Khanda 4

Verse 4.1

तद्ब्रह्म तापत्रयातीतं षट्कोशविनिर्मुक्तं षडूर्मिवर्जितं पञ्चकोशातीतं षड्भावविकारशून्यम्—एवमादि सर्वविलक्षणं भवति। तापत्रयं त्वाध्यात्मिकाधिभौतिकाधिदैविकं कर्तृकर्मकार्यज्ञातृज्ञानज्ञेयभोक्तृभोगभोग्यम...

ಆ ಬ್ರಹ್ಮನು ತಾಪತ್ರಯಾತೀತನು; ಷಟ್ಕೋಶಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನು; ಸಂಸಾರದ ಷಡೂರ್ಮಿಗಳಿಂದ ವರ್ಜಿತನು; ಪಂಚಕೋಶಾತೀತನು; ಮತ್ತು ಷಡ್ಭಾವ-ವಿಕಾರಶೂನ್ಯನು—ಇಂತೆಲ್ಲದಿಂದಲೂ ವಿಭಿನ್ನನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ತಾಪತ್ರಯವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಆಧಿಭೌತಿಕ, ಆಧಿದೈವಿಕವೆಂದು ತ್ರಿವಿಧ; ಹಾಗೆಯೇ ಕರ್ತೃ–ಕರ್ಮ–ಕಾರ್ಯ, ಜ್ಞಾತೃ–ಜ್ಞಾನ–ಜ್ಞೇಯ, ಭೋಕ್ತೃ–ಭೋಗ–ಭೋಗ್ಯ ಎಂಬ ತ್ರಯರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತ್ವಕ್, ಮಾಂಸ, ಶೋಣಿತ, ಅಸ್ಥಿ, ಸ್ನಾಯು, ಮಜ್ಜೆ—ಇವು ಷಟ್ಕೋಶಗಳು. ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮಾತ್ಸರ್ಯ—ಇವು ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗ. ಅನ್ನಮಯ, ಪ್ರಾಣಮಯ, ಮನೋಮಯ, ವಿಜ್ಞಾನಮಯ, ಆನಂದಮಯ—ಇವು ಪಂಚಕೋಶಗಳು. ಪ್ರಿಯತೆ, ಜನನ, ವರ್ಧನ, ಪರಿನಾಮ, ಕ್ಷಯ, ನಾಶ—ಇವು ಷಡ್ಭಾವಗಳು. ಅಶನಾಯಾ, ಪಿಪಾಸಾ, ಶೋಕ, ಮೋಹ, ಜರಾ, ಮರಣ—ಇವು ಷಡೂರ್ಮಿಗಳು. ಕುಲ, ಗೋತ್ರ, ಜಾತಿ, ವರ್ಣ, ಆಶ್ರಮ, ರೂಪ—ಇವು ಷಡ್ಭ್ರಮಗಳು. ಈ ಯೋಗದಿಂದ ಜೀವನೇ ಪರಮಪುರುಷನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ. ಯಾರು ಈ ಉಪನಿಷತ್ತನ್ನು ನಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಅಗ್ನಿಯಿಂದ, ವಾಯುವಿನಿಂದ, ಆದಿತ್ಯನಿಂದ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ; ನಿರೋಗಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ; ಶ್ರೀಮಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಪುತ್ರ–ಪೌತ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ; ವಿದ್ಯಾವಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದಲೂ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ—ಸುರಾಪಾನ, ಅಗಮ್ಯಾಗಮನ, ಮಾತೃಗಮನ, ದುಹಿತೃ/ಸ್ನುಷಾಭಿಗಮನ, ಸ್ವರ್ಣಸ್ತೇಯ, ವೇದಿಸಂಬಂಧಿ ಮಹಾಹಿಂಸೆ, ಗುರುವಿನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಅಶುಶ್ರೂಷೆ, ಅಯಾಜ್ಯಯಾಜನ, ಅಭಕ್ಷ್ಯಭಕ್ಷಣ, ಉಗ್ರಪ್ರತಿಗ್ರಹ, ಪರದಾರಗಮನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ. ಕಾಮ-ಕ್ರೋಧ-ಲೋಭ-ಮೋಹ-ಈರ್ಷ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಅಬಾಧಿತರಾಗಿ ಸರ್ವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ‘ಪುರುಷ’ರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪುರುಷಸೂಕ್ತಾರ್ಥವು ಅತಿರಹಸ್ಯ—ರಾಜಗುಹ್ಯ, ದೇವಗುಹ್ಯ, ಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಗುಹ್ಯತರ; ದೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ, ಅಶಿಕ್ಷಿತರಿಗೆ, ಅಯಜ್ಞಶೀಲರಿಗೆ, ಅವೈಷ್ಣವರಿಗೆ, ಅಯೋಗಿಗಳಿಗೆ, ಬಹುಭಾಷಿಗಳಿಗೆ, ಅಪ್ರಿಯವಾದಿಗಳಿಗೆ, ಅಸಂವತ್ಸರವ್ರತಿಗಳಿಗೆ, ಅತೃಪ್ತರಿಗೆ, ಅನಧೀತವೇದರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಬಾರದು. ಗುರುವು ಕೂಡ ಶುದ್ಧಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಪುಣ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣನಿಗ್ರಹ ಮಾಡಿ ಪುರುಷನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ, ಸಮೀಪಿಸಿದ ಶಿಷ್ಯನ ಬಲ ಕಿವಿಗೆ ಪುರುಷಸೂಕ್ತಾರ್ಥವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಿ; ಬಹುಶಃ ಪುನಃಪುನಃ ಹೇಳಬಾರದು—ಅದು ಯಾತಯಾಮ (ನಿಷ್ಪ್ರಭ) ಆಗುತ್ತದೆ; ಕಿವಿಗೆ ಮರುಮರು ಉಪದೇಶಿಸಬಾರದು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಅಧ್ಯೇತ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪಕ ಇಬ್ಬರೂ ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಪುರುಷರಾಗುತ್ತಾರೆ—ಇತಿ ಉಪನಿಷತ್॥