Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
गयां गयशिरश्वैव विपाशां स्थूलवालुकाम् | कृष्णां गंगां पजचनदं महाह्दमथापि च
gayāṁ gayaśiraś caiva vipāśāṁ sthūlavālukām | kṛṣṇāṁ gaṅgāṁ pañcanadaṁ mahāhradam athāpi ca ||
ທຣິຕຣາສຕຣະ ກ່າວວ່າ: «(ຂ້ອຍໄດ້ຍິນເຖິງ) ຄະຍາ (Gayā) ແລະ ຄະຍະສິຣະ (Gayaśiras), ແມ່ນ້ຳ ວິປາຊາ (Vipāśā) ທີ່ມີຝັ່ງຊາຍກວ້າງ, ແມ່ນ້ຳ ກຣິສນາ (Kṛṣṇā), ແມ່ນ້ຳ ຄັງຄາ (Gaṅgā), ປັນຈະນະດະ (Pañcanada) ແຜ່ນດິນແຫ່ງແມ່ນ້ຳຫ້າສາຍ, ແລະທະເລສາບໃຫຍ່ອີກດ້ວຍ»។ ໃນບໍລິບົດນີ້ ກະສັດກຳລັງລຽງນາມທີ່ທິຣຖະອັນລືຊື່—ສະຖານທີ່ແລະນ້ຳອັນສັກສິດ—ທີ່ການລະລຶກແລະການໄປເຖິງເຊື່ອມໂຍງກັບການຊຳລະ, ບຸນ, ແລະອຸດົມຄະຕິທາງຈັນຍາທີ່ສະແຫວງຫາທຳມະຜ່ານການຈາລິກ ບໍ່ແມ່ນຜ່ານອຳນາດ।
धृतराष्ट उवाच
The verse underscores the Mahābhārata’s emphasis on tīrtha-yātrā—turning toward sacred places and waters as a dharmic means of inner purification and accruing merit, reminding rulers and householders that ethical renewal can be sought through restraint, reverence, and pilgrimage.
Dhṛtarāṣṭra is listing celebrated pilgrimage sites—rivers and holy locales—within a broader discourse on dharma and the fruits of visiting or honoring tīrthas, situating moral instruction within India’s sacred geography.