Adhyaya 105
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
Upa-parva: Dāna–Karma–Loka Saṃvāda (Exemplum of Gautama and Śakra)
Yudhiṣṭhira asks whether all the meritorious reach a single world or whether there is diversity even among the virtuous. Bhīṣma answers that beings attain differentiated destinations through their actions: the virtuous reach auspicious worlds, and the harmful reach painful ones. As illustration, he narrates an ancient dialogue between the sage Gautama and Śakra. Gautama compassionately rescues an abandoned elephant-calf in a forest hermitage and raises it until it becomes powerful. Śakra, assuming the form of King Dhṛtarāṣṭra, attempts to take the elephant; Gautama protests, invoking friendship, gratitude, and the impropriety of betrayal. The disguised figure offers wealth in exchange; Gautama refuses, asserting that wealth is not the Brahmin’s aim. A contest of claims follows in which Gautama names successive destinations—Yama’s domain and other exalted realms—while ‘Dhṛtarāṣṭra’ responds by specifying which ethical communities inhabit each realm (hospitality-keepers, truth-speakers, non-violent ascetics, donors, Veda-students, sacrificers, righteous rulers). The sequence culminates in references to increasingly purified worlds and, finally, Brahma’s abode characterized by freedom from dualities and afflictions. Śakra then reveals himself, praises Gautama’s integrity, returns the elephant, and grants swift access to auspicious worlds; Bhīṣma concludes with Gautama’s ascent to heaven alongside the elephant, underscoring karma, gratitude, and moral steadfastness as determinants of post-mortem trajectory.
Chapter Arc: भीष्म युधिष्ठिर को कर्म-वैचित्र्य का सिद्धान्त सुनाते हैं—मनुष्य अपने-अपने कर्मों के अनुसार भिन्न-भिन्न लोकों को प्राप्त होते हैं; पुण्यकर्मी पुण्यलोक, पापकर्मी पापलोक। → इस सत्य को दृढ़ करने हेतु भीष्म एक प्राचीन आख्यान उठाते हैं—महातपा गौतम मुनि और वासव (इन्द्र) का संवाद, जिसमें ‘हस्तिकूट’ नामक प्रसंग के माध्यम से लोक-प्राप्ति के सूक्ष्म भेद, मार्ग और अधिकार का प्रश्न उभरता है। → गौतम मुनि ‘सनातन, विरज, वितमस, विशोक’ लोकों का वर्णन करते हुए आदित्यदेव के पद (सूर्यलोक/आदित्यपद) की ओर संकेत करते हैं और कहते हैं कि वे ‘हस्तिन’ (पुत्र-स्वरूप हाथी) को वहाँ ले जाएंगे—यहाँ कर्म, तप और दिव्य-गति का रहस्य एक साथ प्रकट होता है। → धृतराष्ट्र के प्रश्नों के बहाने राजसूय-अश्वमेध, प्रजा-रक्षा, धर्मात्म राजाओं के लोक, तथा दिव्य-आभूषण/माल्यधारी पुण्यात्माओं की गति का वर्णन आता है; अंततः गौतम के अग्रणी होने पर वज्रधारी इन्द्र ‘हस्तिन’ सहित उन्हें दिव्य लोक की ओर ले जाते हैं।
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ३० श्लोक हैं) हि ही बक। हि मा 3 द्र्याधेकशततमो< ध्याय: भिन्न-भिन्न कर्मोके अनुसार भिन्न-भिन्न लोकोंकी प्राप्ति बतानेके लिये धृतराष्ट्ररूपधारी इन्द्र और गौतम ब्राह्मणके संवादका उल्लेख युधिछिर उवाच एके लोका: सुकृतिन: सर्वे त्वाहो पितामह । तत्र तत्रापि भिन्नास्ते तन्मे ब्रूहि पितामह
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ພິຕາມະຫາ! ຜູ້ທີ່ໄດ້ກະທຳກຸສົນທັງຫມົດ ຫຼັງຄວາມຕາຍ ໄດ້ໄປຮອດໂລກດຽວກັນຫຼື? ຫຼືວ່າ ແມ່ນແຕ່ໃນໂລກເຫຼົ່ານັ້ນກໍຍັງມີຄວາມແຕກຕ່າງ? ຂໍທ່ານຈົ່ງອະທິບາຍໃຫ້ຂ້ອຍ, ໂອ ພິຕາມະຫາ».
Verse 2
भीष्म उवाच कर्मभि: पार्थ नानात्वं लोकानां यान्ति मानवा: । पुण्यान् पुण्यकृतो यान्ति पापान् पापकृतो नरा:
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກແຫ່ງພຣຶຖາ! ມະນຸດທັງຫຼາຍໄປສູ່ໂລກທີ່ແຕກຕ່າງກັນຕາມກຳຂອງຕົນ. ຜູ້ກະທຳກຸສົນໄປສູ່ໂລກອັນບຸນ; ຜູ້ກະທຳບາບໄປສູ່ໂລກອັນບາບ».
Verse 3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । गौतमस्य मुनेस्तात संवादं वासवस्य च
ໃນເລື່ອງນີ້ດ້ວຍ, ລູກເອີຍ, ຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍຍົກເອົາປະຫວັດເກົ່າແກ່ມາອ້າງ: ບົດສົນທະນາລະຫວ່າງມຸນີ ໂກຕະມະ ແລະ ວາສະວະ (ອິນດຣະ).
Verse 4
तात! इस विषयमें विज्ञ पुरुष इन्द्र और गौतम मुनिके संवादरूप प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया करते हैं ।। ब्राह्मणो गौतम: कश्रिन्मृदुर्दान्तो जितेन्द्रिय: । महावने हस्तिशिशुं परिद्यूनममातृकम्
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ, ໃນເລື່ອງນີ້ ຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍມັກຍົກເອົາປະຫວັດເກົ່າແກ່ມາເປັນແບບຢ່າງ—ເປັນເລື່ອງສົນທະນາລະຫວ່າງອິນດຣະ ແລະ ມຸນີໂກຕະມະ. ຄັ້ງໜຶ່ງມີພຣາຫມັນຊື່ ໂກຕະມະ, ອ່ອນໂຍນ ມີວິໄນ ແລະຄອບຄຸມອິນຊີໄດ້. ໃນປ່າໃຫຍ່ແຫ່ງໜຶ່ງ ລາວໄດ້ພົບລູກຊ້າງນ້ອຍຕົວໜຶ່ງ ເຫນື່ອຍລ້າ ເດີນຫຼົງທາງ ແລະປາດສະຈາກແມ່».
Verse 5
त॑ं दृष्टयवा जीवयामास सानुक्रोशो धृतव्रत: । स तु दीर्घेण कालेन बभूवातिबलो महान्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເຫັນເຂົາຢູ່ໃນສະພາບນັ້ນ ຜູ້ຖືວຣະຕະຢ່າງໝັ້ນຄົງ ດ້ວຍຄວາມເມດຕາ ໄດ້ຊ່ວຍໃຫ້ເຂົາກັບຄືນມີຊີວິດ. ຕໍ່ມາໃນການເວລາອັນຍາວນານ ເຂົາເຕີບໃຫຍ່ເປັນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ມີກຳລັງຫາຜູ້ເທົ່າບໍ່ໄດ້».
Verse 6
पूर्वकालमें गौतम नामवाले एक ब्राह्मण थे, जिनका स्वभाव बड़ा कोमल था। वे मनको वशमें रखनेवाले और जितेन्द्रिय थे। उन व्रतधारी मुनिने विशाल वनमें एक हाथीके बच्चेको अपने माताके बिना बड़ा कष्ट पाते देखकर उसे कृपापूर्वक जिलाया। दीर्घकालके पश्चात् वह हाथी बढ़कर अत्यंत बलवान् हो गया ।।
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນການກ່ອນກ່ອນ ມີພຣາຫມັນຊື່ ໂກຕະມະ ຜູ້ມີນິໄສອ່ອນໂຍນ ຄວບຄຸມໃຈ ແລະ ອິນທຣີຍະໄດ້. ມຸນີຜູ້ຖືວຣະຕະນັ້ນ ໃນປ່າໃຫຍ່ ໄດ້ເຫັນລູກຊ້າງຕົວໜຶ່ງຂາດແມ່ ທົນທຸກຢ່າງໜັກ ຈຶ່ງເມດຕາຊ່ວຍຫຼ້ຽງໃຫ້ມີຊີວິດ. ຕໍ່ມາເມື່ອເວລາຜ່ານໄປດົນ ຊ້າງນັ້ນເຕີບໃຫຍ່ເປັນຊ້າງໃຫຍ່ມີກຳລັງຫາຜູ້ເທົ່າບໍ່ໄດ້. ເມື່ອເຂົ້າສູ່ພາວະມັດ (musth) ນ້ຳມັນມັດໄຫຼອອກຈາກຂມັບຂອງມັນ ດັ່ງນ້ຳຊອກຈາກພູ. ແລ້ວອິນທຣະ ໄດ້ປອມຮູບເປັນພຣະຣາຊາ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ແລະໄດ້ຍຶດຊ້າງນັ້ນໄປເປັນຂອງຕົນ».
