Adhyaya 119
Adhyāya 119: Vyāsa–Kīṭa-saṃvāda (Tapas-bala and karmic ascent across yoni)
Upa-parva: Dharma–Karma–Gati Upākhyāna (Didactic episode on karmic ascent across yoni)
Vyāsa addresses a being in a low birth (kīṭa), asserting that non-delusion in an animal/low yoni is itself linked to prior śubha-karma, while also emphasizing the unique efficacy of tapas-bala as a force capable of deliverance by mere encounter. He states awareness that the kīṭa’s present condition arose from self-made pāpa, yet proposes the possibility of attaining higher dharma if the being aligns with dharma. The discourse outlines that beings—devas and animals alike—experience the results of karma, and that human embodiment is distinguished by capacities of speech, intellect, and action, enabling worship and the recitation of meritorious narratives. The kīṭa subsequently follows a path of successive births across multiple species and social stations, repeatedly seeking the sage. Eventually, now a royal prince, he describes his elevated worldly condition and attributes it to Vyāsa’s favor, requesting further instruction. Vyāsa replies that while remembrance of the kīṭa-state has arisen, the earlier accumulated pāpa does not vanish; yet prior merit and reverence toward the sage contributed to the present rise. Vyāsa then projects a future ascent: from princely status to brāhmaṇya through a decisive duty-act (offering one’s life in battle for the protection of cows and brāhmaṇas), followed by heavenly enjoyment and a brahma-like state. The chapter closes with a schematic ladder of movement from lower yoni upward through śūdra, vaiśya, kṣatriya, and brāhmaṇa, with conduct praised as the differentiator and heaven as the meritorious outcome for the well-conducted brāhmaṇa.
Chapter Arc: युधिष्ठिर पितामह भीष्म से एक सनातन धर्म का तत्त्वतः निर्णय चाहता है—मद्य और मांस-भक्षण में दोष क्या है, और त्याग का विधान क्या है। → भीष्म मांस-भक्षण के पाप-चक्र को क्रमशः खोलते हैं—जो स्वयं पशु-वध कर खाता है, जो दूसरे के लिए वध कराता है, जो खरीदा हुआ या परोसा हुआ मांस खाता है—सब किसी न किसी रूप में हिंसा के भागी बनते हैं। युधिष्ठिर का आग्रह ‘निश्चयेन चिकीर्षामि’ इस उपदेश को केवल सुनने नहीं, जीवन में उतारने की तीव्रता देता है। → भीष्म मांस-त्याग के फल को अत्युच्च लोक-प्रतिष्ठा से जोड़ते हैं—प्राचीन राजर्षि (हर्यश्व, क्षुप, भरत आदि) मांस न खाने से ब्रह्मलोक में तेजस्वी होकर विराजते हैं; और जो इस ‘अमांस’ धर्म का आचरण करता या दूसरों को सुनाता है, वह अत्यन्त दुराचार होने पर भी नरक को नहीं जाता—यह वचन अध्याय का निर्णायक शिखर बनता है। → भीष्म ‘प्रवृत्ति’ और ‘निवृत्ति’—दोनों मार्गों के संदर्भ में ऋषि-निर्मित विधान बताकर उपदेश को पूर्ण करते हैं: मांस-परित्याग का नियम, उसका नैतिक आधार, और उसका फल स्पष्ट कर दिया जाता है।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल २१ श्लोक हैं) अपन बक। ] अति्शशाएड पञ्चदशाधिकशततमो< ध्याय: मद्य और मांसके भक्षणमें महान् दोष
ຢຸທິສຖິຣ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານໄດ້ປະກາດຫຼາຍເທື່ອວ່າ ອະຫິງສາ (ການບໍ່ເຮັດຮ້າຍ) ແມ່ນທຳອັນສູງສຸດ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຄວາມສົງໄສໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂ້ອຍ ກ່ຽວກັບທຳແຫ່ງການງົດເນື້ອ. ຂໍທ່ານບອກ: ຜູ້ກິນເນື້ອຈະໄດ້ຮັບໂທດຜິດອັນໃດ ແລະຜູ້ບໍ່ກິນເນື້ອຈະໄດ້ຮັບບຸນກຸສົນອັນໃດ?»
Verse 2
हत्वा भक्षयतो वापि परेणोपह्ृतस्य वा | हन्याद् वा यः परस्यार्थे क्रीत्वा वा भक्षयेन्नर:
ຢຸທິສຖິຣ ກ່າວວ່າ: «ໂທດອັນໃດຈະຕົກແກ່ຄົນຜູ້ຂ້າສັດແລ້ວກິນເນື້ອຂອງມັນ, ຫຼືກິນເນື້ອທີ່ຄົນອື່ນນຳມາໃຫ້; ຫຼືຜູ້ຂ້າສັດເພື່ອອາຫານຂອງຄົນອື່ນ; ຫຼືຜູ້ຊື້ເນື້ອແລ້ວກິນ?»
Verse 3
एतदिच्छामि तत्त्वेन कथ्यमानं त्वयानघ । निश्चयेन चिकीर्षामि धर्ममेतं सनातनम्
ຢຸທິສຖິຣ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ, ຂ້ອຍປາຖະໜາໃຫ້ທ່ານອະທິບາຍເລື່ອງນີ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງແທ້. ດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈໝັ້ນຄົງ ຂ້ອຍປາຖະໜາຈະປະພຶດຕາມທຳອັນນິລັນດອນນີ້, ໂອ ປູ່ຜູ້ບໍ່ດ່າງພ້ອຍ»
Verse 4
कथमायुरवाप्रोति कथं भवति सत्त्ववान् | कथमव्यंगतामेति लक्षण्यो जायते कथम्
ຢຸທິສຖິຣ ກ່າວວ່າ: «ມະນຸດຈະໄດ້ອາຍຸຍືນແນວໃດ? ຈະເປັນຜູ້ແຂງແຮງ ແລະມີພະລັງຊີວິດພາຍໃນແນວໃດ? ດ້ວຍວິທີໃດຈຶ່ງບັນລຸຄວາມຄົບຖ້ວນ ບໍ່ມີຄວາມບົກພ່ອງ ຫຼືຄວາມພິການ; ແລະຈະເກີດມາພ້ອມລັກສະນະມົງຄຸນແນວໃດ?»
Verse 5
भीष्म उवाच मांसस्याभक्षणाद् राजन् यो धर्म: कुरुनन्दन । तन्मे शूणु यथातत्त्वं यथास्य विधिरुत्तम:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໂອ ຄວາມຊື່ນຊົມແຫ່ງວົງກູຣຸ, ຈົ່ງຟັງຈາກຂ້ອຍຕາມຄວາມຈິງຢ່າງຄົບຖ້ວນ ທຳທີ່ເປັນການງົດເນື້ອ ແລະກົດລະບຽບອັນປະເສີດທີ່ຄວນປະພຶດຕາມ»
Verse 6
भीष्मजीने कहा--राजन्! कुरुनन्दन! मांस न खानेसे जो धर्म होता है, उसका मुझसे यथार्थ वर्णन सुनो तथा उस धर्मकी जो उत्तम विधि है, वह भी जान लो ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິຂອງວົງກຸຣຸ! ຈົ່ງຟັງຈາກເຮົາເຖິງຄຳອະທິບາຍອັນແທ້ຈິງຂອງທັມມະທີ່ເກີດຈາກການງົດກິນເນື້ອ, ແລະຈົ່ງຮູ້ວິທີປະພຶດທັມມະນັ້ນຢ່າງດີທີ່ສຸດ. ຜູ້ໃດປາດຖະໜາຄວາມງາມ, ກາຍບໍ່ພິການ, ອາຍຸຍືນ, ປັນຍາ, ຄວາມໝັ້ນຄົງໃນໃຈ, ກຳລັງ, ແລະຄວາມຈື່ຈຳແຂງແຮງ ຄວນລະທິ້ງການເບຍບຽນ; ມະຫາອາດຕະມາທັງຫຼາຍຍ່ອມຫຼີກລ້ຽງການທຳຮ້າຍສັດມີຊີວິດ».
