Adhyaya 12: Supratīka’s Hymn to Rāma and the Granting of a Boon through Divine Manifestation

Verse 1

श्रीवराह उवाच । ततः पुत्रं रथाङ्गाग्निदग्धं श्रुत्वा नृपोत्तमः । सुप्रतीकः प्रतीतात्मा चिन्तयामास पार्थिवः । तस्य चिन्तयतस्त्वेवं तदा बुद्धिरजायत ॥ १२.१ ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ನಂತರ ರಥಾಂಗ (ಚಕ್ರ) ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಪುತ್ರನು ದಗ್ಧನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ ರಾಜೋತ್ತಮನಾದ ಸುಪ್ರತೀಕನು, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನಾದ ಭೂಪತಿ, ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಗಾದನು. ಅವನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಣಯ ಉದಯವಾಯಿತು.

Verse 2

चित्रकूटे गिरौ विष्णुः सदा रामेति कीर्त्यते । ततोऽहं रामसंज्ञेन नाम्ना स्तौमि जगत्पतिम् ॥ १२.२ ॥

ಚಿತ್ರಕೂಟ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಸದಾ ‘ರಾಮ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ‘ರಾಮ’ ಸಂಜ್ಞೆಯಿಂದ ಜಗತ್ಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 3

सुप्रतीक उवाच । नमामि रामं नरनाथमच्युतं कविं पुराणं त्रिदशारिनाशनम् । शिवस्वरूपं प्रभवं महेश्वरं सदा प्रपन्नार्तिहरं धृतश्रियम् ॥ १२.३ ॥

ಸುಪ್ರತೀಕನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನು ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಅಚ್ಯುತ, ನರನಾಥ, ಕವಿ, ಪುರಾತನ, ದೇವಶತ್ರುನಾಶಕ; ಶಿವಸ್ವರೂಪ, ಪ್ರಭವ, ಮಹೇಶ್ವರ; ಶರಣಾಗತರ ಆర్తಿಯನ್ನು ಸದಾ ಹರಿಸುವವನು, ಧೃತಶ್ರೀಯುತನು.

Verse 4

भवान् सदा देव समस्ततेजसां करोषि तेजांसि समस्तरूपधृक् । क्षितौ भवान् पञ्चगुणस्तथा जले चतुःप्रकारस्त्रिविधोऽथ तेजसि । द्विधाऽथ वायौ वियति प्रतिष्ठितो भवान् हरे शब्दवपुः पुमानसि ॥ १२.४ ॥

ಹೇ ದೇವಾ! ನೀವು ಸದಾ ಸಮಸ್ತ ತೇಜಸ್ವಿಗಳ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀರಿ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಂಚಗುಣ, ಜಲದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಗುಣ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಗುಣ, ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣ; ಮತ್ತು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತರಾಗಿ—ಹರಿ—ಶಬ್ದವಪುಳ್ಳ ಪುರುಷನಾಗಿದ್ದೀರಿ.

Verse 5

भवान् शशी सूर्यहुताशनोऽसि त्वयि प्रलीनं जगदेतदुच्यते । भवत्प्रतिष्ठं रमते जगत् यतः स्तुतोऽसि रामेति जगत् प्रतिष्ठितम् ॥ १२.५ ॥

ನೀವು ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಹುತಾಶನ (ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿ) ಆಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಪ್ರಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತು ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಆಧಾರ ಪಡೆದು ರಮಿಸುವುದರಿಂದ, ನಿಮಗೆ ‘ರಾಮ’ ಎಂದು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಜಗತ್ತು ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 6

भवार्णवे दुःखतरोर्मिसङ्कुले तथाक्षमाणाग्रहणेऽतिभीषणे । न मज्जति त्वत्स्मरणप्लवो नरः स्मृतोऽसि रामेति तथा तपोवने ॥ १२.६ ॥

ಸಂಸಾರರೂಪ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ—ದುಃಖವೃಕ್ಷಗಳಂತಿರುವ ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಸಹ್ಯ ಗ್ರಹಣದಿಂದ ಅತಿಭೀಷಣವಾಗಿರುವಲ್ಲಿ—ಯಾವ ನರನಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಸ್ಮರಣೆಯೇ ದೋಣಿಯಾಗಿದೆಯೋ, ಅವನು ಮುಳುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಪೋವನದಲ್ಲಿಯೂ ನೀವು ‘ರಾಮ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತೀರಿ.

Verse 7

वेदेषु नष्टेषु भवांस्तथा हरे करोषि मात्स्यं वपुरात्मनः सदा । युगक्षये रञ्जितसर्वदिङ्मुखो भवांस्तथाग्निर्बहुरूपधृग्विभो ॥ १२.७ ॥

ಹೇ ಹರಿ! ವೇದಗಳು ನಷ್ಟವಾದಾಗ ನೀನು ಮರುಮರು ಸ್ವಯಂ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ವದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮುಖವಿರುವ, ಬಹುರೂಪಧಾರಿ ವಿಭೋ, ನೀನು ಅಗ್ನಿರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀಯೆ.

Verse 8

कौर्मं तथा ते वपुरास्थितः सदा युगे युगे माधव तोयमन्थने । न चान्यदस्तीति भवत्समं क्वचिज्जनार्दनाद्यः स्वयं भूतमुत्तमम् ॥ १२.८ ॥

ಹೇ ಮಾಧವ! ಯುಗಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಮಥನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸದಾ ಕೂರ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವೆ. ಹೇ ಜನಾರ್ದನ! ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿನಗೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಇಲ್ಲ; ನೀನೇ ಆದ್ಯ, ಸ್ವಯಂ ಪರಮೋತ್ತಮ ಸತ್ತ್ವ.

Verse 9

त्वया ततम् विश्वमिदं महात्मन् स्वकाखिलान् वेद दिशश्च सर्वाः । कथं त्वमाद्यं परमं तु धाम विहाय चान्यं शरणं व्रजामि ॥ १२.९ ॥

ಹೇ ಮಹಾತ್ಮನ್! ನಿನ್ನಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ; ನಿನ್ನದೇ ಆದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೀನು ತಿಳಿದಿರುವೆ. ನೀನೇ ಆದ್ಯ, ಪರಮ ಧಾಮ; ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಶರಣಿಗೆ ಹೋಗಲಿ?

Verse 10

भवान् एकः पूर्वम् आसीत् ततश्च त्वत्तो मही सलिलं वह्निरुच्चैः । वायुस् तथा खं च मनोऽपि बुद्धि-श्चेतोगुणास्तत्प्रभवं च सर्वम् ॥ १२.१० ॥

ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಒಬ್ಬನೇ ಇದ್ದೆ; ನಂತರ ನಿನ್ನಿಂದ ಭೂಮಿ, ಜಲ, ಮೇಲೇಳುವ ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಆಕಾಶ ಉಂಟಾದವು. ಹಾಗೆಯೇ ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಚಿತ್ತಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಪ್ರकटವಾಯಿತು.

Verse 11

त्वया ततं विश्वमिदं समस्तं सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे । समस्तविश्वेश्वर विश्वमूर्ते सहस्रबाहो जय देव देव । नमोऽस्तु रामाय महानुभाव ॥ १२.११ ॥

ನಿನ್ನಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆ; ನನ್ನ ಮತದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸನಾತನ ಪುರುಷ. ಹೇ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಹೇ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತಿ, ಹೇ ಸಹಸ್ರಬಾಹು—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಜಯವಾಗಲಿ. ಮಹಾನುಭಾವ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 12

इति स्तुतो देववरः प्रसन्नः तदा राज्ञः सुप्रतीकस्य मूर्तिम् । संदर्शयामास ततोऽभ्युवाच वरं वृणीष्वेति च सुप्रतीकम् ॥ १२.१२ ॥

ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವವರನು ಪ್ರಸನ್ನನಾದನು. ಆಗ ಅವನು ರಾಜ ಸುಪ್ರತೀಕನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿ, ನಂತರ—“ವರವನ್ನು ಬೇಡು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 13

एवं श्रुत्वा वचनं तस्य राजा ससम्भ्रमं देवदेवं प्रणम्य । उवाच देवेश्वर मे प्रयच्छ लयं यदास्ते परमं वपुस्ते ॥ १२.१३ ॥

ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಕಂಪಿಸಿ ದೇವದೇವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ದೇವೇಶ್ವರನೇ, ನಿನ್ನ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಲಯವನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು.”

Verse 14

इतीरिते राजवरः क्षणेन लयं तथाऽगादसुरघ्नमूर्तौ । स्थितस्तस्मिन्नात्मभूतो विमुक्तः स भूमिपः कर्मकाण्डैरनेकैः ॥ १२.१४ ॥

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅಸುರಘ್ನ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ವಯಂಭೂತನಾಗಿ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಅನೇಕ ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳಿದ್ದರೂ ಬಂಧನಮುಕ್ತನಾದನು.

Verse 15

श्रीवराह उवाच । इतीरितं ते तु मया पुराणं स्वायम्भुवे चादिकृतैकदेशम् । शक्यं न चास्यैर्बहुभिः सहस्रैरपीह केनापि मुखेन वक्तुम् ॥ १२.१५ ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು—“ಈ ರೀತಿ ನಾನು ನಿನಗೆ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು; ಇದು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗಿ ರಚಿತವಾದುದರ ಒಂದು ಭಾಗ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ, ಸಾವಿರಾರು ಮುಖಗಳಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.”

Verse 16

उद्देशतः संस्मृतमात्रमेतन् मया भद्रे कथितं ते पुराणम् । समुद्रतोयात् परिमाणसृष्टिः क्वचित् क्वचिद् वृत्तमथो ह्यनर्घ्यम् ॥ १२.१६ ॥

ಹೇ ಭದ್ರೇ, ನನಗೆ ನೆನಪಾದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಈ ಪುರಾಣವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆನು. ಸಮುದ್ರಜಲದಿಂದ ಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವರಣೆ ಉದ್ಭವಿಸುವಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ವೃತ್ತಾಂತಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಮೂಲ್ಯವಾದವು.

Verse 17

स्वयम्भुवा कथितं ब्रह्मणाऽपि नारायणेनेपि कुतो भवेऽन्यः । अशक्यमस्माभिरितीरितं ते तन्मूर्त्तित्वात् स्मरणेनेदमाद्यम् ॥ १२.१७ ॥

ಇದನ್ನು ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ), ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣನೂ ಕೂಡ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ—ಹಾಗಾದರೆ ಇನ್ನಾರು ಹೇಳಬಲ್ಲರು? ನಾವು ನಿನಗೆ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಅಶಕ್ತರು; ಆದರೆ ಇದು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಸ್ಮರಣದ ಮೂಲಕ ಈ ಆದ್ಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನೇ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು।

Verse 18

समुद्रे बालुकासंख्या विद्यते रजसः क्षितौ । न तु सृष्टेः पुनः संख्या क्रीडतः परमेष्ठिनः ॥ १२.१८ ॥

ಸಮುದ್ರದ ಮರಳುಕಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ, ಭೂಮಿಯ ಧೂಳುಕಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಎಣಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರಮೇಷ್ಠಿಯ ಪುನಃಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗದು।

Verse 19

एष नारायणस्यांशो मया प्रोक्तः शुचिस्मिते । क्रीते वृत्तान्त एषश्च किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १२.१९ ॥

ಓ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೆ, ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಅಂಶವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆ. ನಡೆದಂತೆಯೇ ಇದು ವೃತ್ತಾಂತ—ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ?