Ganapati
ಗಣಪತಿ ಉಪನಿಷತ್ (ಗಣಪತ್ಯಥರ್ವಶೀರ್ಷ) ಅಥರ್ವವೇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಉಪನಿಷತ್. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನನ್ನು ಕೇವಲ ಶುಭಾರಂಭದ ದೇವನಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಸರ್ವಜೀವಿಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮನಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಪನಿಷದೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರೂಪವು ಅದ್ವೈತ ಬ್ರಹ್ಮದ ಸಂಕೇತವೂ, ಅದರ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಆಗಿ ಭಕ್ತಿ–ಜ್ಞಾನಗಳ ಸೇತುವೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇದು ಉತ್ತರಕಾಲೀನ ಉಪನಿಷತ್ ಪರಂಪರೆಯೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಗಣಪತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಶೈವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಗಣೇಶ ‘ಪ್ರಥಮ ಪೂಜ್ಯ’ ಹಾಗೂ ಶಿವೋಪಾಸನೆಗೆ ದ್ವಾರಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರುತಿ-ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯದ ಭಾಷೆ, ತಾದಾತ್ಮ್ಯ ವಾಕ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಸಾಧನೆಯ ನಿರ್ದೇಶಗಳು ವೇದಾಂತ–ಮಂತ್ರ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಗಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯ ಬೋಧನೆ: ಗಣಪತಿ ಸೃಷ್ಟಿ–ಸ್ಥಿತಿ–ಲಯಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನ; ವ್ಯಕ್ತ–ಅವ್ಯಕ್ತಗಳ ಆಧಾರ. ‘ಓಂ’ ಮತ್ತು ‘ಗಂ’ ಬೀಜಮಂತ್ರ ಜಪ–ಧ್ಯಾನ ಆತ್ಮಬೋಧಕ್ಕೆ ಉಪಾಯ. ‘ವಿಘ್ನ’ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹೊರಗಿನ ಅಡ್ಡಿ ಅಲ್ಲ; ಅವಿದ್ಯೆಯೇ ಪ್ರಧಾನ ವಿಘ್ನ, ಅದರ ನಿವೃತ್ತಿಯೇ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Start ReadingKey Teachings
Gaṇapati as Brahman: the deity is identified with the supreme, all-pervading reality (parama-brahman).
Gaṇapati as Ātman: the inner Self of all beings; realization is self-knowledge.
Non-dual vision: the manifest (vyakta) and unmanifest (avyakta) are expressions of one reality.
Cosmogonic sovereignty: Gaṇapati as source, sustainer, and dissolver of the cosmos.
Mantra as upāya (means): praṇava (Oṁ) and bīja (gaṁ) as contemplative instruments for realization.
Removal of obstacles as removal of avidyā: the deepest “vighna” is ignorance; liberation is its cessation.
Unity of bhakti and jñāna: devotion to form leads to insight into formless reality.
Sacred speech (vāk) and sound-symbolism: phonemes and mantra encode metaphysical truth.
Iconography as philosophy: tusk, trunk, and belly interpreted as signs of non-dual fullness and discriminative power.
Verses of the Ganapati
18 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
ॐ नमस्ते गणपतये । त्वमेव प्रत्यक्षं तत्त्वमसि । त्वमेव केवलं कर्तासि । त्वमेव केवलं धर्तासि । त्वमेव केवलं हर्तासि । त्वमेव सर्वं खल्विदं ब्रह्मासि । त्वं साक्षादात्मासि नित्यम् । ऋतं वच्मि । सत्यं वच...
ಓಂ ನಮಸ್ತೇ ಗಣಪತಯೇ। ನೀನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪನು. ನೀನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಕರ್ತೃ; ನೀನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಧಾರಕ-ಪೋಷಕ; ನೀನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಹರ್ತೃ-ಸಂಹಾರಕ. ನೀನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ—ಬ್ರಹ್ಮ. ನೀನು ಸాక్షಾತ್ ಆತ್ಮ, ನಿತ್ಯ. ನಾನು ಋತ (ಧರ್ಮನಿಯಮ)ವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ॥
Brahman–Ātman identity; īśvara as pratyakṣa-tattva; satya/ṛta as dharmic truthfulnessVerse 2
ॐ नमस्ते गणपतये । त्वमेव प्रत्यक्षं तत्त्वमसि । त्वमेव केवलं कर्तासि । त्वमेव केवलं धर्तासि । त्वमेव केवलं हर्तासि । त्वमेव सर्वं खल्विदं ब्रह्मासि । त्वं साक्षादात्मासि नित्यम् । ऋतं वच्मि । सत्यं वच...