Verse 7
जो सुन्दर रूप, पूर्णांगता, पूर्ण आयु, उत्तम बुद्धि, सत्त्व, बल और स्मरणशक्ति प्राप्त करना चाहते थे, उन महात्मा पुरुषोंने हिंसाका सर्वथा त्याग कर दिया था ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ບັນດາມະຫາອາດຕະມາຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມງາມ, ກາຍສົມບູນ, ອາຍຸຄົບຖ້ວນ, ປັນຍາດີ, ຄວາມບໍລິສຸດໃນໃຈ, ກຳລັງ, ແລະຄວາມຈື່ຈຳອັນແຮງກ້າ ໄດ້ລະທິ້ງການເບຍບຽນໂດຍສິ້ນເຊີງ. ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິຂອງວົງກຸຣຸ, ໃນເລື່ອງນີ້ ບັນດາຣິສີໄດ້ສົນທະນາຖົມຖຽງຫຼາຍຄັ້ງ; ບັດນີ້ ຢຸທິສຖິຣະ, ຈົ່ງຟັງຂໍ້ສະຫຼຸບທີ່ພວກເຂົາທັງປວງໄດ້ຕົກລົງຮ່ວມກັນໃນທ້າຍສຸດ».
Verse 8
यो यजेताश्वमेधेन मासि मासि यतव्रतः । वर्जयेन्मधु मांसं च सममेतद् युधिष्ठिर
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ຖ້າຊາຍຜູ້ໜຶ່ງຍຶດໝັ້ນໃນວິນັຍແຫ່ງວຣະຕະ ແລ້ວປະກອບພິທີອັດສະວະເມດະໃນທຸກໆເດືອນ, ແລະອີກຄົນໜຶ່ງພຽງແຕ່ງົດເຫຼົ້າແລະເນື້ອ—ທັງສອງຍ່ອມໄດ້ຜົນບຸນເທົ່າກັນ. ບຸນແຫ່ງການຂົ່ມໃຈແລະຄວາມບໍລິສຸດໃນຄວາມປະພຶດ ອາດເທົ່າທຽມບຸນແຫ່ງພິທີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ».
Verse 9
सप्तर्षयो वालखिल्यास्तथैव च मरीचिपा: । अमांसभक्षणं राजन् प्रशंसन्ति मनीषिण:,राजन! सप्तर्षि, वालखिल्य तथा सूर्यकी किरणोंका पान करनेवाले अन्यान्य मनीषी महर्षि मांस न खानेकी ही प्रशंसा करते हैं
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ສັບຕະຣິສີທັງເຈັດ, ພວກວາລະຄິລະຍະ, ແລະບັນດາມະຫາຣິສີຜູ້ຮອບຮູ້ອື່ນໆ—ຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍລຳແສງຕາເວັນ—ລ້ວນສັນລະເສີນວິນັຍແຫ່ງການບໍ່ກິນເນື້ອ».
Verse 10
न भक्षयति यो मांसं न च हन्यान्न घातयेत् । तम्मित्रं सर्वभूतानां मनु: स्वायम्भुवोडब्रवीत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍ່ກິນເນື້ອ, ບໍ່ຂ້າ, ແລະບໍ່ໃຫ້ຜູ້ອື່ນຂ້າ, ຜູ້ນັ້ນແມ່ນມິດຂອງສັດມີຊີວິດທັງປວງ—ດັ່ງທີ່ ມະນຸ ສະວາຍັມພູວະ ໄດ້ປະກາດໄວ້».
Verse 11
अधृष्य: सर्वभूतानां विश्वास्य: सर्वजन्तुषु । साधूनां सम्मतो नित्यं भवेन्मांसं विवर्जयन्
ຜູ້ໃດລະເວັ້ນການກິນເນື້ອ ຜູ້ນັ້ນຍາກທີ່ຈະຖືກທໍາຮ້າຍໃນບັນດາສັດທັງປວງ; ກາຍເປັນຜູ້ທີ່ສັດທັງຫມົດໄວ້ໃຈ ແລະຖືກບັນດາຄົນດີຍົກຍ້ອງນັບຖືເປັນນິດ।
Verse 12
स्वमांसं परमांसेन यो वर्धयितुमिच्छति । नारद: प्राह धर्मात्मा नियतं सोडवसीदति,धर्मात्मा नारदजी कहते हैं--जो दूसरेके मांससे अपना मांस बढ़ाना चाहता है, वह निश्चय ही दुःख उठाता है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ພຣະິສີນາຣະດະ ຜູ້ມີທຳ ໄດ້ປະກາດໄວ້ວ່າ ຜູ້ໃດປາດຖະໜາຈະບໍາລຸງແລະເພີ່ມພູນເນື້ອກາຍຂອງຕົນ ໂດຍເນື້ອຂອງຜູ້ອື່ນ ຜູ້ນັ້ນຈະປະສົບຄວາມພິນາດ ແລະທຸກຂ໌ແນ່ນອນ”।
Verse 13
ददाति यजते चापि तपस्वी च भवत्यपि । मधुमांसनिवृत्त्येति प्राह चैवं बृहस्पति:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ພຣະບຣິຫັດສະປະຕິໄດ້ກ່າວໄວ້ວ່າ ຜູ້ໃດລະເວັ້ນນ້ຳເມົາແລະເນື້ອ ຜູ້ນັ້ນຖືກນັບເປັນຜູ້ໃຫ້ທານ ຜູ້ປະກອບຍັດຍະ ແລະຜູ້ປະພຶດຕະປະ; ການງົດເຫຼົ້າແລະເນື້ອ ນໍາມາຊຶ່ງບຸນຜົນເທົ່າກັບທານ ຍັດຍະ ແລະຕະປະ”।
Verse 14
मासि मास्यश्वमेधेन यो यजेत शतं समा: । न खादति च यो मांसं सममेतन्मतं मम,जो सौ वर्षोतक प्रतिमास अश्वमेध यज्ञ करता है और जो कभी मांस नहीं खाता है-- इन दोनोंका समान फल माना गया है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຂ້າ ບຸນຜົນຂອງສອງຢ່າງນີ້ເທົ່າກັນ: (1) ຜູ້ທີ່ປະກອບພິທີອັດສະວະເມດະ (Aśvamedha) ທຸກເດືອນ ຕະຫຼອດຮ້ອຍປີ, ແລະ (2) ຜູ້ທີ່ບໍ່ເຄີຍກິນເນື້ອເລີຍ.”
Verse 15
सदा यजति सत्रेण सदा दान प्रयच्छति । सदा तपस्वी भवति मधुमांसविवर्जनात्,मद्य और मांसका परित्याग करनेसे मनुष्य सदा यज्ञ करनेवाला, सदा दान देनेवाला और सदा तप करनेवाला होता है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: “ດ້ວຍການລະເວັ້ນນ້ຳເມົາແລະເນື້ອ ມະນຸດຄົນໜຶ່ງກໍເຫມືອນກັບກໍາລັງປະກອບຍັດຍະຢູ່ເສມອ, ໃຫ້ທານຢູ່ເສມອ, ແລະປະພຶດຕະປະຢູ່ເສມອ.”
Verse 16
सर्वे वेदा न तत् कुर्यु: सर्वे यज्ञाश्न भारत | यो भक्षयित्वा मांसानि पश्चादपि निवर्तते
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ, ແມ່ນແຕ່ ວິດາທັງປວງ ແລະ ພິທີບູຊາທັງປວງ ກໍບໍ່ອາດມອບບຸນກຸສົນເທົ່າກັນໄດ້ ກັບຜູ້ທີ່ເຄີຍກິນເນື້ອສັດແລ້ວ ແຕ່ພາຍຫຼັງກັບໃຈ ແລະ ລະເວັ້ນຢ່າງສິ້ນເຊີງ.
Verse 17
दुष्करं च रसज्ञाने मांसस्य परिवर्जनम् | चर्तु व्रतमिदं श्रेष्ठ सर्वप्राण्यभयप्रदम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ສໍາລັບຜູ້ທີ່ຮູ້ແລະລິ້ມລອງລົດຊາດຂອງເນື້ອສັດແລ້ວ ການລະເວັ້ນເນື້ອສັດນັ້ນຊ່າງຍາກແທ້. ແຕ່ວ່າ ວຣະຕະສີ່ປະການນີ້ແມ່ນສູງສຸດ ເພາະມັນມອບຄວາມບໍ່ຢ້ານກົວໃຫ້ແກ່ສັດມີຊີວິດທັງປວງ.
