Adhyaya 131
Umā–Maheśvara-saṃvāda: Varṇa-bhraṃśa, Ācāra (Vṛtta), and Karmic Ascent/Decline
Upa-parva: Varṇa-Dharma Anuśāsana (Discourse on Varṇa, Conduct, and Karmic Consequence)
Chapter 131 presents Umā’s inquiry to Maheśvara regarding how karmic outcomes are described as producing movement across varṇas (e.g., a Vaiśya becoming a Śūdra, or a Brāhmaṇa falling into lower birth) and how “pratiloma” (role-reversal/contrary practice) is evaluated. Maheśvara replies that brāhmaṇya is portrayed as difficult to attain and must be protected; unethical action (duṣkṛta) and abandonment of svadharma are said to cause decline. The chapter enumerates behaviors associated with falling from brāhmaṇya (including neglect of study, impure conduct, and prohibited consumption), and contrasts them with disciplined practices (truthfulness, restraint, hospitality, regulated diet, ritual observance, service, and study) said to enable ascent for those in lower status. A key doctrinal thesis is articulated: the decisive cause of “dvijatva” is not merely birth, learning, or formal rites, but vṛtta (ethical conduct). The passage therefore functions as a normative ethics-and-identity statement, combining karmic causality, purity discourse, and a conduct-centered criterion for esteem.
Chapter Arc: भीष्म ‘धर्म के गूढ़ रहस्य’ का द्वार खोलते हैं—विष्णु, बलदेव, देवगण, धर्म, अग्नि, विश्वामित्र, गोसमुदाय और ब्रह्मा के वचनों से यह बताया जाता है कि देवता और पितर किन सूक्ष्म आचरणों से तृप्त होते हैं। → विष्णु इन्द्र को चेताते हैं कि ब्राह्मण-निन्दा स्वयं विष्णु-द्वेष के समान है; ब्राह्मणों का नित्य अभिवादन, चरण-स्पर्श/पाद-सेवा और आदर-पूजा को धर्म-रक्षा का आधार बताया जाता है। फिर बलदेव ‘परम गुह्य’ कहकर उन कर्म-विधियों का संकेत करते हैं जिन्हें न जानकर मनुष्य क्लेश भोगते हैं—व्रत, उपवास-संकल्प, पूजा-उपचार, दान-पात्र आदि की शुद्धता तक। → धर्म और अग्नि के उपदेशों में निषेध-धर्म तीखा हो उठता है—राज-सेवा/वेतन-आश्रित ब्राह्मण, गौ-अपमान, ब्राह्मण-अपमान और अग्नि का अनादर जैसे कर्म पितृ-तर्पण को निष्फल कर देते हैं; ‘पिण्ड’ देने पर भी पितर तृप्त नहीं होते—यह चेतावनी अध्याय का नैतिक शिखर बनती है। → विधि का ‘गुह्य’ स्पष्ट किया जाता है—उपवास-संकल्प और पूजा-उपचार में उचित पात्र (ताम्रपात्र) आदि का विधान, तथा ब्राह्मण-गौ-अग्नि के प्रति श्रद्धा-रक्षा को देव-पितृ-तृप्ति का सुनिश्चित मार्ग बताया जाता है। → तदनन्तर वसिष्ठ आदि सप्तर्षियों के प्रदक्षिणा-क्रम और सभा-स्थित होने का दृश्य उभरता है, मानो अगले प्रसंग में ऋषि-मण्डल से और भी निर्णायक रहस्य-वचन प्रकट होने वाले हों।
Shlokas
Verse 1
षड्विशवत्याधेकशततमो< ध्याय: विष्णु
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ດ້ວຍສິ່ງໃດພຣະອົງຈຶ່ງບັນເທີງພຣະທັຍ? ແລະຈະເຮັດແນວໃດຈຶ່ງໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະທັຍແທ້?” ເມື່ອຖືກຖາມດັ່ງນີ້ໂດຍສຸເຣນທຣະ (ອິນທຣະ) ຈອມເທວະ, ພຣະຫຣິ—ພຣະເຈົ້າສູງສຸດ—ຈຶ່ງຕອບ. (ພີດສະມະເລົ່າໃຫ້ຢຸທິສຖິຣະຟັງເຖິງເຫດການໂບຮານ ທີ່ອິນທຣະຖາມພຣະວິສະນຸວ່າ ກິດໃດເຮັດໃຫ້ພຣະອົງພໍພຣະທັຍ ເພື່ອເປີດທາງສູ່ຄຳສອນອັນລຶກລັບແຫ່ງທຳ.)
Verse 2
विष्णुरुवाच ब्राह्मणानां परीवादो मम विद्वेषणं महत् । ब्राह्मणै: पूजितैर्नित्यं पूजितो5हं न संशय:
ພຣະວິສະນຸກ່າວວ່າ: «ການດ່າທໍາລາຍພຣາຫມັນ ເປັນເຫມືອນການມີຄວາມເກຽດຊັງຕໍ່ເຮົາຢ່າງໃຫຍ່. ເມື່ອພຣາຫມັນຖືກນັບຖືບູຊາຢູ່ເປັນນິດ ເຮົາກໍຖືກນັບຖືບູຊາດ້ວຍ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ».
Verse 3
नित्याभिवाद्या विप्रेन्द्रा भुक्त्वा पादौ तथात्मन: । तेषां तुष्यामि मर्त्यानां यश्षक्रे च बलिं हरेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດຄວນໄດ້ຮັບການຄໍານົບທຸກມື້. ຫຼັງຈາກກິນອາຫານແລ້ວ ຄວນເອົາໃຈໃສ່ຕີນຂອງຕົນ—ລ້າງໃຫ້ສະອາດດີ. ເຮົາພໍໃຈຕໍ່ມະນຸດທີ່ດໍາລົງຄວາມເຄົາລົບຢ່າງມີວິໄນ ແລະຖວາຍບາລິ (bali) ອັນຄວນແກ່ Śakra (ອິນທຣາ)».
Verse 4
वामनं ब्राह्म॒णं दृष्टवा वराहं च जलोत्थितम् । उद्धृतां धरणीं चैव मूर्ध्ना धारयते तु यः
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດໄດ້ເຫັນວາມະນະ (Vāmana) ພຣາຫມັນຮ່າງນ້ອຍ ແລະໄດ້ເຫັນວະຣາຫະ (Varāha) ຜຸດຂຶ້ນຈາກນ້ໍາ; ຜູ້ໃດຮູ້ວ່າແຜ່ນດິນຖືກຍົກຂຶ້ນ ແລະຖືກຊູງຮັບໄວ້ເທິງພຣະສິຣະ (ຂອງພຣະອົງ) — ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເຂົ້າໃຈຜູ້ປົກປ້ອງຜູ້ຄໍ້າຈຸນໂລກ».
Verse 5
अश्वत्थं रोचनां गां च पूजयेद् यो नर: सदा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບູຊາອະສະວັດຖະ (aśvattha) ຕົ້ນໄມ້ສັກສິດ, ໂຣຈະນາ (rocanā) ວັດຖຸມົງຄຸນ, ແລະງົວ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບຢູ່ເປັນນິດ…»
Verse 6
तेन रूपेण तेषां च पूजां गृह्नामि तत्त्वतः
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນຮູບນັ້ນເອງ ເຮົາຮັບເອົາການບູຊາຂອງເຂົາເຈົ້າຢ່າງແທ້ຈິງ ຕາມແກ່ນສານຂອງມັນ».
Verse 7
अन्यथा हि वृथा मर्त्या: पूजयन्त्यल्पबुद्धयः,अल्पबुद्धि मानव अन्य प्रकारसे मेरी व्यर्थ पूजा करते हैं। मैं उसे ग्रहण नहीं करता हूँ। वह पूजा मुझे संतोष प्रदान करनेवाली नहीं हैं
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ ການບູຊາຂອງມະນຸດຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ ກໍເປັນການເສຍເປົ່າ. ການບູຊາທີ່ຫຼົງທາງນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ມາຮອດຂ້ອຍແທ້; ຂ້ອຍບໍ່ຮັບ ແລະມັນບໍ່ໃຫ້ຄວາມພໍໃຈແກ່ຂ້ອຍ»។
Verse 8
नाहं तत् प्रतिगृह्ञामि न सा तुष्टिकरी मम,अल्पबुद्धि मानव अन्य प्रकारसे मेरी व्यर्थ पूजा करते हैं। मैं उसे ग्रहण नहीं करता हूँ। वह पूजा मुझे संतोष प्रदान करनेवाली नहीं हैं
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍບໍ່ຮັບເອົາເຄື່ອງບູຊາແບບນັ້ນ ເພາະມັນບໍ່ໃຫ້ຄວາມພໍໃຈແກ່ຂ້ອຍ. ຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍບູຊາຂ້ອຍດ້ວຍວິທີທີ່ຫຼົງທາງ ແລະການບູຊານັ້ນກໍກາຍເປັນເສຍເປົ່າ. ຂ້ອຍບໍ່ຮັບມັນ ເພາະມັນບໍ່ເຮັດໃຫ້ຂ້ອຍພໍໃຈແທ້»។
Verse 9
इन्द्र उवाच चक्र पादौ वराहं च ब्राह्मणं चापि वामनम् | उद्धृतां धरणीं चैव किमर्थ त्वं प्रशंससि
ອິນທຣະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຄວນເຄົາລົບ! ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງສັນລະເສີນຈັກຣາ, ພະບາດທັງສອງ, ວະຣາຫາ (ໝູປ່າ), ພຣາຫມັນຄົນເຕັ້ຍ ວາມະນະ, ແລະແຜ່ນດິນທີ່ຖືກຍົກຂຶ້ນ? ການຍົກຍ້ອງຮູບແລະເຄື່ອງໝາຍເຫຼົ່ານີ້ມີເປົ້າໝາຍອັນໃດ?»
Verse 10
भवान् सृजति भूतानि भवान् संहरति प्रजा: । प्रकृति: सर्वभूतानां समर्त्यानां सनातनी
ອິນທຣະ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານສ້າງສັດທັງປວງ ແລະທ່ານກໍຖອນຄືນບັນດາປະຊາອີກດ້ວຍ. ທ່ານແມ່ນປະກຣິຕິອັນອະມະຕະ—ແກ່ນທຳມະຊາດອັນດຳລົງຢູ່ ແລະເປັນພື້ນຖານຂອງສັດມີກາຍທັງປວງ ຜູ້ຢູ່ໃນພາວະແຫ່ງຄວາມຕາຍ»។
Verse 11
आप ही प्राणियोंकी सृष्टि करते हैं, आप ही समस्त प्रजाका संहार करते हैं और आप ही मनुष्योंसहित सम्पूर्ण प्राणियोंकी सनातन प्रकृति (मूल कारण) हैं ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາ! ແລ້ວພຣະວິສະນຸຍິ້ມ ແລະກ່າວວ່າ: ‘ໂອ ພຣະຣາຊາແຫ່ງເທວະ! ດ້ວຍຈັກຣາ ຂ້ອຍໄດ້ປະຫານພວກໄດຕະ; ດ້ວຍກ້າວຍ່າງທັງສອງ ຂ້ອຍໄດ້ຄອບຄອງແຜ່ນດິນ. ຮັບຮູບວະຣາຫາ ຂ້ອຍໄດ້ລົ້ມອະສຸຣະ ຫິຣັນຍາກສະ; ແລະຮັບຮູບພຣາຫມັນຄົນເຕັ້ຍ ວາມະນະ ຂ້ອຍໄດ້ປະລາບພຣະຣາຊາ ບາລີ’»។
Verse 12
वाराहं रूपमास्थाय हिरण्याक्षो निपातित: । वामनं रूपमास्थाय जितो राजा मया बलि:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ເມື່ອພຣະວິສນຸ ຮັບຮູບອະວະຕານເປັນໝູປ່າ (ວາຣາຫະ) ກໍໄດ້ລົ້ມອະສຸຣະ ຮິຣັນຍາກສະ; ແລະເມື່ອຮັບຮູບເປັນພຣາຫມະນ້ອຍ ວາມະນະ ກໍໄດ້ປະລາບພະຣາຊາ ບາລີ»។
Verse 13
परितुष्टो भवाम्येवं मानुषाणां महात्मनाम् | तन्मां ये पूजयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभव:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນທາງນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າພໍໃຈຢ່າງເຕັມທີ່ຕໍ່ມະນຸດຜູ້ມີໃຈສູງ. ຜູ້ໃດບູຊາຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ນັ້ນຈະບໍ່ມີຄວາມພ່າຍແພ້»។
Verse 14
अपि वा ब्राह्माणं दृष्टवा ब्रह्मचारिणमागतम् । ब्राह्मणाग्रयाहुतिं दत्त्वा अमृतं तस्य भोजनम्
«ຫຼືອີກຢ່າງໜຶ່ງ: ເມື່ອເຫັນພຣາຫມະນຜູ້ຖືພຣະພົມຈັນ (ພຣະຫມະຈາຣີ) ມາຮອດ, ເຈົ້າເຮືອນຄວນຖວາຍອາຫານແກ່ພຣາຫມະນເປັນອັນດັບທໍາອິດ; ແລ້ວອາຫານທີ່ຕົນກິນຕໍ່ຈາກນັ້ນ ຖືກນັບເປັນດັ່ງອະມຣິຕະ»។
Verse 15
ऐन्द्रीं संध्यामुपासित्वा आदित्याभिमुख: स्थित: । सर्वतीर्थेषु स स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषै:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍາເນີນສັນທະຍາບູຊາຕອນເຊົ້າ (ແບບໄອນດຣະ) ແລ້ວຢືນຫັນໜ້າໄປຫາພຣະອາທິດ, ຜູ້ນັ້ນໄດ້ບຸນເທົ່າກັບອາບນ້ໍາໃນທີ່ທິຣຖະທັງປວງ ແລະພົ້ນຈາກມົນທິນບາບທັງຫມົດ»។
Verse 16
एतद् व: कथितं गुह्ममखिलेन तपोधना: । संशयं पृच्छमानानां कि भूय: कथयाम्यहम्,“तपोधनो! तुमलोगोंने जो संशय पूछा है, उसके समाधानके लिये मैंने यह सारा गूढ़ रहस्य तुम्हें बताया है। बताओ और क्या कहूँ”
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີຊັບເປັນຕະປະ! ເພື່ອຄລາຍຄວາມສົງໄສທີ່ພວກເຈົ້າຖາມ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເປີດເຜີຍຄໍາສອນລັບນີ້ທັງໝົດແລ້ວ. ຍັງຈະໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າກ່າວອັນໃດອີກ?»
