Adhyaya 11: Hospitality at Gauramukha’s Hermitage and the Power of the Wish-Fulfilling Jewel

Verse 1

श्रीवराह उवाच । ततस्तमीदृशं दृष्ट्वा तदा गौरमुखाश्रमम् । दुर्ज्जयश्चिन्तयामास रम्यमाश्रममण्डलम् ॥ ११.१ ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಗೌರಮುಖಾಶ್ರಮವನ್ನು ಹಾಗೆ ಕಂಡು ದುರ್ಜ್ಜಯನು ಆ ರಮ್ಯ ಆಶ್ರಮ-ಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನು ಮನದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 2

प्रविशाम्यत्र पश्यामि ऋषीन् परमधार्मिकान् । चिन्तयित्वा तदा राजा प्रविवेश तमाश्रमम् ॥ ११.२ ॥

“ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕ ಋಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವೆನು।” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ ರಾಜನು ಆಗ ಆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 3

तस्य प्रविष्टस्य ततो राज्ञः परमहर्षितः । चकार पूजां धर्मात्मा तदा गौरमुखो मुनिः ॥ ११.३ ॥

ರಾಜನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಪೂಜಾ-ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 4

स्वागतातिक्रियाः कृत्वा कथान्ते तं महामुनिः । स्वशक्त्या अहं नृपश्रेष्ठ सानुगस्य च भोजनम् ॥ ११.४ ॥

ಸ್ವಾಗತ-ಸತ್ಕಾರದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಮುನಿ ಹೇಳಿದರು—“ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ನಿನಗೂ ನಿನ್ನ ಅನುಚರರಿಗೂ ಭೋಜನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವೆನು।”

Verse 5

करिष्यामि प्रमुच्यन्तां साधु वाह इति द्विजः । एवमुक्त्वा स्थितस्तूष्णीं स मुनिः संशितव्रतः ॥ ११.५ ॥

ದ್ವಿಜನು ಹೇಳಿದರು—“ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿರಿ—ಸಾಧು, ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ।” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ದೃಢವ್ರತನಾದ ಆ ಮುನಿ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತನು।

Verse 6

राजाऽपि तस्थौ तद्भक्त्या स्वसहायैः समन्वितः । अक्षौहिण्यो बलस्यास्य पञ्चमात्रास्तदा स्थिताः । अयं च तापसः किं मे दास्यते भोजनं त्विह ॥ ११.६ ॥

ರಾಜನೂ ಅವನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ತನ್ನ ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸೇನೆಯ ಐದು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ—“ಈ ತಪಸ್ವಿ ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಯಾವ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವನು?” ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 7

निमन्त्र्य दुर्जयं विप्रस्तदा गौरमुखो नृपम् । चिन्तयामास किं चास्य मया देयं तु भोजनम् ॥ ११.७ ॥

ಆಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗೌರಮುಖನು ದುರ್ಜಯ ರಾಜನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಭೋಜನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು?”

Verse 8

एवं चिन्तयतस्तस्य महर्षेर्भावितात्मनः । स्थितो मनसि देवेशो हरिर्नारायणः प्रभुः ॥ ११.८ ॥

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಭಾವಿತಾತ್ಮ ಮಹರ್ಷಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವೇಶ, ಪ್ರಭು ಹರಿ ನಾರಾಯಣನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾದನು.

Verse 9

ततः संस्मृत्य मनसा देवं नारायणं तदा । तोषयामास गङ्गायां प्रविश्य मुनिसत्तमः ॥ ११.९ ॥

ನಂತರ ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 10

धरण्युवाच । कथं गौरमुखो विष्णुं तोषयामास भूधर । एतन्मे कौतुकं श्रोतुं सम्यगिच्छा प्रवर्तते ॥ ११.१० ॥

ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಭೂಧರಾ! ಗೌರಮುಖನು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಹೇಗೆ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದನು? ಇದನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲ ನನಗೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ.”

Verse 11

नमोऽस्तु विष्णवे नित्यं नमस्ते पीतवाससे । नमस्ते चाद्यरूपाय नमस्ते जलरूपिणे ॥ ११.११ ॥

ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ನಿತ್ಯ ನಮಸ್ಕಾರ; ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿಯಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಆದಿರೂಪಿಯಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಜಲರೂಪಿಯಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 12

नमस्ते सर्वसंस्थाय नमस्ते जलशायिने । नमस्ते क्षितिरूपाय नमस्ते तेजसात्मने ॥ ११.१२ ॥

ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಆಧಾರನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಜಲದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುವ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಭೂಮಿರೂಪಿಯಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ತೇಜಸ್ಸೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 13

नमस्ते वायुरूपाय नमस्ते व्योमरूपिणे । त्वं देवः सर्वभूतानां प्रभुस्त्वमसि हृरिच्छयः ॥ ११.१३ ॥

ವಾಯುರೂಪಿಯಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ವ್ಯೋಮರೂಪಿಣಿಯಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀವು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ದೇವರು; ನೀವು ಪ್ರಭು—ಹೃದಯದ ಇಚ್ಛೆಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವಿರಿ.

Verse 14

त्वमोङ्कारो वषट्कारः सर्वत्रैव च संस्थितः । त्वमादिः सर्वदेवानां तव चादिर्न विद्यते ॥ ११.१४ ॥

ನೀನೇ ಓಂಕಾರ, ನೀನೇ ವಷಟ್ಕಾರ; ನೀನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವೆ. ನೀನು ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳ ಆದಿ; ಆದರೆ ನಿನಗೆ ಆದಿ ಇಲ್ಲ.

Verse 15

त्वं भूस्त्वं च भुवो देव त्वं जनस्त्वं महः स्मृतः । त्वं तपस्त्वं च सत्यं च त्वयि देव चराचरम् ॥ ११.१५ ॥

ಹೇ ದೇವ, ನೀನೇ ಭೂಃ ಮತ್ತು ನೀನೇ ಭುವಃ; ನೀನೇ ಜನಃ ಮತ್ತು ನೀನೇ ಮಹಃ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವೆ. ನೀನೇ ತಪಃ ಮತ್ತು ನೀನೇ ಸತ್ಯ; ಹೇ ದೇವ, ಚರಾಚರವೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಇದೆ.

Verse 16

त्वत्तो भूतमिदं विश्वं त्वदुद्भूताऋगादयः । त्वत्तः शास्त्राणि जातानि त्वत्तो यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ ११.१६ ॥

ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ; ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಋಗ್ವೇದಾದಿ ವೇದಗಳು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು. ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಜನಿಸಿದವು, ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಯಜ್ಞಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 17

त्वत्तो वृक्षाः वीरुधश्च त्वत्तः सर्वा वनौषधिः । पशवः पक्षिणः सर्पास्त्वत्त एव जनार्दन ॥ ११.१७ ॥

ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಲತೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ; ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ವನೌಷಧಿಗಳು ಜನಿಸುತ್ತವೆ. ಹೇ ಜನಾರ್ದನ, ಪಶುಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಮಾತ್ರ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 18

ममापि देवदेवेश राजाऽदुर्जयसंज्ञितः । आगतोऽभ्यागतस्तस्य आतिथ्यं कर्तुमुत्सहे ॥ ११.१८ ॥

ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ, ದುರ್ಜಯನೆಂಬ ರಾಜನು ಕೂಡ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಅವನಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ.

Verse 19

तस्य मे निर्धनस्याद्य देवदेव जगत्पते । भक्तिनम्रस्य देवेश कुरुष्वान्नाद्यसंचयम् ॥ ११.१९ ॥

ಹೇ ದೇವದೇವ, ಜಗತ್ಪತೇ! ಇಂದು ನಾನು ದರಿದ್ರನಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮ್ರನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಹೇ ದೇವೇಶ, ನನಗಾಗಿ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡು.

Verse 20

यं यं स्पृशामि हस्तेन यं यं पश्यामि चक्षुषा । वृक्षं वा तृणकन्दं वा तत्तदन्नं चतुर्विधम् ॥ ११.२० ॥

ನಾನು ಕೈಯಿಂದ ಯಾವುದನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತೇನೋ, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಯಾವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೋ—ಅದು ಮರವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಹುಲ್ಲಿನ ಕಂದವಾಗಲಿ—ಅದೆಲ್ಲವೂ ಚತುರ್ವಿಧ ಅನ್ನವಾಗಲಿ.

Verse 21

तथा त्वन्यतमं वापि यद्ध्यातं मनसा मया । तत्सर्वं सिद्ध्यतां मह्यं नमस्ते परमेश्वर ॥ ११.२१ ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಾನು ಯಾವುದಾದರೂ ಇನ್ನಿತರೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದ್ದೇನೋ, ಅದು ಎಲ್ಲವೂ ನನಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಲಿ. ಹೇ ಪರಮೇಶ್ವರ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 22

इति स्तुत्या तु देवेशस्तुतोष जगतां पतिः । मुनेस्तस्य स्वकं रूपं दर्शयामास केशवः ॥ ११.२२ ॥

ಆ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ದೇವೇಶನು, ಜಗತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು; ಮತ್ತು ಕೇಶವನು ಆ ಮುನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದನು.

Verse 23

उवाच सुप्रसन्नात्मा ब्रूहि विप्र वरं परम् । एवं श्रुत्वाऽक्षिणी यावदुन्मीलयति वै मुनिः ॥ ११.२३ ॥

ಅತಿಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತನಾಗಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಪ್ರ, ಪರಮ ವರವನ್ನು ಹೇಳು.” ಹೀಗೆ ಕೇಳಿ ಮುನಿಯು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 24

तदा शङ्खगदापाणिः पीतवासा जनार्दनः । गरुडस्थोऽपि तेजस्वी द्वादशादित्यसप्रभः ॥ ११.२४ ॥

ಆಗ ಶಂಖ-ಗದೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ, ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ಜನಾರ್ದನನು—ಗರುಡಾರೂಢನಾಗಿದ್ದರೂ ತೇಜಸ್ವಿ—ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರ ಸಮಾನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು.

Verse 25

दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता । यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥ ११.२५ ॥

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯರ ಕಾಂತಿ ಉದಯಿಸಿದರೂ, ಅದು ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಪ್ರಭೆಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

Verse 26

तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा । ददर्श स मुनिर्देवि विस्मयोत्फुल्ललोचनः ॥ ११.२६ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಂಡನು; ಅದು ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿತ್ತು. ಹೇ ದೇವಿ, ಆ ಮುನಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ನೇತ್ರಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದನು.

Verse 27

जगाम शिरसा देवं कृताञ्जलिरथाब्रवीत् । यदि मे वरदो देवो भूयाद् भक्तस्य केशव ॥ ११.२७ ॥

ಅವನು ಶಿರಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ ದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಹೀಗೆಂದನು— “ಭಕ್ತನಾದ ನನಗೆ ಕೇಶವ ದೇವನು ವರ ನೀಡಿದರೆ…”

Verse 28

इदानीमेष नृपतिर्यथा सबलवाहनः । ममाश्रमे कृताहारः श्वः प्रयाता स्वकं गृहम् ॥ ११.२८ ॥

ಈಗ ಈ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ನಾಳೆ ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

इत्युक्तस्तस्य देवेशो वरदः सम्बभूव ह । चित्तसिद्धिं ददौ तस्मै मणिं च सुमहाप्रभम् ॥ ११.२९ ॥

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ದೇವೇಶ್ವರನು ಅವನಿಗೆ ವರದಾತನಾದನು. ಅವನಿಗೆ ಚಿತ್ತಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಣಿಯನ್ನೂ ನೀಡಿದನು.

Verse 30

तं दत्त्वाऽन्तर्दधे देवः स च गौरमुखो मुनिः । जगाम चाश्रमं पुण्यं नाना ऋषिनिषेवितम् ॥ ११.३० ॥

ಅದನ್ನು ನೀಡಿ ದೇವನು ಅಂತರ್ಧಾನನಾದನು. ಮತ್ತು ಗೌರಮುಖನೆಂಬ ಆ ಮುನಿ ಅನೇಕ ಋಷಿಗಳು ಸೇವಿಸುವ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 31

तत्र गत्वा स विप्रेन्द्रश्चिन्तयामास वै मुनिः । हिमवच्छिखराकारं महाभ्रमिव चोन्नतम् । शशाङ्करश्मिसङ्काशं गृहं वै शतभूमिकम् ॥ ११.३१ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಆ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ ಮುನಿಯು ಒಂದು ಮಹಾಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು—ಹಿಮವತ್ ಶಿಖರದಂತೆ ಆಕಾರವುಳ್ಳದು, ಮಹಾಮೇಘದಂತೆ ಎತ್ತರವಾದದು, ಚಂದ್ರಕಿರಣಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳದು, ನೂರು ಮಹಡಿಗಳ ಮನೆ।

Verse 32

तादृशानां सहस्राणि लक्षकोट्यश्च सर्वशः । गृहानि निर्ममे विप्रो विष्णोर्लब्धवरस्तदा ॥ ११.३२ ॥

ಆಗ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ಆ ವಿಪ್ರನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅಂಥ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು—ಸಾವಿರಗಳಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕೋಟಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ।

Verse 33

प्राकाराणि ततोऽपान्ते तल्लग्नोद्यानकानि च । कोकिलाकुलघुष्टानि नानाद्विजवराणि च । चम्पकाशोकपुन्नागनागकेशरवन्ति च ॥ ११.३३ ॥

