Adhyaya 14: Ritual Procedure for Śrāddha: Sequence, Eligibility, and Offerings to Ancestors

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । एतन्मे कथितं पूर्वं ब्रह्मपुत्रेण धीमता । सनकानुजेन विप्रर्षे ब्राह्मणान् शृणु साम्प्रतम् ॥ १४.१ ॥

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು—ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹಿಂದೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನು, ಸನಕನ ಅನುಜನು, ತಿಳಿಸಿದ್ದನು। ಓ ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಈಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 2

त्रिणाचिकेतस्त्रिमधुस्त्रिसुपर्णः षडङ्गवित् । वेदवित् श्रोत्रियो योगी तथा वै ज्योष्ठसामगः ॥ १४.२ ॥

ಅವನು ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತ, ತ್ರಿಮಧು, ತ್ರಿಸುಪರ್ಣ ಪಠಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು; ವೇದದ ಷಡಂಗವಿತ್, ವೇದವಿತ್, ವಿಧಿವಂತ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ, ಯೋಗಿ ಹಾಗೂ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಸಾಮಗಾಯಕನು।

Verse 3

ऋत्विजं भागिनेयं च दौहित्रं श्वशुरं तथा । जामातरं मातुलं च तपोनिष्ठं च ब्राह्मणम् ॥ १४.३ ॥

ಋತ್ವಿಜ (ಯಜ್ಞಪುರೋಹಿತ), ಸಹೋದರಿಯ ಮಗ, ಮಗಳ ಮಗ, ಮಾವನವರು (ಶ್ವಶುರ), ಅಳಿಯ, ಮಾವ (ಮಾತುಲ) ಹಾಗೂ ತಪೋನಿಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ—ಇವರನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಗೌರವಿಸಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು।

Verse 4

पञ्चाग्न्यभिरतं चैव शिष्यं संबन्धिनं तथा । मातापितॄरतं चैव एताञ्छ्राद्धे नियोजयेत् ॥ १४.४ ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಗ್ನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನು, ಶಿಷ್ಯನು, ಸಂಬಂಧಿಯು ಹಾಗೂ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನು—ಇವರನ್ನೂ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು।

Verse 5

मित्रध्रुक् कुनखी चैव श्यावदन्तस्तथा द्विजः । कन्यादूषयिता वह्निवेदोज्झः सोमविक्रयी ॥ १४.५ ॥

ಮಿತ್ರದ್ರೋಹಿ, ವಿಕೃತ ನಖಗಳವನು, ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವ ದ್ವಿಜ, ಕನ್ಯಾದೂಷಕ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವೇದವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ಸೋಮವನ್ನು ಮಾರುವವನು—ಇವರು ನಿಂದನೀಯರು।

Verse 6

अभिशप्तस्तथा स्तेनः पिशुनो ग्रामयाजकः । भृतकाध्यापकश्चैव भृतकाध्यापितश्च यः ॥ १४.६ ॥

ಶಾಪಗ್ರಸ್ತನು, ಕಳ್ಳನು, ಪಿಶುನ (ಚಾಡಿಕೋರ), ಗ್ರಾಮಯಾಜಕ, ಕೂಲಿಗಾಗಿ ಬೋಧಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಕೂಲಿಗಾಗಿ ಬೋಧನೆ ಪಡೆಯುವವನು—ಇವರನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂದನೀಯರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 7

परपूर्वापतिश्चैव मातापित्रोस्तथोज्झकः । वृषलीसूतिपोष्यश्च वृषलीपतिर एव च । तथा देवलकश्चापि श्राद्धे नार्हन्ति केतनम् ॥ १४.७ ॥

ಹಿಂದೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಪತ್ನಿಗೆ ಪತಿಯಾಗಿದ್ದವನು, ತಾಯಿ-ತಂದೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು, ವೃಷಲೀ ಸಂತಾನದಿಂದ ಪೋಷಿತನಾದವನು, ವೃಷಲೀಪತಿ ಹಾಗೂ ದೇವಲಕ—ಇವರು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರರಲ್ಲ।

Verse 8

प्रथमेऽह्नि बुधः कुर्याद् विप्राग्र्याणां निमन्त्रणम् । आनिमन्त्र्य द्विजान् गेहमागतान् भोजयेद् यतीन् ॥ १४.८ ॥