Verse 7
द्वियमाणं तु तं दृष्टवा गौतम: संशिततव्रत: । अभ्यभाषत राजानं धृतराष्ट्र महातपा:
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເຫັນເຂົາກຳລັງທຸກທ້ອນ ແລະ ລັງເລ ໂກຕະມະ ມະຫາຕະປະສະວີ ຜູ້ໝັ້ນຄົງໃນວຣະຕະ ໄດ້ເວົ້າກັບພຣະຣາຊາ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ».
Verse 8
कठोर व्रतका पालन करनेवाले महातपस्वी गौतमने उस हाथीका अपहरण होता देख राजा धृतराष्ट्रसे कहा-- ।।
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ມະຫາຕະປະສະວີ ໂກຕະມະ ຜູ້ຖືວຣະຕະຢ່າງເຂັ້ມງວດ ເຫັນຊ້າງນັ້ນຖືກພາໄປ ຈຶ່ງກ່າວກັບພຣະຣາຊາ ທຣິຕະຣາສະຕຣະວ່າ: ‘ໂອ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກະສັດຜູ້ບໍ່ຮູ້ຄຸນ! ຢ່າເອົາຊ້າງນີ້ໄປ—ມັນເປັນດັ່ງລູກຊາຍຂອງຂ້າ. ຂ້າເລີ້ຍງມັນມາດ້ວຍຄວາມລຳບາກຫນັກ. ຄົນດີກ່າວວ່າ ມິດຕະພາບເກີດຂຶ້ນແມ່ນແຕ່ຍ່າງຮ່ວມກັນເຈັດກ້າວ; ດ້ວຍສາຍພັນນັ້ນ ເຈົ້າແລະຂ້າເປັນມິດ. ຖ້າເຈົ້າພາຊ້າງຂອງຂ້າໄປ ບາບແຫ່ງການຫັກຫຼັງມິດຈະແຕະຕ້ອງເຈົ້າ. ຈົ່ງພະຍາຍາມຢ່າໃຫ້ຄວາມຜິດນັ້ນມາຮອດເຈົ້າ ໂອ ພຣະຣາຊາ’».
Verse 9
इध्मोदकप्रदातारं शून्यपालं ममाश्रमे । विनीतमाचार्यकुले सुयुक्त गुरुकर्मणि
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «‘ໂອ ພຣະຣາຊາ, ມັນນຳໄມ້ຟືນ ແລະ ນ້ຳມາໃຫ້ຂ້າ. ເມື່ອອາສຣົມຂອງຂ້າວ່າງເປົ່າ ມັນເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງ. ມັນເຄີຍຢູ່ໃນເຮືອນອາຈານ ແລະ ໄດ້ຮຽນຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະ ວິໄນ; ມັນກໍປະພຶດຕົນຢ່າງເໝາະສົມ ໃນໜ້າທີ່ຮັບໃຊ້ກູຣູ’».
Verse 10
शिष्टं दान्तं कृतज्ञं च प्रियं च सततं मम । न मे विक्रोशतो राजन् हर्तुमहसि कुज्जरम्
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຊ້າງນີ້ຝຶກດີ ມີມານະຍາດ ຄວບຄຸມຕົນໄດ້ ຮູ້ຄຸນ ແລະເປັນທີ່ຮັກຂອງຂ້າເຈົ້າເສມອ. ໂອ ພະຣາຊາ, ເຖິງຂ້າເຈົ້າຈະຮ້ອງຄັດຄ້ານ ທ່ານກໍບໍ່ຄວນເອົາຊ້າງນີ້ໄປ».
Verse 11
ध्तराष्ट्र रवाच गवां सहसत्नं भवते ददानि दासीशतं निष्कशतानि पञठ्च । अन्यच्च वित्त विविध॑ महर्षे कि ब्राह्मणस्येह गजेन कृत्यम्
ທຣິຕະຣາດສະກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາລິສີ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະຖວາຍງົວໜຶ່ງພັນ, ນາງຮັບໃຊ້ໜຶ່ງຮ້ອຍ, ແລະນິສະກະ (ເງິນຄຳ) ຫ້າຮ້ອຍ. ຍັງຈະຖວາຍຊັບສິນຫຼາຍປະເພດອີກຢ່າງອຸດົມ. ແຕ່ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າ—ພຣາຫມະນະຢູ່ນີ້ຈະໃຊ້ຊ້າງເຮັດຫຍັງ?»
Verse 12
गौतम उवाच तवैव गावो हि भवन्तु राजन् दास्य: सनिष्का विविध च रत्नम् । अन्यच्च वित्त विविध॑ नरेन्द्र किं ब्राह्मणस्येह धनेन कृत्यम्
ໂກຕະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ຂໍໃຫ້ງົວເຫຼົ່ານັ້ນຢູ່ກັບທ່ານເທົ່ານັ້ນ—ພ້ອມທັງນາງຮັບໃຊ້, ນິສະກະຄຳ, ອັນມະນີຫຼາຍຊະນິດ, ແລະຊັບສິນອື່ນໆທຸກປະເພດ. ໂອ ຈອມມະນຸດ, ພຣາຫມະນະຢູ່ນີ້ຈະຕ້ອງການຄວາມຮັ່ງມີໄປເຮັດຫຍັງ?»
Verse 13
धतराष्ट्र वाच ब्राह्मणानां हस्तिभिनस्ति कृत्यं राजन्यानां नागकुलानि विप्र | स्वं वाहनं नयतो नास्त्यधर्मो नागश्रेष्ठ गौतमास्मान्निवर्त
ທຣິຕະຣາດສະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມະນະ, ຊ້າງບໍ່ແມ່ນສິ່ງຈໍາເປັນສໍາລັບພຣາຫມະນະ; ຝູງຊ້າງເປັນກິດຂອງກະສັດ. ຊ້າງນີ້ເປັນພາຫະນະຂອງຂ້າພະເຈົ້າເອງ, ແລະການເອົາພາຫະນະຂອງຕົນໄປບໍ່ແມ່ນອະທັມ. ໂອ ໂກຕະມະ ຜູ້ປະເສີດໃນບັນດາລິສີ, ຈົ່ງຖອນກັບໄປ—ຈົ່ງຖອນຄໍາອ້າງແລະຄວາມປາຖະໜາຂອງທ່ານຕໍ່ຊ້າງນີ້».
Verse 14
गौतम उवाच यत्र प्रेतो नंदति पुण्यकर्मा यत्र प्रेत: शोचते पापकर्मा । वैवस्वतस्य सदने महात्मं- स्तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂກຕະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີໃຈຍິ່ງໃຫຍ່, ບ່ອນທີ່ຜູ້ຕາຍໄປຜູ້ເຮັດກຸສົນຈະຊື່ນບານ ແລະບ່ອນທີ່ຜູ້ຕາຍໄປຜູ້ເຮັດບາບຈະຈົມໃນຄວາມໂສກ—ໃນສຳນັກຂອງໄວວັດສະວະຕະ (ພະຍົມ) ນັ້ນແຫຼະ ຂ້າພະເຈົ້າຈະບັງຄັບໃຫ້ຊ້າງນີ້ຖືກຄືນມາ.»
Verse 15
धृतराष्ट उवाच ये निष्क्रिया नास्तिकाश्रद्दधाना: पापात्मान इन्द्रियार्थे निविष्टा: यमस्य ते याततनां प्राप्तुवन्ति परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ບໍ່ຂະຫຍັນໃນທຳດີ, ບໍ່ເຊື່ອ, ຂາດສັດທາ, ມີໃຈບາບ, ແລະຈົມຢູ່ໃນອາລົມຂອງປະສາດສຳຜັດ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງປະສົບທຸກທໍລະມານຂອງພະຍົມ. ແຕ່ກະສັດທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ ບໍ່ຖືກກຳນົດໃຫ້ໄປທີ່ນັ້ນ.