ನಂತರ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕಾರಗಳು (ಗೋಡೆಗಳು) ಇದ್ದವು; ಅವಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳು—ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಗುಂಪಿನ ಕೂಗಿನಿಂದ ನಾದಿಸುತ್ತ, ನಾನಾವಿಧ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು; ಚಂಪಕ, ಅಶೋಕ, ಪುನ್ನಾಗ, ನಾಗಕೇಶರ ವನಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 34

नानाजात्यस्तथा वृक्षाः गृहोद्यानॆषु सर्वशः । हस्तिनां हस्तिशालाश्च तुरगाणां च मन्दुराः ॥ ११.३४ ॥

ಗೃಹೋದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಾನಾಜಾತಿಯ ಮರಗಳು ಇದ್ದವು; ಆನೆಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಿಶಾಲೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಮಂದುರಗಳು (ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳು) ಕೂಡ ಇದ್ದವು।

Verse 35

चकार सञ्चयान् विप्रो नानाभक्ष्याणि सर्वशः । भक्ष्यं भोज्यं तथा लेह्यं चोष्यं बहुविधं तथा । चकारान्नाद्यनिचयं हेमपात्र्यश्च सर्वतः ॥ ११.३५ ॥

ಆ ವಿಪ್ರನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಾನಾವಿಧ ಆಹಾರಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು—ಭಕ್ಷ್ಯ, ಭೋಜ್ಯ, ಲೇಹ್ಯ, ಚೋಷ್ಯ ಎಂಬಂತೆ ಬಹು ವಿಧ. ಅವನು ಸರ್ವತ್ರ ಅನ್ನಾದಿಗಳ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿ, ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿದನು।

Verse 36

एवं कृत्वा स विप्रस्तु राजानं भूरितेजसम् । उवाच सर्वसैन्यानि प्रविशन्तु गृहानिति ॥ ११.३६ ॥

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಎಲ್ಲ ಸೈನ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ।”

Verse 37

एवमुक्तस्ततो राजा तद्गृहं पर्वतोपमम् । प्रविवेशान्तरेष्वन्ये भृत्या विविशुराशु वै ॥ ११.३७ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ರಾಜನು ಪರ್ವತೋಪಮವಾದ ಆ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಇತರ ಸೇವಕರು ಒಳಗಿನ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

Verse 38

ततस्तेषु प्रविष्टेषु तदा गौरमुखो मुनिः । प्रगृह्य तं मणिं दिव्यं राजानं छेदमब्रवीत् ॥ ११.३८ ॥

ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಯು ಆ ದಿವ್ಯ ಮಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಛೇದರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 39

मज्जनाभ्यवहारार्थं पथि श्रमकृते तथा । विलासिनीस्तथा दासान् प्रेषयिष्यामि ते नृप ॥ ११.३९ ॥

“ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಭೋಜನಕ್ಕಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಮಾರ್ಗದ ಶ್ರಮ ನಿವಾರಣಾರ್ಥ, ಓ ನೃಪ, ನಿನಗೆ ವಿಲಾಸಿನಿಯರನ್ನೂ ದಾಸರನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸುವೆನು।”

Verse 40

एवमुक्त्वा स विप्रेन्द्रस्तं मणिं वैष्णवं शुभम् । एकान्ते स्थापयामास राज्ञस्तस्य प्रपश्चतः ॥ ११.४० ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠನು ಶುಭವಾದ ವೈಷ್ಣವ ಮಣಿಯನ್ನು ಏಕಾಂತಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ರಾಜನು ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತನು.

Verse 41

तस्मिन् स्थापितमात्रे तु मणौ शुद्धसमप्रभे । निश्चेरुर्योषितस्तत्र दिव्यरूपाः सहस्रशः ॥ ११.४१ ॥

ಶುದ್ಧಸಮಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯರೂಪಿಣಿಯರಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸಹಸ್ರಶಃ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು।

Verse 42

सुकुमाराङ्गरागाद्याः सुकुमारवराङ्गनाः । सुकपोलाः सुचार्व्यङ्ग्यः सुकेशान्ताः सुलोचनाः । काश्चित्सौवर्णपात्रीश्च गृहीत्वा संप्रatasthire ॥ ११.४२ ॥

ಕೋಮಲ ಅಂಗರಾಗಾದಿ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾದ ಆ ಸೂಕುಮಾರ ಶ್ರೇಷ್ಠಾಂಗನರು—ಸುಂದರ ಕಪೋಲ, ಮನೋಹರ ದೇಹ, ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೇಶ, ಮಧುರ ನೇತ್ರಗಳವರು—ಪ್ರಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿದರು; ಕೆಲವರು ಸ್ವರ್ಣಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಟರು।

Verse 43

एवं योषिद्गणास्तत्र नराः कर्मकरास्तथा । निर्जग्मुस्तस्य नृपतेः सर्वे भृत्या नृपस्य ह । केवलं भोजनं पूर्वं परिधानं च सर्वशः ॥ ११.४३ ॥

ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಗುಂಪುಗಳೂ, ಕೆಲಸಗಾರ ಪುರುಷರೂ—ಆ ರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ಭೃತ್ಯರೂ—ಆ ನೃಪತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟರು; ಅವರು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಆಹಾರಸಾಮಗ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು।

Verse 44

ताः स्त्रियः सर्वभृत्यानां राजमार्गेण मज्जनं । ददुस्ते च नराश्वानां हस्तिनां च त्वरान्विताः ॥ ११.४४ ॥

ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ರಾಜಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಭೃತ್ಯರಿಗೆ ಸ್ನಾನವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದರು; ಮತ್ತು ಆ ಪುರುಷರು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಕುದುರೆಗಳಿಗೂ ಆನೆಗಳಿಗೂ ಅಗತ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು।

Verse 45

नानाविधानि तूर्याणि तत्रावाद्यन्त सर्वशः । मज्जने नृपतेस्तत्र ननृतुश्चान्ययोषितः । अपराश्च जगुस्तत्र शक्रस्येव प्रमज्जतः ॥ ११.४५ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಾನಾವಿಧ ತೂರ್ಯಗಳು ನಾದಿಸಿದವು. ನೃಪತಿಯ ಮಜ್ಜನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಸ್ತ್ರೀಯರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಗಾನಮಾಡಿದರು—ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ತಾನೇ ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ।

Verse 46

एवं दिव्योपचारेण स्नात्वा राजा महामनाः । चिन्तयामास राजेन्द्रो विस्मयाविष्टचेतनः । किमिदं मुनिसामर्थ्यं तपसो वाऽथ वा मणेः ॥ ११.४६ ॥

ಹೀಗೆ ದಿವ್ಯೋಪಚಾರದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನ ರಾಜೇಂದ್ರನು, ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಆವೃತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಇದು ಮುನಿಗಳ ಯಾವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ? ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವೋ, ಅಥವಾ ಮಣಿಯ ಪ್ರಭಾವವೋ?”