Verse 18
सर्वभूतेषु यो विद्वान् ददात्यभयदक्षिणाम् । दाता भवति लोके स प्राणानां नात्र संशय:,जो विद्वान सब जीवोंको अभयदान कर देता है, वह इस संसारमें निःसंदेह प्राणदाता माना जाता है
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ຮູ້ທີ່ມອບ “ທານແຫ່ງຄວາມບໍ່ຢ້ານກົວ” ໃຫ້ແກ່ສັດທັງປວງ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໃຫ້ຊີວິດໃນໂລກນີ້—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສເລີຍ.
Verse 19
एवं वै परम धर्म प्रशंसन्ति मनीषिण: । प्राणा यथा55त्मनो5भीष्टा भूतानामपि वै तथा
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ບັນດານັກປັນຍາຈຶ່ງສັນລະເສີນ ທຳມະອັນສູງສຸດ ຄື ອະຫິງສາ (ບໍ່ເບຍບຽນ). ເພາະດັ່ງທີ່ຊີວິດຂອງຕົນເປັນທີ່ຮັກຂອງຕົນ, ຊີວິດກໍເປັນທີ່ຮັກຂອງສັດທັງປວງເຊັ່ນກັນ.
Verse 20
आत्मौपम्येन मन्तव्यं बुद्धिमद्धिः कृतात्मभि: । मृत्युतो भयमस्तीति विदुषां भूतिमिच्छताम्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ມີປັນຍາ ແລະ ຜູ້ຝຶກຝົນຕົນ ຄວນພິຈາລະນາໂດຍເອົາຕົນເປັນມາດຕະຖານ—ເຫັນສັດທັງປວງເປັນເຫມືອນຕົນ. ແມ່ນແຕ່ນັກຮູ້ຜູ້ປາຖະໜາຄວາມຜາສຸກຂອງຕົນ ຍັງມີຄວາມຢ້ານຕາຍ; ດັ່ງນັ້ນ ສັດທີ່ບໍ່ຜິດ ແຂງແຮງ ແລະ ປາຖະໜາຈະມີຊີວິດ ຈະບໍ່ຢ້ານໄດ້ແນວໃດ ເມື່ອຖືກຄົນບາບຜູ້ຫາກິນດ້ວຍເນື້ອ ບັງຄັບຂ້າຢ່າງຮຸນແຮງ?
Verse 21
कि पुनर्हन्यमानानां तरसा जीवितार्थिनाम् | अरोगाणामपापानां पापैर्मासोपजीविभि:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມຢ້ານກົວຈະບໍ່ເກີດຂຶ້ນຫນັກກວ່ານີ້ອີກຫລື—ສໍາລັບສັດທີ່ຖືກຂ້າດ້ວຍກໍາລັງ, ຜູ້ປາຖະໜາຈະມີຊີວິດ, ມີສຸຂະພາບດີ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມຜິດ—ເມື່ອພວກມັນຖືກຄົນບາບຜູ້ຫາກິນດ້ວຍເນື້ອ ຂົ່ມເຫັງແລະຂ້າ? ເພາະສະນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາ ແລະ ຜູ້ມີຄຸນທໍາ ຄວນເຫັນສັດທັງປວງເທົ່າກັນດັ່ງຕົນ ແລະ ກະທໍາເພື່ອປະໂຫຍດສຸກຂອງພວກມັນ».
Verse 22
तस्माद् विद्धि महाराज मांसस्य परिवर्जनम् | धर्मस्यायतन श्रेष्ठ स्वर्गस्य च सुखस्य च,इसलिये महाराज! तुम्हें यह विदित होना चाहिये कि मांसका परित्याग ही धर्म, स्वर्ग और सुखका सर्वोत्तम आधार है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ມະຫາກະສັດ, ຈົ່ງຮູ້ໄວ້ໃຫ້ແນ່ນອນ: ການງົດເນື້ອແມ່ນຖານຮາກອັນປະເສີດທີ່ສຸດຂອງທໍາ ແລະ ເປັນຖານຮາກຂອງສະຫວັນ ແລະ ຄວາມສຸກດ້ວຍ».
Verse 23
अहिंसा परमो धर्मस्तथाहिंसा परं तप: । अहिंसा परम सत्यं यतो धर्म: प्रवर्तते,अहिंसा परम धर्म है, अहिंसा परम तप है और अहिंसा परम सत्य है; क्योंकि उसीसे धर्मकी प्रवृत्ति होती है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ອະຫິງສາ (ບໍ່ເຮັດຮ້າຍ) ແມ່ນທໍາອັນສູງສຸດ; ອະຫິງສາ ກໍແມ່ນຕະປະ (ການຝຶກຝົນອົດທົນ) ອັນສູງສຸດ. ອະຫິງສາ ແມ່ນສັດຈະອັນສູງສຸດ, ເພາະຈາກອະຫິງສານີ້ແຫຼະ ທໍາຈຶ່ງເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ເຈີຣິນງອກງາມ».
Verse 24
न हि मांसं तृणात् काष्ठादुपलाद् वापि जायते । हत्वा जन्तुं ततो मांसं तस्माद् दोषस्तु भक्षणे
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເນື້ອບໍ່ໄດ້ເກີດຈາກຫຍ້າ, ບໍ່ໄດ້ເກີດຈາກໄມ້, ແມ່ນແຕ່ຈາກຫີນກໍບໍ່ເກີດ. ມັນໄດ້ມາກໍແຕ່ຫຼັງຈາກຂ້າສັດມີຊີວິດ; ດັ່ງນັ້ນ ການກິນມັນຈຶ່ງມີຄວາມຜິດທາງຄຸນທໍາ».
Verse 25
स्वाहास्वधामृतभुजो देवा: सत्यार्जवप्रिया: । क्रव्यादान् राक्षसान् विद्धि जिह्मानृतपरायणान्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດປະກອບພິທີຖວາຍດ້ວຍຄໍາວ່າ svāhā (ແດ່ເທວະ) ແລະ svadhā (ແດ່ບັນພະບຸລຸດ), ກິນສ່ວນທີ່ເຫຼືອຈາກຍັດຍະດັ່ງນ້ໍາອະມຣິຕ, ແລະ ຮັກສັດຈະກັບຄວາມຊື່ຕົງ—ຜູ້ນັ້ນຄວນເຂົ້າໃຈວ່າເປັນ ‘ເທວະ’ ຕາມການປະພຶດ. ແຕ່ຜູ້ໃດດໍາລົງຊີວິດດ້ວຍການກິນເນື້ອ, ມຸ່ງໄປຫາຄວາມຄົດຄ້ຽວ ແລະ ຄໍາຕົວະ—ຈົ່ງຮູ້ວ່າເປັນ ‘ຣາກສະສ’ ໂດຍສັນດານ».
Verse 26
कान्तारेष्वथ घोरेषु दुर्गेषु गहनेषु च । रात्रावहनि संध्यासु चत्वरेषु सभासु च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ຜູ້ໃດບໍ່ກິນເນື້ອ ຍ່ອມບໍ່ຮັບຄວາມຢ້ານກົວຈາກຜູ້ອື່ນ ແມ່ນແຕ່ຢູ່ໃນບ່ອນອັນອັນຕະລາຍ—ປ່າດົງອັນນ່າຢ້ານ, ປ້ອມປາການທີ່ຜ່ານຍາກ, ແລະປ່າທຶບ; ທັງກາງຄືນທັງກາງວັນ, ໃນເວລາສົມຄວນທັງສອງ, ທີ່ສີ່ແຍກ ແລະໃນສະພາສາທາລະນະ. ແມ່ນແຕ່ຖ້າມີຜູ້ຍົກອາວຸດຂຶ້ນຕໍ່ຕ້ານ ຫຼືອັນຕະລາຍຈາກສັດດຸຮ້າຍແລະງູມາປະຈັນໜ້າ ກໍຍັງບໍ່ຢ້ານຜູ້ອື່ນ.»
Verse 27
उद्यतेषु च शस्त्रेषु मृग॒व्यालभयेषु च । अमांसभक्षणे राजन् भयमन्यैर्न गच्छति
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ແມ່ນແຕ່ເມື່ອອາວຸດຖືກຍົກຂຶ້ນ ແລະໃນທ່າມກາງຄວາມຢ້ານກົວຈາກກວາງ, ສັດປ່າດຸຮ້າຍ ແລະອັນຕະລາຍອື່ນໆ, ຜູ້ບໍ່ກິນເນື້ອ ບໍ່ຕົກເປັນເຫດໃຫ້ຜູ້ອື່ນເກີດຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ຕົນ.»
Verse 28
शरण्य: सर्वभूतानां विश्वास्य: सर्वजन्तुषु । अनुद्वेगकरो लोके न चाप्युद्धिजते सदा
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ນັ້ນເປັນທີ່ພຶ່ງພາແກ່ສັດທັງປວງ ແລະເປັນຜູ້ທີ່ສັດທຸກຊະນິດໄວ້ໃຈ. ໃນໂລກນີ້ ລາວບໍ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຫວັ່ນໄຫວວຸ່ນວາຍ ແລະຕົນເອງກໍບໍ່ຖືກໃຜເຮັດໃຫ້ຫວັ່ນໄຫວເສຍສະຫງົບເລີຍ.»
Verse 29
यदि चेत् खादको न स्यान्न तदा घातको भवेत् | घातक: खादकार्थाय तद् घातयति वै नरः
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຖ້າບໍ່ມີຜູ້ກິນເນື້ອ ກໍຈະບໍ່ມີຜູ້ຂ້າ. ເພາະຜູ້ຂ້າຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສັດທັງຫຼາຍຖືກຂ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ກິນເນື້ອນັ້ນແທ້.»
Verse 30
अभक्ष्यमेतदिति वै इति हिंसा निवर्तते । खादकार्थमतो हिंसा मृगादीनां प्रवर्तते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຜູ້ຄົນຮູ້ແນ່ຊັດວ່າ ‘ນີ້ບໍ່ຄວນກິນ’ ຄວາມຮຸນແຮງກໍຢຸດລົງ. ເພາະການຂ້າກວາງ ແລະສັດອື່ນໆ ເກີດຂຶ້ນເພື່ອຜູ້ກິນເນື້ອເທົ່ານັ້ນ. ຖ້າເນື້ອຖືກເຫັນວ່າເປັນອາຫານທີ່ບໍ່ຄວນກິນ ແລະຖືກລະທິ້ງ ການຂ້າສັດກໍຈະຢຸດໄປໂດຍທຳມະຊາດ.»
Verse 31
यस्माद् ग्रसति चैवायुरहिसकानां महाद्युते । तस्माद् विवर्जयेन्मांसं य इच्छेद् भूतिमात्मन:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ມີສະຫງ່າລາສີຍິ່ງໃຫຍ່! ອາຍຸຂອງຜູ້ກໍ່ຄວາມຮຸນແຮງ ຖືກບາບຂອງຕົນເອງກິນກອບໄປ. ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ໃດປາຖະໜາຄວາມຜາສຸກ ແລະ ຄວາມເຈຣິນທີ່ແທ້ຈິງ ຄວນລະເວັ້ນການກິນເນື້ອສັດໂດຍສິ້ນເຊີງ».
Verse 32
त्रातारं नाधिगच्छन्ति रौद्रा: प्राणिविहिंसका: । उद्वेजनीया भूतानां यथा व्यालमृगास्तथा
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຄົນດຸຮ້າຍຜູ້ທຳຮ້າຍສັດມີຊີວິດ ບໍ່ພົບຜູ້ຄຸ້ມຄອງ. ເຫມືອນສັດປ່າທີ່ເຮັດໃຫ້ສັດອື່ນຫວາດກົວ ສັນໃດ, ຜູ້ທຳລາຍຊີວິດກໍຈະເປັນເຫດໃຫ້ສັດທັງປວງຫວາດຫວັນ (ໃນປະໂລກ) ແລະ ຕົນເອງກໍບໍ່ມີທີ່ພຶ່ງ ຫຼື ຜູ້ປົກປ້ອງ».
Verse 33
लोभाद् वा बुद्धिमोहाद् वा बलवीर्यार्थमेव च । संसर्गादथ पापानामधर्मरुचिता नृणाम्,लोभसे, बुद्धिके मोहसे, बल-वीर्यकी प्राप्तिके लिये अथवा पापियोंके संसर्गमें आनेसे मनुष्योंकी अधर्ममें रुचि हो जाती है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກຄວາມໂລບ ຫຼື ຄວາມຫຼົງໃນປັນຍາ ຫຼື ເພື່ອຫາພະລັງແລະຄວາມກ້າຫານ—ແລະຍັງເນື່ອງຈາກການຄົບຄ້າກັບຄົນຊົ່ວ—ມະນຸດຈຶ່ງເກີດຄວາມພໍໃຈໃນອະທັມ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວາມອ່ອນແອພາຍໃນ ແລະ ມິດຊົ່ວ ຮ່ວມກັນບິດໃຈໃຫ້ໄປສູ່ການປະພຶດທີ່ບໍ່ຊອບທຳ».
Verse 34
स्वमांसं परमांसेन यो वर्धयितुमिच्छति । उद्विग्नवासो वसति यत्र यत्राभिजायते,जो दूसरोंके मांससे अपना मांस बढ़ाना चाहता है, वह जहाँ कहीं भी जन्म लेता है, चैनसे नहीं रहने पाता है
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດປາຖະໜາເພີ່ມເນື້ອຂອງຕົນດ້ວຍເນື້ອຂອງຜູ້ອື່ນ—ດຳລົງຊີວິດໂດຍເຮັດຮ້າຍຜູ້ອື່ນເພື່ອປະໂຫຍດຕົນ—ບໍ່ວ່າຈະເກີດຢູ່ໃສ ກໍຢູ່ດ້ວຍຄວາມກະວົນກະວາຍ ແລະ ບໍ່ອາດຢູ່ຢ່າງສະຫງົບໄດ້».
Verse 35
धन्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्य स्वस्त्ययनं महत् | मांसस्याभक्षणं प्राहुर्नियता: परमर्षय:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ມະຫາລິສີຜູ້ມີວິໄນໝັ້ນຄົງ ໄດ້ປະກາດວ່າ ການລະເວັ້ນການກິນເນື້ອສັດແມ່ນມົງຄຸນແທ້—ນຳມາຊຶ່ງພອນ, ຊື່ສຽງ, ອາຍຸຍືນ, ແລະ ບຸນກຸສົນນຳໄປສູ່ສະຫວັນ; ແທ້ຈິງແລ້ວ ມັນເປັນວິທີອັນຍິ່ງໃຫຍ່ເພື່ອຄວາມຜາສຸກ».
Verse 36
इदं तु खलु कौन्तेय श्रुतमासीत् पुरा मया । मार्कण्डेयस्य वदतो ये दोषा मांसभक्षणे,कुन्तीनन्दन! मांसभक्षणमें जो दोष हैं, उन्हें बतलाते हुए मार्कण्डेयजीके मुखसे मैंने पूर्वकालमें ऐसा सुन रखा है--
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກຂອງກຸນຕີ (ເກົານເຕຍ), ເລື່ອງນີ້ຂ້ອຍໄດ້ຍິນມາແຕ່ດົນນານ; ເມື່ອພຣະລິສີ ມາຣະກັນເດຍ ກໍາລັງອະທິບາຍໂທດໃນການກິນເນື້ອ»។
Verse 37
यो हि खादति मांसानि प्राणिनां जीवितैषिणाम् । हतानां वा मृतानां वा यथा हन्ता तथैव सः:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດກິນເນື້ອຂອງສັດທີ່ປາດຖະໜາຈະມີຊີວິດ—ຈະເປັນຫຼັງຈາກຂ້າມັນ ຫຼືຫຼັງຈາກມັນຕາຍເອງ—ຜູ້ນັ້ນກໍເປັນຄົນຂ້າເຊັ່ນດຽວກັນ»។
Verse 38
धनेन क्रयिको हन्ति खादकश्नोपभोगत: । घातको वधबन्धाभ्यामित्येष त्रिविधो वध:
ພີສະມະອະທິບາຍວ່າ: «ຜູ້ຊື້ຂ້າດ້ວຍເງິນ; ຜູ້ກິນຂ້າດ້ວຍການບໍລິໂພກ; ຜູ້ຂ້າຂ້າດ້ວຍການຟັນຂ້າ ຫຼືດ້ວຍການມັດຈັບນໍາໄປສູ່ຄວາມຕາຍ. ນີ້ແມ່ນການຂ້າສາມປະເພດ»។
Verse 39
खरीदनेवाला धनके द्वारा, खानेवाला उपभोगके द्वारा और घातक वध एवं बन्धनके द्वारा पशुओंकी हिंसा करता है। इस प्रकार यह तीन तरहसे प्राणियोंका वध होता है ।।
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຊື້ກໍເຮັດຮ້າຍສັດດ້ວຍເງິນ; ຜູ້ກິນກໍເຮັດຮ້າຍດ້ວຍການບໍລິໂພກ; ຜູ້ຂ້າກໍເຮັດຮ້າຍດ້ວຍການຂ້າ ແລະການມັດຈັບ. ດັ່ງນັ້ນ ການຂ້າສັດມີສາມທາງ. ແມ່ນແຕ່ຜູ້ບໍ່ກິນເນື້ອ ແຕ່ກັບອະນຸໂມທະນາຜູ້ກິນ ກໍຖືກເປື້ອນໂທດດ້ວຍຄວາມຜິດໃນໃຈ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຜູ້ໃດອະນຸໂມທະນາຜູ້ຂ້າ ຜູ້ນັ້ນກໍຕິດໂທດແຫ່ງຄວາມຮຸນແຮງ»។
Verse 40
अधृष्य: सर्वभूतानामायुष्मान् नीरुज: सदा । भवत्यभक्षयन् मांसं दयावान् प्राणिनामिह
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດບໍ່ກິນເນື້ອ ແລະມີເມດຕາກະລຸນາຕໍ່ສັດທັງປວງໃນໂລກນີ້, ຜູ້ນັ້ນຈະເປັນຜູ້ທີ່ບໍ່ຖືກລະເມີດ ແລະບໍ່ຖືກສັດໃດດູໝິ່ນ; ທັງຍັງມີອາຍຸຍືນ ແລະປອດໂລກເສຍເຈັບຢູ່ເສມອ»។
Verse 41
हिरण्यदानैगोंदानैर्भूमिदानैश्न सर्वश: । मांसस्याभक्षणे धर्मो विशिष्ट इति न: श्रुति:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍການໃຫ້ທານເງິນຄຳ, ໃຫ້ທານງົວ, ແລະໃຫ້ທານທີ່ດິນ—ດ້ວຍທານທັງປວງນີ້ ຍ່ອມໄດ້ບຸນແນ່ນອນ; ແຕ່ພວກເຮົາໄດ້ຍິນຕາມຄຳສອນອັນສັກສິດວ່າ ທຳມະແຫ່ງການງົດກິນເນື້ອ ຍິ່ງປະເສີດກວ່າທານເຫຼົ່ານັ້ນ».
Verse 42
खादकस्य कृते जन्तून् यो हन्यात् पुरुषाधम: । महादोषतरस्तत्र घातको न तु खादक:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດຂ້າສັດມີຊີວິດເພື່ອໃຫ້ຄົນອື່ນໄດ້ກິນ ຜູ້ນັ້ນແມ່ນຄົນຕ່ຳຊ້າທີ່ສຸດໃນມະນຸດ. ໃນເລື່ອງນີ້ ຜູ້ຂ້າຮັບຜິດບາບໜັກກວ່າຫຼາຍ; ຜູ້ກິນເນື້ອບໍ່ໄດ້ຮັບບາບເທົ່າກັນ».
Verse 43
इज्यायज्ञश्रुतिकृतैर्यो मार्गरबुधो5धम: । हन्याज्जन्तून् मांसगृध्नु: स वै नरकभाड्नर:,“जो मांसलोभी मूर्ख एवं अधम मनुष्य यज्ञ-याग आदि वैदिक मार्गोंके नामपर प्राणियोंकी हिंसा करता है, वह नरकगामी होता है
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຊາຍຜູ້ໂງ່ແລະຕ່ຳຊ້າ ຜູ້ຫິວໂຫຍເນື້ອ ທີ່ຂ້າສັດມີຊີວິດໂດຍອ້າງວ່າເປັນພິທີວິເທດ—ອ້າງການບູຊາ, ການບວງສວງ, ແລະອຳນາດແຫ່ງຄຳພີເປັນ ‘ເສັ້ນທາງ’—ແທ້ຈິງແລ້ວເປັນຄົນຕ່ຳຊ້າແລະຫຼົງຜິດ. ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ມີສ່ວນໃນນະລົກ ເພາະໄດ້ນຳການປະພຶດອັນສັກສິດໄປເປັນຜ້າຄຸມໃຫ້ຄວາມຮຸນແຮງແລະຕັນຫາ».
Verse 44
भक्षयित्वापि यो मांसं पश्चादपि निवर्तते । तस्यापि सुमहान् धर्मो यः पापाद् विनिवर्तते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ຜູ້ໃດເຄີຍກິນເນື້ອ ແຕ່ພາຍຫຼັງຫັນຫນີຈາກມັນ ແລະລະເວັ້ນໄດ້ ຜູ້ນັ້ນກໍຍັງໄດ້ບຸນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ—ເພາະໄດ້ຖອນຕົນອອກຈາກບາບ».
Verse 45
आहर्ता चानुमन्ता च विशस्ता क्रयविक्रयी । संस्कर्ता चोपभोक्ता च खादका: सर्व एव ते
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ນຳສັດມາເພື່ອຂ້າ, ຜູ້ໃຫ້ຄຳຍິນຍອມ, ຜູ້ລົງມືຂ້າ, ຜູ້ຊື້ແລະຜູ້ຂາຍ; ຕະຫຼອດຈົນເຖິງຜູ້ປຸງແຕ່ງແລະຜູ້ບໍລິໂພກ—ທຸກຄົນເຫຼົ່ານີ້ຄວນຖືກນັບວ່າເປັນ ‘ຜູ້ກິນ’ (ຜູ້ມີສ່ວນຮ່ວມໃນການກະທຳ). ໃນແງ່ຈິດທຳ ແຕ່ລະຄົນລ້ວນແບ່ງຮັບອະກຸສົນທີ່ເກີດຈາກການເອົາຊີວິດມາເປັນອາຫານ».
Verse 46
इदमन्यत्तु वक्ष्यामि प्रमाणं विधिनिर्मितम् । पुराणमृषिभिर्जुष्टं वेदेषु परिनिष्ठितम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ບັດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະກ່າວຫຼັກຖານອັນມີອໍານາດອີກປະການໜຶ່ງໃນເລື່ອງນີ້—ເປັນຄໍາສອນໂບຮານ ທີ່ພຣະຜູ້ສ້າງ (ພຣະພຣະຫມາ) ວາງໄວ້ຕາມລະບຽບອັນຖືກຕ້ອງ, ເປັນທີ່ຮັກແລະຖືກທຳນຸບຳລຸງໂດຍພວກລະສີ, ແລະຝັງຮາກແນ່ນອນໃນພຣະເວດ».
Verse 47
प्रवृत्तिलक्षणो धर्म: प्रजार्थिभिरुदाह्ृत: । यथोक्तं राजशार्दूल न तु तन्मोक्षकाड्क्षिणाम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ທຳມະທີ່ມີລັກສະນະແຫ່ງການເຂົ້າຮ່ວມໂລກ (ປະວັດຕິ) ນັ້ນ ຖືກສອນໂດຍຜູ້ປາຖະໜາລູກຫຼານ ແລະການສືບຕໍ່ສັງຄົມ. ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ໂອ ພະຣາຊາດຸດດັ່ງເສືອ; ແຕ່ເສັ້ນທາງນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນອຸດົມຄະຕິທີ່ຜູ້ປາຖະໜາມົກສະຈະເລືອກ ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ».
Verse 48
य इच्छेत् पुरुषो5त्यन्तमात्मानं निरुपद्रवम् | स वर्जयेत मांसानि प्राणिनामिह सर्वश:,जो मनुष्य अपने आपको अत्यन्त उपद्रवरहित बनाये रखना चाहता हो, वह इस जगतमें प्राणियोंके मांसका सर्वथा परित्याग कर दे
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດປາຖະໜາໃຫ້ຕົນເອງຢູ່ໃນສະພາບສະຫງົບປອດໄພ ແລະບໍ່ຖືກລົບກວນຢ່າງສິ້ນເຊີງ ຜູ້ນັ້ນຄວນລະທິ້ງເນື້ອຂອງສັດມີຊີວິດທັງປວງໃນໂລກນີ້ໂດຍສິ້ນເຊີງ».