ಮೊದಲ ದಿನ ವಿವೇಕಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು; ಆಹ್ವಾನಿತರಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।

Verse 9

पादशौचादिना गृहमागतान् भोजयेद् द्विजान् । पवित्रपाणिराचान्तानासनेषूपवेशयेत् ॥ १४.९ ॥

ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನೆ ಮೊದಲಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ದ್ವಿಜ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಶುದ್ಧ ಕೈಗಳಿಂದ, ಆಚಮನ ಮಾಡಿದವರನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಬೇಕು।

Verse 10

पितॄणामयुजो युग्मान् देवानामपि योजयेत् । देवानामेकमेकं वा पितॄणां च नियोजयेत् ॥ १४.१० ॥

ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಬೆಸ-ಸಮ ಜೋಡಿಗಳಾಗಿ, ದೇವರಿಗೆ ಸಹ ಹಾಗೆಯೇ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು; ಅಥವಾ ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಪಿತೃಗಳಿಗೂ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಬಹುದು।

Verse 11

तथा मातामहश्राद्धं वैश्वदेवसमन्वितम् । कुर्वीत भक्तिसम्पन्नः सक्तन्त्रं वा वैश्वदेविकम् ॥ १४.११ ॥

ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತಾಮಹನ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ವೈಶ್ವದೇವ ಸಹಿತವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಥವಾ ಭಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ನಿಗದಿತ ತಂತ್ರ-ವಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ವೈಶ್ವದೇವಿಕ ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 12

प्राङ्मुखं भोजयेद्विप्रं देवानामुभयात्मकम् । पितृपैतामहानां च भोजयेच्चाप्युदङ्मुखान् ॥ १४.१२ ॥

ಪೂರ್ವಮುಖನಾಗಿ ಕುಳಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಅವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಉಭಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಪಿತೃ‑ಪಿತಾಮಹರ ನಿಮಿತ್ತ ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿಯೂ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು।

Verse 13

पृथक् तयोः केचिदाहुः श्राद्धस्य करणं द्विज । एकत्रैकेन पाकेन वदन्त्यन्ये महर्षयः ॥ १४.१३ ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜ! ಕೆಲವರು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಇತರ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಒಂದೇ ಪಾಕದಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಯೂ ಮಾಡಬಹುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ।

Verse 14

विष्टारार्थं कुशान् दत्त्वा सम्पूज्यार्घविधानतः । कुर्यादावाहनं प्राज्ञो देवानां तदनुज्ञया ॥ १४.१४ ॥

ವಿಷ್ಟಾರಾರ್ಥ ಕುಶಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಅರ್ಘ್ಯವಿಧಾನದಂತೆ ಸಮ್ಯಕ್ ಪೂಜಿಸಿ; ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ದೇವತೆಗಳ ಆವಾಹನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 15

यवाम्बुना च देवानां दद्यादर्घ्यं विधानवित् । सुगन्धधूपदीपांश्च दत्त्वा तेभ्यो यथाविधि । पितॄणामपसकव्येन सर्वमेवोपकल्पयेत् ॥ १४.१५ ॥

ವಿಧಾನವಿತ್ತನು ಯವಜಲದಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಸುಗಂಧ ಧೂಪದೀಪಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಅಪಸಕವ್ಯದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು।

Verse 16

अनुज्ञां च ततः प्राप्य दत्त्वा दर्भान् द्विधाकृतान् । मन्त्रपूर्वं पितॄणां तु कुर्यादावाहनं बुधः । तिलाम्बुना चापसव्यं दद्यादर्घ्यादिकं बुधः ॥ १४.१६ ॥

ನಂತರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಎರಡು ಭಾಗ ಮಾಡಿದ ದರ್ಭಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು; ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳ ಆವಾಹನವನ್ನು ಪಂಡಿತನು ಮಾಡಬೇಕು। ಎಳ್ಳುನೀರಿನಿಂದ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಅಪಸವ್ಯವಾಗಿ ಧರಿಸಿ, ಅರ್ಘ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು।

Verse 17

काले तत्रातिथिं प्राप्तमन्नकामं द्विजाध्वगम् । ब्राह्मणैरभ्यनुज्ञातः कामं तमपि पूजयेत् ॥ १४.१७ ॥