Verse 47

यथा च नृपतेः पूजा कृता तेन महर्षिणा । तद्वद्भृत्यजनस्यापि चकार मुनिसत्तमः ॥ ११.४८ ॥

ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ರಾಜನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಪೂಜಾಸತ್ಕಾರದಂತೆ, ಮುನಿಸತ್ತಮನು ರಾಜನ ಭೃತ್ಯಜನಕ್ಕೂ ಯಥೋಚಿತ ಆತಿಥ್ಯ-ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು।

Verse 48

यावत् स राजा बुभुजे सभृत्यबलवाहनः । तावदस्तगिरिं भानुर्जगामारुणसप्रभः ॥ ११.४९ ॥

ಆ ರಾಜನು ಭೃತ್ಯರು, ಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳೊಡನೆ ಭೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಷ್ಟರವರೆಗೆ, ಅರುಣವರ್ಣ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಗಿರಿಗೆ (ಪಶ್ಚಿಮ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ) ತೆರಳಿದನು।

Verse 49

ततस्तु रात्रिः समपद्यताधुना शरच्छशाङ्कोज्ज्वलऋक्षमण्डिता । करोति रागं स च रोहिणीधवः सुसङ्गतं सौम्यगुणेषु तापि च ॥ ११.५० ॥

ನಂತರ ಶರದ್ಕಾಲದ ಚಂದ್ರನ ಕాంతಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾತ್ರಿ ಬಂದಿತು. ರೋಹಿಣೀಧವ ಚಂದ್ರನು ಸೌಮ್ಯಗುಣಗಳಿಗೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದರೂ, ರಾಗವನ್ನು (ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು) ಉಂಟುಮಾಡಿ ತಾಪವನ್ನೂ ಜನಯಿಸಿದನು।

Verse 50

भृगूद्वहः कृष्णतरांशुभानुना सहोद्यातो दैत्यगुरुः सुराधिपः । अथान्तरात्पक्षगतो न राजते स्वभावयोगेन मतिस्तु देहिनाम् ॥ ११.५१ ॥

ಕಿರಣಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ ಸೂರ್ಯನೊಡನೆ ಭೃಗುವಂಶೋದ್ಧವ ದೈತ್ಯಗುರು (ಶುಕ್ರಾಚಾರ್ಯ) ಸಹೋದಯನಾದಾಗ, ಅಂತರಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾರಣ ದೇವಾಧಿಪ (ಇಂದ್ರ) ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆಯೇ ದೇಹಿಗಳ ಮತಿ ಸ್ವಭಾವಯೋಗದ ಬಲದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 51

सुरक्ततां भूमिसुतश्च मुञ्चते राहुः सिती चन्द्रमसोऽंशुभिः सितैः । मुक्तः स्वभावो जगतः सुरासुरैरनुस्वभावो बलवान् सुकृन्नृपः ॥ ११.५२ ॥

ಭೂಮಿಸುತನು ಸಹ ತನ್ನ ಗಾಢ ರಕ್ತವರ್ಣವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ರಾಹುವು ಚಂದ್ರನ ಶ್ವೇತ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಬಿಳಿಬಿಳಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ದೇವಾಸುರರ ನಡುವೆ ಕೂಡ ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ವಭಾವವು ಬಂಧನರಹಿತವಾದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸತ್ಕರ್ಮ ಮಾಡುವ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜನು ಆ ಸ್ವಭಾವಕ್ರಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 52

सितेश्वराख्यापितरश्मिमण्डले सूर्यत्वसिद्धान्तकषेव निर्मले । करोति केतुर्न परे महत्तमस्तदा कुशीलॆषु गतिश्च निर्मला ॥ ११.५३ ॥

‘ಸಿತೇಶ್ವರ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಕಿರಣಮಂಡಲದಲ್ಲಿ—ಸೂರ್ಯಸ್ವಭಾವದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಒರೆಸಿ ನಿರ್ಮಲ ಮಾಡಿದಂತೆ—ಕೇತು ಬೇರೆಡೆ ಅತಿಮಹಾ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ದುಶೀಲರಲ್ಲಿಯೂ ಗತಿ (ಕ್ರಮ) ನಿರ್ಮಲವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 53

बुधोच्चबुद्धिर्जगतो विभावयन् रराज राज्ञो तनयः स्वकर्मभिः । भृरीतेच्छकः कक्षविवाहितश्चिरं भवेदियं साधुषु सम्मितिर्ध्रुवम् ॥ ११.५४ ॥

ಉನ್ನತ ವಿವೇಕಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ರಾಜನ ಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾದನು. ಯೋಗ್ಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನಾಗಿ, ಕಕ್ಷ ವಂಶದಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಬಂಧದಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ—ಸಜ್ಜನರಲ್ಲಿ ಅವನ ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 54

करोति केतुः कपिलं वियच्छिरं राज्ञः सुराणां पथि संस्थितं भृशम् । न दुर्जनः सज्जनसंसदि क्वचित् करोति शुद्धं निजकर्मकौशलम् ॥ ११.५५ ॥

ಕೇತು ಕಪಿಲವರ್ಣದ ವಿಶಾಲ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ರಾಜನೂ ದೇವರೂ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದುರ್ಜನನು ಸಜ್ಜನರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಕರ್ಮಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾರನು।

Verse 55

शशाङ्करश्मिप्रविभासिता अपि प्रकाशमीयुर्निरताः पदे पदे । कुलम्भवाः सम्भवधर्मपत्तयो महांशुयोगान्महतां समुन्नतिम् ॥ ११.५६ ॥

ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತರಾದರೂ ಅವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿರರಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಲೀನಜನ್ಮದವರು, ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಮಹನೀಯರ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 56

त्रिदोषसक्तान्निकृतोऽस्य सर्वशः सुतेन राज्ञो वरुणस्य सूर्यजः । विराजते कौशिकसन्निवेशिता न वेदकर्म क्वचिदन्यथा भवेत् ॥ ११.५७ ॥

ತ್ರಿದೋಷಾಸಕ್ತನಾದ ಈತನಿಂದ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ವರುಣರಾಜನ ಪುತ್ರನಾದ ಸೂರ್ಯವಂಶಜ ಕೌಶಿಕನಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲಿಯೂ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಾಚರಣೆ ವಿಧಿಯಿಂದ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಡೆಯಬಾರದು.

Verse 57

द्वन्द्वः समेतान् मम यः शिशुः पुरा हरिर्य आराधितवान् नृपासनम् । लक्ष्म्यापि बुद्ध्या सुचिरं प्रकाशते ध्रुवेण विष्णुस्मरणेन दुर्लभम् ॥ ११.५८ ॥

ಹಿಂದೆ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದರೂ ನನ್ನ ಶಿಶುವಾದ ಹರಿಯು ರಾಜಾಸನವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದನು. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಬುದ್ಧಿಯೂ ಇದ್ದರೂ ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಧ್ರುವನಂತೆ ವಿಷ್ಣುಸ್ಮರಣೆ ಪಡೆಯುವುದು ದುರ್ಲಭ.

