວາມປະພຶດແບບນັ້ນ ຍ່ອມໄປສູ່ສະພາບແລະນິໄສຂອງຊູດຣະ.”
Verse 14
स्वस्थानात् स परिग्रष्टो वर्णसंकरतां गतः । ब्राह्मण: क्षत्रियो वैश्य: शूद्रत्वं याति तादृश:
“ເຂົາຖືກກົດທັບຈາກຖານະຂອງຕົນ ແລະຕົກໄປສູ່ຄວາມປົນປົວວັນນະ (varṇa-saṅkara). ບໍ່ວ່າຈະເປັນບຣາຫມະນະ, ກະສັດຕຣິຍະ, ຫຼື ໄວສະຍະ—ຜູ້ທີ່ເປັນແບບນັ້ນ ຍ່ອມໄປສູ່ຊູດຣະພາບ.”
Verse 15
यस्तु बुद्ध: स्वधर्मेण ज्ञानविज्ञानवान् शुचि: । धर्मज्ञो धर्मनिरत: स धर्मफलमश्चुते
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດທີ່ຮັກສາສະວະທັມມະຂອງຕົນຢ່າງສັດຊື່ ແລ້ວບັນລຸການຕື່ນຮູ້ແທ້—ພ້ອມດ້ວຍຄວາມຮູ້ ແລະປັນຍາຮູ້ແຈ້ງ, ບໍລິສຸດໃນຄວາມປະພຶດ, ຮູ້ທັມມະ ແລະຕັ້ງໝັ້ນໃນທັມມະ—ຜູ້ນັ້ນແຕ່ຜູ້ດຽວທີ່ໄດ້ຊິມຜົນອັນແທ້ຈິງຂອງທັມມະ.
Verse 16
इदं चैवापरं देवि ब्रह्मणा समुदाह्नतम् । अध्यात्मं नैछ्िकं सद्धिर्धर्मकामैनिषिव्यते
ໂອ ພຣະນາງ! ພຣະພຣະຫມາກໍໄດ້ປະກາດເພີ່ມອີກວ່າ: ບຸກຄົນດີ ແລະມີວິໄນ ຜູ້ປາຖະນາທຳມະຢ່າງແທ້ຈິງ ຄວນອຸທິດຕົນຕະຫຼອດຊີວິດໃຫ້ແກ່ການປະພຶດອັດຍາດມະ (adhyātma) ອັນໝັ້ນຄົງ. ຄຳສອນນີ້ວາງຊີວິດທາງຈິດທຳໄວ້ເທິງພື້ນຖານຂອງການຂັດເກົາຕົນເອງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ພິທີການພາຍນອກເທົ່ານັ້ນ.
Verse 17
उग्रान्नं गर्हितं देवि गणान्न॑ श्राद्धसूतकम् । दुष्टान्न नैव भोक्तव्यं शूद्रान्नं नैव कर्हिचित्
ມະຫາເທວະສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະນາງ! ອາຫານທີ່ໄດ້ມາຈາກຄົນມີນິໄສດຸຮ້າຍ ແລະກໍ່ໂທດ ຖືກຕຳນິ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ບໍ່ຄວນກິນອາຫານທີ່ພົວພັນກັບຄວາມບໍ່ບໍລິສຸດຂອງກຸ່ມໃດໜຶ່ງ, ອາຫານໃນພິທີ śrāddha, ອາຫານທີ່ກ່ຽວກັບອະສຸຈິຈາກການເກີດ, ຫຼືອາຫານຂອງຄົນຊົ່ວ; ແລະບໍ່ຄວນກິນອາຫານຈາກ Śūdra ໃນເວລາໃດໆ” ຄຳສັ່ງນີ້ຖືກວາງເປັນກົດແຫ່ງຄວາມບໍລິສຸດ ແລະຄວາມລະມັດລະວັງທາງຈິດທຳ: ສິ່ງທີ່ກິນເຂົ້າໄປຖືກເຫັນວ່າມີຜົນທັງດ້ານພິທີ ແລະດ້ານຄຸນທຳ, ຈຶ່ງຄວນຮັບແຕ່ຈາກແຫຼ່ງທີ່ຖືວ່າບໍລິສຸດ ແລະໜ້າໄວ້ວາງໃຈຕາມລະຫັດທຳມະໃນຄຳພີນີ້.
Verse 18
शूद्रान्न गहितं देवि सदा देवैर्महात्मभि: । पितामहमुखोत्सृष्ट प्रमाणमिति मे मति:
ມະເຫສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະນາງ! ອາຫານທີ່ພົວພັນກັບ Śūdra ຖືກຕຳນິມາແຕ່ເກົ່າໂດຍເທວະດາ ແລະດ້ວຍບັນດາລະດັບມະຫາຈິດ. ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຖືຄຳທີ່ອອກຈາກພຣະໂອດຂອງປິຕາມະຫະ ພຣະພຣະຫມາ ເປັນຫຼັກຖານອັນເປັນອຳນາດ.”