Verse 16
गौतम उवाच वैवस्वती संयमनी जनानां यत्रानृतं नोच्यते यत्र सत्यम् । यत्राबला बलिनं यातयन्ति तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂກຕະມະ ກ່າວວ່າ: ມີນະຄອນຊື່ “ສຳຍະມະນີ” ຂອງໄວວັສວະຕະ (ພະຍົມ) ຜູ້ຄຸ້ມຄອງມະນຸດ—ທີ່ນັ້ນບໍ່ມີການເວົ້າຄຳຕົວະ ແລະເວົ້າແຕ່ຄວາມຈິງ; ແມ່ນແຕ່ຜູ້ອ່ອນແອກໍສາມາດໃຫ້ຜູ້ແຂງແຮງຮັບຜິດຕໍ່ຄວາມຜິດໄດ້. ທີ່ນັ້ນແຫຼະ ຂ້ອຍຈະບັງຄັບໃຫ້ເຈົ້າຄືນຊ້າງຂອງຂ້ອຍ.
Verse 17
धृतराष्ट्र रवाच ज्येष्ठां स्वसारं पितरं मातरं च यथा शत्रु मदमत्ताश्नरन्ति । तथाविधानामेष लोको महर्षे परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ມະຫາິສີ, ຜູ້ທີ່ເມົາມົນດ້ວຍຄວາມຈອງຫອງ ແລະປະພຶດຕໍ່ເອື້ອຍໃຫຍ່, ແມ່, ແລະພໍ່ ເສມືອນເປັນສັດຕູ—ໂລກຂອງພະຍົມນັ້ນມີໄວ້ສຳລັບຄົນເຊັ່ນນັ້ນ. ແຕ່ທຣິຕຣາສຕຣະ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ຈະໄປທີ່ນັ້ນ.
Verse 18
गौतम उवाच मन्दाकिनी वैश्रवणस्य राज्ञो महाभागा भोगिजनप्रवेश्या । गंधर्वयक्षैरप्सरोभिश्व जुष्टा तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂກຕະມະ ກ່າວວ່າ: “ແມ່ນ້ຳມັນດາກິນີ ອັນມີສິຣິມົງຄຸນຍິ່ງ ຢູ່ໃນດິນແດນຂອງພະຣາຊາໄວສຣະວະນະ (ກຸເບຣ) ບ່ອນທີ່ຊົນນາກາສາມາດເຂົ້າໄປໄດ້. ຄັນທະວະ, ຢັກສະ ແລະ ອັບສະຣາ ພາກັນມາຊົມເຊີຍຢູ່ນັ້ນເປັນນິດ. ທີ່ນັ້ນແຫຼະ ຂ້ອຍຈະໄປ ແລະໃຫ້ເຈົ້າຍອມມອບຊ້າງຄືນ.”
Verse 19
ध्तराष्ट्र वाच अतिथिव्रता: सुव्रता ये जना वै प्रतिश्रयं ददति ब्राह्मणेभ्य: | शिष्टाशिन: संविभज्यमश्रितांश्न मंदाकिनीं तेडपि विभूषयन्ति
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ຍຶດຖືວຣະຕະແຫ່ງການນັບຖືແຂກ, ປະພຶດວິໄນອັນດີງາມ, ຜູ້ທີ່ໃຫ້ທີ່ພັກພິງແລະອຸປະຖຳແກ່ພຣາຫມະນ, ແລະຜູ້ທີ່ແບ່ງອາຫານໃຫ້ຜູ້ພຶ່ງພາກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງກິນແຕ່ສ່ວນທີ່ເຫຼືອ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນເທົ່ານັ້ນທີ່ເຮັດໃຫ້ຝັ່ງແມ່ນ້ຳມັນດາກິນີງາມສະຫງ່າ.
Verse 20
गौतम उवाच मेरोरग्रे यद् वनं भाति रम्यं सुपुष्पितं किन्नरीगीतजुष्टम् । सुदर्शना यत्र जम्बूर्विशाला तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂກຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ຕໍ່ໜ້າພູເມຣຸ ມີປ່າອັນຮື່ນຮົມສະຫງ່າງາມ ເຕັມໄປດ້ວຍດອກໄມ້ບານ ແລະມີສຽງຂັບຮ້ອງອັນຫວານຂອງນາງກິນນະຣະດັງກ້ອງ. ທີ່ນັ້ນມີຕົ້ນຊຳບູໃຫຍ່ງາມສະຫງ່າຢືນໂດດເດັ່ນ—ທີ່ນັ້ນແຫຼະ ຂ້າຈະນຳເຈົ້າໄປ ແລະຈະທວງຄືນຊ້າງຂອງຂ້າ».
Verse 21
धृतराष्ट उवाच ये ब्राह्मणा मृदव: सत्यशीला बहुश्रुता: सर्वभूताभिरामा: । येडधीयते सेतिहासं पुराणं मध्वाहुत्या जुद्वति वै द्विजेभ्य:
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ບັນດາພຣາຫມັນຜູ້ອ່ອນໂຍນ ຍຶດຖືຄວາມຈິງ ຮູ້ຫຼາຍ ແລະເປັນທີ່ພໍໃຈແກ່ສັດທັງປວງ—ຜູ້ສຶກສາອິຕິຫາສະ ແລະປຸຣານະ ແລະເມື່ອບູຊານ້ຳເຜິ້ງເປັນອາຫຸຕິແລ້ວ ກໍນຳໄປຖວາຍແກ່ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຢ່າງຖືກຕ້ອງ—ຂໍທ່ານກ່າວເຖິງຄົນເຊັ່ນນັ້ນໃຫ້ຂ້າຟັງ».
Verse 22
तथाविधानामेष लोको महर्षे परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र । यद् विद्यते विदितं स्थानमस्ति तद् ब्रूहि त्वं त्वरितो होष यामि
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາຣິສີ, ໂລກນີ້ເປັນຂອງຜູ້ມີຄຸນລັກສະນະເຊັ່ນນັ້ນ; ທຣິຕະຣາດຈະບໍ່ອາດໄປເຖິງສະຖານະອັນສູງສຸດນັ້ນ. ຖ້າມີທີ່ພັກອາໄສທີ່ຮູ້ຈັກ—ມີຈຸດໝາຍທີ່ຮັບຮູ້ສຳລັບຂ້າ—ຈົ່ງບອກຂ້າໃນທັນທີ; ຂ້າປາຖະໜາຈະອອກເດີນທາງໂດຍບໍ່ຊັກຊ້າ».
Verse 23
धृतराष्ट्र बोले--महर्षे! जो ब्राह्मण कोमलस्वभाव
ໂກຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ມີປ່ານັນດະນະ—ປ່າອັນເປັນທີ່ຮັກ ປະດັບດ້ວຍດອກໄມ້ບານຫຼາຍ ເປັນທີ່ສະເຫຼີມສະເຫຼີຍຂອງຈອມກິນນະຣະ ແລະເປັນທີ່ຮັກຂອງນາຣະດະ, ພວກຄັນທະຣະວະ ແລະອັບສະຣາ ຢູ່ເປັນນິດ. ແມ່ນແຕ່ເຈົ້າໄປຮອດທີ່ນັ້ນ ຂ້າກໍຈະນຳເຈົ້າກັບຈາກທີ່ນັ້ນ ແລະທວງຄືນຊ້າງຂອງຂ້າ».
Verse 24
धृतराष्ट्र रवाच ये नृत्यगीते कुशला जना: सदा हायाचमाना: सहिताश्षरन्ति | तथाविधानामेष लोको महर्षे परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາຣິສີ, ຜູ້ໃດຊຳນານໃນການຟ້ອນລຳແລະຂັບຮ້ອງ, ບໍ່ເຄີຍຂໍອະໄລຈາກໃຜ, ແລະເດີນທາງຢູ່ກັບຄົນດີເປັນນິດ—ໂລກອັນຮື່ນຮົມນີ້ເປັນຂອງຄົນເຊັ່ນນັ້ນ. ແຕ່ກະສັດທຣິຕະຣາດ ຈະບໍ່ອາດໄປເຖິງອານາຈັກນັ້ນ».
Verse 25
गौतम उवाच यत्रोत्तरा: कुरवो भांति रम्या देवै: सार्थ मोदमाना नरेन्द्र । यत्राग्नियौनाश्ष॒ वसंति लोका अब्योनय: पर्वतयोनयश्नल
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ມີແດນໜຶ່ງທີ່ຊາວອຸຕຕະຣະກຸຣຸ ສ່ອງສະຫວ່າງດ້ວຍຄວາມງາມອັນນ່າຊົມ ແລະຊື່ນຊົມຢູ່ກັບເທວະດາ. ທີ່ນັ້ນມີສັດມະຫັດສະຈັນ—ບາງພວກເກີດຈາກໄຟ, ບາງພວກເກີດຈາກນ້ຳ, ແລະບາງພວກເກີດຈາກພູ. ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄປເຖິງແດນນັ້ນ—ບ່ອນທີ່ອິນທຣະປະພອຍຝົນແຫ່ງການສຳເລັດປາຖະໜາທັງປວງ, ບ່ອນທີ່ແມ່ຍິງເຄື່ອນໄຫວຕາມໃຈປາຖະໜາ, ແລະບໍ່ມີຄວາມອິດສາລະຫວ່າງຍິງຊາຍເລີຍ—ເມື່ອນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຈະທວງເອົາຊ້າງຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄືນຈາກພະອົງ».
Verse 26
यत्र शक्रो वर्षति सर्वकामान् यत्र स्त्रियः कामचारा भवन्ति । यत्र चेषष्या नास्ति नारीनराणां तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ບ່ອນທີ່ອິນທຣະປະພອຍຝົນແຫ່ງການສຳເລັດປາຖະໜາທຸກປະການ; ບ່ອນທີ່ແມ່ຍິງເຄື່ອນໄຫວຕາມໃຈປາຖະໜາ; ແລະບ່ອນທີ່ບໍ່ມີຄວາມອິດສາລະຫວ່າງຍິງຊາຍເລີຍ—ທີ່ນັ້ນແຫຼະ ຂ້າພະເຈົ້າຈະນຳຊ້າງຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄປ (ຈາກພະອົງ)».
Verse 27
ध्तराष्ट्र रवाच ये सर्वभूतेषु निवृत्तकामा अमांसादा न्यस्तदण्डाशक्षरन्ति । न हिंसन्ति स्थावरं जड़म॑ च भूतानां ये सर्वभूतात्म भूता:
ທຣິຕະຣາດສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ດຸລະສີ! ຜູ້ທີ່ຖອນຄວາມປາຖະໜາອອກຈາກສັດທັງປວງ, ຜູ້ບໍ່ກິນເນື້ອ, ຜູ້ວາງລົງໄມ້ທັນທອນແຫ່ງການລົງໂທດ, ຜູ້ບໍ່ເຮັດຮ້າຍທັງສັດຢືນນິ່ງແລະສັດເຄື່ອນໄຫວ, ແລະຜູ້ທີ່ເຫັນສັດທັງປວງເປັນດັ່ງອາດຕະຂອງຕົນເອງ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງຄວນແກ່ໂລກອັນປະເສີດທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ອຸຕຕະຣະກຸຣຸ’».
Verse 28
निराशिषो निर्ममा वीतरागा लाभालाभे तुल्यनिन्दाप्रशंसा: । तथाविधानामेष लोको महर्षे परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາດຸລະສີ! ໂລກນີ້ເປັນຂອງຜູ້ທີ່ບໍ່ມີຄວາມຄາດຫວັງ, ບໍ່ມີຄວາມຍຶດຖື, ແລະປາດຈາກຄວາມຕິດພັນ—ຜູ້ທີ່ເທົ່າທຽມໃນກຳໄລແລະຂາດທຶນ, ເທົ່າທຽມໃນການຕຳນິແລະການສັນລະເສີນ. ແຕ່ທຣິຕະຣາດສະຕຣະ ຈະບໍ່ໄປເຖິງທີ່ນັ້ນ».
Verse 29
गौतम उवाच ततो<परे भांति लोका: सनातना: सुपुण्यगन्धा विरजा वीतशोका: । सोमस्य राज्ञ: सदने महात्मन- स्तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ຍັງມີໂລກອະມະຕະອື່ນໆອີກທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງຢູ່ເກີນກວ່ານີ້—ເຕັມໄປດ້ວຍກິ່ນຫອມແຫ່ງບຸນອັນຍິ່ງ, ປາດຈາກຝຸ່ນແລະກິເລດ, ແລະບໍ່ມີຄວາມໂສກເສົ້າເລີຍ. ນັ້ນແມ່ນທີ່ພຳນັກຂອງພະຣາຊາໂສມະ ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່. ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄປເຖິງໂລກນັ້ນ ທີ່ນັ້ນແຫຼະ ຂ້າພະເຈົ້າຈະທວງເອົາຊ້າງຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄືນຈາກພະອົງ».
Verse 30
धृतराष्ट उवाच ये दानशीला न प्रतिगृह्नते सदा नचाप्यर्थाक्षाददते परेभ्य: | येषामदेयमर्हते नास्ति किंचित् सर्वातिथ्या: सुप्रसादा जनाश्व
ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາິສີ! ຜູ້ໃດທີ່ມັກໃຫ້ທານເປັນນິດ ແຕ່ບໍ່ຮັບຂອງທານ; ບໍ່ເອົາຊັບຂອງຜູ້ອື່ນດ້ວຍກຳລັງ ຫຼືດ້ວຍການບີບຄັ້ນ; ເມື່ອມີຜູ້ຮັບທີ່ຄວນຄ່າ ກໍບໍ່ມີສິ່ງໃດທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ບໍ່ຄວນໃຫ້’; ນັບຖືຕ້ອນຮັບແຂກທຸກຄົນ ແລະມີໃຈເມດຕາຕໍ່ຊົນທັງປວງ—ຄົນເຊັ່ນນັ້ນ ດຳລົງຢູ່ດັ່ງໂຮງທານອາຫານສາທາລະນະ (ອັນນະສັດຕຣະ) ແລະເປັນບໍ່ນ້ຳບຸນຢູ່ເສມອ ຈຶ່ງໄດ້ເຖິງໂລກໂສມ. ແຕ່ສຳລັບທຣິຕະຣາສະຕຣະ ແມ່ນແຕ່ອານາຈັກນັ້ນກໍບໍ່ອາດໄປເຖິງ».
Verse 31
ये क्षन्तारो नाभिजल्पन्ति चान्यान् सत्रीभूता: सततं पुण्यशीला: । तथाविधानामेष लोको महर्षे परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र
ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາິສີ, ຜູ້ທີ່ອົດທົນ, ບໍ່ເວົ້າຮ້າຍຕໍ່ຜູ້ອື່ນ, ຜູ້ທີ່ເປັນດັ່ງອັນນະສັດຕຣະ (ການຖວາຍອາຫານສາທາລະນະ) ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ແລະຕັ້ງຢູ່ໃນບຸນທຳເປັນນິດ—ໂລກນີ້ (ໂລກໂສມ) ມີໄວ້ສຳລັບຄົນເຊັ່ນນັ້ນ. ແຕ່ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ຈະບໍ່ໄປເຖິງທີ່ນັ້ນ».
Verse 32
गौतम उवाच ततो<परे भान्ति लोका: सनातना विरजसो वितमस्का विशोका: । आदित्यदेवस्य पदं महात्मन- स्तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂກຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ເກີນຈາກນີ້ໄປ ຍັງມີໂລກອັນສະນາຕະນະສ່ອງສະຫວ່າງ—ປອດຈາກຝຸ່ນແຫ່ງກິເລດແລະຣາຄະ, ປອດຈາກຄວາມມືດ, ແລະປອດຈາກຄວາມໂສກ. ທີ່ນັ້ນແມ່ນສະຖານະຂອງພຣະອາທິດຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່; ຂ້ອຍຈະນຳເຈົ້າໄປສູ່ອານາຈັກນັ້ນ, ໂອ ຊ້າງ!»
Verse 33
गौतमने कहा--राजन्! सोमलोकसे भी ऊपर कितने ही सनातन लोक प्रकाशित होते हैं, जो रजोगुण, तमोगुण और शोकसे रहित है। वे महात्मा सूर्यदेवके स्थान हैं। वहाँ जाकर भी मैं तुमसे अपना हाथी वसूल करूँगा ।।
ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ິສີ! ຜູ້ທີ່ຮັກການສະວາທະຍາຍ (ການສຶກສາດ້ວຍຕົນເອງ), ຍິນດີໃນການຮັບໃຊ້ຄູອາຈານ, ປະພຶດຕະປະສະຍາ, ຮັກສາວຣະຕະອັນດີ, ແລະຍຶດຫມັ້ນໃນສັດຈະ; ບໍ່ເວົ້າຂັດກັບອາຈານ; ຂະຫຍັນພາກພຽນເປັນນິດ; ແລະໂດຍບໍ່ຕ້ອງໃຫ້ສັ່ງ ກໍເຂົ້າຮ່ວມໃນກິດຂອງຄູ—ມະຫາຕະມະຜູ້ໃຈບໍລິສຸດ ມີວິໄນ ແລະຮູ້ເວດາ ເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງສົມຄວນຕໍ່ໂລກຂອງພຣະອາທິດ».
Verse 34
तथाविधानामेष लोको महर्षे विशुद्धानां भावितो वाग्यतानाम् | सत्ये स्थितानां वेदविदां महात्मनां परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र
ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາິສີ! ໂລກນີ້ເປັນຂອງຜູ້ເຊັ່ນນັ້ນ—ຜູ້ທີ່ໃຈພາຍໃນບໍລິສຸດ, ຄວບຄຸມວາຈາ, ຢືນຫມັ້ນໃນສັດຈະ, ແລະເປັນມະຫາຕະມະຜູ້ຮູ້ເວດາ. ແຕ່ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ຈະບໍ່ໄປເຖິງຈຸດໝາຍອັນສູງສຸດນັ້ນ».
Verse 35
गौतम उवाच ततो<परे भान्ति लोका: सनातना: सुपुण्यगंधा विरजा विशोका: । वरुणस्य राज्ञ: सदने महात्मन- स्तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ເກີນຈາກນັ້ນໄປ ຍັງມີໂລກນິລັນດອນອື່ນໆ ສ່ອງສະຫວ່າງ—ອົບອວນດ້ວຍກິ່ນຫອມແຫ່ງບຸນອັນຍິ່ງ, ປາສຈາກຝຸ່ນແຫ່ງກິເລດ ແລະ ປາສຈາກຄວາມໂສກ. ໃນພະລາຊະວັງຂອງພະຣາຊາວະຣຸນະ ຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ມີດິນແດນເຊັ່ນນັ້ນ. ໄປທີ່ນັ້ນແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈະໃຫ້ເຈົ້າຄືນຊ້າງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ».
Verse 36
धृतराष्ट्र रवाच चातुर्मास्यिर्ये यजन्ते जना: सदा तथेष्टीनां दशशतं प्राप्तुवन्ति । ये चाग्निहोत्रं जुह्नति श्रद्दधाना यथाम्नायं त्रीणि वर्षाणि विप्रा:
ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດທີ່ປະກອບພິທີບູຊາ ຈາຕຸຣມາສະຍະ ຢ່າງສະເໝີ ຍ່ອມໄດ້ບຸນສົມບູນເທົ່າກັບອິດຕິ-ບູຊາ ຫຼາຍຮ້ອຍຫຼາຍພັນ; ແລະພຣາຫມັນຜູ້ໃດທີ່ດ້ວຍສັດທາ ຖວາຍອັກນິໂຫຕຣະທຸກມື້ ຕາມພຣະບັນຍັດແຫ່ງເວດ ຕິດຕໍ່ກັນສາມປີ—ຜູ້ທີ່ຮັບພາລະແຫ່ງທຳມະຢ່າງດີ ແລະຕັ້ງມັ່ນໃນທາງເວດ ຖືກນັບວ່າເປັນຜູ້ທຳມະ ແລະມີຈິດໃຫຍ່; ເຂົາເຈົ້າຍ່ອມໄປສູ່ໂລກຂອງວະຣຸນະ».
Verse 37
सुधारिणां धर्मधुरे महात्मनां यथोदिते वर्त्मनि सुस्थितानाम् | धर्मात्मनामुद्वहतां गति तां परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ບຸລຸດຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ຜູ້ແບກພາລະແຫ່ງທຳມະໄດ້ດີ, ຕັ້ງມັ່ນໃນເສັ້ນທາງຕາມທີ່ໄດ້ສອນໄວ້, ແລະປະພຶດກິດທຳອັນຊອບ—ຜູ້ເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມໄປຮອດເປົ້າໝາຍອັນສູງສຸດນັ້ນ. ແຕ່ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ຈະບໍ່ໄປຮອດສະພາບນັ້ນ; ລາວຈະໄປຮອດໂລກທີ່ສູງກວ່ານັ້ນອີກ».
Verse 38
गौतम उवाच इन्द्रस्य लोका विरजा विशोका दुरन्वया: काड्क्षिता मानवानाम् | तस्याहं ते भवने भूरितेजसो राजन्निमं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ໂລກຂອງອິນທຣະ ປາສຈາກຝຸ່ນແຫ່ງກິເລດ ແລະ ປາສຈາກຄວາມໂສກ. ມັນເປັນສິ່ງທີ່ໄປຮອດໄດ້ຍາກ ແມ່ນແຕ່ມະນຸດທັງປວງປາຖະໜາ. ດັ່ງນັ້ນ ໄປຍັງພະລາຊະວັງຂອງອິນທຣະ ຜູ້ມີຣັດສະມີອັນຍິ່ງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະໃຫ້ເຈົ້າຄືນຊ້າງນີ້».
Verse 39
धृतराष्ट उवाच शतवर्षजीवी यश्व शूरो मनुष्यो वेदाध्यायी यश्व यज्वाप्रमत्त: । एते सर्वे शक्रलोक॑ व्रजन्ति परं गन्ता धृतराष्ट्रो न तत्र
ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ມະນຸດຜູ້ມີອາຍຸຮ້ອຍປີ, ກ້າຫານ, ສຶກສາເວດ, ຂະຫຍັນໃນການບູຊາຍັນ ແລະ ບໍ່ເຄີຍປະມາດ—ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດຍ່ອມໄປສູ່ໂລກຂອງສັກຣະ (ອິນທຣະ). ແຕ່ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ຈະໄປຮອດໂລກທີ່ສູງກວ່ານັ້ນ; ລາວບໍ່ຖືກກຳນົດໃຫ້ໄປທີ່ນັ້ນ».
Verse 40
गौतम उवाच प्राजापत्या: सन्ति लोका महान्तो नाकस्य पृषछ्ठे पुष्कला वीतशोका: । मनीषिता: सर्वलोकोद्धवानां तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂຄຕະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ຢູ່ເທິງສຸດຂອງສະຫວັນ ມີໂລກອັນກວ້າງໃຫຍ່ຂອງພຣະປຣະຊາປະຕິ (Prajāpati) ອຸດົມສົມບູນ ເຈີຣິນຮຸ່ງເຮືອງ ແລະປາດຈາກຄວາມໂສກ. ສັດທັງປວງໃນຈັກກະວານລ້ວນປາຖະໜາຈະໄດ້ບັນລຸ. ຂ້າຈະໄປທີ່ນັ້ນ ແລະບັງຄັບໃຫ້ພະອົງຄືນຊ້າງຂອງຂ້າ».
Verse 41
धृतराष्ट उवाच ये राजानो राजसूयाभिषिक्ता धर्मात्मानो रक्षितार: प्रजानाम् । ये चाश्वमेधावभथे प्लुतांगा- स्तेषां लोका धृतराष्ट्रो न तत्र
ທຣິຕະຣາສະຕຣະກ່າວວ່າ: «ທ່ານມຸນີ! ບັນດາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບການອະພິເສກໃນພິທີຣາຊະສູຍ (Rājasūya) ຜູ້ມີຈິດໃຈທຳມະ ແລະເປັນຜູ້ປົກປ້ອງປະຊາ; ພ້ອມທັງຜູ້ທີ່ອະວະທັງປວງຊຸ່ມນ້ຳໃນການອາບນ້ຳປິດທ້າຍ (avabhṛtha) ຂອງອັດສະວະເມດ (Aśvamedha)—ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນເທົ່ານັ້ນຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸໂລກຂອງພຣະປຣະຊາປະຕິ. ທຣິຕະຣາສະຕຣະຈະບໍ່ໄປທີ່ນັ້ນ».
Verse 42
गौतम उवाच ततः परं भान्ति लोका: सनातना: सुपुण्यगंधा विरजा वीतशोका: । तस्मिन्नहं दुर्लभे चाप्यधृष्ये गवां लोके हस्तिनं यातयिष्ये
ໂຄຕະມະກ່າວວ່າ: «ຍັງມີອີກເທິງກວ່ານັ້ນ ໂລກອັນເປັນນິລັນດອນສ່ອງສະຫວ່າງ—ຫອມກອບດ້ວຍບຸນອັນສູງສຸດ ປາດຈາກຝຸ່ນແຫ່ງກິເລດ ແລະບໍ່ມີຄວາມໂສກ. ໄປຍັງໂລກແຫ່ງງົວ (Goloka) ອັນຍາກຈະບັນລຸ ແລະບໍ່ອາດຖືກລຸກລານນັ້ນ ຂ້າຈະໄປ ແລະນຳຊ້າງຂອງຂ້າກັບຄືນຈາກພະອົງ».
Verse 43
धृतराष्ट उवाच यो गोसहस्री शतद: समां समां गवां शती दश दद्याच्च शक्त्या । तथा दशभ्यो यश्न दद्यादिहैकां पज्चभ्यो वा दानशीलस्तथैकाम्
ທຣິຕະຣາສະຕຣະກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດມີງົວພັນໂຕ ແລະໃນແຕ່ລະປີໃຫ້ທານຮ້ອຍໂຕ; ຜູ້ໃດມີງົວຮ້ອຍໂຕ ແລະໃຫ້ທານສິບໂຕຕາມກຳລັງ; ແລະຜູ້ໃດມີພຽງສິບໂຕແຕ່ຍັງໃຫ້ທານໜຶ່ງໂຕໃນໂລກນີ້—ຫຼືແມ່ນຜູ້ໃຈບຸນທີ່ໃຫ້ໜຶ່ງໂຕຈາກຫ້າ—ຜູ້ໃຫ້ທານເຊັ່ນນັ້ນຈະໄດ້ບັນລຸໂລກແຫ່ງງົວ (Goloka)».
Verse 44
ये जीर्यन्ते ब्रह्मचर्येण विप्रा बा्मीं वाचं परिरक्षन्ति चैव । मनस्थविनस्तीर्थयात्रापरायणा- स्ते तत्र मोदन्ति गवां निवासे
ທຣິຕະຣາສະຕຣະກ່າວວ່າ: «ບັນດາພຣາຫມັນຜູ້ແກ່ເຖົ້າໄປພ້ອມກັບການຮັກສາພຣະຫມະຈັນ (brahmacarya) ຢ່າງໝັ້ນຄົງ; ຜູ້ທີ່ປົກປ້ອງວາຈາແຫ່ງເວດ (Vedic speech) ຢູ່ເສມອ; ແລະຜູ້ມີໃຈແນ່ວແນ່ອຸທິດຕົນໃຫ້ແກ່ການເດີນທາງໄປຕີຣະຖານ (pilgrimage)—ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຍິນດີຢູ່ທີ່ນັ້ນ ໃນຖິ່ນພຳນັກແຫ່ງງົວ (Goloka)».
Verse 45
प्रभासं मानसं तीर्थ पुष्कराणि महत्सर: । पुण्यं च नैमिषं तीर्थ बाहुदां करतोयिनीम्
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ຂໍໃຫ້ເຈົ້າເລົ່າເຖິງ ປຣະພາສ (Prabhāsa), ທີ່ທິຣຖະ (tīrtha) ອັນສັກສິດຂອງທະເລສາບ ມານະສະໂຣວະຣະ (Mānasarovara), ປຸສກະຣະ (Puṣkara) ພ້ອມທະເລສາບໃຫຍ່, ແລະ ທີ່ທິຣຖະອັນບໍລິສຸດ ໄນມິສະ (Naimiṣa); ທັງແມ່ນ້ຳ ບາຫຸດາ (Bāhudā) ແລະ ກະຣະໂຕຍິນີ (Karatoyinī) ດ້ວຍ»។ ໃນບໍລິບົດນີ້ ການຖາມຂອງກະສັດຫັນໄປຫາທີ່ທິຣຖະອັນລືຊື່—ສະຖານທີ່ແລະນ້ຳທີ່ເຊື່ອວ່າຊ່ວຍຊຳລະການປະພຶດແລະເຈດຈຳນົງ—ຊີ້ໃຫ້ເຫັນການເນັ້ນເຖິງບຸນ (puṇya) ທີ່ໄດ້ຈາກການຈາລິກແລະການລະລຶກພູມສັກສິດ।
Verse 46
गयां गयशिरश्वैव विपाशां स्थूलवालुकाम् | कृष्णां गंगां पजचनदं महाह्दमथापि च
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «(ຂ້ອຍໄດ້ຍິນເຖິງ) ຄະຍາ (Gayā) ແລະ ຄະຍະສິຣະ (Gayaśiras), ແມ່ນ້ຳ ວິປາຊາ (Vipāśā) ທີ່ມີຝັ່ງຊາຍກວ້າງ, ແມ່ນ້ຳ ກຣິສນາ (Kṛṣṇā), ແມ່ນ້ຳ ຄັງຄາ (Gaṅgā), ປັນຈະນະດະ (Pañcanada) ແຜ່ນດິນແຫ່ງແມ່ນ້ຳຫ້າສາຍ, ແລະທະເລສາບໃຫຍ່ອີກດ້ວຍ»។ ໃນບໍລິບົດນີ້ ກະສັດກຳລັງລຽງນາມທີ່ທິຣຖະອັນລືຊື່—ສະຖານທີ່ແລະນ້ຳອັນສັກສິດ—ທີ່ການລະລຶກແລະການໄປເຖິງເຊື່ອມໂຍງກັບການຊຳລະ, ບຸນ, ແລະອຸດົມຄະຕິທາງຈັນຍາທີ່ສະແຫວງຫາທຳມະຜ່ານການຈາລິກ ບໍ່ແມ່ນຜ່ານອຳນາດ।
Verse 47
गोमती कौशिकीं पम्पां महात्मानो धृतव्रता: । सरस्वतीदृषद्धत्यौ यमुनां ये तु यान्ति च
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ບັນດາຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະຍືນຍົງໃນວຣະຕະ (vrata) ຜູ້ໄປຈາລິກສູ່ແມ່ນ້ຳ ໂຄມະຕີ (Gomatī), ເກົາສິກີ (Kauśikī), ແລະ ປັມປາ (Pampā)—ທັງໄປຫາ ສະຣັສວະຕີ (Sarasvatī) ແລະ ດຣິສັດວະຕີ (Dṛṣadvatī), ແລະໄປຫາ ຍະມຸນາ (Yamunā) ດ້ວຍ—(ຍ່ອມໄດ້ບຸນຕາມທີ່ກ່າວໄວ້)»។
Verse 48
तत्र ते दिव्यसंस्थाना दिव्यमाल्यधरा: शिवा: । प्रयान्ति पुण्यगंधाढ्या धृतराष्ट्रो न तत्र वै
ທີ່ນັ້ນ ບັນດາສັດຜູ້ເປັນມົງຄຸນ—ມີຮູບຮ່າງດັ່ງເທວະ ສວມພວງມາລາສະຫວັນ ແລະອຸດົມດ້ວຍກິ່ນຫອມອັນສັກສິດ—ກໍອອກເດີນທາງຕໍ່ໄປ. ແຕ່ທຣິຕຣາສຕຣະ ແທ້ໆແລ້ວ ບໍ່ໄດ້ໄປທີ່ນັ້ນ.
Verse 49
प्रभास, मानसरोवर तीर्थ, त्रिपुष्कर नामक महान् सरोवर, पवित्र नैमिषतीर्थ, बाहुदा नदी, करतोया नदी, गया, गयशिर, स्थूल बालुकायुक्त विपाशा (व्यास), कृष्णा, गंगा, पंचनद, महाहृद, गोमती, कौशिकी, पम्पासरोवर, सरस्वती, दृषद्वती और यमुना--इन तीर्थोमें जो व्रतधारी महात्मा जाते हैं, वे ही दिव्य रूप धारण करके दिव्य मालाओंसे अलंकृत हो गोलोकमें जाते हैं और कल्याणमय स्वरूप तथा पवित्र सुगंधसे व्याप्त होकर वहाँ निवास करते हैं। धृतराष्ट्र उस लोकमें भी नहीं मिलेगा ।। गौतम उवाच यत्र शीतभयं नास्ति न चोष्णभयमण्वपि । न क्षुत्पिपासे न ग्लानिर्न दुःखं न सुखं तथा,गौतम बोले--जहाँ सर्दीका भय नहीं है, गर्मीका अणुमात्र भी भय नहीं है, जहाँ न भूख लगती है न प्यास, न ग्लानि प्राप्त होती है न दुःख-सुख, जहाँ न कोई द्वेषका पात्र है न प्रेमका, न कोई बन्धु है न शत्रु, जहाँ जरा-मृत्यु, पुण्य और पाप कुछ भी नहीं है, उस रजोगुणसे रहित, समृद्धिशाली, बुद्धि और सत्त्वगुणसे सम्पन्न तथा पुण्यमय ब्रह्मलोकमें जाकर तुम्हें मुझे यह हाथी वापस देना पड़ेगा
ໂຄຕະມະ (Gautama) ກ່າວວ່າ: «ມີໂລກໜຶ່ງທີ່ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ຄວາມໜາວ ແລະບໍ່ມີແມ່ນແຕ່ຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ຄວາມຮ້ອນເພີຍເລັກນ້ອຍ; ທີ່ນັ້ນບໍ່ເກີດຄວາມຫິວ ຫຼືຄວາມກະຫາຍ; ບໍ່ມີຄວາມເມື່ອຍລ້າ ແລະບໍ່ມີທຸກຂ໌ຫຼືສຸກໃນນັຍທົ່ວໄປ. ມັນແມ່ນສະພາບທີ່ຢູ່ເຫນືອຄວາມຄູ່ຕົວຕົນທີ່ຜູກມັດຊີວິດມີຮ່າງກາຍ—ຖືກພັນລະນາວ່າເປັນໂລກບໍລິສຸດ ສະງົບ ທີ່ຜູ້ມີວິໄນແລະຜູ້ຊອບທຳບັນລຸໄດ້. ໂດຍການອ້າງເຖິງໂລກນັ້ນ ໂຄຕະມະຊີ້ໃຫ້ເຫັນຂອບເຂດທາງຈັນຍາ: ລາງວັນແທ້ບໍ່ແມ່ນຄວາມສະບາຍທາງປະສາດສຳຜັດ ແຕ່ແມ່ນອິດສະລະຈາກເງື່ອນໄຂທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຢາກ, ຄວາມເມື່ອຍລ້າ, ແລະຄວາມທຸກຂ໌.»
Verse 50
नद्देष्यो न प्रिय: कश्रिन्न बन्धुर्न रिपुस्तथा । न जरामरणे तत्र न पुण्यं न च पातकम्
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜເປັນເປົ້າໝາຍແຫ່ງຄວາມຊັງ ຫຼືຄວາມຮັກເປັນພິເສດ; ບໍ່ມີຍາດ ແລະບໍ່ມີສັດຕູ. ໃນອານາເຂດນັ້ນ ບໍ່ມີແກ່ຊະລາ ແລະບໍ່ມີຄວາມຕາຍ; ບໍ່ມີບຸນ ແລະບໍ່ມີບາບ».
Verse 51
तस्मिन् विरजसि स्फीते प्रज्ञासत्त्वव्यवस्थिते । स्वयम्भुभवने पुण्ये हस्तिनं मे प्रदास्यसि
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນອານາເຂດອັນບໍລິສຸດ ໄຮ້ຣາຊະ (ໄຮ້ຄວາມກະວົນກະວາຍ) ອັນອຸດົມສົມບູນນັ້ນ—ອັນຕັ້ງມັ່ນໃນປັນຍາ ແລະສັດຕະວະ—ໃນພຣະນິວາສອັນບຸນຂອງພຣະສະວະຍັມພູ (ພຣະພຣະຫມາ) ນັ້ນ ເຈົ້າຈະຕ້ອງນຳຊ້າງນີ້ມາຄືນໃຫ້ຂ້ອຍ».
Verse 52
धृतराष्ट उवाच निर्मुक्ता: सर्वसंगैयें कृतात्मानो यतव्रता: । अध्यात्मयोगसंस्थानैर्युक्ता: स्वर्गगतिं गता:
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາມຸນີ! ບຸລຸດຜູ້ມີສັດຕະວະ—ຜູ້ພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດຕິດທັງປວງ, ຜູ້ຝຶກຈິດໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດ, ຜູ້ຮັກສາວຣະຕະດ້ວຍວິໄນ, ແລະຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນອັດຍາດມະຍານ ແລະໂຍຄະ—ເມື່ອໄດ້ບັນລຸທາງໄປສະຫວັນ—ຈຶ່ງໄປສູ່ພຣະພຣະຫມາໂລກອັນເປັນບຸນ. ທີ່ນັ້ນ ເຈົ້າຈະບໍ່ອາດເຫັນທຣິຕະຣາດໄດ້».
Verse 53
ते ब्रह्मभवन पुण्य प्राप्तुवन्तीह सात््विका: । न तत्र धृतराष्ट्रस्ते शक््यो द्रष्ट महामुने
ທຣິຕະຣາດ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະຫາມຸນີ! ໃນໂລກນີ້ ມີແຕ່ຜູ້ມີສັດຕະວະເທົ່ານັ້ນທີ່ໄດ້ບຸນອັນນຳໄປສູ່ພຣະນິວາສຂອງພຣະພຣະຫມາ—ພຣະພຣະຫມາໂລກອັນສັກສິດ. ທີ່ນັ້ນ ທຣິຕະຣາດ ບໍ່ອາດໃຫ້ເຈົ້າເຫັນໄດ້».
Verse 54
गौतम उवाच रथन्तरं यत्र बृहच्च गीयते यत्र वेदी पुण्डरीकैस्तृणोति । यत्रोपयाति हरिभि: सोमपीथी तत्र त्वाहं हस्तिनं यातयिष्ये
ໂຄຕະມະ ກ່າວວ່າ: «ໄປຍັງອານາເຂດທີ່ຂັບຮ້ອງ ຣະຖັນຕະຣະ ແລະ ບຣິຫັດ ສາມັນ; ທີ່ເວທີບູຊາຖືກປູປົກດ້ວຍດອກບົວຂາວ; ແລະທີ່ຜູ້ດື່ມໂສມະເດີນທາງໂດຍມ້າທິບ—ໄປຍັງທີ່ນັ້ນແຫຼະ ຂ້ອຍຈະໄປ ແລະທີ່ນັ້ນຂ້ອຍຈະໃຫ້ເຈົ້າຄືນຊ້າງຂອງຂ້ອຍ».
Verse 55
बुध्यामि त्वां वृत्रहणं शतक्रतुं व्यतिक्रमन्तं भुवनानि विश्वा । कच्चिन्न वाचा वृजिनं कदाचि- दकार्ष ते मनसो5भिषंगात्
ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຈັກພຣະອົງວ່າເປັນ ວຣິຕຣະຫັນ—ອິນທຣາຜູ້ບູຊາຍັດຮ້ອຍຄັ້ງ—ຜູ້ທ່ອງໄປທົ່ວທຸກໂລກ. ຂໍຖາມ—ໃນຍາມໃຈຟຸ້ງຊ່ານ ຂ້າພະເຈົ້າເຄີຍເວົ້າຜິດຕໍ່ພຣະອົງບໍ?
Verse 56
शतक्रतुरुवाच मघवाहं लोकपथं प्रजाना- मन्वागमं परिवादे गजस्य । तस्माद् भवान् प्रणतं मानुशास्तु ब्रवीषि यत् तत् करवाणि सर्वम्
ສະຕະກຣະຕຸ (ອິນທຣາ) ກ່າວວ່າ: “ຂ້າພະເຈົ້າ ມະຄະວານ ຖືກຄົນທັງຫຼາຍຕຳນິໃນທາງສາທາລະນະ ເນື່ອງຈາກເລື່ອງຊ້າງ. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນ້ອມກາຍກົດຫົວຕໍ່ທ່ານ. ຂໍທ່ານສອນຂ້າພະເຈົ້າເຖິງໜ້າທີ່ທີ່ມະນຸດຄວນເຮັດ—ທ່ານສັ່ງສິ່ງໃດ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເຮັດທັງໝົດ”។
Verse 57
गौतम उवाच श्वेतं करेणुं मम पुत्र हि नागं य॑ मेडहार्षीदेशवर्षाणि बालम् | यो मे वने वसतो< भूद् द्वितीय- स्तमेव मे देहि सुरेन्द्र नागम्
ໂກຕະມະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ອິນທຣາ! ຊ້າງຂາວນີ້—ເປັນລູກຂອງຂ້າພະເຈົ້າແທ້—ແມ່ນແມ່ນວ່າບັດນີ້ເຕີບໃຫຍ່ເປັນຊ້າງໜຸ່ມ ແຕ່ຍັງມີອາຍຸແຕ່ສິບປີ. ຢູ່ກັບຂ້າພະເຈົ້າໃນປ່າ ມັນເປັນເຫມືອນຕົວຂ້າພະເຈົ້າອີກຄົນ—ເປັນເພື່ອນ ແລະຜູ້ຊ່ວຍ. ພຣະອົງໄດ້ນຳມັນໄປ; ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຈອມເທວະດາ ຂໍຈົ່ງຄືນຊ້າງນັ້ນໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ.”
Verse 58
शतक्रतुरुवाच अयं सुतस्ते द्विजमुख्य नाग आगच्छति त्वामभिवीक्षमाण: । पादौ च ते नासिकयोपजिदध्रते श्रेयो ममाध्याहि नमश्न ते5स्तु
ສະຕະກຣະຕຸ (ອິນທຣາ) ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ! ລູກຂອງທ່ານ—ໂອ ນາກ—ກຳລັງເຂົ້າມາຫາທ່ານ ພ້ອມສາຍຕາເຄົາລົບ. ຍັງເອົາງວງດົມທີ່ຕີນທັງສອງຂອງທ່ານ ເພື່ອສະແດງຄວາມນ້ອມຕົນ. ຂໍທ່ານສອນຂ້າພະເຈົ້າເຖິງສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແທ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ; ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນ້ອມນະມັດສະການທ່ານ.”
Verse 59
शतक्रतुने कहा--विप्रवर! आपका पुत्रस्वरूप यह हाथी आपहीकी ओर देखता हुआ आ रहा है और पास आकर आपके दोनों चरणोंको अपनी नासिकासे सूँघता है। अब आप मेरा कल्याण-चिंतन कीजिये, आपको नमस्कार है ।।
ສະຕະກຣະຕຸ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ວິປຣະຜູ້ປະເສີດ! ຊ້າງຜູ້ເປັນດັ່ງລູກຂອງທ່ານ ກຳລັງເຂົ້າມາຫາທ່ານ ແລະເມື່ອເຂົ້າໃກ້ ກໍເອົາງວງດົມຕີນທັງສອງຂອງທ່ານ. ບັດນີ້ ຂໍທ່ານຈົ່ງຄິດເຖິງຄວາມຜາສຸກຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນ້ອມນະມັດສະການທ່ານ.” ໂກຕະມະ ກ່າວວ່າ: “ໂອ ສຸເຣນທຣາ! ຂ້າພະເຈົ້າຄິດຄຳນຶງເຖິງຄວາມຜາສຸກຂອງພຣະອົງຢູ່ເທື່ອນີ້ສະເໝີ ແລະຖວາຍບູຊາແດ່ພຣະອົງຢູ່ສະເໝີ. ໂອ ສັກຣະ! ຂໍພຣະອົງຈົ່ງປະທານຄວາມຜາສຸກແກ່ຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍ. ຂ້າພະເຈົ້າຮັບເອົາຊ້າງນີ້ ທີ່ພຣະອົງໄດ້ປະທານ.”
Verse 60
शतक्रतुरुवाच येषां वेदा निहिता वै गुहायां मनीषिणां सत्यवतां महात्मनाम् | तेषां त्वयैकेन महात्मनास्मि वृद्धस्तस्मात् प्रीतिमांस्तेडहमद्य
ສະຕະກຣະຕຸ (ອິນທຣາ) ກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາມະຫາວິນຍານຜູ້ມີປັນຍາ ແລະກ່າວຄວາມຈິງ ຜູ້ທີ່ໃນຖ້ຳແຫ່ງດວງໃຈໄດ້ປະດິດສະຖິດວິດາທັງຫມົດໄວ້ຢ່າງແທ້ຈິງ ທ່ານແມ່ນຜູ້ເປັນເລີດທີ່ສຸດ. ໂອ ມະຫາວິນຍານ, ໂດຍຄວາມເມດຕາຫ່ວງໃຍເພື່ອຄວາມດີຂອງທ່ານແຕ່ຜູ້ດຽວ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງເຈີຣິນຮຸ່ງເຮືອງ; ດັ່ງນັ້ນ ວັນນີ້ຂ້າພະເຈົ້າເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກໃຄ່ຕໍ່ທ່ານ.»
Verse 61
हन्तैहि ब्राह्मण क्षिप्रं सह पुत्रेण हस्तिना । त्वं हि प्राप्तुं शुभाँलल्लोकानह्वाय च चिराय च
«ມາເຖີດ ໂອ ພຣາຫມັນ—ມາໄວໆ ພ້ອມກັບລູກຂອງທ່ານ ຄືຊ້າງ. ບັດນີ້ ທ່ານເປັນຜູ້ສົມຄວນຈະໄດ້ຮັບໂລກອັນເປັນມົງຄຸນ ທີ່ໄດ້ເຊີນເຊີນທ່ານແລ້ວ ແລະຈະພຳນັກຢູ່ທີ່ນັ້ນເປັນເວລາຍາວ»។
Verse 62
स गौतमं पुरस्कृत्य सह पुत्रेण हस्तिना । दिवमाचक्रमे वज्जी सद्धिः सह दुरासदम्,पुत्रस्वरूप हाथीके साथ गौतमको आगे करके वज्धारी इन्द्र श्रेष्ठ पुरुषोंके साथ दुर्गम देवलोकमें चले गये
ອິນທຣາ ຜູ້ຖືວັດຊຣະ ໄດ້ນຳກໍຕະມະໄວ້ຂ້າງໜ້າ ແລ້ວອອກເດີນທາງສູ່ສະຫວັນ ພ້ອມກັບຊ້າງແລະລູກຊ້າງ ພ້ອມດ້ວຍຫມູ່ຄົນຜູ້ມີຄຸນທຳ. ດັ່ງນັ້ນ ພວກເຂົາຈຶ່ງໄປສູ່ໂລກເທວະດາອັນເຂົ້າເຖິງຍາກ.
Verse 63
इदं यः शृणुयान्नित्यं यः पठेद्वा जितेन्द्रिय: । स याति ब्रह्मणो लोकं ब्राह्मणो गौतमो यथा
ຜູ້ໃດກໍຕາມ ຜູ້ຄວບຄຸມອິນທຣີຍໄດ້ ຟັງເລື່ອງນີ້ທຸກມື້ ຫຼືອ່ານສະດວກສະດວຍ ຜູ້ນັ້ນຈະໄປຮອດໂລກຂອງພຣະພຣົມ ເຫມືອນພຣາຫມັນກໍຕະມະໄດ້ໄປຮອດ.
Verse 102
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि हस्तिकूटो नाम दयथधिकशततमो<्ध्याय:
ດັ່ງນີ້ ໃນສຣີມະຫາພາຣະຕະ ພາຍໃນອະນຸສາສະນະປະຣະວະ ໃນພາກວ່າດ້ວຍທຳແຫ່ງການໃຫ້ທານ ບົດທີ 105 ຊື່ “ຫັດສະຕິກູຕ” ກໍສິ້ນສຸດລົງແຕ່ພຽງນີ້.
Frequently Asked Questions
Whether it is permissible to seize a dependent being under the pretext of rightful ownership or power, versus the hermitage ethic of protection, gratitude, and fidelity to a trust-based relationship.
Merit is not monolithic: karmic quality differentiates destinations, and specific virtues (truth, hospitality, restraint, study, charity) are presented as causal pathways to distinct, graded worlds.
Yes in narrative form: Śakra’s revelation, praise of Gautama’s integrity, restoration of the elephant, and the sage’s ascent operate as an implicit validation that steadfast dharma yields auspicious and enduring outcomes.