ಯೋಗ್ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅನ್ನವನ್ನು ಬಯಸುವ ದ್ವಿಜ ಯಾತ್ರಿಕ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಅವನನ್ನೂ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗೌರವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 18

योगिनो विविधैरूपैर्नराणामुपकारिणः । भ्रमन्ति पृथिवीमेतामविज्ञातस्वरूपिणः ॥ १४.१८ ॥

ಯೋಗಿಗಳು—ಮಾನವರ ಉಪಕಾರಿಗಳು—ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ನಿಜಸ್ವರೂಪವು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 19

तस्मादभ्यर्चयेत् प्राप्तं श्राद्धकालेऽतिथिं बुधः । श्राद्धक्रियाफलं हन्ति द्विजेन्द्रापूजितोऽतिथिः ॥ १४.१९ ॥

ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಯು ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಅತಿಥಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡದೆ ಹೋದರೆ ಶ್ರಾದ್ಧಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 20

जुहुयाद् व्यञ्जनं क्षारैर्वर्ज्यमन्नं ततोऽनले । अनुज्ञातो द्विजैस्तैस्तु त्रिः कृत्वा पुरुषर्षभ ॥ १४.२० ॥

ಅವನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನಾದಿಗಳನ್ನು ಹೋಮವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಕ್ಷಾರಯುಕ್ತ ಅನ್ನವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಆ ದ್ವಿಜರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಹೇ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅದನ್ನು ಮೂರ ಬಾರಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 21

अग्नये काव्यवाहनाय स्वाहेति प्रथमा हुतिः । सोमाय वै पितृमते दातव्या तदनन्तरम् ॥ १४.२१ ॥

ಮೊದಲ ಆಹುತಿ ‘ಸ್ವಾಹಾ’ ಮಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕಾವ್ಯವಾಹನನಾದ ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅದರ ನಂತರ ಪಿತೃಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಸೋಮಕ್ಕೆ ಆಹುತಿ ನೀಡಬೇಕು।

Verse 22

वैवस्वताय चैवान्या तृतीया दीयताहुतिः । हुतावशिष्टमल्पाल्पं विप्रपात्रेषु निर्वपेत् ॥ १४.२२ ॥

ವೈವಸ್ವತನಿಗೂ ಮೂರನೇ ಆಹುತಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಅವಶಿಷ್ಟವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಬೇಕು.

Verse 23

ततोऽन्नं मृष्टमत्यर्थमभीष्टमभिसंस्कृतम् । दत्त्वा जुषध्वमिच्छातो वाच्यमेतदनिष्ठुरम् ॥ १४.२३ ॥

ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ರುಚಿಕರವಾದ, ಇಷ್ಟವಾದ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ನೀಡಿ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕಠೋರವಲ್ಲದ ಮಾತಿನಿಂದ—“ಜುಷಧ್ವಂ, ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ” ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 24

भोक्तव्यं तैश्च तच्चित्तैर्मौनिभिः सुमुखैः सुखम् । अक्रुध्यता अत्वरता देयं तेनापि भक्तितः ॥ १४.२४ ॥

ಶಾಂತಚಿತ್ತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸನ್ನಮುಖರಾದ ಮುನಿಗಳು ಮೌನದಿಂದ ಅದನ್ನು ಸುಖವಾಗಿ ಭುಂಜಿಸಬೇಕು. ದಾತನೂ ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ, ಆತುರವಿಲ್ಲದೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 25

रक्षोघ्नमन्त्रपठनं भूमेरास्तरणं तिलैः । कृत्वाऽध्येयाश्च पितरस्त एव द्विजसत्तमाः ॥ १४.२५ ॥

ರಕ್ಷೋಘ್ನ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಳ್ಳನ್ನು ಹಾಸಿ; ಆ ಪಿತೃಗಳನ್ನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆವಾಹನ/ಪಠಿಸಬೇಕು.