Verse 58

इतीदृशी रात्रिरभूदृषेः शुभे वराश्रमे दुर्जयभूपतेः शुभा । सभृत्यसामन्तवराश्वदन्तिनः सुभक्तवस्त्राभरणादिपूजया ॥ ११.५९ ॥

ಹೀಗೆ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯ ರಾತ್ರಿಯು ಶುಭವಾಗಿ ಕಳೆದಿತು; ದುರ್ಜಯ ಭೂಪತಿಗೂ ಅದು ಶುಭವೇ. ಸೇವಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಮಂತರೊಂದಿಗೆ, ಉತ್ತಮ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಭಕ್ಷ್ಯ, ವಸ್ತ್ರ, ಆಭರಣಾದಿ ಪೂಜಾಸತ್ಕಾರಗಳಿಂದ.

Verse 59

इतीदृशायां वररत्नचित्रिताः सुपट्टसंवीतवरास्तृतास्तदा । गृहेषु पर्यङ्कवराः समाश्रिताः सुरूपयोषित्कृतभङ्गभासुराः ॥ ११.६० ॥

ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ಯಂಕಗಳು ಇದ್ದವು—ಉತ್ತಮ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಾಸುಗಳಿಂದ ಹಾಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯರ ನಯವಾದ ಭಂಗಿಗಳಿಂದ ಅವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 60

स तत्र राजा विससर्ज भूभृतः स्वयं सभृत्यानपि सर्वतो गृहान् । गतेषु सुष्वाप वरस्त्रिया वृतः सुरेशवत्स्वर्गगतः प्रतापवान् ॥ ११.६१ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಭೂಪಾಲಕನಾದ ಆ ರಾಜನು ಸ್ವತಃ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನ ಮನೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಸೇವಕರೊಡನೆ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವರು ಹೋದ ಬಳಿಕ ಆ ಪ್ರತಾಪವಂತನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ನಿದ್ರಿಸಿದನು; ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿ ದೇವಾಧಿಪತಿಯಂತೆ ಆಯಿತನು.

Verse 61

एवं सुमनसस्तस्य सभृत्यस्य महात्मनः । ऋषेस्तस्य प्रभावेण हृष्टास्तु सुषुपुस्तदा ॥ ११.६२ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಸೇವಕ-ಭೃತ್ಯರು ಪ್ರಸನ್ನರಾದರು; ಆ ಋಷಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹರ್ಷಿತರಾಗಿ ಅವರು ಆಗ ನಿದ್ರಿಸಿದರು.

Verse 62

ततो रात्र्यां व्यतीतायां स राजा ताः स्त्रियः पुनः । अन्तर्द्धानं गतास्तत्र दृष्ट्वा तानि गृहाणि च ॥ ११.६३ ॥

ನಂತರ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ರಾಜನು ಮತ್ತೆ ನೋಡಿದನು; ಅಲ್ಲಿ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಮನೆಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಕಂಡನು.

Verse 63

अदृश्यानि महार्हाणि वरासनजलानि च । राजा स विस्मयाविष्टश्चिन्तयामास दुःखितः ॥ ११.६४ ॥

ಅವನು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾಣದ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಸನಗಳನ್ನೂ ಜಲವನ್ನೂ ಕಂಡನು. ರಾಜನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 64

कथमेवं मणिर्मह्यं भवतीति पुनः पुनः । चिन्तयन्नधिगम्याथ स राजा दुर्जयस्तदा ॥ ११.६५ ॥

ಅವನು ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ಈ ಮಣಿ ನನಗೆ ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ?” ನಂತರ ಅರಿತುಕೊಂಡು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ಜಯ ರಾಜನು (ಅನುಗುಣವಾಗಿ) ನಡೆದುಕೊಂಡನು.

Verse 65

चिन्तामणिमिमं चास्य हरामीति विचिन्त्य सः । प्रयाणं नोदयामास स राजाश्रमबाह्यतः । आश्रमस्य बहिर्गत्वा नातिदूरे सवाहनः ॥ ११.६६ ॥

“ಅವನ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಮಣಿಯನ್ನು ನಾನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವೆ” ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ರಾಜನು ಆಶ್ರಮದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದನು; ಆಶ್ರಮದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ, ವಾಹನದೊಡನೆ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 66

ततो विरोचनाख्यं वै प्रेषयामास मन्त्रिणम् । ऋषेर्गौरमुखस्यापि मणेर्याचनकर्मणि ॥ ११.६७ ॥

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ವಿರೋಚನನೆಂಬ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ಋಷಿ ಗೌರಮುಖನ ಬಳಿಗೂ ಮಣಿಯನ್ನು ಯಾಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದನು।

Verse 67

ऋषिं तं च समागत्य मणिं याचितुमुद्यतः । रत्नानां भाजनं राजा मणिं तस्मै प्रदीयताम् ॥ ११.६८ ॥

ಆ ಋಷಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಣಿಯನ್ನು ಯಾಚಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು; (ಎಂದು:) “ರತ್ನಗಳ ಭಂಡಾರವಾದ ರಾಜನು ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಲಿ.”

Verse 68

अमात्येनैवमुक्तस्तु क्रुद्धो गौरमुखोऽब्रवीत् । प्रतिगृह्णाति विप्रस्तु राजा चैव ददाति च । त्वं च राजा पुनर्भूत्वा याचसे दीनवत् कथम् ॥ ११.६९ ॥

ಮಂತ್ರಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಗೌರಮುಖನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಹೇಳಿದನು—“ವಿಪ್ರನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ರಾಜನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ನೀನು ಮತ್ತೆ ರಾಜನಾಗಿ ದೀನನಂತೆ ಹೇಗೆ ಯಾಚಿಸುತ್ತೀಯ?”