Verse 17
बलदेव उवाच श्रूयतां परमं गुहां मानुषाणां सुखावहम् । अजानन्तो यदबुधा: क्लिश्यन्ते भूतपीडिता:
ພຣະບະລະເທວະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຟັງເລື່ອງລັບອັນສູງສຸດ ທີ່ນຳຄວາມສຸກມາໃຫ້ແກ່ມະນຸດ. ເພາະຄົນໂງ່ບໍ່ຮູ້ ຈຶ່ງຖືກພູດຜີວິນຍານລົບກວນ ແລະທົນທຸກນານາ. ຂ້າຈະເລົ່າເລື່ອງລັບນັ້ນ—ຈົ່ງຟັງ».
Verse 18
कल्य उत्थाय यो मर्त्य: स्पृशेद् गां वै घृतं दधि । सर्षपं च प्रियज्ूं च कल्मषात् प्रतिमुच्यते,जो मनुष्य प्रतिदिन प्रातः:काल उठकर गाय, घी, दही, सरसों और राईका स्पर्श करता है, वह पापसे मुक्त हो जाता है
ພຣະບະລະເທວະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດຕື່ນແຕ່ເຊົ້າທຸກມື້ ແລ້ວແຕະງົວ, ແຕະນ້ຳມັນເນີຍ (ghee), ແຕະນົມສົ້ມ (curd), ແຕະເມັດມັດສະຕາດ (mustard) ແລະ priyajū ຜູ້ນັ້ນຈະພົ້ນຈາກມົນທິນແຫ່ງບາບ».
Verse 19
भूतानि चैव सर्वाणि अग्रत: पृष्ठतोडपि वा । उच्छिष्ट वापि चि्छिद्रेषु वर्जयन्ति तपोधना:
ຜູ້ມີຕະປະ (tapodhana) ຍ່ອມຫຼີກເວັ້ນພູດທັງປວງ ຈະມາຈາກທາງໜ້າ ຫຼືທາງຫຼັງກໍຕາມ. ແມ່ນແຕ່ໃນຍາມຄັບຂັນ ພວກເຂົາກໍຍັງລະທິ້ງຂອງເຫຼືອບໍ່ບໍລິສຸດ (ucchiṣṭa) ແລະສິ່ງທີ່ມີຮູຮ່ອງບໍ່ສະອາດ ຢ່າງເດັດຂາດ.
Verse 20
देवा ऊचु प्रगृह्मौदुम्बरं पात्र तोयपूर्णमुदड्मुख: । उपवासं तु गृह्नीयाद् यद् वा संकल्पयेद् व्रतम्
ເທວະດາທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ໃຫ້ມະນຸດຖືພາຊະນະທຳດ້ວຍໄມ້ອຸດຸມບະຣະ (udumbara) ທີ່ເຕັມນ້ຳ ແລ້ວຫັນໜ້າໄປທາງເໜືອ; ຈາກນັ້ນໃຫ້ຮັບຖືອຸປະວາສະ (ອົບວາດອົດອາຫານ) ຫຼືຕັ້ງສັດຈະຈິດຖືວຣະຕະ (vow) ຢ່າງອື່ນ».
Verse 21
देवतास्तस्य तुष्यन्ति कामिकं चापि सिध्यति । अन्यथा हि वृथा मर्त्याः कुर्वते स्वल्पबुद्धयः
ຜູ້ໃດເຮັດຕາມນີ້ ເທວະດາທັງຫຼາຍຈະພໍໃຈ ແລະຄວາມປາຖະໜາອັນຄວນຄ່າຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຈະສຳເລັດ. ແຕ່ຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ ບໍ່ເຮັດເຊັ່ນນັ້ນ ກໍເສຍເວລາຊີວິດມະນຸດໄປກັບວຽກງານອື່ນໆອັນໄຮ້ສາລະ.
Verse 22
उपवासे बलौ चापि ताम्रपात्रं विशिष्यते । बलिकभभिक्षा तथार्घ्य च पितृणां च तिलोदकम्
ພຣະບະລະເທວະກ່າວວ່າ: «ໃນພິທີທີ່ກ່ຽວກັບການອົດອາຫານ ແລະໃນການຖວາຍບະລິ (bali) ນັ້ນ ພາຊະນະທອງແດງຖືກນັບວ່າດີເລີດເປັນພິເສດ. ຂອງບູຊາ, ທານ (ບິກຂາ), ອາຣະຄະຍະ (arghya) ແລະນ້ຳປົນງາສຳລັບພິຕຣະ (Pitṛs) ຄວນຖວາຍຜ່ານພາຊະນະທອງແດງ; ຖ້າບໍ່ແມ່ນແລ້ວ ຜົນບຸນຈະນ້ອຍຫຼາຍ. ນີ້ເປັນຂໍ້ສອນທີ່ຖືກກ່າວໄວ້ຢ່າງລັບລຶກ. ຜູ້ໃດປະພຶດຕາມນີ້ ເທວະດາຈະພໍໃຈ»។
Verse 23
ताम्रपात्रेण दातव्यमन्यथाल्पफलं भवेत् | गुहामेतत् समुद्दिष्टं यथा तुष्यन्ति देवता:
ພຣະບະລະຣາມກ່າວວ່າ: «ຄວນຖວາຍດ້ວຍພາຊະນະທອງແດງ; ຖ້າບໍ່ແມ່ນ ຜົນບຸນຈະນ້ອຍ. ນີ້ໄດ້ຖືກສອນໄວ້ເປັນຄຳຊີ້ນຳທີ່ຖືກປົກປິດເກືອບເປັນຄວາມລັບ—ເມື່ອເຮັດຕາມນີ້ ເທວະດາຈະພໍໃຈ»។
Verse 24
धर्म उवाच राजपौरुषिके विप्रे घाण्टिके परिचारिके । गोरक्षके वाणिजके तथा कारुकुशीलवे
ທັມມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມະນະ, ຜູ້ໃດດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການຮັບໃຊ້ພຣະຣາຊາ, ຫຼືຮັບຄ່າຈ້າງໂດຍການຕີກະດິ່ງ, ຫຼືເປັນຄົນຮັບໃຊ້ຜູ້ອື່ນ; ຫຼືຫາກິນດ້ວຍການເລີ້ຍງງົວ, ການຄ້າ, ຫຼືວິຊາຊ່າງແລະການສະແດງ—ຜູ້ທີ່ນຳປິນດະ (piṇḍa) ໄປໃຫ້ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ບຸນຈະຖອຍຖອນ ແລະບັນພະບຸລຸດກໍບໍ່ພໍໃຈ»។
Verse 25
मित्रद्रुह्नन धीयाने यश्व स्वाद् वृषलीपति: । एतेषु दैवं पित्रयं वा न देयं स्थात् कथंचन
ທັມມະກ່າວວ່າ: «ບໍ່ວ່າຈະເປັນຜູ້ທໍລະຍົດມິດ, ຜູ້ປະພຶດເສື່ອມ, ຫຼືຜູ້ທີ່ເປັນ ‘ເຈົ້າແຫ່ງວຶຣະສະລີ’ (vṛṣalī) ຄືຜູ້ດຳລົງຊີວິດທີ່ຖືກຕຳນິ—ຕໍ່ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ບໍ່ຄວນຖວາຍສິ່ງທີ່ເປັນຂອງເທວະດາ ຫຼືຂອງບັນພະບຸລຸດ ໂດຍບໍ່ມີຂໍ້ຍົກເວັ້ນ»។
Verse 26
अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात् प्रतिनिवर्तते,जिसके घरसे अतिथि निराश लौट जाता है, उसके यहाँसे अतिथिका सत्कार न होनेके कारण देवता, पितर तथा अग्नि भी निराश लौट जाते हैं
ທັມມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າແຂກຄົນໜຶ່ງອອກຈາກເຮືອນຂອງໃຜດ້ວຍຄວາມຜິດຫວັງ ແລະບໍ່ໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບຢ່າງຄວນ—ຈາກເຮືອນນັ້ນເອງ ເນື່ອງຈາກບໍ່ໄດ້ເຄົາລົບຕ້ອນຮັບແຂກ—ເທວະດາ, ບັນພະບຸລຸດ, ແລະແມ່ນແຕ່ໄຟສັກສິດ ກໍຫັນກັບດ້ວຍຄວາມຜິດຫວັງ»។
Verse 27
पितरस्तस्य देवाक्ष॒ अग्नयश्ष तथैव हि । निराशा: प्रतिगच्छन्ति अतिथेरप्रतिग्रहात्
ທຳມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຈາກເຮືອນໃດທີ່ແຂກອອກໄປດ້ວຍໃຈຜິດຫວັງ—ເນື່ອງຈາກບໍ່ໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບ ແລະການເຄົາລົບຢ່າງສົມຄວນ—ຈາກເຮືອນນັ້ນເອງ ປິຕຣະ (ວິນຍານບັນພະບຸລຸດ), ເທວະດາ ແລະ ອັກນິ (ໄຟສັກສິດ) ກໍອອກໄປດ້ວຍໃຈຜິດຫວັງເຊັ່ນກັນ. ການລະເລີຍການຕ້ອນຮັບແຂກ ບໍ່ແມ່ນຄວາມຜິດສ່ວນຕົວນ້ອຍໆ ແຕ່ເປັນການລະເມີດທຳ ແລະໜ້າທີ່ທາງສັງຄົມ ຕັດຂາດພອນທີ່ມອງບໍ່ເຫັນອັນເກີດຈາກການຕ້ອນຮັບອັນຖືກຕ້ອງ».
Verse 28
स्त्रीघ्नैगोघ्नै: कृतध्नैश्ष ब्रह्मघ्नैर्गुरुतल्पगै: । तुल्यदोषो भवत्येभिययस्यातिथिरनर्चित:
ທຳມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຊາຍຜູ້ໃດທີ່ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ການນັບຖືແກ່ແຂກ ຈະມີບາບເທົ່າກັນກັບຜູ້ຂ້າແມ່ຍິງ, ຜູ້ຂ້າງົວ, ຜູ້ອະກະຕັນຍູ, ຜູ້ຂ້າພຣາຫມະນະ, ແລະຜູ້ລ່ວງລະເມີດຕຽງຂອງອາຈານ. ຄຳສອນນີ້ຊີ້ວ່າ ການລະເລີຍການຕ້ອນຮັບແຂກ ບໍ່ແມ່ນຄວາມຜິດນ້ອຍໆ ແຕ່ເປັນການລະເມີດທຳຢ່າງຮ້າຍແຮງ ເພາະແຂກເປັນຜູ້ທີ່ມີສິດອັນສັກສິດໃນການໄດ້ຮັບການດູແລ ແລະຄວາມເຄົາລົບ».
Verse 29
अग्निरुवाच पादमुद्यम्य यो मर्त्य: स्पृशेद् गाश्न सुदुर्मति: । ब्राह्मणं वा महाभागं दीप्यमानं तथानलम्
ອັກນິໄດ້ກ່າວວ່າ: «ມະນຸດຜູ້ມີປັນຍາຊົ່ວ ຜູ້ຍົກຕີນຂຶ້ນເພື່ອຕີງົວ—ຫຼືຈະໂຈມຕີພຣາຫມະນະຜູ້ມີພາກດີຍິ່ງ ຜູ້ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍລັດສະໝີທາງວິນຍານດັ່ງໄຟ—ຜູ້ນັ້ນກໍກະທຳຄວາມອຸກອາດອັນໜັກ. ການກະທຳເຊັ່ນນີ້ລະເມີດຮາກຖານແຫ່ງທຳ ເພາະເປັນຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ຜູ້ທີ່ຄ້ຳຈຸນ ແລະຊຳລະໂລກ».
Verse 30
दिवं स्पृशत्यशब्दो<स्य त्रस्यन्ति पितरश्न॒ वै
ທຳມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຊື່ສຽງອັນຊົ່ວຮ້າຍຂອງຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ພຸ່ງຂຶ້ນໄປເຖິງສະຫວັນ. ປິຕຣະຂອງເຂົາພາກັນຕົກໃຈຫວາດຫວັນ, ແມ່ນແຕ່ເທວະດາກໍເກີດຄວາມປະທັດປະທັງຢ່າງແຮງກ້າຕໍ່ເຂົາ. ໄຟອັນລຸກໂຊນອັນມີເດດສູງ (ອັກນິ) ບໍ່ຮັບເອົາຮາວິດ (ເຄື່ອງບູຊາ) ທີ່ເຂົາຖວາຍ».
Verse 31
वैमनस्यं च देवानां कृतं भवति पुष्कलम् | पावकश्च महातेजा हव्यं न प्रतिगृह्नति
ທຳມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຄວາມປະທັດປະທັງອັນໃຫຍ່ຫຼວງເກີດຂຶ້ນໃນໝູ່ເທວະດາຕໍ່ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ, ແລະໄຟອັນມີເດດສູງ ສ່ອງສະຫວ່າງ (ອັກນິ) ກໍບໍ່ຮັບເອົາຮາວິດ (ເຄື່ອງບູຊາ) ທີ່ເຂົາຖວາຍ».
Verse 32
आजन्मनां शतं चैव नरके पच्यते तु सः । निष्कृतिं च न तस्यापि अनुमन्यन्ति कहिचित्
ທັມມະກ່າວວ່າ: «ຄົນນັ້ນແທ້ຈິງຖືກຕົ້ມຢູ່ໃນນະລົກຕະຫຼອດຮ້ອຍຊາດ. ແລະສໍາລັບເຂົາ ການຊໍາລະບາບກໍບໍ່ເຄີຍຖືກອະນຸມັດ—ໂດຍໃຜກໍຕາມ»។
Verse 33
वह सौ जन्मोंतक नरकमें पकाया जाता है। ऋषिगण कभी उसके उद्धारका अनुमोदन नहीं करते हैं ।।
ທັມມະກ່າວວ່າ: «ຄົນນັ້ນຖືກຕົ້ມຢູ່ໃນນະລົກຕະຫຼອດຮ້ອຍຊາດ; ບັນດາລະສີບໍ່ເຄີຍອະນຸມັດການພົ້ນໄພຂອງເຂົາ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ປາຖະໜາປະໂຫຍດແທ້ແກ່ຕົນ ແລະຍຶດຖືຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງ ບໍ່ຄວນແຕະດ້ວຍຕີນ—ເມື່ອໃດກໍຕາມ—ງົວ, ພຣາຫມັນຜູ້ສະຫວ່າງໄສ, ຫຼືໄຟທີ່ລຸກໂຊນ. ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວແລ້ວເຖິງໂທດທີ່ຕົກແກ່ຜູ້ຍົກຕີນຕໍ່ທັງສາມນີ້»។
Verse 34
श्रद्दधानेन मर्त्येन आत्मनो हितमिच्छता । एते दोषा मया प्रोक्तास्त्रिषु यः पादमुत्सूजेत्
ທັມມະກ່າວວ່າ: «ມະນຸດຜູ້ມີສັດທາ ແລະປາຖະໜາປະໂຫຍດແທ້ແກ່ຕົນ ບໍ່ຄວນວາງຕີນລົງເທິງສິ່ງສັກສິດສາມປະການ—ງົວ, ພຣາຫມັນຜູ້ສະຫວ່າງໄສ, ແລະໄຟທີ່ລຸກໂຊນ. ຂ້ອຍໄດ້ກ່າວແລ້ວເຖິງໂທດແລະຜົນຕາມມາທີ່ຕົກແກ່ຜູ້ຍົກຕີນຕໍ່ທັງສາມນີ້»។
Verse 35
विश्वामित्र उवाच श्रूयतां परम गुह्ां रहस्यं धर्मसंहितम् । परमान्नेन यो दद्यात् पितृणामौपहारिकम्
ວິສະວາມິດຕະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຟັງຄໍາສອນອັນລັບລຶກສູງສຸດນີ້ ເປັນຄວາມລັບທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນທັມມະ. ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ຖວາຍອາຫານອັນປະເສີດເປັນທານ ເພື່ອປິຕຣະ (ວິນຍານບັນພະບຸລຸດ) — ທານນັ້ນຖືກກ່າວວ່າມີບຸນຜົນອັນພິເສດຢ່າງຫາທຽບບໍ່ໄດ້»។
Verse 36
गजच्छायायां पूर्वस्यां कुतपे दक्षिणामुख: । यदा भाद्रपदे मासि भवते बहुले मघा
ວິສະວາມິດຕະກ່າວວ່າ: «ໂອ ທ່ານເທວະທັງຫຼາຍ, ຈົ່ງຟັງຄໍາສອນອັນລັບລຶກສູງສຸດກ່ຽວກັບທັມມະນີ້. ເມື່ອໃນເດືອນພາດຣະປະດະ ໃນຄື່ງເດືອນມືດ, ດາວມະຄາ (Maghā) ປາກົດ, ໃນເວລານັ້ນ ຜູ້ໃດທີ່ຫັນໜ້າໄປທາງໃຕ້ ຢືນໃນເວລາມົງຄຸນ ‘ກຸຕະປະ’—ເມື່ອເງົາຊ້າງຕົກໄປທາງຕາເວັນອອກ—ແລະໃຫ້ອາຫານອັນປະເສີດເປັນທານເພື່ອປິຕຣະ, ກ່າວກັນວ່າຈະໄດ້ຜົນອັນກວ້າງໃຫຍ່: ດ້ວຍທານພຽງຄັ້ງດຽວນັ້ນ ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າເຂົາໄດ້ປະກອບພິທີສຣາດທະ (śrāddha) ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແກ່ປິຕຣະໃນໂລກນີ້ຕະຫຼອດສິບສາມປີ»។
Verse 37
श्रूयतां तस्य दानस्य यादृशो गुणविस्तर: । कृतं तेन महच्छाद्धं वर्षाणीह त्रयोदश
ວິສະວາມິດຕະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຟັງຄຸນຄ່າອັນລະອຽດ ແລະ ຂອບເຂດແຫ່ງຜົນບຸນຂອງການໃຫ້ນັ້ນ. ໂດຍທານນັ້ນ ຜູ້ນັ້ນໄດ້ສຳເລັດ “ສຣາດທະ” ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ເພື່ອປິຕຣະ ໃນໂລກນີ້ເອງ ໃຫ້ມີຜົນດັ່ງຢູ່ໄດ້ສິບສາມປີ»។