Verse 19
शूद्रान्नेनावशेषेण जठरे यो म्रियेद् द्विज: । आहिताग्निस्तथा यज्वा स शूद्रगतिभाग् भवेत्
ມະຫາເທວະ ກ່າວວ່າ: “ຖ້າຊາຍຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (dvija) ຕາຍໃນຂະນະທີ່ຍັງມີເສດອາຫານທີ່ Śūdra ໃຫ້ຢູ່ໃນທ້ອງ, ແມ່ນແຕ່ເຂົາຈະເຄີຍຮັກສາໄຟສັກສິດ ແລະເຄີຍປະກອບຍັດຍາ (ພິທີບູຊາ) ກໍຕາມ, ເຂົາຈະເປັນຜູ້ແບ່ງປັນຊະຕາກຳຂອງ Śūdra—ນັ່ນຄື ຈະຕ້ອງໄດ້ເກີດໃໝ່ໃນສະພາບ Śūdra.”
Verse 20
तेन शूद्रान्नशेषेण ब्रह्म॒स्थानादपाकृत: । ब्राह्मण: शूद्रतामेति नास्ति तत्र विचारणा
ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍອາໄສກິນເສດອາຫານຂອງ Śūdra, ພຣາຫມະນະ ຖືກຂັບອອກຈາກສະພາບພຣາຫມະນະ ແລະສູນເສຍການເຂົ້າເຖິງໂລກພຣະພຣະຫມາ (Brahma-loka); ເຂົາຕົກລົງສູ່ສະພາບ Śūdra. ໃນຂໍ້ນີ້ ບໍ່ຄວນມີການຕີຄວາມອື່ນໃດໆ.
Verse 21
यस्यान्नेनावशेषेण जठरटरे यो म्रियेद् द्विज: । तांतांयोनिं व्रजेद् विप्रो यस्यान्नमुपजीवति
ພຣະມະເຫສະວະຣະ ປະກາດວ່າ: ຖ້າພຣາຫມັນຜູ້ໜຶ່ງຕາຍໃນຂະນະທີ່ໃນທ້ອງຍັງມີອາຫານເຫຼືອຂອງຄົນອື່ນຄ້າງຢູ່, ຜູ້ນັ້ນຈະໄປເກີດໃໝ່ໃນຍົນິ/ປະເພດກໍາເນີດທີ່ສອດຄ່ອງກັບຜູ້ທີ່ອາຫານຂອງເຂົາໄດ້ຫຼ້ຽງຊີວິດ. ຜູ້ໃດອາໄສອາຫານຂອງຜູ້ໃດ—ໂດຍສະເພາະອາຫານເຫຼືອ—ຍ່ອມຖືກຜູກພັນໃຫ້ກໍານົດການເກີດຄັ້ງໜ້າຕາມນັ້ນ.
Verse 22
ब्राह्मणत्वं शुभ॑ प्राप्य दुर्लभ॑ यो&वमन्यते । अभोज्यान्नानि चाश्राति स द्विजत्वात् पतेत वै
ໂອ ຜູ້ເປັນມົງຄຸນ! ຜູ້ໃດໄດ້ຮັບພາວະພຣາຫມັນອັນດີ ແລະຫາຍາກ ແຕ່ກັບດູໝິ່ນມັນ ແລະກິນອາຫານທີ່ບໍ່ຄວນກິນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕົກຈາກສະຖານະ “ທະວິຊະ” (ເກີດສອງຄັ້ງ) ຢ່າງແນ່ນອນ. ຄໍາສອນນີ້ຊີ້ວ່າ ຍົກຍ້ອງທາງວິນຍານບໍ່ໄດ້ຮັກສາໄດ້ດ້ວຍກໍາເນີດຢ່າງດຽວ ແຕ່ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຕໍ່ທຳມະ ແລະຄວາມບໍລິສຸດມີວິໄນ—ໂດຍສະເພາະໃນເລື່ອງອາຫານ ແລະການສຳລວມຕົນ.
Verse 23
सुरापो ब्रह्दाहा क्षुद्रचोरो भग्नव्रतो 5शुचि: । स्वाध्यायवर्जित: पापो लुब्धो नैकृतिक: शठ:
ພຣະສີມະເຫສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: “ຜູ້ດື່ມຂອງມຶນເມົາ, ຜູ້ຂ້າພຣາຫມັນ, ໂຈນນ້ອຍຕໍ່າ, ຜູ້ທຳລາຍວຣະຕະ, ຜູ້ບໍ່ບໍລິສຸດ; ຜູ້ລະທິ້ງການສະຫວາດຢາຍ (ການທ່ອງ/ສຶກສາພຣະເວດ), ຜູ້ມີບາບ, ຜູ້ໂລບ, ຜູ້ຫລອກລວງ, ແລະຜູ້ຄົດຄົນ—ພຣາຫມັນແບບນີ້ຍ່ອມຕົກຈາກຄວາມສັກສິດແຫ່ງກໍາເນີດພຣາຫມັນ.”
Verse 24
अव्रती वृषलीभर्ता कुण्डाशी सोमविक्रयी । निहीनसेवी विप्रो हि पतति ब्रह्मययोनित:
ພຣະສີມະເຫສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: “ພຣາຫມັນຜູ້ບໍ່ມີວຣະຕະແລະວິໄນ, ຜູ້ມີເມຍເປັນສູດຣະ (Śūdra), ຜູ້ກິນແບບ ‘ກຸນດາຊີ’ (kuṇḍāśī—ການກິນທີ່ຖືກຕໍາໜິ/ບໍ່ບໍລິສຸດ), ຜູ້ຂາຍໂສມະ, ແລະຜູ້ຮັບໃຊ້ຄົນຕໍ່າຊ້າ—ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕົກຈາກສະຖານະການເກີດໃນຍົນິພຣາຫມັນ.”