Verse 26

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । मम तृप्तिं प्रयान्त्वद्य होमाप्यायितमूर्त्तयः ॥ १४.२६ ॥

ನನ್ನ ತಂದೆ, ಪಿತಾಮಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹ—ಇಂದು ಹೋಮದಿಂದ ಪೋಷಿತವಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ—ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 27

पितापितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । मम तृप्तिं प्रयान्त्वद्य विप्रदेहेषु संस्थिताः ॥ १४.२७ ॥

ಇಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿರುವ ನನ್ನ ತಂದೆ, ಪಿತಾಮಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹ ನನ್ನಿಂದ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಿ।

Verse 28

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । तृप्तिं प्रयान्तु पिण्डेषु मया दत्तेषु भूतले ॥ १४.२८ ॥

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಪಿಂಡಗಳಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆ, ಪಿತಾಮಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಿ।

Verse 29

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । तृप्तिं प्रयान्तु मे भक्त्या यन्मयैतदुदाहृतम् ॥ १४.२९ ॥

ಇದನ್ನು ನಾನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆ, ಪಿತಾಮಹ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಿತಾಮಹ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಿ।

Verse 30

मातामहस्तृप्तिमुपैतु तस्य तथा पिता तस्य पिता ततोऽन्यः । विश्वेऽथ देवाः परमां प्रयान्तु तृप्तिं प्रणश्यन्तु च यातुधानाः ॥ १४.३० ॥

ಅವನ ಮಾತಾಮಹನು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ತಂದೆ, ತಂದೆಯ ತಂದೆ, ನಂತರ ಇತರ ಪಿತೃಗಳೂ. ವಿಶ್ವೇದೇವರು ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಗೆ ಸೇರುವಂತೆ ಆಗಲಿ; ಯಾತುಧಾನರು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದು ನಾಶವಾಗಲಿ।

Verse 31

यज्ञेश्वरो हव्यसमस्तकाव्यभोक्ता । अव्ययात्मा हरिरीश्वरॊऽत्र । तत्सन्निधानादपयान्तु सद्यो रक्षांस्यशेषाण्यसुराश्च सर्वे ॥ १४.३१ ॥

ಇಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞೇಶ್ವರನಾದ ಹರಿ—ಅವ್ಯಯಾತ್ಮ, ಹವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಕಾವ್ಯಗಳ ಭೋಕ್ತ—ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ। ಅವನ ಸನ್ನಿಧಾನದಿಂದ ಉಳಿದಿಲ್ಲದಂತೆ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅಸುರರು ತಕ್ಷಣ ದೂರವಾಗಲಿ।

Verse 32

तृप्तेष्वेतेषु विप्रेषु किरेदन्नं महीतले । दद्यादाचमनार्थाय तेभ्यो वारि सकृत्सकृत् ॥ १४.३२ ॥

ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅತಿಥಿಗಳು ತೃಪ್ತರಾದ ಬಳಿಕ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅನ್ನವನ್ನು ಚದರಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಆಚಮನಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಮರುಮರು ನೀರನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.

Verse 33

सुतृप्तैस्तैरणुज्ञातः सर्वेणान्नेन भूतले । सलिलेन ततः पिण्डान् समागृह्य समाहितः ॥ १४.३३ ॥

ಅವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಅನ್ನವನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ ಅವರ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 34

पितृतीर्थेन सलिलं तथैव सलिलाञ्जलिम् । मातामहेभ्यस्तेनैव पिण्डांस्तीर्थेन निर्वपेत् । दक्षिणाग्रेषु दर्भेषु पुष्पधूपादिपूजिताम् ॥ १४.३४ ॥

ಪಿತೃತೀರ್ಥದಿಂದ ಜಲವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಂಜಲಿಯಿಂದ ಜಲತರ್ಪಣವನ್ನೂ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಅದೇ ತೀರ್ಥವಿಧಾನದಿಂದ ಮಾತಾಮಹರಿಗೆ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ರ ದರ್ಭಗಳ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಪುಷ್ಪ-ಧೂಪಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 35

स्वपित्रे प्रथमं पिण्डं दद्यादुच्छिष्टसन्निधौ । पितामहाय चैवान्यं तत्पित्रे च तथापरम् ॥ १४.३५ ॥

ಉಚ್ಛಿಷ್ಟದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಿಂಡವನ್ನು ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ನೀಡಬೇಕು. ಇನ್ನೊಂದು ಪಿಂಡವನ್ನು ಪಿತಾಮಹನಿಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಅವರ ತಂದೆಗೆ (ಪ್ರಪಿತಾಮಹನಿಗೆ) ನೀಡಬೇಕು.