Verse 49
श्रूयते हि पुरा कल्पे नृणां ब्रीहिमय: पशु: । येनायजन्त यज्वान: पुण्यलोकपरायणा:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໄດ້ຍິນກັນມາວ່າ ໃນຍຸກໂບຮານ ສໍາລັບມະນຸດ ‘ສັດບູຊາ’ ໃນພິທີຍັດນະ ແມ່ນສິ່ງທີ່ປັ້ນຈາກເຂົ້າ. ດ້ວຍເຄື່ອງບູຊານັ້ນແຕ່ຢ່າງດຽວ ພວກຜູ້ປະກອບຍັດນະຜູ້ມຸ່ງຫາໂລກແຫ່ງບຸນ ໄດ້ປະກອບພິທີຂອງຕົນ».
Verse 50
ऋषिभि: संशयं पृष्टो वसुश्नेदिपति: पुरा । अभक्ष्यमपि मांसं य: प्राह भक्ष्यमिति प्रभो
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະອົງ! ໃນການເກົ່າກ່ອນ ພວກລະສີໄດ້ຖາມພຣະຣາຊາວະສຸ ແຫ່ງເຈດີ ເພື່ອແກ້ຄວາມສົງໄສ. ໃນເວລານັ້ນ ວະສຸກ່າວວ່າ ແມ່ນແຕ່ເນື້ອສັດ—ຊຶ່ງໂດຍສະພາບແທ້ແລ້ວບໍ່ຄວນກິນເລີຍ—ກໍກິນໄດ້».
Verse 51
आकाशाददवरनिं प्राप्तस्ततः स पृथिवीपति: । एतदेव पुनश्नोक्त्वा विवेश धरणीतलम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ກະສັດຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງປະຖະພີນັ້ນ ຕົກຈາກຟ້າລົງມາຮອດພື້ນດິນ. ແລ້ວເມື່ອກ່າວຄຳຕັດສິນເກົ່ານັ້ນຊ້ຳອີກ ກໍຈົມລົງໃນແຜ່ນດິນ».
Verse 52
इदं तु शृणु राजेन्द्र कीर्त्यमानं मयानघ । अभक्षणे सर्वसुखं मांसस्य मनुजाधिप,निष्पाप राजेन्द्र! मनुजेश्वर! मेरी कही हुई यह बात भी सुनो--मांस-भक्षण न करनेसे सब प्रकारका सुख मिलता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ ຈົ່ງຟັງຄຳທີ່ຂ້າຈະກ່າວ. ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ ການງົດກິນເນື້ອສັດ ນຳມາຊຶ່ງຄວາມສຸກທຸກປະການ».
Verse 53
यस्तु वर्षशतं पूर्ण तपस्तप्येत् सुदारुणम् । यश्चैव वर्जयेन्मांसं सममेतन्मतं मम,जो मनुष्य सौ वर्षोतक कठोर तपस्या करता है तथा जो केवल मांसका परित्याग कर देता है--ये दोनों मेरी दृष्टिमें एक समान हैं
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຂ້າ ສອງຢ່າງນີ້ເທົ່າກັນ: ຜູ້ໜຶ່ງບຳເນັດຕະປະສະຢ່າງຮຸນແຮງໃຫ້ຄົບຮ້ອຍປີ ແລະຜູ້ໜຶ່ງທີ່ພຽງແຕ່ງົດກິນເນື້ອສັດ».
Verse 54
कौमुदे तु विशेषेण शुक्लपक्षे नराधिप । वर्जयेन्मधुमांसानि धर्मों ह्वात्र विधीयते,नरेश्वर! विशेषतः शरदऋतु, शुक्लपक्षमें मद्य और मांसका सर्वथा त्याग कर दे; क्योंकि ऐसा करनेमें धर्म होता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໂດຍສະເພາະໃນຄື່ງເດືອນຂ້າງຂຶ້ນ (ຂ້າງຂາວ) ໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ຄວນງົດເຫຼົ້າແລະເນື້ອສັດໃຫ້ສິ້ນເຊີງ; ເພາະໃນການປະພຶດນີ້ ທຳມະຖືກບັນຍັດໄວ້».
Verse 55
चतुरो वार्षिकान् मासान् यो मांसं परिवर्जयेत् । चत्वारि भद्राण्यवाप्रोति कीर्तिमायुर्यशोबलम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດງົດກິນເນື້ອສັດໃນສີ່ເດືອນແຫ່ງລະດູຝົນ ຈະໄດ້ຮັບມົງຄຸນສີ່ປະການ—ຊື່ສຽງ, ອາຍຸຍືນ, ກຽດດີ, ແລະກຳລັງ».
Verse 56
अथवा मासमेकं वै सर्वमांसान्य भक्षयन् । अतीत्य सर्वदुःखानि सुखं जीवेन्निरामय:,अथवा एक महीनेतक सब प्रकारके मांसोंका त्याग करनेवाला पुरुष सम्पूर्ण दुःखोंसे पार हो सुखी एवं नीरोग जीवन व्यतीत करता है
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ຫຼືອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຜູ້ໃດທີ່ງົດກິນຊີ້ນທຸກຊະນິດໃຫ້ຄົບໜຶ່ງເດືອນ ຜູ້ນັ້ນຈະຂ້າມພົ້ນທຸກຂ໌ທັງປວງ ແລະດຳລົງຊີວິດຢ່າງສຸກສະບາຍ ປອດໄພຈາກໂລກໄພ.
Verse 57
वर्जयन्ति हि मांसानि मासश: पक्षशो5पि वा । तेषां हिंसानिवृत्तानां ब्रह्मतोको विधीयते
ແທ້ຈິງ ບາງຄົນງົດຊີ້ນເປັນເດືອນໆ ຫຼືເປັນຄື່ງເດືອນໆ. ສຳລັບຜູ້ທີ່ຫັນຫນີຈາກການຂ້າສັດນັ້ນ ຜົນຄືການໄດ້ໄປສູ່ພຣະພົມໂລກ (ພຣະພົມລົກ) ຖືກກໍານົດໄວ້.
Verse 58
मांसं तु कौमुद पक्ष वर्जितं पार्थ राजभि: । सर्वभूतात्मभूतस्थैरविदितार्थपरावरै:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ປາຣຖະ! ບັນດາກະສັດຜູ້ທີ່ງົດກິນຊີ້ນໃນລະດູກໍາມຸດະ (Kaumuda) ຕະຫຼອດສອງຄື່ງເດືອນ ຫຼືແມ່ນແຕ່ຄື່ງເດືອນດຽວ ກໍເຫມືອນໄດ້ຕັ້ງຢູ່ໃນອາດຕະມັນຂອງສັດທັງປວງ. ໂດຍການສຳລວມນັ້ນ ພວກເຂົາໄດ້ເຂົ້າໃຈຫຼັກສູງແລະຕ່ຳຂອງສັດຈະ (parāvara).»
Verse 59
नाभागेनाम्बरीषेण गयेन च महात्मना । आयुनाथानरण्येन दिलीपरघुपूरुभि:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ກະສັດເຊັ່ນ ນາພາກະ, ອຳບາຣີສະ, ກະສັດຜູ້ໃຈໃຫຍ່ ກະຍະ, ອາຍຸ, ອະນະຣັນຍະ, ດິລີປະ, ຣະຄຸ, ແລະ ປູຣຸ—ເມື່ອພວກເຂົາຖືວັດງົດຊີ້ນໃນເດືອນອາສວິນ (Āśvina) ຕະຫຼອດສອງຄື່ງເດືອນ ຫຼືແມ່ນແຕ່ຄື່ງເດືອນດຽວ ກໍເຫມືອນໄດ້ຮວມເປັນອາດຕະມັນຂອງສັດທັງປວງ ແລະໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ເຖິງຫຼັກສູງແລະຕ່ຳ (parāvara).»
Verse 60
कार्तवीर्यानिरुद्धा भ्यां नहुषेण यतातिना । नृगेण विष्वगश्लेन तथैव शशबिन्दुना
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «(ໃນບັນດາກະສັດເຫຼົ່ານັ້ນ) ມີ ກາຣຕະວີຣຍະ ແລະ ອະນິຣຸດທະ, ນະຫຸສະ ແລະ ຢະຢາຕິ, ນຶກະ ແລະ ວິສະວະກາສະວະ, ແລະຍັງມີ ຊະຊະບິນດຸ ດ້ວຍ. ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ຜູ້ປົກຄອງທີ່ງົດກິນຊີ້ນໃນເດືອນອາສວິນ ຕະຫຼອດສອງຄື່ງເດືອນ ຫຼືແມ່ນແຕ່ຄື່ງເດືອນດຽວ ກໍເຫມືອນໄດ້ຮວມເປັນອາດຕະມັນຂອງສັດທັງປວງ ແລະໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ເຖິງຄວາມຈິງອັນສູງສຸດແລະຄວາມຈິງອັນສຳພັນ (parāvara).»
Verse 61
युवनाश्वेन च तथा शिबिनौशीनरेण च । मुचुकुन्देन मान्धात्रा हरिश्वन्द्रेण वा विभो
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ບຸດຜູ້ມີພະລັງອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງກຸນຕີ! ວຣະຕະນີ້ກໍໄດ້ຖືປະຕິບັດໂດຍ ຢຸວະນາສະວະ, ສິບິ ແຫ່ງວົງສາອຸຊີນະຣະ, ມຸຈຸກຸນດະ, ມານທາຕຣະ ແລະ ຫະຣິຊັນດຣະ»។
Verse 62
सत्यं वदत मासत्यं सत्यं धर्म: सनातन: । हरिश्न्द्रश्नरति वै दिवि सत्येन चन्द्रवत्,सत्य बोलो, असत्य न बोलो, सत्य ही सनातन धर्म है। राजा हरिश्वन्द्र सत्यके प्रभावसे आकाशमें चन्द्रमाके समान विचरते हैं
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງເວົ້າຄວາມຈິງ; ຢ່າເວົ້າຄວາມເທັດ. ຄວາມຈິງນັ້ນແມ່ນທຳມະອັນນິລັນດອນ. ໂດຍອານຸພາບແຫ່ງຄວາມຈິງ ພະຣາຊາ ຫະຣິຊັນດຣະ ຈຶ່ງເຄື່ອນໄຫວໃນສະຫວັນ ດັ່ງດວງຈັນ»។
Verse 63
श्येनचित्रेण राजेन्द्र सोमकेन वृकेण च | रैवते रन्तिदेवेन वसुना सृज्जयेन च
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, (ທຳມະນີ້) ໄດ້ຖືກຍົກເປັນແບບຢ່າງໂດຍ ສຽນະຈິດຣະ, ໂສມະກະ, ວຣຶກະ; ແລະຍັງໂດຍ ໄຣວະຕະ, ຣັນຕິເທວະ, ວະສຸ, ແລະ ສຣຶນຈະຍະ»។
Verse 64
एतैश्नान्यैश्व राजेन्द्र कृपेण भरतेन च । दुष्पन्तेन करूषेण रामालर्कनरैस्तथा
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ພ້ອມກັບຜູ້ອື່ນໆເຫຼົ່ານີ້—ກຣຶປະ, ພະຣະຕະ, ດຸສປັນຕະ, ກະຣູສະ; ແລະຍັງ ຣາມະ, ອະລະຣະກະ, ແລະ ນະຣະ—ກໍເປັນຜູ້ຖືກຍົກຂຶ້ນເປັນແບບຢ່າງ.»
Verse 65
विरूपाश्वेन निमिना जनकेन च धीमता । ऐलेन पृथुना चैव वीरसेनेन चैव ह
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «(ທຳມະ/ຄຳສອນນີ້) ໄດ້ຖືກຮັກສາແລະຍົກເປັນແບບຢ່າງໂດຍ ວິຣູປາສະວະ, ນິມິ, ຊະນະກະຜູ້ມີປັນຍາ, ອາຍລະ (ແຫ່ງວົງສາຈັນທຣະ), ປຣຶຖຸ, ແລະ ວີຣະເສນ ດ້ວຍ.»
Verse 66
इक्ष्वाकुणा शम्भुना च श्वेतेन सगरेण च | अजेन धुन्धुना चैव तथैव च सुबाहुना
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «(ປະເພນີ/ທຳນຽມແຫ່ງທຳນີ້) ໄດ້ຖືກຮັກສາໄວ້ໂດຍ ອິກຊະວາກຸ (Ikṣvāku), ໂດຍ ຊຳບູ (Śambhu), ໂດຍ ຊະເວຕະ (Śveta), ໂດຍ ສະກະຣະ (Sagara); ແລະດັ່ງດຽວກັນ ໂດຍ ອະຈະ (Aja) ແລະ ທຸນທຸ (Dhundhu), ພ້ອມທັງ ສຸບາຫຸ (Subāhu)»។
Verse 67
हर्यश्वेन च राजेन्द्र क्षुपेण भरतेन च । एतैश्नान्यैश्व राजेन्द्र पुरा मांसं न भक्षितम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມກະສັດ! ໃນການກ່ອນ ບໍ່ເຄີຍກິນເນື້ອສັດ—ໂດຍ ຫະຣະຍະຊະວະ (Haryaśva), ໂດຍ ກຊຸສະ (Kṣuṣa), ໂດຍ ພະຣະຕະ (Bharata), ແລະໂດຍກະສັດອື່ນໆ ອີກດ້ວຍ»។
Verse 68
राजेन्द्र! श्येनचित्र
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມແຫ່ງກະສັດ! ຊຽນະຈິຕຣະ (Shyenacitra), ໂສມະກະ (Somaka), ວຣິກະ (Vrika), ໄຣວະຕະ (Raivata), ຣັນຕິເທວະ (Rantideva), ວະສຸ (Vasu), ຊູນຈະຍະ (Sūñjaya) ແລະກະສັດອື່ນໆ ອີກຫຼາຍ—ກຣິປະ (Kripa), ພະຣະຕະ (Bharata), ດຸຊະຍັນຕະ (Dushyanta), ກະຣູສະ (Karūṣa), ຣາມະ (Rama), ອະລະຣະກະ (Alarka), ນະຣະ (Nara), ວິຣູປາຊະວະ (Virūpāśva), ນິມິ (Nimi), ຊະນະກະຜູ້ສະຫຼາດ (Janaka), ປຸຣູຣະວະສະ (Purūravas), ປຣິທຸ (Prithu), ວີຣະເສນະ (Vīrasena), ອິກຊະວາກຸ (Ikshvāku), ຊຳບູ (Śambhu), ຊະເວຕະສະກາຣະ (Śvetasāgara), ອະຈະ (Aja), ທຸນທຸ (Dhundhu), ສຸບາຫຸ (Subāhu), ຫະຣະຍະ (Harya), ກຊຸປະ (Kṣupa), ພະຣະຕະ (Bharata)—ພວກນີ້ ແລະກະສັດອື່ນໆ ບໍ່ເຄີຍກິນເນື້ອສັດເລີຍ. ແລະພວກເຂົາພຳນັກຢູ່ໃນໂລກຂອງພຣະພຣະຫມາ (Brahmā), ສ່ອງສະຫວ່າງ ແລະອຸດົມດ້ວຍສິຣິ, ໄດ້ຮັບການນົບນ້ອມບູຊາຈາກຄັນທັຣວະ (Gandharva) ແລະມີນາງຟ້ານັບພັນຫ້ອມລ້ອມ»។
Verse 69
वे सब नरेश अपनी कान्तिसे प्रज्वलित होते हुए वहाँ ब्रह्मलोकमें विराज रहे हैं, गन्धर्व उनकी उपासना करते हैं और सहसौरों दिव्यांगनाएँ उन्हें घेरे रहती हैं ।।
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ກະສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍລັດສະຫມີຂອງຕົນ ແລະປະທັບຢູ່ໃນໂລກຂອງພຣະພຣະຫມາ. ຄັນທັຣວະ (Gandharva) ຮັບໃຊ້ດ້ວຍຄວາມນົບນ້ອມ ແລະນາງຟ້ານັບພັນຫ້ອມລ້ອມພວກເຂົາ. ນີ້ແທ້ແລ້ວແມ່ນທຳອັນສູງສຸດ—ມີອະຫິງສາ (ບໍ່ເບຍບຽນ) ເປັນເຄື່ອງໝາຍ. ຜູ້ໃຈໃຫຍ່ທີ່ປະພຶດຕາມນັ້ນ ພຳນັກຢູ່ເທິງສຸດແຫ່ງສະຫວັນ.