Verse 25
गुरुतल्पी गुरुद्रोही गुरुकुत्सारतिश्न यः । ब्रह्म॒विच्चापि पतति ब्राह्मणो ब्रह्मयोनित:
ພຣະມະເຫສະວະຣະ ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ກໍຕາມ, ຖ້າເຂົາລ່ວງລະເມີດຕຽງຂອງອາຈານ (gurutaḷpī), ທໍລະຍົດຕໍ່ອາຈານ, ຫຼືຫມົດໃຈກັບການດ່າທໍາອາຈານ, ເຂົາຍ່ອມຕົກຈາກກໍາເນີດພຣາຫມັນ. ຄໍາກະວີນີ້ເຕືອນວ່າ ຄວາມຮູ້ແລະປັນຍາທາງວິນຍານບໍ່ອາດປົກປ້ອງຜູ້ກະທໍາຜິດຫນັກຕໍ່ຄູອາຈານ; ຈັນຍາບັນຕໍ່ອາຈານແມ່ນຮາກຖານຂອງທຳມະ.
Verse 26
एभिस्तु कर्मभिददेवि शुभैराचरितैस्तथा । शूद्रो ब्राह्मणतां याति वैश्य: क्षत्रियतां व्रजेत्
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະນາງ, ໂດຍການກະທໍາເຫຼົ່ານີ້—ການປະພຶດດີອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະປະຕິບັດຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ຊູດຣະອາດບັນລຸສະຖານະເປັນພຣາຫມະນະ ແລະ ໄວຊະອາດຍົກຂຶ້ນເຖິງສະຖານະກະສັດຕຣິຍະ»។
Verse 27
देवि! इन्हीं शुभ कर्मों और आचरणोंसे शूद्र ब्राह्मणत्वको प्राप्त होता है और वैश्य क्षत्रियत्वको ।। शूद्रकर्माणि सर्वाणि यथान्यायं यथाविधि । शुश्रूषां परिचर्या च ज्येछ्ठे वर्णे प्रयत्नत:
ພຣະມະເຫສະວະກ່າວວ່າ: «ພຣະນາງ, ໂດຍກຳລັງແຫ່ງກຸສົນກຳອັນເປັນມົງຄຸນ ແລະການປະພຶດອັນມີວິໄນເຫຼົ່ານີ້, ຊູດຣະອາດບັນລຸສະຖານະເປັນພຣາຫມະນະ ແລະ ໄວຊະອາດບັນລຸສະຖານະເປັນກະສັດຕຣິຍະ. ໃຫ້ໜ້າທີ່ທັງປວງຂອງຊູດຣະຖືກປະຕິບັດຕາມຄວາມຍຸດຕິທຳ ແລະຕາມວິທີທີ່ກຳນົດ—ໂດຍເນັ້ນການຮັບໃຊ້ຢ່າງໃສ່ໃຈ ແລະການປະຄອງດູແລຕໍ່ວັນນະທີ່ສູງກວ່າ ດ້ວຍຄວາມພາກພຽນ»។
Verse 28
कुर्यादविमना: शूद्र: सततं सत्पथे स्थित: । देवद्विजातिसत्कर्ता सर्वातिथ्यकृतब्रत:
ພຣະມະເຫສະວະກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ຊູດຣະປະພຶດໂດຍບໍ່ມີຄວາມຂຸ່ນເຄືອງ, ຢືນຢັນຢູ່ເທິງທາງດີຢ່າງສະເໝີ—ເປັນຜູ້ເຄົາລົບບູຊາເທວະ ແລະຜູ້ດວິຊະ (ເກີດສອງຄັ້ງ), ແລະຖືວຣະຕະໃນການຕ້ອນຮັບແລະຮັບໃຊ້ແຂກທຸກຄົນ»។
Verse 29
ऋतुकालाभिगामी च नियतो नियताशन: । चोक्षश्नोक्षजनान्वेषी शेषान्नकृतभोजन:
ພຣະສີຣີມະເຫສະວະກ່າວວ່າ: «ເຂົາຄວນເຂົ້າຫາພັນລະຍາແຕ່ໃນລະດູການທີ່ເໝາະສົມ, ດຳລົງຕົນຢ່າງມີວິໄນ ແລະກິນອາຫານຢ່າງມີຂອບເຂດ. ເຂົາຄວນຫຼີກລ້ຽງການຫຼົງໄຫຼໃນກາມະ, ບໍ່ອອກໄປສະແຫວງຫາຍິງ, ແລະກິນແຕ່ອາຫານທີ່ເຫຼືອ (ຫຼັງຈາກການບູຊາ ແລະສ່ວນຂອງຜູ້ອື່ນ) ເປັນອາຫານຂອງຕົນ»។
Verse 30