Verse 36

दर्भमूले लेपभुजः प्रीणयेल्लेपघर्षणात् । पिण्डे मातामहे तद्वद्गन्धमाल्यादिसंयुतैः ॥ १४.३६ ॥

ದರ್ಭದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಲೇಪಭುಜರಾದ ಸತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಲೇಪವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಒರೆದು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತಾಮಹನ ಪಿಂಡವನ್ನೂ ಗಂಧ-ಮಾಲ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 37

पूजयित्वा द्विजाग्र्याणां दद्यादाचमनं बुधः । पैत्रेभ्यः प्रथमं भक्त्या तन्मनस्को द्विजेश्वर ॥ १४.३७ ॥

ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಜ್ಞಾನಿಯು ಆಚಮನಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಓ ದ್ವಿಜೇಶ್ವರ, ಮೊದಲು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 38

सुस्वधेत्याशिषा युक्तां दद्याच्छक्त्या च दक्षिणाम् । दत्त्वा च दक्षिणां तेभ्यो वाचयेद्वैश्वदेविकान् । प्रीयन्तामिति ये विश्वे देवास्तेन इतीरयेत् ॥ १४.३८ ॥

“ಸು-ಸ್ವಧಾ” ಎಂಬ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಅವರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ವೈಶ್ವದೇವಿಕ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿಸಿ—“ಇದರಿಂದ ವಿಶ್ವೇ ದೇವರುಗಳು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು.

Verse 39

तथेति चोक्ते तैर्विप्रैः प्रार्थनीयास्तथाशिषः । पश्चाद्विसर्जयेद्देवान् पूर्वं पैत्रान्महामते ॥ १४.३९ ॥

ಆ ವಿಪ್ರರು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಬಳಿಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಬೇಡಬೇಕು. ನಂತರ, ಓ ಮಹಾಮತೇ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು—ಮೊದಲು ಪಿತೃಗಳನ್ನು.

Verse 40

मातामहानामप्येवं सह देवैः क्रमः स्मृतः । भोजने च स्वशक्त्या च दाने तद्वद्विसर्जने । आपादशौचनात् पूर्वं कुर्यादेव द्विजन्मसु ॥ १४.४० ॥

ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಮಹರಿಗೂ ಕ್ರಮವು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಾನದಲ್ಲಿ ಯಥಾಶಕ್ತಿ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಸರ್ಜನದಲ್ಲಿಯೂ; ಪಾದಶೌಚನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ದ್ವಿಜರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 41

जानन्तं प्रथमं पित्र्यं तथा मातामहेषु च । विसर्जयेत् प्रीतिवचः सम्मान्याभ्यर्थितांस्ततः । निवर्त्तेताभ्यनुज्ञात आद्वारान्तमनुव्रजेत् ॥ १४.४१ ॥

ಮೊದಲು ಜ್ಞಾನವಂತರಾದ ಪಿತೃಪಕ್ಷೀಯರನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತಾಮಹಪಕ್ಷೀಯರನ್ನೂ ಪ್ರೀತಿವಚನಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಗೌರವದಿಂದ ವಿನಂತಿಸಿ, ಅನುಮತಿ ದೊರೆತ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಬಾಗಿಲಿನ ಅಂಚಿನವರೆಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು.

Verse 42

ततस्तु वैश्वदेवाख्यां कुर्यान्नित्यक्रियां ततः । भुञ्जीयाच्च समं पूज्य भृत्यबान्धुभिरात्मना ॥ १४.४२ ॥

ನಂತರ ‘ವೈಶ್ವದೇವ’ ಎಂಬ ನಿತ್ಯಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಪೂಜ್ಯರನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮವಾಗಿ ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 43

एवं श्राद्धं बुधः कुर्यात् पितृयं मातामहं तथा । श्राद्धैराप्यायिता दद्युः सर्वान् कामान् पितामहाः ॥ १४.४३ ॥

ಹೀಗೆ ಜ್ಞಾನಿಯು ಪಿತೃಯ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತಾಮಹರ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಶ್ರಾದ್ಧದಿಂದ ತೃಪ್ತರಾದ ಪಿತಾಮಹರು ಎಲ್ಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 44

त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः । रजतस्य तथा दानं तथा संदर्शनादिकम् ॥ १४.४४ ॥

ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೂರುವು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ದೌಹಿತ್ರ (ಮಗಳ ಮಗ), ಕುತಪ (ಉಣ್ಣೆಯ ಬಟ್ಟೆ/ಆಸನ), ಮತ್ತು ಎಳ್ಳು. ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಳ್ಳಿಯ ದಾನ ಮತ್ತು ‘ಸಂದರ್ಶನ’ ಮೊದಲಾದ ಕರ್ಮಗಳೂ ಪುಣ್ಯಕರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 45

वर्ज्यस्तु कुर्वता श्राद्धं क्रोधोऽध्वगमनं त्वरा । भोक्तुरप्यत्र विप्रेन्द्र त्रयमेतन्न संशयः ॥ १४.४५ ॥

ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವವನು ಕೋಪ, ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವುದು, ಮತ್ತು ಆತುರ—ಇವುಗಳನ್ನು ವಜ್ರ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು. ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಭೋಜನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರೂ ನಿಷಿದ್ಧ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 46

विश्वेदेवाः सपितरस्तथा मातामहाः द्विज । कुलं चाप्यायते पुंसां सर्वं श्राद्धं प्रकुर्वताम् ॥ १४.४६ ॥

ಓ ದ್ವಿಜ, ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಶ್ವೇದೇವರು, ಪಿತೃಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾತಾಮಹರು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಪುರುಷರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಲವು ಪೋಷಿತವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 47

सोमाधारः पितृगणो योगाधारश्च चन्द्रमाः । श्राद्धं योगिनियुक्तं तु तस्मद्विप्रेन्द्र शस्यते ॥ १४.४७ ॥

ಪಿತೃಗಣದ ಆಧಾರ ಸೋಮನು; ಯೋಗಗಳ ಆಧಾರ ಚಂದ್ರನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ಯೋಗಸಹಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಶ್ರಾದ್ಧವು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ.

Verse 48

सहस्रस्यापि विप्राणां योगी चेत् पुरतः स्थितः । सर्वान् भोक्तॄंस्तारयति यजमानं तथा द्विज ॥ १४.४८ ॥

ಸಾವಿರ ವಿಪ್ರರಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯೋಗಿ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ಭೋಜನ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಯಜಮಾನನನ್ನೂ, ಓ ದ್ವಿಜ, ತಾರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 49

मह्यं सनत्कुमारेण पूर्वकल्पे द्विजोत्तम । कथितं वायुना चापि देवानां शम्भुना तथा ॥ १४.४९ ॥

ಓ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಪೂರ್ವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ನನಗೆ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದನು; ವಾಯುವೂ ಹಾಗೆಯೇ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಶಂಭುವೂ ಹಾಗೆಯೇ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 50

इयं सर्वपुराणेषु सामान्यापैत्रिकी क्रिया । एतत् क्रमात् कर्मकाण्डं ज्ञात्वा मुच्येत बन्धनात् ॥ १४.५१ ॥

ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೈತ್ರಿಕ ಕ್ರಿಯೆ. ಈ ಕರ್ಮಕಾಂಡದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿದರೆ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಬಹುದು.

Verse 51

एतदाश्रित्य निर्वाणं ऋषयः संशितव्रताः । प्राप्ता गौरमुखेदानीं त्वमप्येवं परो भव ॥ १४.५२ ॥

ಇದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ದೃಢವ್ರತರಾದ ಋಷಿಗಳು ನಿರ್ವಾಣ (ಮೋಕ್ಷ)ವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ, ಓ ಗೌರಮುಖ, ನೀನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಪರಮಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರು.

Verse 52

इति ते कथितं भक्त्या पृच्छतो द्विजसत्तम । पितॄन्यष्ट्वा हरिं ध्यायेद्यस्तस्य किमतः परम् । न तस्मात् परतः पित्र्यं तन्त्रमस्तीति निश्चयः ॥ १४.५३ ॥

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ! ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀನು ಕೇಳಿದುದರಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು. ಪಿತೃಗಳನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಹರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವವನಿಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದುದು ಏನು? ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪಿತೃ-ತಂತ್ರವಿಲ್ಲವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯ.

Verse 53

धरण्युवाच ॥

ಧರಣಿ (ಭೂಮಿ) ಹೇಳಿದರು: