Shloka 8
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
कठोर व्रतका पालन करनेवाले महातपस्वी गौतमने उस हाथीका अपहरण होता देख राजा धृतराष्ट्रसे कहा-- ।।
bhīṣma uvāca — mā meḍhārṣī histin putram enaṁ duḥkhāt puṣṭaṁ dhṛtarāṣṭrākṛtajña | maitraṁ satāṁ saptapadaṁ vadanti mitradroho maiva rājan spṛśet tvām ||
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ມະຫາຕະປະສະວີ ໂກຕະມະ ຜູ້ຖືວຣະຕະຢ່າງເຂັ້ມງວດ ເຫັນຊ້າງນັ້ນຖືກພາໄປ ຈຶ່ງກ່າວກັບພຣະຣາຊາ ທຣິຕະຣາສະຕຣະວ່າ: ‘ໂອ ທຣິຕະຣາສະຕຣະ ກະສັດຜູ້ບໍ່ຮູ້ຄຸນ! ຢ່າເອົາຊ້າງນີ້ໄປ—ມັນເປັນດັ່ງລູກຊາຍຂອງຂ້າ. ຂ້າເລີ້ຍງມັນມາດ້ວຍຄວາມລຳບາກຫນັກ. ຄົນດີກ່າວວ່າ ມິດຕະພາບເກີດຂຶ້ນແມ່ນແຕ່ຍ່າງຮ່ວມກັນເຈັດກ້າວ; ດ້ວຍສາຍພັນນັ້ນ ເຈົ້າແລະຂ້າເປັນມິດ. ຖ້າເຈົ້າພາຊ້າງຂອງຂ້າໄປ ບາບແຫ່ງການຫັກຫຼັງມິດຈະແຕະຕ້ອງເຈົ້າ. ຈົ່ງພະຍາຍາມຢ່າໃຫ້ຄວາມຜິດນັ້ນມາຮອດເຈົ້າ ໂອ ພຣະຣາຊາ’».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse warns that taking what belongs to a friend—especially after receiving goodwill—constitutes mitradroha (betrayal of friendship). It emphasizes gratitude (kṛtajñatā) and the ethical duty of a king to avoid actions that incur moral fault.
The ascetic Gautama sees his elephant being seized and addresses King Dhritarashtra, pleading that the elephant is like his son, raised with hardship. He invokes the traditional idea that even seven steps together establish friendship, and cautions the king that confiscating the elephant would be a sinful breach of that bond.