वृथामांसं न भुञ्जीत शूद्रो वैश्यत्वमृच्छति । शूद्र अपने सभी कर्मोको न्यायानुसार विधिपूर्वक सम्पन्न करे। अपनेसे ज्येष्ठ वर्णकी सेवा और परिचर्यामें प्रयत्नपूर्वक लगा रहे। अपने कर्तव्यपालनसे कभी ऊबे नहीं। सदा सन्मार्गपर स्थित रहे। देवताओं और द्विजोंका सत्कार करे। सबके आतिथ्यका व्रत लिये रहे। ऋतुकालमें ही स्त्रीके साथ समागम करे। नियमपूर्वक रहकर नियमित भोजन करे। स्वयं शुद्ध रहकर शुद्ध पुरुषोंका ही अन्वेषण करे। अतिथि-सत्कार और कुट॒म्बीजनोंके भोजनसे बचे हुए अन्नका ही आहार करे और मांस न खाय। इस नियमसे रहनेवाला शूद्र (मृत्युके पश्चात् पुण्यकर्मोंका फल भोगकर) वैश्ययोनिमें जन्म लेता है ।। ऋतवागनहंवादी निर्दन्न्दधः शमकोविद:
ພຣະມະຫາເທວະປະກາດວ່າ: «ຊູດຣະບໍ່ຄວນກິນເນື້ອສັດທີ່ໄດ້ມາໂດຍບໍ່ມີເຫດຜົນ ຫຼືຈຸດປະສົງທີ່ຖືກຕ້ອງ; ໂດຍດຳລົງຊີວິດດ້ວຍວິໄນແລະການສຳລວມ, ເຂົາຈະບັນລຸສະຖານະເປັນໄວຊະ. ຄຳສອນນີ້ຊີ້ວ່າການຍົກສູງທາງສັງຄົມບໍ່ແມ່ນເລື່ອງກຳເນີດຢ່າງດຽວ, ແຕ່ເປັນຜົນທາງຈິດທຳຂອງການດຳລົງຊີວິດຢ່າງມີລະບຽບ, ຄວາມບໍລິສຸດ, ການຮັບໃຊ້, ການຕ້ອນຮັບແຂກ, ແລະການຄວບຄຸມຕົນ»។
Verse 31
यजते नित्ययज्ञैश्व स्वाध्यायपरम: शुचि: । दान्तो ब्राह्मणसत्कर्ता सर्ववर्णबुभूषक:
ພຣະມະເຫສະວະຣະຕັດວ່າ: «ໃຫ້ໄວສະຍະ (Vaiśya) ຜູ້ບໍລິສຸດ ແລະຍຶດໝັ້ນໃນສະວາທະຍາຍ (ການສຶກສາພຣະເວດ) ບູຊາເປັນນິດດ້ວຍຍັດຍະ (ພິທີບູຊາ) ປະຈໍາວັນ. ດ້ວຍການຄວບຄຸມຕົນ ໃຫ້ເຂົາເຄົາລົບ ແລະຮັບໃຊ້ພຣາຫມະນະ (Brāhmaṇa) ແລະປາຖະໜາຄວາມຜາສຸກ ແລະຄວາມເຈຣິນຂອງວັນນະທັງປວງ. ດ້ວຍວິໄນແຫ່ງທໍາຂອງຄົນຄອບຄົວ—ອີງໃສ່ການສຶກສາ ການສຳລວມ ແລະໜ້າທີ່ແຫ່ງຍັດຍະ—ເຂົາຈະຄວນຄ່າແກ່ສະຖານະ ‘ທະວິຊະ’ (dvija) ແລະໄດ້ຮັບຄວາມບໍລິສຸດ ແລະການເກີດອັນສູງສົ່ງ».
Verse 32
गृहस्थव्रतमातिष्ठन् द्वेिकालकृतभोजन: । शेषाशी विजिताहारो निष्कामो निरहंवद:
ພຣະມະຫາເທວະຕັດວ່າ: «ເມື່ອຍຶດໝັ້ນວັດຕະຂອງຄົນຄອບຄົວ ໃຫ້ເຂົາກິນອາຫານພຽງສອງເທື່ອຕໍ່ວັນ. ໃຫ້ກິນແຕ່ອາຫານທີ່ເຫຼືອຈາກການຖວາຍ, ຄວບຄຸມຄວາມຢາກ, ປອດຈາກຄວາມປາຖະໜາ, ແລະເວົ້າໂດຍບໍ່ມີອະຫັງການ. ດ້ວຍວິໄນນີ້ ໃຫ້ເຂົາປະກອບຍັດຍະຂອງຄົນຄອບຄົວຕາມພິທີ, ຕ້ອນຮັບແຂກ ແລະໂດຍພິເສດຜູ້ຮູ້, ບໍລິການໄຟສັກສິດດ້ວຍການສວດມັນຕຣາ, ແລະປາຖະໜາຄວາມຜາສຸກກັບຄວາມເຈຣິນຂອງວັນນະທັງປວງ. ຜູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ຈະບໍລິສຸດ ແລະໄດ້ຮັບສະຖານະສູງຂຶ້ນ ພ້ອມການເກີດອັນເປັນມົງຄຸນ».
Verse 33
अन्निहोत्रमुपासं श्व जुद्दानश्व॒ यथाविधि । सर्वातिथ्यमुपातिष्ठन् शेषान्नकृतभोजन:
ພຣະມະຫາເທວະຕັດວ່າ: «ໃຫ້ເຂົາບໍລິການອັກນິໂຫຕຣະ (Agnihotra) ເປັນປະຈໍາ ແລະຖວາຍອາຫຸຕິ (ຂອງບູຊາ) ລົງໃນໄຟສັກສິດຕາມພິທີ. ຕ້ອນຮັບແຂກທຸກຄົນດ້ວຍອາຄັນຕິທີ່ຄວນ, ໃຫ້ເຂົາກິນຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບໃຊ້ຜູ້ອື່ນແລ້ວ, ແລະໃຫ້ອາຫານຂອງເຂົາເປັນສ່ວນທີ່ເຫຼືອຈາກການຖວາຍ. ດ້ວຍວິໄນໃນໜ້າທີ່ຄົນຄອບຄົວ—ສຳລວມ, ຖ່ອມຕົນ, ແລະຊື່ສັດຕໍ່ພິທີທີ່ກໍານົດ—ເຂົາຄໍ້າຈຸນທໍາດ້ວຍຍັດຍະ, ການຄວບຄຸມຕົນ, ແລະການຮັບໃຊ້».