Verse 38
गाव ऊचु: बहुले समंगे हाकुतो5भये च क्षेमे च सख्येव हि भूयसी च । यथा पुरा ब्रह्मपुरे सवत्सा शतक्रतोर्वज्ञधरस्य यज्ञे
ຝູງງົວກ່າວວ່າ: «ໂອ ບະຫຸລາ, ສະມັງກາ, ອະກຸໂຕ’ພະຍາ, ກເສມາ, ສະຂີ, ແລະ ພູຍະສີ—ເຫມືອນໃນການກ່ອນ ໃນພຣະນະຄອນພຣະຫມາ (Brahmapura) ໃນພິທີຍັດຍະຂອງ ສະຕະກຣະຕຸ (ອິນທຣະ) ຜູ້ຖືວັດຊຣະ ຝູງງົວພ້ອມລູກງົວ ຖືກສັນລະເສີນໂດຍການເອີ້ນນາມເຫຼົ່ານີ້»។
Verse 39
भूयश्व या विष्णुपदे स्थिता या विभावसोभ्षापि पथे स्थिता या । देवाश्व॒ सर्वे सह नारदेन प्रकुर्वते सर्वसहेति नाम
ວິສະວາມິດຕະ ກ່າວວ່າ: «ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ງົວທີ່ສະຖິດຢູ່ໃນສະຖານຂອງພຣະວິສະນຸ ແລະ ງົວທີ່ສະຖິດຢູ່ແມ່ນແຕ່ໃນເສັ້ນທາງຂອງ ວິພາວະສຸ (ພຣະອາທິດ) — ທວງເທວະທັງປວງພ້ອມນາຣະດະ ໄດ້ຕັ້ງນາມໃຫ້ພວກນາງວ່າ “ສັຣວະສະຫາ” (“ຜູ້ອົດທົນທຸກສິ່ງ”)»។
Verse 40
मन्त्रेणैतेनाभिवन्देत यो वै विमुच्यते पापकृतेन कर्मणा । लोकानवाप्रोति पुरंदरस्य गवां फलं चन्द्रमसो झ्युतिं च
ວິສະວາມິດຕະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ນົບນ້ອມບູຊາຝູງງົວດ້ວຍມັນຕຣານີ້ ຍ່ອມພົ້ນຈາກກຳອັນເປັນບາບ. ເປັນຜົນແຫ່ງການເຄົາລົບແລະຮັບໃຊ້ງົວ ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ບັນລຸໂລກຂອງ ປຸຣັນດະຣະ (ອິນທຣະ) ແລະ ໄດ້ຮັບຄວາມສະຫວ່າງໄສດັ່ງດວງຈັນ»។
Verse 41
एतं हि मन्त्र त्रिदशाभिजुष्टं पठेत य: पर्वसु गोष्ठमध्ये । न तस्य पाप॑ न भयं न शोक: सहस्रनेत्रस्य च याति लोकम्
ວິສະວາມິດຕະ ປະກາດວ່າ: «ຜູ້ໃດອ່ານມັນຕຣານີ້—ອັນເທວະທັງປວງນັບຖືແລະຊື່ນຊົມ—ໃນວັນປະຕິບັດທຳອັນສັກສິດ ຢູ່ກາງຄອກງົວ ຍ່ອມບໍ່ມີບາບ ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານ ແລະບໍ່ມີຄວາມໂສກ. ຜູ້ນັ້ນຈະໄດ້ໄປສູ່ໂລກຂອງອິນທຣະ ຜູ້ມີພັນຕາ»។
Verse 42
भीष्म उवाच अथ सप्त महाभागा ऋषयो लोकविश्रुता: । वसिष्ठप्रमुखा: सर्वे ब्रह्माणं पच्मसम्भवम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວບັນດາລະສີຜູ້ມີກຽດສູງ 7 ອົງ ຜູ້ໂດ່ງດັງໃນທົ່ວໂລກ—ວະສິດຖະ ແລະອື່ນໆ—ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາ ພຣະພຣະຫມາ ຜູ້ເກີດຈາກດອກບົວ ເພື່ອຂໍຄໍາຊີ້ນໍາໃນເລື່ອງລະບຽບສັກສິດ ແລະຄວາມປະພຶດຖືກຕ້ອງ.
Verse 43
न तेषामशुभं किंचित् कल्मषं चोपपद्यते । जो मनुष्य बौने ब्राह्मण और पानीसे निकले हुए वराहको देखकर नमस्कार करता और उनकी उठायी मृत्तिकाको मस्तकसे लगाता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ສໍາລັບຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ບໍ່ມີອັບມົງຄົນ ຫຼືຄວາມເປື້ອນມົນແຫ່ງບາບໃດໆຈະເກີດຂຶ້ນ. ຜູ້ໃດເຫັນພຣາຫມັນຮ່າງນ້ອຍ ແລະຫມູປ່າທີ່ຂຶ້ນມາຈາກນໍ້າ ແລ້ວກໍ່ກາບໄຫວ້, ແລະນໍາດິນທີ່ພວກເຂົາຍົກຂຶ້ນນັ້ນມາແຕະໄວ້ເທິງສີສະ—ຜູ້ນັ້ນບໍ່ເຄີຍປະສົບອັບມົງຄົນ ຫຼືບາບ. ວະສິດຖະ ຜູ້ຮູ້ພຣະພຣະຫມາ ໄດ້ກ່າວຄໍາສອນນີ້ແກ່ພວກເຂົາ.
Verse 44
सर्वप्राणिद्िितं प्रश्न॑ ब्रह्मक्षत्रे विशेषत: | उनमेंसे ब्रह्मवेत्ताओंमें श्रेष्ठ वसिष्ठ मुनिने समस्त प्राणियोंके लिये हितकर तथा विशेषत: ब्राह्मण और क्षत्रियजातिके लिये लाभदायक प्रश्न उपस्थित किया-- || ४३ $ ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ວະສິດຖະ ມະຫາມຸນີ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ຮູ້ພຣະພຣະຫມາ ໄດ້ຍົກຄໍາຖາມອັນເປັນປະໂຫຍດແກ່ສັດທັງປວງ ແລະໂດຍພິເສດເປັນປະໂຫຍດແກ່ພຣາຫມັນ ແລະກະສັດ. ທ່ານຖາມວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ! ໃນໂລກນີ້ ຄົນດີມັກຈະທຸກຍາກ ແລະຂາດທຣັບ. ດ້ວຍກຳໃດ ແລະດ້ວຍວິທີໃດ ພວກເຂົາຈຶ່ງຈະໄດ້ຮັບຜົນແຫ່ງຍັດ (ການບູຊາ) ໃນທີ່ນີ້?” ເມື່ອພຣະພຣະຫມາໄດ້ຟັງ ກໍໄດ້ຕອບກັບ.
Verse 45
प्राप्रुवन्तीह यज्ञस्य फलं केन च कर्मणा । एतच्छुत्वा वचस्तेषां ब्रह्मा वचनमब्रवीत्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: “ໃນໂລກນີ້ ຄົນຈະໄດ້ຮັບຜົນແຫ່ງຍັດ (ການບູຊາ) ໄດ້ແນວໃດ, ແລະດ້ວຍກຳປະເພດໃດ?” ເມື່ອພຣະພຣະຫມາໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄໍາຂອງພວກເຂົາ ກໍໄດ້ຕອບກັບ.
Verse 46
ब्रह्मोवाच अहो प्रश्नो महाभागा गूढार्थ: परम: शुभ: । सूक्ष्म: श्रेयांश्व॒ मर्दानां भवद्धिः समुदाह्ृत:
ພຣະພຣະຫມາ ກ່າວວ່າ: “ໂອ! ທ່ານຜູ້ມີວາສະນາດີທັງຫຼາຍ, ຄໍາຖາມນີ້ມີນັຍະລຶກຊຶ້ງ, ເປັນມົງຄົນສູງສຸດ, ແລະລະອຽດອ່ອນຢ່າງຍິ່ງ. ມັນຍັງນໍາໄປສູ່ປະໂຫຍດສູງສຸດແກ່ມະນຸດ, ແລະພວກເຈົ້າໄດ້ຍົກຂຶ້ນຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະຊັດເຈນ.”
Verse 47
ब्रह्माजी बोले--महान् भाग्यशाली सप्तर्षियो! तुम लोगोंने परम शुभकारक, गूढ़ अर्थसे युक्त, सूक्ष्म एवं मनुष्योंके लिये कल्याणकारी प्रश्न सामने रखा है ।।
ພຣະພຣະຫມາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ສັບຕະຣິສີຜູ້ມີວາສະນາຍິ່ງ! ພວກເຈົ້າໄດ້ນໍາຄໍາຖາມອັນເປັນມົງຄຸນສູງສຸດ ມີຄວາມໝາຍເລິກຊຶ້ງ ລະອຽດອ່ອນ ແລະເປັນປະໂຫຍດແກ່ມະນຸດ ມາວາງໄວ້ຕໍ່ໜ້າເຮົາ. ຈົ່ງຟັງ—ເຮົາຈະອະທິບາຍໃຫ້ທ່ານທັງຫມົດໂດຍຄົບຖ້ວນ ໂອ ຜູ້ມີທະປະອຸດົມ—ວ່າມະນຸດຈະໄດ້ຮັບຜົນແຫ່ງຍັດຍະແນວໃດ; ໃນນີ້ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ».
Verse 48
तपोधनो! मनुष्य जिस प्रकार बिना किसी संशयके यज्ञका फल पाता है, वह सब पूर्णरूपसे बताऊँगा, सुनो ।।
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີທະປະອຸດົມ, ຈົ່ງຟັງ—ເຮົາຈະອະທິບາຍໃຫ້ຄົບຖ້ວນວ່າ ມະນຸດຈະໄດ້ຮັບຜົນແຫ່ງຍັດຍະໂດຍບໍ່ມີຄວາມສົງໄສແນວໃດ. ໃນຄື່ງເດືອນສວ່າງຂອງເດືອນ ເປົາສະ (Pauṣa), ເມື່ອນັກສັດຕະຣາ ໂຣຫິນີ (Rohiṇī) ມາປະກົບກັນ, ຄວນນອນໃຕ້ຟ້າໂລ່ງໃນຄືນນັ້ນ. ຜູ້ໃດຮັກສາວຣະຕະນີ້ດ້ວຍຄວາມບໍລິສຸດ ແລະສັດທາທີ່ຈົງໃຈ, ຍ່ອມໄດ້ບຸນສົມຄວນກັບຍັດຍະໃຫຍ່».
Verse 49
एकवस्त्र: शुचि: स्नात: श्रद्धान: समाहित: । सोमस्य रश्मय: पीत्वा महायज्ञफलं लभेत्
«ນຸ່ງຜ້າຜືນດຽວ, ອາບນ້ໍາໃຫ້ບໍລິສຸດ, ມີສັດທາ ແລະຈິດໃຈຕັ້ງໝັ້ນ; ຄວນ ‘ດື່ມ’ ລໍາແສງແຫ່ງຈັນທຣາ. ເຮັດເຊັ່ນນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຜົນບຸນເທົ່າກັບຍັດຍະໃຫຍ່».
Verse 50
एतद् व: परम॑ गुह्ां कथितं द्विजसत्तमा: । यन्मां भवन्तः पृच्छन्ति सूक्ष्मतत्त्वार्थदर्शिन:
«ໂອ ພຣາຫມະນະຜູ້ປະເສີດ! ນີ້ແມ່ນຄວາມລັບອັນເລິກຊຶ້ງສູງສຸດ ທີ່ເຮົາໄດ້ກ່າວແກ່ພວກເຈົ້າ. ເນື່ອງຈາກພວກເຈົ້າເປັນຜູ້ເຫັນທັດສະນະໃນຕັດຕະວະອັນລະອຽດ ແລະອັດຖະທີ່ແທ້, ແລະໄດ້ຖາມເຮົາເຊັ່ນນັ້ນ, ເຮົາຈຶ່ງໄດ້ເຜີຍແຈ້ງຄວາມລັບນີ້ຕາມນັ້ນ».
Verse 56
पूजितं च जगत् तेन सदेवासुरमानुषम् । जो मनुष्य अश्व॒त्थ वृक्ष, गोरोचना और गौकी सदा पूजा करता है, उसके द्वारा देवताओं, असुरों और मनुष्योंसहित सम्पूर्ण जगत्की पूजा हो जाती है
«ໂດຍຜູ້ນັ້ນ ໂລກທັງປວງ—ພ້ອມທັງເທວະ, ອະສຸຣະ, ແລະມະນຸດ—ປານດັ່ງຖືກບູຊາແລ້ວ. ເພາະຜູ້ໃດບູຊາຢ່າງສະເໝີຕົ້ນອະສະວັດຖະ (aśvattha), ໂກໂຣຈະນາ (gorocanā) ສີເຫຼືອງອັນເປັນມົງຄຸນ, ແລະງົວ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຖວາຍຄວາມເຄົາລົບແກ່ຈັກກະວານທັງມວນ».
Verse 63
पूजा ममैषा नास्त्यन्या यावल्लोका: प्रतिष्ठिता: । उस रूपमें उनके द्वारा की हुई पूजाको मैं यथार्थरूपसे अपनी पूजा मानकर ग्रहण करता हूँ। जबतक ये सम्पूर्ण लोक प्रतिष्ठित हैं
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ນີ້ແຕ່ຢ່າງດຽວເທົ່ານັ້ນແມ່ນການບູຊາຂອງຂ້ອຍ; ບໍ່ມີຢ່າງອື່ນ. ຕາບໃດທີ່ໂລກທັງຫຼາຍຍັງຕັ້ງຢູ່, ການບູຊາທີ່ພວກເຂົາເຮັດໃນຮູບແບບນັ້ນ ຂ້ອຍຮັບເອົາເປັນການບູຊາຕໍ່ຂ້ອຍໂດຍແທ້. ການບູຊາທີ່ແຕກຕ່າງຈາກນີ້ ບໍ່ແມ່ນການບູຊາຂອງຂ້ອຍ».
Verse 125
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें पितरोंका रहस्य नामक एक सौ पचीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດບົດທີ 125 ຊື່ວ່າ «ຄວາມລັບກ່ຽວກັບພິຕຣິ (ບັນພະບຸລຸດ)» ຢູ່ໃນພາກດານະ-ທັມມະ ພາຍໃນອະນຸສາສະນະປະວະ ຂອງມະຫາພາຣະຕະອັນຄວນເຄົາລົບ. ຂໍ້ປິດທ້າຍນີ້ເປັນການປະກາດວ່າ ຊ່ວງຄຳສອນໜຶ່ງໄດ້ສຳເລັດ ໂດຍວາງການໃຫ້ທານແລະໜ້າທີ່ເປັນການກະທຳທີ່ມີຜົນສືບຕໍ່ໄປຫາສາຍບັນພະບຸລຸດ ແລະລະບຽບແຫ່ງທັມມະ.
Verse 126
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि देवरहस्ये षड्विंशत्यधिकशततमो<ध्याय:
«ດັ່ງນີ້ ໃນສີຣີມະຫາພາຣະຕະ ພາຍໃນອະນຸສາສະນະປະວະ ໃນພາກດານະ-ທັມມະ ໃນຫົວຂໍ້ຍ່ອຍທີ່ເອີ້ນວ່າ “ຄວາມລັບແຫ່ງເທວະ” ບົດທີ 126 ສິ້ນສຸດ» ເປັນຂໍ້ປິດທ້າຍທີ່ໝາຍເຖິງການຈົບຂອງບົດ ແລະຄຳສອນເກືອບກັບການໃຫ້ທານອັນຖືກທັມມະ ພ້ອມນັຍສັກສິດອັນເປັນຄວາມລັບຂອງມັນ.
Verse 253
पिण्डदास्तस्य हीयन्ते न च प्रीणाति वै पितृन् । धर्मने कहा--ब्राह्मण यदि राजाका कर्मचारी हो
ທັມມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດໃຫ້ປິນດະ (ກ້ອນເຂົ້າພິທີສົ່ງວິນຍານ) ແກ່ຜູ້ຮັບທີ່ບໍ່ຄວນ ບຸນກຸສົນຂອງຜູ້ນັ້ນຈະຫຼຸດຖອຍ ແລະບັນພະບຸລຸດກໍບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມພໍໃຈໂດຍແທ້. ຂໍ້ທັມມະຄື: ເຄື່ອງຖວາຍສຳລັບພິທີແກ່ເທວະ (ຍັດ) ແລະແກ່ບັນພະບຸລຸດ (ສຣາດທະ) ຕ້ອງໃຫ້ດ້ວຍປັນຍາແຍກແຍະ; ການໃຫ້ຜິດທີ່ຜິດຄົນ ທຳລາຍຄຸນຄ່າທາງຈິດວິນຍານຂອງຜູ້ໃຫ້ ແລະບໍ່ອາດໃຫ້ພິທີສຳເລັດຕາມຈຸດປະສົງໄດ້.
Verse 293
तस्य दोषान् प्रवक्ष्यामि तच्छुणुध्वं समाहिता: । अग्नि बोले--जो दुर्बुद्धि मनुष्य लात उठाकर उससे गौका
ທັມມະກ່າວວ່າ: «ບັດນີ້ ຂ້ອຍຈະກ່າວເຖິງໂທດ (ບາບແລະອະບຸນ) ທີ່ເກີດຈາກການກະທຳແບບນັ້ນ. ຈົ່ງຟັງດ້ວຍໃຈທີ່ຮວບຮວມ»។ ໃນບົດບາດນີ້ ລາວກຳລັງຈະລຽນລຳດັບຜົນຮ້າຍອັນໜັກ ທີ່ຄົນໂງ່ຜູ້ໜຶ່ງໂດຍຄວາມອວດອ້າງ ຍົກຕີນເຕະແລະໄປສຳຜັດນົວ, ພຣາຫມະນຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ຫຼືໄຟທີ່ກຳລັງລຸກໂຊນ—ການກະທຳທີ່ຖືກນັບເປັນການລະເມີດທັມມະຢ່າງຮ້າຍແຮງ.
Verse 423
प्रदक्षिणमभ्रिक्रम्य सर्वे प्राजजलय: स्थिता: । भीष्मजी कहते हैं--राजन्! तदनन्तर महान् सौभाग्यशाली विश्वविख्यात वसिष्ठ आदि सभी सप्तर्षियोंने कमलयोनि ब्रह्माजीकी प्रदक्षिणा की और सब-के-सब हाथ जोड़कर उनके सामने खड़े हो गये
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ! ຫຼັງຈາກນັ້ນ ບັນດາລະສີທັງຫມົດ—ວະສິດຖະ ແລະ ລະສີອື່ນໆ ໃນຈໍານວນເຈັດ (ສັບຕະຣິສີ) ຜູ້ມີຊື່ສຽງທົ່ວໂລກ ແລະ ມີສິຣິມົງຄຸນອັນຍິ່ງ—ໄດ້ເດີນວຽນຂວາ (ປະທັກສິນາ) ຮອບພຣະພຣົມາ ຜູ້ເກີດຈາກດອກບົວ ເພື່ອສະແດງຄວາມເຄົາລົບ. ແລ້ວພວກເຂົາທັງຫມົດປະນົມມື ຢືນຢູ່ຕໍ່ໜ້າພຣະອົງ ດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະ ຄວາມຈົ່ງຮັກຕໍ່ທຳແຫ່ງສາກົນ»។
Frequently Asked Questions
Umā asks how to interpret ethical and karmic responsibility when individuals are described as moving across social categories—especially whether contrary practice (pratiloma) can be reconciled with dharma and what actions cause decline or enable ascent.
The chapter’s central instruction is that ethical conduct (vṛtta/ācāra), disciplined restraint, and adherence to dharma are treated as determinative for spiritual and social recognition, while abandonment of duty and impure, harmful behaviors are framed as causes of degradation.
Yes: the discourse explicitly states that birth, rites, or learning alone are not sufficient causes; rather, vṛtta (lived conduct) is asserted as the decisive criterion by which “brāhmaṇa/dvija” status is evaluated in the world.