Verse 69

एवं ब्रूहि दुराचारं राजानं दुर्जयं स्वयम् । गच्छ द्रुतं दुराचार मा त्वां लोकोऽत्यगादिति ॥ ११.७० ॥

“ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ದುರುಚಾರಿಯಾದ, ಸ್ವತಃ ದುರ್ಜಯ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳು. ಓ ದುರುಚಾರಿಯೇ, ಬೇಗ ಹೋಗು; ಜನರು ನಿನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಮೊದಲು”—ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 70

एवमुक्त्वा मुनिः प्रागात् कुशेध्माहरणाय वै । चिन्तयन् मनसा तं च मणिं शत्रुविनाशनम् ॥ ११.७१ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮುನಿಯು ಕುಶಗಾಸು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಿಗೆ ತರಲು ಹೊರಟನು; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶತ್ರುನಾಶಕವಾದ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 71

एवमुक्तस्तदा दूतो जगाम च नृपान्तिकम् । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं ब्राह्मणेन च ॥ ११.७२ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ದೂತನು ಆಗ ರಾಜಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 72

ततः क्रोधपरीतात्मा श्रुत्वा ब्राह्मणभाषितम् । दुर्जयः प्राह नीलाख्यं सामन्तं गच्छ माचिरम् । ब्राह्मणस्य मणिं गृह्य तूर्णमेहि यदृच्छया ॥ ११.७३ ॥

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೋಪದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ದುರ್ಜಯನು ‘ನೀಲ’ ಎಂಬ ಸಾಮಂತನಿಗೆ—“ತಡಮಾಡದೆ ಹೋಗು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೇಗಾದರೂ ಬೇಗನೆ ಮರಳಿ ಬಾ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು।

Verse 73

एवमुक्तस्तदा नीलो बहुसेनापरिच्छदः । जगाम स च विप्रस्य वन्याश्रममण्डलम् ॥ ११.७४ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನೀಲನು ಬಹುಸೈನ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವನಾಶ್ರಮದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 74

तत्राग्निहोत्रशालायां दृष्ट्वा तं मणिमाहितम् । उत्तीर्य स्यन्दनान्नीलः सोऽवरोहत भूतले ॥ ११.७५ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದ್ದ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನೀಲನು ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟನು।

Verse 75

अवतीर्णे ततस्तस्मिन् नीले परमदारुणे । क्रूरबुद्ध्या मनेस्तस्मान्निर्जग्मुः शस्त्रपाणयः ॥ ११.७६ ॥

ಆ ನೀಲವರ್ಣದ, ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇಳಿದ ತಕ್ಷಣ, ಕ್ರೂರಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದವರು ಆ ಮಣಿಯಿಂದ (ಎನ್ನುವಂತೆ) ಹೊರಬಂದರು।

Verse 76

सरथाः सध्वजाः साश्वाः सबाणाः सासिचर्मिणः । सधनुष्काः सतूणीराः योधाः परमदुर्जयाः ॥ निश्चेरुस्तं मणिं भित्वा असंख्येया महाबलाः ॥ ११.७७ ॥

ಧ್ವಜಯುಕ್ತ ರಥಗಳಲ್ಲಿ, ಅಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬಾಣ–ಖಡ್ಗ–ಢಾಲಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಾಗಿ, ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ತೂಣೀರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ, ಪರಮದುರ್ಜಯರಾದ ಅಸಂಖ್ಯ ಮಹಾಬಲ ಯೋಧರು ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಹೊರಬಂದರು।

Verse 77

तत्र सज्जा महाशूरा दश पञ्च च संख्यया । नामभिस्तान् महाभागे कथयामि श्रृणुष्व तान् ॥ ११.७८ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದ ಮಹಾಶೂರರು—ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದು—ಇದ್ದರು. ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತೀ, ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು.

Verse 78

सुप्रभो दीप्ततेजाश्च सुरश्मिः शुभदर्शनः । सुकान्तिः सुन्दरः सुन्दः प्रद्युम्नः सुमनाः शुभः ॥ ११.७९ ॥

ಸುಪ್ರಭ, ದೀಪ್ತತೇಜ, ಸುರಶ್ಮಿ, ಶುಭದರ್ಶನ, ಸುಕಾಂತಿ, ಸುಂದರ, ಸುಂದ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಸುಮನ, ಶುಭ—ಇವು (ಅವರ ನಾಮಗಳು).

Verse 79

सुशीलः सुखदः शम्भुः सुदान्तः सोम एव च । एते पञ्चदश प्रोक्ता नायका मणितोत्थिताः ॥ ११.८० ॥

ಸುಶೀಲ, ಸುಖದ, ಶಂಭು, ಸುದಾಂತ, ಸೋಮ ಕೂಡ. ಈ ಹದಿನೈದು ನಾಯಕರು ಮಣಿಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 80

ततो विरोचनं दृष्ट्वा बहुसैन्यपरिष्कृतम् । योधयामासुरव्यग्रा विविधायुधपाणयः ॥ ११.८१ ॥

ನಂತರ ಬಹುಸೈನ್ಯದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾದ ವಿರೋಚನನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರು—ಯುದ್ಧೋತ್ಸುಕರಾಗಿ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು—ಪೋರಾಟಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರು.

Verse 81

धनूंषि तेषां कनकप्रभाणि शरान् सुजाम्बूनदपुङ्खनद्धान् । पतन्ति खङ्गानि विभीषणानि भुशुण्डिशूलाः परमप्रधानाः ॥ ११.८२ ॥

ಅವರ ಕನಕಪ್ರಭೆಯ ಧನುಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಜಾಂಬೂನದ-ಸುವರ್ಣ ಪಂಖಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತ ಬಾಣಗಳು ಬೀಳುತ್ತಿದವು. ಭೀಕರ ಖಡ್ಗಗಳೂ ಬಿದ್ದವು; ಜೊತೆಗೆ ಭುಶುಂಡೀ ಗದೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಮಪ್ರಧಾನ ಶೂಲಗಳೂ ಬಿದ್ದವು.

Verse 82

रथो रथं संपरिवार्य तस्थौ गजो गजस्यापि हयो हरस्य । पदातिरत्युग्रपराक्रमश्च पदातिमेव प्रससार चाग्र्यम् ॥ ११.८३ ॥

ರಥವು ರಥವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿತು; ಗಜವು ಗಜವನ್ನು, ಹಯವು ಹಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಅತ್ಯುಗ್ರ ಪರಾಕ್ರಮದ ಪದಾತಿಯೂ ಅಗ್ರಪದಾತಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಧಾವಿಸಿತು.

Verse 83

द्वन्द्वान्यनेकानि तथैव युद्धे द्रवन्ति शूराः परिभर्त्सयन्तः । विभीषणं निर्गतचापमार्गं बभूव बाहुप्रभवं सुघोरम् ॥ ११.८४ ॥

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧಗಳು ಉಕ್ಕಿಬಂದವು; ಶೂರರು ನಿಂದನೆ-ಲಲಕಾರಗಳನ್ನು ಎಸೆದು ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು. ಆಗ ಧನುಸ್ಸಿನ ಪ್ರಹಾರಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಬಂದ ವಿಭೀಷಣನ ಮೇಲೆ ಭುಜಬಲಜನಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ಶಸ್ತ್ರವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು.

Verse 84

तथा प्रवृत्ते तुमुलेऽथ युद्धे हतः स राज्ञः सचिवो विसंज्ञः । सहानुगः सर्वबलैरुपेतो जगाम वैवस्वतमन्दिराय ॥ ११.८५ ॥

ಹೀಗೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದಾಗ ರಾಜನ ಆ ಸಚಿವನು ಹೊಡೆತದಿಂದ ಅಚೇತನನಾದನು. ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಬಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ವೈವಸ್ವತ (ಯಮ)ನ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಹೋದನು—ಅಂದರೆ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.

Verse 85

तस्मिन् हते दुर्जयराजमन्त्रिणि उपाययौ स्वेन बलेन राजा । स दुर्जयः साश्वरथोऽतितीव्रः प्रतापवांस्तैर्मणिजैर्यuyodha ॥ ११.८६ ॥

ದುರ್ಜಯನ ರಾಜಮಂತ್ರಿಯು ಹತನಾದಾಗ ರಾಜನು ತನ್ನದೇ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅಶ್ವರಥಾರೂಢನಾದ ಆ ದುರ್ಜಯನು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಾಪವಂತನಾಗಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು.

Verse 86

ततस्तस्मिंस्तदा राज्ञो महत्कदनमाबभौ । ततो हेतुप्रहेत्रीभ्यां श्रुत्वा जामातरं रणे ॥ ११.८७ ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ಮಹಾ ಸಂಹಾರವು ಉಂಟಾಯಿತು. ನಂತರ ಕಾರಣಕರ್ತರೂ ಪ್ರೇರಕರೂ ಆದವರಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಾಮಾತ (ಅಳಿಯ) ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದನು.

Verse 87

युध्यमानं महाबाहुं ततस्त्वाययतुश्चमूः । तस्मिन् बले तु दैत्या ये तान् शृणुष्व धरिरितान् ॥ ११.८८ ॥

ಆ ಮಹಾಬಾಹು ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಗ ಸೇನೆಯು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಈಗ ಆ ಬಲದಲ್ಲಿದ್ದ ದೈತ್ಯರನ್ನು—ಹರಿಯು ಹೇಳಿದಂತೆ—ಕೇಳು.

Verse 88

प्रघसो विघसश्चैव सङ्घसोऽशनिसप्रभः । विद्युत्प्रभः सुघोषश्च उन्मत्ताक्षो भयङ्करः ॥ ११.८९ ॥

ಪ್ರಘಸ, ವಿಘಸ ಮತ್ತು ಸಂಘಸ; ಅಶನಿಸಪ್ರಭ (ವಜ್ರದಂತೆ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವನು); ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಭ (ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು); ಸುಘೋಷ; ಉನ್ಮತ್ತಾಕ್ಷ (ಉನ್ಮತ್ತ ಕಣ್ಣುಗಳವನು) ಮತ್ತು ಭಯಂಕರ।

Verse 89

अग्निदन्तोऽग्नितेजाश्च बाहुशक्रः प्रतर्दनः । विराधो भीमकर्मा च विप्रचित्तिस्तथैव च ॥ ११.९० ॥

ಅಗ್ನಿದಂತ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿತೇಜ; ಬಾಹುಶಕ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರತರ್ಧನ; ವಿರಾಧ ಮತ್ತು ಭೀಮಕರ್ಮ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಯೂ.

Verse 90

एते पञ्चदश श्रेष्ठा असुराः परमायुधाः । अक्षौहिणीपरिवार एकैकोऽत्र पृथक्पृथक् ॥ ११.९१ ॥

ಈ ಹದಿನೈದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಸುರರು ಪರಮ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಒಂದೊಂದು ಅಕ್ಷೌಹಿಣೀ ಸೇನೆ ಪರಿವಾರವಾಗಿ ಇದೆ.

Verse 91

महामायास्तु समरे दुर्ज्जयस्य महात्मनः । युयुधुर्मणिजैः सार्द्धं महासैन्यपरिच्छदाः ॥ ११.९२ ॥

ಆಗ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ದುರ್ಜ್ಜಯನ ಪರವಾಗಿ, ಮಹಾಸೈನ್ಯಸಜ್ಜಿಕೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾದ ಮಹಾಮಾಯೆಗಳು ಮಣಿಜರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು।

Verse 92

सुप्रभः प्रघसं त्वाजौ ताडयामास पञ्चभिः । शरैराशीविषाकारैः प्रतप्तैः पतगैरिव ॥ ११.९३ ॥

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರಭನು ಪ್ರಘಸನನ್ನು ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು—ವಿಷಸರ್ಪಾಕಾರದಂತೆ, ತಪ್ತವಾಗಿ, ಜ್ವಲಂತ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ।

Verse 93

तप्ततेजास्त्रिभिर्बाणैर्विघसं संप्रविध्यत । संघसं दशभिर्बाणैः सुरश्मिः प्रत्यविध्यत ॥ ११.९४ ॥

ತಪ್ತತೇಜನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿಘಸನನ್ನು ಭೇದಿಸಿದನು; ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸುರಶ್ಮಿಯು ಸಂಘಸನನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು।

Verse 94

अशनिप्रभं रणेऽविध्यत् पञ्चभिः शुभदर्शनः । विद्युत्प्रभं सुकान्तिस्तु सुघोषं सुन्दरस्तथा ॥ ११.९५ ॥

ರಣದಲ್ಲಿ ಶುಭದರ್ಶನನು ಅಶನಿಪ್ರಭನನ್ನು ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು; ಸುಕಾಂತಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ಪ್ರಭನನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಸುಂದರನು ಸುಘೋಷನನ್ನು ಹೊಡೆದನು।

Verse 95

उन्मत्ताक्षं तथाविध्यत् सुन्दः पञ्चभिराशुगैः । चकर्त च धनुस्तस्य शितेन नतपर्वणा ॥ ११.९६ ॥

ನಂತರ ಸುಂದನು ಉನ್ಮತ್ತಾಕ್ಷನನ್ನು ಐದು ವೇಗಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ತೀಕ್ಷ್ಣ ನತಪರ್ವ ಬಾಣದಿಂದ ಅವನ ಧನುಸ್ಸನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿದನು।

Verse 96

सुमना अग्निदंष्ट्रं तु सुषुभश्चाग्नितेजसम् । सुशीलो वायुषक्रं तु सुमुखश्च प्रतर्दनम् ॥ ११.९७ ॥

ಸುಮನಾ ಅಗ್ನಿದಂಷ್ಟ್ರನಾಗಿದ್ದನು; ಸುಷುಭ ಅಗ್ನಿತೇಜಸನಾಗಿದ್ದನು. ಸುಶೀಲ ವಾಯುಶಕ್ರನಾಗಿದ್ದನು; ಸುಮુખ ಪ್ರತರ್ಧನನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 97

विराधेन तथा शम्भुः सुकीर्तिर्भीमकर्म्मणा । विप्रचित्तिस्तथा सोमं एतद्युद्धं महानभूत् ॥

ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಂಭು ವಿರಾಧನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು; ಸುಕೀರ್ತಿ ಭೀಮಕರ್ಮನೊಂದಿಗೆ; ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ ಸೋಮನೊಂದಿಗೆ—ಹೀಗೆ ಆ ಯುದ್ಧವು ಮಹತ್ತಾದುದಾಯಿತು.

Verse 98

परस्परं सुयुद्धेन योद्धयित्वाऽस्त्रलाघवात् । यथासंख्येन ते दैत्याḥ पुनर्मणिभवैर्हताः ॥ ११.९९ ॥

ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡಿ, ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಕೌಶಲದಿಂದ, ಆ ದೈತ್ಯರು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಣಿಭವರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹತರಾದರು.

Verse 99

यावत् संग्रामघोरो वै महांस्तेषां व्यवर्धत । तावत् समित्कुशादीनि कृत्वा गौरमुखो मुनिः ॥ ११.१०० ॥

ಅವರಲ್ಲಿ ಆ ಘೋರ ಸಮರವು ಮಹತ್ತಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಷ್ಟೂ ಕಾಲ, ಅಷ್ಟೂ ಕಾಲ ಮುನಿ ಗೌರಮುಖನು ಸಮಿತ್ತು, ಕುಶ ಮೊದಲಾದ ಯಜ್ಞಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.

Verse 100

आगतॊ महदाश्चर्यं संग्रामं भीमदर्शनम् । बहुसैन्यपरिवारं स्थितं तं चापि दुर्ज्जयम् ॥ ११.१०१ ॥

ಒಂದು ಮಹದಾಶ್ಚರ್ಯವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು—ಭೀಕರ ದರ್ಶನದ ಸಮರ, ಅನೇಕ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ದುರ್ಜಯವಾಗಿತ್ತು.

Verse 101

एवं कृत्वा मणिकृतं रौद्रं गाढं च संयुगम् । चिन्तयामास देवेशं हरिं गौरमुखो मुनिः ॥ ११.१०३ ॥

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಣಿಯ ನಿಮಿತ್ತ ಭಯಂಕರ ಹಾಗೂ ಗಾಢವಾದ ಸಂಯುಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಯು ದೇವೇಶ ಹರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು।

Verse 102

स देवः पुरतस्तस्य पीतवासाः खगासनः । किमत्र ते मया कार्यमिति वाणीमुदीरयत् ॥ ११.१०४ ॥

ಆಗ ಪೀತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ಖಗಾಸನಸ್ಥನಾದ ಆ ದೇವನು ಅವನ ಮುಂದೆಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ— “ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗಾಗಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?” ಎಂದು ವಾಣಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।

Verse 103

स ऋषिः प्राञ्जलिर्भूत्वा उवाच पुरुषोत्तमम् । जहीमं दुर्ज्जयं पापं ससैन्यं परिवारिणम् ॥ ११.१०५ ॥

ಆ ಋಷಿಯು ಕೈಮುಗಿದು ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಈ ದುರ್ಜಯ ಪಾಪಿಯನ್ನು ಅವನ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಪರಿವಾರದೊಡನೆ ಸಂಹರಿಸು।”

Verse 104

एवमुक्तस्तदा तेन चक्रं ज्वलनसन्निभम् । मुमोच दुर्जयबले कालचक्रं सुदर्शनम् ॥ ११.१०६ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವನು ಜ್ವಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸುದರ್ಶನವೆಂಬ ಕಾಲಚಕ್ರವನ್ನು ದುರ್ಜಯಬಲದ ಶತ್ರುವಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡಿಸಿದನು।

Verse 105

तेन चक्रेण तत्सैन्यमासुरं दुर्जयं क्षणात् । निमेषान्तरमात्रेण भस्मवद् बहुधा कृतम् ॥ ११.१०७ ॥

ಆ ಚಕ್ರದಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ—ಒಂದು ನಿಮಿಷಾಂತರಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ—ದುರ್ಜಯವಾದ ಆ ಅಸುರಸೈನ್ಯವು ಭಸ್ಮದಂತೆ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಚೂರಾಯಿತು।

Verse 106

एवं कृत्वा ततो देवो मुनिं गौरमुखं तदा । उवाच निमिषेणेदं निहतं दानवं बलम् ॥ ११.१०८ ॥

ಹೀಗೆ ಮಾಡಿ ನಂತರ ದೇವನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಒಂದು ನಿಮಿಷದಲ್ಲೇ ಈ ದಾನವಬಲವು ಸಂಹೃತವಾಗಿದೆ.”

Verse 107

अरण्येऽस्मिंस्ततस्त्वेवं नैमिषारण्यसंज्ञितम् । भविष्यति यथार्थं वै ब्राह्मणानां विशेषतः ॥ ११.१०९ ॥

ನಂತರ ಈ ಅರಣ್ಯವು ‘ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ—ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುವುದು.

Verse 108

अहं च यज्ञपुरुष एतस्मिन् वनगोचरे । नाम्ना याज्या सदा चेमे दश पञ्च च नायकाः । कृते युगे भविष्यन्ति राजानो मणिजा मुने ॥ ११.११० ॥

“ಮತ್ತು ನಾನು ಈ ವನಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಪುರುಷನು; ಹೆಸರಿನಿಂದ ‘ಯಾಜ್ಯ’ನು. ಈ ಹದಿನೈದು ನಾಯಕರು ಸದಾ ಇಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಓ ಮುನಿಯೇ, ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಣಿಜೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ರಾಜರಾಗುವರು.”

Verse 109

एवमुक्त्वा ततो देवो गतोऽन्तर्धानमीश्वरः । द्विजोऽपि स्वाश्रमे तस्थौ मुदा परमया युतः ॥ ११.१११ ॥

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ನಂತರ ಈಶ್ವರನಾದ ದೇವನು ಅಂತರ್ಧಾನಗೊಂಡನು. ದ್ವಿಜನೂ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದನು.

Verse 110

पाठभेदः सुमना अग्निदंष्ट्रं तु सुवेदश्चाग्नितेजसम् ॥

ಪಾಠಭೇದ: ಸುಮನಾ, ಅಗ್ನಿದಂಷ್ಟ್ರ, ಸುವೇದ, ಹಾಗೂ ‘ಅಗ್ನಿತೇಜಸ್ವಿ’—ಇವು ಹೆಸರು/ವಿಶೇಷಣಗಳಾಗಿ ಪಾಠಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.

Verse 111

सुनलो वायुषक्रौ तु सुवेदस्तु प्रतर्दनम् ॥

ಸುನಲ, ವಾಯುಶಕ್ರ, ಸುವೇದ, ಪ್ರತರ್ಧನ—ಇವು ಹೆಸರು/ವಿಶೇಷಣಗಳಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

Verse 112

११.१००

ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ ‘11.100’ ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಶ್ಲೋಕಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ.

Verse 113

एवं स्नात्वा शुभे वस्त्रे परिधायोत्तमे तथा । विविधान्नं तु विधिना बुभुजे स नृपोत्तमः ॥

ಹೀಗೆ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಶುಭವಾದ ಉತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಅನ್ನಗಳನ್ನು ಭುಂಜಿಸಿದನು.