Verse 34
त्रेताग्निमन्त्रविहितो वैश्यो भवति वै द्विज: । स वैश्य: क्षत्रियकुले शुचौ महति जायते
ພຣະມະເຫສະວະຣະຕັດວ່າ: «ໄວສະຍະຜູ້ຖືກປະກອບພິທີດ້ວຍມັນຕຣາສໍາລັບການບໍລິການໄຟສັກສິດທັງສາມ ຈະເປັນ ‘ທະວິຊະ’ (dvija). ໄວສະຍະນັ້ນຈະເກີດໃນວົງສາກະສັດຕະຣິຍະ (Kṣatriya) ອັນບໍລິສຸດ ແລະສູງສົ່ງ».
Verse 35
स वैश्य: क्षत्रियो जातो जन्मप्रभृति संस्कृत: । उपनीतो व्रतपरो द्विजो भवति सत्कृतः
ພຣະມະຫາເທວະຕັດວ່າ: «ຊາຍຜູ້ໜຶ່ງເກີດເປັນໄວສະຍະ ແຕ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນສະຖານະກະສັດຕະຣິຍະ (Kṣatriya) ແລະຖືກຂັດເກົາຕັ້ງແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍສັງສະກາຣະ (saṃskāra: ພິທີຂັດເກົາ/ວິໄນ) ອັນສົມຄວນແກ່ກະສັດຕະຣິຍະ—ເມື່ອໄດ້ຮັບອຸປະນະຍະນະ (upanayana) ແລະອຸທິດຕົນໃນການຮັກສາວັດຕະ (ໂດຍພິເສດ ພຣະຫມະຈັນຍະ—brahmacarya) ຍ່ອມເປັນ ‘ທະວິຊະ’ (dvija) ຜູ້ໄດ້ຮັບການນັບຖື».
Verse 36
ददाति यजते यज्जैः समृद्धैराप्तदक्षिणै: । अधीत्य स्वर्गमन्विच्छंस्त्रेताग्निशरण: सदा
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: ລາວໃຫ້ທານ; ລາວບູຊາດ້ວຍພິທີຍັດຍະອັນຮຸ່ງເຮືອງ ພ້ອມຄ່າທັກສິນາ (ຄ່າຕອບແທນພຣາຫມະ) ທີ່ຖືກຕ້ອງແລະພໍຄວນ. ເມື່ອຮຽນວິເທດແລ້ວ ແລະປາຖະໜາສະຫວັນ ລາວຍຶດໝັ້ນພຶ່ງພາໄຟສັກສິດທັງສາມ ແລະຮັກສາການບູຊານັ້ນຢູ່ເສມອ. ຄວາມປະພຶດນີ້ແມ່ນໝາຍເຖິງກະສັດ/ກະສັດຊັ້ນສູງຢ່າງແທ້—ຜູ້ທີ່ການປົກຄອງແລະວິໄນຕົນເອງຕັ້ງຢູ່ເທິງວິເທດ, ການໃຫ້ທານ, ແລະຄວາມຮັບຜິດຊອບພິທີກຳຢ່າງສະໝໍ້ສະເໝີ.
Verse 37
आर्तहस्तप्रदो नित्यं प्रजा धर्मेण पालयन् । सत्य: सत्यानि कुरुते नित्यं यः सुखदर्शन:
ລາວພ້ອມຢື່ນມືຊ່ວຍເຫຼືອຜູ້ທຸກຍາກລຳບາກຢູ່ເສມອ; ລາວປົກປ້ອງປະຊາຊົນຕາມທຳ; ລາວຍຶດໝັ້ນໃນຄວາມຈິງ ແລະເວົ້າກັບເຮັດແຕ່ສິ່ງທີ່ຈິງຢູ່ເສມອ; ແລະແມ່ນແຕ່ເຫັນໜ້າລາວກໍເປັນຄວາມອົບອຸ່ນໃຈແກ່ທຸກຄົນ. ຄວາມປະພຶດນີ້ແມ່ນໝາຍຂອງກະສັດຊັ້ນດີ—ຜູ້ຄວນເປັນຜູ້ປົກຄອງ.
Verse 38
धर्मदण्डो न निर्दण्डो धर्मकार्यानुशासक: । यन्त्रित: कार्यकरणै: षड़भागकृतलक्षण:
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: “ໃຫ້ການລົງໂທດຂອງກະສັດເປັນໄມ້ທັນດາແຫ່ງທຳ, ບໍ່ແມ່ນການບໍ່ລົງໂທດ. ໃຫ້ລາວສອນ ແລະຄວບຄຸມປະຊາຊົນໃຫ້ປະພຶດກິດທຳອັນຊອບທຳ. ໃນການດຳເນີນລາຊະການ ໃຫ້ລາວຖືກຜູກມັດດ້ວຍກົດແລະລະບຽບ; ແລະໃຫ້ລາວມີເຄື່ອງໝາຍອັນຮູ້ຈັກກັນວ່າ ຮັບເອົາສ່ວນໜຶ່ງໃນຫົກ (ຂອງຜົນຜະລິດ/ລາຍຮັບ) ຈາກປະຊາຊົນ.”
Verse 39
ग्राम्यधर्म न सेवेत स्वच्छन्देनार्थकोविद: । ऋतुकाले तु धर्मात्मा पत्नीमुपशयेत् सदा
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: “ຜູ້ຊຳນານໃນການແຍກແຍະປະໂຫຍດທີ່ແທ້ ບໍ່ຄວນປະພຶດກາມະແບບໂລກີຍະຕາມໃຈຕົນ. ແຕ່ເປັນຜູ້ຍຶດທຳ ຄວນເຂົ້າໄປຫາ ແລະນອນກັບພັນລະຍາ ແຕ່ໃນເວລາອັນຄວນຂອງນາງ (ໄລຍະທີ່ເໝາະສົມ/ໄລຍະອຸດົມສົມບູນ) ເທົ່ານັ້ນ ແລະຮັກສາຄວາມສຳລວມນີ້ໃຫ້ສະໝໍ້ສະເໝີ.”
Verse 40
सदोपवासी नियत: स्वाध्यायनिरत: शुचि: । बहिष्कान्तरिते नित्यं शयानो5ग्निगृहे सदा
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: “ໃຫ້ລາວເປັນຜູ້ຖືອຸປະວາສ (ອົບວາສ) ເປັນປະຈຳ, ມີວິໄນ, ມຸ່ງໝັ້ນໃນການສະວາດຍາຍ (ການທ່ອງແລະຮຽນຄຳພີສັກສິດ), ແລະບໍລິສຸດ. ໃຫ້ລາວນອນຢູ່ໃນບ່ອນສະງົບສະຫງົບເປັນນິດ, ແລະນອນໃນອັກນິຄືຫະ (ເຮືອນໄຟບູຊາ) ຢູ່ເສມອ.” ຂໍ້ຄຳພີນີ້ສັນລະເສີນຊີວິດແຫ່ງການສຳລວມ, ຄວາມສະອາດບໍລິສຸດ, ແລະການຂັດເກົາຕົນຕາມວິເທດ, ໂດຍຊູ້ວ່າວິຖີສົມະນະເປັນຖານໃຫ້ໃຈໝັ້ນຄົງ ແລະການປະພຶດຕາມທຳ.
Verse 41
सर्वातिथ्यं त्रिवर्गस्य कुर्वाण: सुमना: सदा । शूद्राणां चान्नकामानां नित्यं सिद्धमिति ब्रुवन्
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ກະສັດຕຣິຍະມີໃຈຊື່ນບານເປັນນິດ ປະພຶດການຕ້ອນຮັບແຂກຢ່າງທົ່ວໜ້າ ແລະໃນຂະນະນັ້ນກໍໃຫ້ດຳເນີນຕາມເປົ້າໝາຍສາມປະການແຫ່ງຊີວິດ—ທັມມະ, ອັດຖະ, ກາມະ—ໃຫ້ພອດຄວນ. ແລະເມື່ອຊູດຣະຜູ້ປາຖະໜາອາຫານມາຂໍ ຈົ່ງຕອບເສມອວ່າ ‘ພ້ອມແລ້ວສຳລັບເຈົ້າ’ ເຊີນໃຫ້ກິນໂດຍບໍ່ຊັກຊ້າ»។
Verse 42
अर्थाद् वा यदि वा कामान्न किंचिदुपलक्षयेत् पितृदेवातिथिकृते साधनं कुरुते च यः
ພຣະມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ວ່າເພື່ອຜົນກຳໄລ ຫຼືເພາະຄວາມປາຖະໜາ ກໍບໍ່ຄວນອວດອ້າງຫຼືສະແດງສິ່ງໃດໆ. ຜູ້ໃດພາກພຽນຈັດຫາເຄື່ອງອຸປະຖຳທີ່ຄວນ ເພື່ອບຳເລີງພິຕຣະ, ເທວະ ແລະແຂກ—ຜູ້ນັ້ນແຫຼະແມ່ນກະສັດຕຣິຍະຜູ້ປະເສີດແທ້»។
Verse 43
स्ववेश्मनि यथान्यायमुपास्ते भैक्ष्यमेव च । त्रिकालमन्निहोत्रं च जुह्दानो वै यथाविधि,क्षत्रिय अपने ही घरमें न््यायपूर्वक भिक्षा (भोजन) करे। तीनों समय विधिवत् अग्निहोत्र करता रहे
ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ລາວຄວນຮັບອາຫານທີ່ໄດ້ຈາກການຂໍ (ອາຫານທານ) ແຕ່ໂດຍວິທີທີ່ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຍຸດຕິທຳ ແລະຄວາມເໝາະສົມ. ແລະໃນສາມເວລາທີ່ກຳນົດໃນແຕ່ລະມື້ ຄວນຮັກສາອັກນິໂຫຕຣະໃຫ້ຖືກພິທີ ຖວາຍເຄື່ອງບູຊາລົງໃນໄຟສັກສິດຕາມບັນຍັດ.
