Shloka 6
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
पूर्वकालमें गौतम नामवाले एक ब्राह्मण थे, जिनका स्वभाव बड़ा कोमल था। वे मनको वशमें रखनेवाले और जितेन्द्रिय थे। उन व्रतधारी मुनिने विशाल वनमें एक हाथीके बच्चेको अपने माताके बिना बड़ा कष्ट पाते देखकर उसे कृपापूर्वक जिलाया। दीर्घकालके पश्चात् वह हाथी बढ़कर अत्यंत बलवान् हो गया ।।
pūrvakāle gautama-nāmā brāhmaṇa āsīt, yasya svabhāvaḥ atīva komalaḥ; sa manaḥ-saṃyamī jitendriyaś ca. sa vratadhārī muniḥ vipule vane mātṛ-vihīnaṃ hasti-śiśuṃ mahā-duḥkhaṃ prāpya paśyan dayayā taṃ ajīvayat. dīrgha-kālāt sa hastī vardhitvā atīva balavān abhavat. taṃ prabhinnaṃ mahānāgaṃ prasnutaṃ parvatopamam dhṛtarāṣṭrasya rūpeṇa śakro jagrāha hastinam.
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໃນການກ່ອນກ່ອນ ມີພຣາຫມັນຊື່ ໂກຕະມະ ຜູ້ມີນິໄສອ່ອນໂຍນ ຄວບຄຸມໃຈ ແລະ ອິນທຣີຍະໄດ້. ມຸນີຜູ້ຖືວຣະຕະນັ້ນ ໃນປ່າໃຫຍ່ ໄດ້ເຫັນລູກຊ້າງຕົວໜຶ່ງຂາດແມ່ ທົນທຸກຢ່າງໜັກ ຈຶ່ງເມດຕາຊ່ວຍຫຼ້ຽງໃຫ້ມີຊີວິດ. ຕໍ່ມາເມື່ອເວລາຜ່ານໄປດົນ ຊ້າງນັ້ນເຕີບໃຫຍ່ເປັນຊ້າງໃຫຍ່ມີກຳລັງຫາຜູ້ເທົ່າບໍ່ໄດ້. ເມື່ອເຂົ້າສູ່ພາວະມັດ (musth) ນ້ຳມັນມັດໄຫຼອອກຈາກຂມັບຂອງມັນ ດັ່ງນ້ຳຊອກຈາກພູ. ແລ້ວອິນທຣະ ໄດ້ປອມຮູບເປັນພຣະຣາຊາ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ແລະໄດ້ຍຶດຊ້າງນັ້ນໄປເປັນຂອງຕົນ».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Compassion and self-discipline are praised, yet the episode also warns that virtue can be tested by deception: one must pair kindness with discernment, recognizing that outcomes may be shaped by forces beyond ordinary appearances.
Gautama, a gentle and self-controlled brahmin, rescues and raises a motherless elephant calf in the forest. Years later the elephant becomes huge and enters musth. At that point Indra, disguised as King Dhritarashtra, comes and takes the elephant, initiating a morally charged turn in the story.