Verse 70
मधु मांसं च ये नित्यं वर्जयन्तीह धार्मिका: | जन्मप्रभृति मद्यं च सर्वे ते मुन॒य: स्मृता:
ພີສະມະ ປະກາດວ່າ: ຜູ້ມີທຳທັງຫຼາຍ ຜູ້ທີ່ຕັ້ງແຕ່ເກີດມາ ໃນໂລກນີ້ ລະເວັ້ນນ້ຳເຜິ້ງ, ເຫຼົ້າມຶນເມົາ, ແລະເນື້ອສັດ ຢ່າງສະເໝີ—ທຸກຄົນນັ້ນ ຖືກນັບວ່າເປັນ ມຸນິ (muni), ຄືບັນດາຜູ້ຮູ້ຜູ້ສະຫງົບ.
Verse 71
इमं धर्मममांसादं यश्चरेच्छावयीत वा । अपि चेत् सुदुराचारो न जातु निरयं व्रजेत्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດປະພຶດທຳນີ້ ຄືການງົດເນື້ອສັດ ຫຼືແມ່ນແຕ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນໄດ້ຮຽນ ແລະໄດ້ຟັງ—ແມ່ນຈະເຄີຍມີຄວາມປະພຶດຊົ່ວຢ່າງຫນັກກໍຕາມ—ກໍບໍ່ເຄີຍຕົກນະລົກ. ການສຳລວມຕົນ ແລະການເຜີຍແຜ່ທຳນີ້ ຖືກຍົກຍ້ອງວ່າເປັນການຊຳລະຈິດໃຈທາງຈັນຍາບັນອັນມີພະລັງ. »
Verse 72
पठेद् वा य इदं राजन् शृणुयाद् वाप्यभीक्षणश: । अमांसभक्षणविर्धि पवित्रमृषिपूजितम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ໃດອ່ານເລື່ອງນີ້ ຫຼືຟັງຊ້ຳໆ ກ່ຽວກັບວິໄນອັນບໍລິສຸດ ແລະໄດ້ຮັບການນັບຖືຈາກລະສີ ໃນການງົດກິນເນື້ອສັດ, ຍ່ອມພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ, ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງດ້ວຍຄວາມສຸກສົມປາດຖະໜາທັງຫມົດ, ແລະໄດ້ສະຖານະອັນໂດດເດັ່ນໃນຫມູ່ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ; ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສເລີຍ.»
Verse 73
विमुक्त: सर्वपापेभ्य: सर्वकामैर्महीयते । विशिष्टतां ज्ञातिषु च लभते नात्र संशय:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຜູ້ໜຶ່ງພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ ແລະໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງດ້ວຍການສຳເລັດສົມປາດຖະໜາທຸກປະການ; ແລະໃນຫມູ່ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ ຍ່ອມໄດ້ສະຖານະອັນໂດດເດັ່ນ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສເລີຍ.» (ນີ້ແມ່ນຜົນຂອງການສຶກສາ ຫຼືຟັງຊ້ຳໆ ຄຳສອນອັນສັກສິດ ທີ່ລະສີຮັບຮອງ ວ່າດ້ວຍການລະເວັ້ນການກິນເນື້ອສັດ.)
Verse 74
आपन्नश्चापदो मुच्येद् बद्धो मुच्येत बन्धनात् | मुच्येत्तथा55तुरो रोगाद् दुःखान्मुच्येत दु:खित:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຕົກຢູ່ໃນພິບັດ ຍ່ອມພົ້ນຈາກພິບັດ; ຜູ້ຖືກມັດ ຍ່ອມຖືກປົດຈາກພັນທະ; ເຊັ່ນດຽວກັນ ຜູ້ເຈັບໄຂ້ພົ້ນຈາກໂລກ ແລະຜູ້ໂສກເສົ້າພົ້ນຈາກຄວາມໂສກ. ການຟັງ ຫຼືການສວດອ່ານຄຳສອນອັນສັກສິດນີ້ ຖືກສະແດງເປັນທີ່ພຶ່ງພາໄດ້ຈິງ—ຟື້ນຄືນຄວາມໝັ້ນຄົງ, ຄວາມຫວັງ, ແລະທິດທາງຕາມທຳ ໃນຍາມທຸກຍາກ.»
Verse 75
तिर्यग्योनिं न गच्छेत रूपवांश्ष भवेन्नर: । ऋद्धिमान् वै कुरुश्रेष्ठ प्राप्तुयाच्च महद् यश:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເປັນເລີດໃນຫມູ່ກຸຣຸ, ດ້ວຍພະລັງຂອງ (ການປະພຶດ/ບຸນ) ນີ້ ມະນຸດບໍ່ຕົກໄປເກີດເປັນສັດ. ເຂົາຈະມີຮູບງາມ, ໄດ້ຄວາມຮັ່ງມີ, ແລະບັນລຸຊື່ສຽງອັນຍິ່ງໃຫຍ່.»
Verse 76
एतत्ते कथितं राजन् मांसस्य परिवर्जने । प्रवृत्ती च निवृत्ती च विधानमृषिनिर्मितम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ຂ້າໄດ້ອະທິບາຍແກ່ພະອົງແລ້ວເຖິງການງົດເນື້ອ—ພ້ອມທັງຫຼັກການທີ່ຄຸ້ມຄອງທັງ “ປະວັດຕິ” ແລະ “ນິວັດຕິ” (ການເຂົ້າຮ່ວມແລະການຖອນຕົວ) ອັນເປັນຂໍ້ບັນຍັດທີ່ພວກລຶສີສ້າງຂຶ້ນ. ໃນຄຳສອນນີ້ ຄວາມສຳລວມບໍ່ແມ່ນພຽງການຫ້າມທົ່ວໄປ ແຕ່ເປັນວິໄນແຫ່ງທຳ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງຂໍ້ບັນຍັດໂບຮານຂອງລຶສີ.»
Verse 114
इस प्रकार श्रीमह्ा भारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें मांसके परित्यागका उपदेशविषयक एक सौ चौदहवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ບົດທີ 114 ໃນພາກ «ທານະ-ທຳ» ອັນຢູ່ໃນ «ອະນຸສາສະນະປະວະ» ແຫ່ງມະຫາພາຣະຕະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຈຶ່ງສິ້ນສຸດລົງ—ເປັນບົດທີ່ອຸທິດໃຫ້ແກ່ຄຳສອນໃຫ້ລະເນື້ອ ປິດທ້າຍຄຳສອນດ້ານຈັນຍາທຳເກືອບກັບທານ ແລະການປະພຶດຖືກທຳ ໂດຍເນັ້ນຄວາມສຳລວມ ແລະອະຫິງສາ (ບໍ່ເບຍບຽນ).
Verse 115
राजन! यह मैंने तुम्हें ऋषियोंद्वारा निर्मित मांस-त्यागका विधान तथा प्रवृत्तिविषयक धर्म भी बताया है ।। इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि मांसभक्षणनिषेधे पजञ्चदशाधिकशततमो<ध्याय:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ຂ້າໄດ້ບອກພະອົງແລ້ວເຖິງຂໍ້ບັນຍັດການລະເນື້ອທີ່ພວກລຶສີສ້າງໄວ້ ແລະຂ້າກໍໄດ້ຊີ້ແຈງທຳທີ່ກຳກັບການປະພຶດຖືກທຳໃນເລື່ອງ “ປະວັດຕິ” (ການເຂົ້າຮ່ວມໃນໂລກ) ດ້ວຍ.»
Frequently Asked Questions
The tension between karmic determinism and ethical agency: the being’s low birth is attributed to prior wrongdoing, yet the chapter asks how one should act—without delusion or despair—when past pāpa persists but reform remains possible.
Karma is continuous and morally structured, but disciplined alignment with dharma—supported here by the paradigm of tapas and guidance—enables reorientation across lives; human faculties are portrayed as a privileged platform for generating merit through worship, speech, and deliberate action.
Rather than a formal phalaśruti, the chapter embeds a consequentialist meta-claim: reverence toward the sage and dharmic conduct yield upward movement and eventual heavenly well-being, while pāpa remains operative until exhausted by its results and countered by sustained merit.