Verse 44
गोब्राह्मणहितार्थाय रणे चाभिमुखो हत: । त्रेताग्निमन्त्रपूतात्मा समाविश्य द्विजो भवेत्
ຖ້າຜູ້ໃດມີໃຈບໍລິສຸດ ໂດຍການບຳລຸງໄຟສັກສິດສາມກອງດ້ວຍມົນຕຣາ ແລ້ວຖືກສັງຫານໃນສົງຄາມ ໃນຂະນະຫັນໜ້າປະຈັນສັດຕູ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ງົວ ແລະພຣາຫມະນະ ແລ້ວເຂົ້າສູ່ບຸນນັ້ນ ລາວຈະເກີດໃໝ່ເປັນຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (ພຣາຫມະນະ).
Verse 45
ज्ञानविज्ञानसम्पन्न: संस्कृतो वेदपारग: । विप्रो भवति धर्मात्मा क्षत्रिय: स्वेन कर्मणा
ພຣະສີຣີມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ໂດຍການປະພຶດທີ່ຊອບທຳຂອງຕົນ ກະສັດຕຣິຍະຜູ້ມີຈິດຢູ່ໃນທັມມະ ຈະກາຍເປັນ—ໃນຊາດຕໍ່ໄປ—ພຣາຫມະນະ: ພ້ອມດ້ວຍຄວາມຮູ້ ແລະຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງຮູ້ແຈ້ງ, ຖືກຂັດເກົາດ້ວຍສັງສະກາຣະອັນຖືກຕ້ອງ, ແລະຊຳນານໃນເວທະທັງຫມົດ.»
Verse 46
एतै: कर्मफलैदेवि न्यूनजातिकुलोद्धव: । शूद्रो5प्यागमसम्पन्नो द्विजो भवति संस्कृत:
ພຣະມະເຫສະວະຣະຕັດວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງຜົນກຳເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນແຕ່ຊູດຣະຜູ້ເກີດໃນວັນນະຕ່ຳ ແລະຕະກູນຕ່ຳ ກໍອາດເກີດໃໝ່ໃນຊາດອື່ນ ເປັນ “ທະວິຊະ” (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ຜູ້ມີຄວາມຮູ້ໃນຄຳພີ ແລະຖືກຂັດເກົາດ້ວຍສັງສະກາຣະ (ພິທີສັກສິດ) ອັນຖືກຕ້ອງ».
Verse 47
ब्राह्मणो वाप्यसद्वृत्त: सर्वसंकरभोजन: । ब्राह्मण्यं स समुत्सृज्य शूद्रो भवति तादृश:
ພຣະມະຫາເທວະຕັດວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ພຣາຫມັນ ຖ້າປະພຶດຊົ່ວ ແລະເຄີຍຊິນກັບການກິນອາຫານໃນເຮືອນຂອງຊຸມຊົນວັນນະປົນປົວທັງປວງ ກໍຈະລະທິ້ງພຣາຫມັນຍະພາບ ແລະກາຍເປັນຊູດຣະຢ່າງນັ້ນ.»
Verse 48
कर्मभि: शुचिभिर्देवि शुद्धात्मा विजितेन्द्रिय: । शूद्रो5पि द्विजवत् सेव्य इति ब्रह्माब्रवीत् स््वयम्
ພຣະມະເຫສະວະຣະຕັດວ່າ: «ໂອ ເທວີ, ແມ່ນແຕ່ຊູດຣະ ຖ້າເຮັດກຳອັນບໍລິສຸດ ຊຳລະຈິດໃນໃຫ້ຜ່ອງໃສ ແລະຊະນະອິນທຣີຍະຂອງຕົນ ກໍຄວນໄດ້ຮັບການນັບຖື ແລະການບໍລິການ ເຫມືອນທະວິຊະ. ນີ້ແມ່ນຄຳປະກາດຂອງພຣະພຣະຫມາໂດຍກົງ.»
Verse 49
स्वभाव: कर्म च शुभं॑ यत्र शूद्रेडपि तिष्ठति । विशिष्ट: स द्विजातेवें विज्ञेय इति मे मति:,मेरा तो ऐसा विचार है कि यदि शूद्रके स्वभाव और कर्म दोनों ही उत्तम हों तो वह द्विजातिसे भी बढ़कर माननेयोग्य है
ພຣະສີມະເຫສະວະຣະຕັດວ່າ: «ບ່ອນໃດທີ່ພົບຊູດຣະຜູ້ມີນິໄສດີ ແລະການປະພຶດດີ ກໍຄວນຮູ້ວ່າຜູ້ນັ້ນວິເສດຍິ່ງກວ່າທະວິຊະ—ນີ້ແມ່ນຄວາມເຫັນຂອງຂ້າ.»
Verse 50
न योनिर्नापि संस्कारो न श्रुतं न च संतति: । कारणानि द्विजत्वस्य वृत्तमेव तु कारणम्
ພຣະສີມະເຫສະວະຣະຕັດວ່າ: «ບໍ່ແມ່ນກຳເນີດ (ໂຍນິ) ບໍ່ແມ່ນສັງສະກາຣະ ບໍ່ແມ່ນການຮຽນຮູ້ສຣຸຕິ/ເວດ ແລະບໍ່ແມ່ນສາຍຕະກູນ (ສັນຕະຕິ) ທີ່ເປັນເຫດໃຫ້ເປັນທະວິຊະ. ເຫດທີ່ແທ້ຈິງມີພຽງ “ຄວາມປະພຶດ” ເທົ່ານັ້ນ.»
Verse 51
सर्वो<यं ब्राह्मणो लोके वृत्तेन तु विधीयते । वृत्ते स्थितस्तु शूद्रो5पि ब्राह्मणत्वं नियच्छति
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ໃນໂລກນີ້ ສະຖານະຂອງຊຸມຊົນພຣາຫມັນ ຖືກຄ້ຳຈຸນໄວ້ດ້ວຍຄວາມປະພຶດ (vṛtta) ແຕ່ຢ່າງດຽວ. ແມ່ນແຕ່ຊູດຣະ ຖ້າຕັ້ງມັ່ນໃນຄວາມປະພຶດອັນຖືກຕ້ອງ ກໍອາດບັນລຸພາວະເປັນພຣາຫມັນໄດ້»។
Verse 52
ब्राह्मः स्वभाव: सुश्रोणि सम: सर्वत्र मे मति: । निर्गुणं निर्मल ब्रह्म यत्र तिष्ठति स द्विज:
ມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ນາງຜູ້ມີສະໂພກງາມ, ທັດສະນະຂອງເຮົາເທົ່າທຽມທຸກແຫ່ງ: ທາດທີ່ເປັນ ‘ພຣາຫມັນ’ ທີ່ແທ້ ຍ່ອມເທົ່າກັນໃນທຸກຄົນ. ຜູ້ໃດທີ່ພຣະພຣະຫມັນອັນປາສະຈາກຄຸນລັກສະນະ ແລະບໍລິສຸດ ສະຖິດຢູ່ໃນຕົນ—ໂດຍປັນຍາຮູ້ແຈ້ງ—ຜູ້ນັ້ນເທົ່ານັ້ນແມ່ນພຣາຫມັນຢ່າງແທ້ຈິງ»។
Verse 53
एते योनिफला देवि स्थानभागनिदर्शका: । स्वयं च वरदेनोक्ता ब्रह्मणा सृजता प्रजा:
ໂອ ເທວີ, ການຊີ້ແຈງເຖິງສະຖານະ ແລະສ່ວນແບ່ງຂອງວັນນະທັງສີ່ນີ້ ແມ່ນຜົນຂອງການເກີດໃນແຕ່ລະຍົນິ. ໃນຍາມທີ່ພຣະພຣະຫມາ—ຜູ້ປະທານພອນ—ສ້າງປະຊາສັດ ພຣະອົງໄດ້ກ່າວເລື່ອງນີ້ໄວ້ດ້ວຍພຣະອົງເອງ.
Verse 54
ब्राह्मणो5पि महत् क्षेत्र लोके चरति पादवत् | यत् तत्र बीज॑ं वपति सा कृषि: प्रेत्य भाविनि
ມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: «ພຣາຫມັນກໍເປັນ ‘ນາ’ ອັນໃຫຍ່ ທີ່ເຄື່ອນໄຫວໄປມາໃນໂລກ—ເປັນນາທີ່ມີຕີນ. ເມັດພັນໃດທີ່ຫວ່ານລົງໃນນານັ້ນ ຈະກາຍເປັນການເກັບກ່ຽວຫຼັງຄວາມຕາຍ: ເປັນການພູກພັນທີ່ໃຫ້ຊີວິດພຶງພາ ແລະຊະຕາໃນໂລກໜ້າ, ໂອ ນາງຜູ້ງາມ»។
Verse 55
विघसाशिना सदा भाव्यं सत्पथालम्बिना तथा | बाद्दां हि मार्गमाक्रम्य वर्तितव्यं बुभूषता
ມະຫາເທວະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມດີງາມແກ່ຕົນ ຄວນດຳລົງຊີວິດເປັນ vighasāśin ຢູ່ເສມອ—ກິນອາຫານກໍຕ້ອງຫຼັງຈາກໄດ້ລ້ຽງແຂກ ແລະຜູ້ພຶງພາຕົນກ່ອນ—ແລະຄວນຍຶດທາງຂອງຄົນດີ. ເມື່ອກ້າວເຂົ້າສູ່ມັກຄາທີ່ວີດາກຳນົດແລ້ວ ຕ້ອງປະພຶດດ້ວຍວິໄນ ແລະຄວາມສູງສົ່ງ»។
Verse 56
संहिताध्यायिना भाव्य॑ गृहे वै गृहमेधिना । नित्यं स्वाध्यायिना भाव्यं न चाध्ययनजीविना
ພຣະມະເຫສະວະຣະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຄອບຄົວເມື່ອຢູ່ໃນເຮືອນ ຄວນເປັນຜູ້ສຶກສາສັງຫິຕາ ແລະຮັກສາວິໄນໃນການຮຽນ. ຄວນອຸທິດໃຈໃຫ້ກັບສະວາດະຍາຍທຸກມື້ ແຕ່ບໍ່ຄວນເຮັດໃຫ້ການຮຽນເປັນແຕ່ອາຊີບຫາກິນ».
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira asks for a moral classification with consequences: the posthumous destinies of those who resent dharma versus those who continually practice it, and the observable traits that distinguish sādhus from asādhus.
Dharma is presented as a stable habitus of conduct—truthfulness, restraint, hospitality, reverence, and non-ostentation—while contempt for dharma is linked to guṇa-driven moral decline; ethical life is validated by practice rather than display.
Yes: it asserts that concealed wrongdoing increases, whereas disclosed wrongdoing can be pacified by the good; prāyaścitta is portrayed as rapidly dissolving sin, using the analogy of salt dissolving in water.