ಓಂ ನಮಸ್ತೇ ಗಣಪತಯೇ। ನೀನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪನು. ನೀನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಕರ್ತೃ; ನೀನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಧಾರಕ-ಪೋಷಕ; ನೀನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಹರ್ತೃ-ಸಂಹಾರಕ. ನೀನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ—ಬ್ರಹ್ಮ. ನೀನು ಸాక్షಾತ್ ಆತ್ಮ, ನಿತ್ಯ. ನಾನು ಋತ (ಧರ್ಮನಿಯಮ)ವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ॥
Brahman–Ātman identity; īśvara as pratyakṣa-tattva; satya/ṛta as dharmic truthfulnessVerse 3
ॐ नमस्ते गणपतये । त्वमेव प्रत्यक्षं तत्त्वमसि । त्वमेव केवलं कर्तासि । त्वमेव केवलं धर्तासि । त्वमेव केवलं हर्तासि । त्वमेव सर्वं खल्विदं ब्रह्मासि । त्वं साक्षादात्मासि नित्यम् । ऋतं वच्मि । सत्यं वच...
ಓಂ ನಮಸ್ತೇ ಗಣಪತಯೇ। ನೀನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪನು. ನೀನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಕರ್ತೃ; ನೀನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಧಾರಕ-ಪೋಷಕ; ನೀನೇ ಏಕಮಾತ್ರ ಹರ್ತೃ-ಸಂಹಾರಕ. ನೀನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ—ಬ್ರಹ್ಮ. ನೀನು ಸాక్షಾತ್ ಆತ್ಮ, ನಿತ್ಯ. ನಾನು ಋತ (ಧರ್ಮನಿಯಮ)ವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ॥
Brahman–Ātman identity; īśvara as pratyakṣa-tattva; satya/ṛta as dharmic truthfulnessVerse 4
अव त्वं माम् । अव वक्तारम् । अव श्रोतारम् । अव दातारम् । अव धातारम् । अवानूचानम् अव शिष्यम् । अव पश्चात्तात् । अव पुरस्तात् । अवोत्तरात्तात् । अव दक्षिणात्तात् । अव चोर्ध्वात्तात् । अवाधरात्तात् । सर्...
ಹೇ ದೇವಾ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ವಕ್ತಾರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಶ್ರೋತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ದಾತನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಧಾರಕನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವನು/ಪಠಿಸುವವನು ರಕ್ಷಿತನಾಗಲಿ; ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಹಿಂದೆಂದೂ ರಕ್ಷಿಸು; ಮುಂದೆಂದೂ ರಕ್ಷಿಸು; ಉತ್ತರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು; ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು; ಮೇಲಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು; ಕೆಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸು. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು—ಸಮಂತಾತ್ ರಕ್ಷಿಸು.
Īśvara-anugraha (divine protection/grace) and sarvato-rakṣā (all-directional guardianship)Verse 5
त्वं वाङ्मयस् त्वं चिन्मयः । त्वम् आनन्दमयस् त्वं ब्रह्ममयः । त्वं सच्चिदानन्दाद्वितीयोऽसि । त्वं प्रत्यक्षं ब्रह्मासि । त्वं ज्ञानमयो विज्ञानमयोऽसि ॥५॥
ನೀನು ವಾಙ್ಮಯನು; ನೀನು ಚಿನ್ಮಯನು. ನೀನು ಆನಂದಮಯನು; ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮಮಯನು. ನೀನು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಕ್ಕೆ ಅದೆರಡನೆಯವನು. ನೀನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಬ್ರಹ್ಮನು. ನೀನು ಜ್ಞಾನಮಯನು; ನೀನು ವಿಜ್ಞಾನಮಯನು (ವಿವೇಕಜ್ಞಾನಮಯನು).
Brahman as Sat–Cit–Ānanda; non-duality (advaita) and pratyakṣa-brahma (immediacy of the Absolute)Verse 6
सर्वं जगदिदं त्वत्तो जायते । सर्वं जगदिदं त्वत्तस्तिष्ठति । सर्वं जगदिदं त्वयि लयमेष्यति । सर्वं जगदिदं त्वयि प्रत्येति । त्वं भूमिरापोऽनलोऽनिलो नभः । त्वं चत्वारि वाक्पदानि । त्वं गुणत्रयातीतः । त्वं...
ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುವುದು. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಮರಳುತ್ತದೆ. ನೀನೇ ಭೂಮಿ, ಜಲ, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಆಕಾಶ. ನೀನೇ ವಾಣಿಯ ನಾಲ್ಕು ಪದಗಳು (ಪರಾ, ಪಶ್ಯಂತೀ, ಮಧ್ಯಮಾ, ವೈಖರೀ). ನೀನು ಗುಣತ್ರಯಾತೀತ. ನೀನು ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಾತೀತ. ನೀನು ದೇಹತ್ರಯಾತೀತ. ನೀನು ಕಾಲತ್ರಯಾತೀತ. ನೀನು ನಿತ್ಯ ಮೂಲಾಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದೀ. ನೀನು ಶಕ್ತಿತ್ರಯಸ್ವರೂಪ. ಯೋಗಿಗಳು ನಿತ್ಯ ನಿನ್ನ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮಾ; ನೀನು ವಿಷ್ಣು; ನೀನು ರುದ್ರ; ನೀನು ಇಂದ್ರ; ನೀನು ಅಗ್ನಿ; ನೀನು ವಾಯು; ನೀನು ಸೂರ್ಯ; ನೀನು ಚಂದ್ರ; ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮ—ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ—ಓಂ.
Brahman/Īśvara as jagat-kāraṇa (cause of the universe), pañcabhūta-adhisthāna, turīya (beyond three states), and sarva-devatā-ātmabhāva (all-deities-as-one)Verse 7
गणादिं पूर्वमुच्चार्य वर्णादिंस्तदनन्तरम् । अनुस्वारः परतरः । अर्धेन्दुलसितम् । तारेण ऋद्धम् । एतत्तव मनुस्वरूपम् ॥७॥
ಮೊದಲು ‘ಗಣ’ದ ಆದ್ಯಕ್ಷರ ‘ಗ’ವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ನಂತರ ‘ವರ್ಣ’ದ ಆದ್ಯಕ್ಷರ ‘ಅ’ವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು; ಅದರ ಬಳಿಕ ಅನುಸ್ವಾರ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಅರ್ಧಚಂದ್ರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದು, ತಾರ (ಓಂಕಾರ)ದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರಸ್ವರೂಪ॥೭॥
Mantra (śabda) as a revelatory form of the deity; nāda-brahmanVerse 8
गकारः पूर्वरूपम् । अकारो मध्यमरूपम् । अनुस्वारश्चान्त्यरूपम् । बिन्दुरुत्तररूपम् । नादः सन्धानम् । संहिता सन्धिः । सैषा गणेशविद्या ॥८॥
‘ಗ’ಕಾರವು ಪೂರ್ವರೂಪ; ‘ಅ’ಕಾರವು ಮಧ್ಯರೂಪ; ಅನುಸ್ವಾರವು ಅಂತ್ಯರೂಪ; ಬಿಂದು ಉತ್ತರರೂಪ; ನಾದವು ಸಂಧಾನ; ಸಂಹಿತೆಯೇ ಸಂಧಿ. ಇದೇ ಗಣೇಶವಿದ್ಯೆ॥೮॥
Upāsanā-vidyā via bīja-mantra; śabda-brahman / nādaVerse 9
गणक ऋषिः । निचृद्गायत्री छन्दः । श्रीमहागणपतिर्देवता । ॐ गं गणपतये नमः ॥९॥
ಗಣಕ ಋಷಿ; ನಿಚೃದು-ಗಾಯತ್ರೀ ಛಂದಸ್ಸು; ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವತೆ. ‘ಓಂ ಗಂ ಗಣಪತಯೇ ನಮಃ’॥೯॥
Upāsanā (devatā-mantra) as a means to inner purification and realizationVerse 10
एकदन्ताय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि । तन्नो दन्तिः प्रचोदयात् ॥१०॥
ಏಕದಂತನನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ; ವಕ್ರತುಂಡನ ಮೇಲೆ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆ ದಂತೀ (ಗಜಾನನ) ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲಿ.
Brahman (saguṇa-upāsanā leading toward brahma-jñāna)Verse 11
एकदन्तं चतुर्हस्तं पाशमङ्कुशधारिणम् । रदं च वरदं हस्तैर्बिभ्राणं मूषकध्वजम् । रक्तं लम्बोदरं शूर्पकर्णकं रक्तवाससम् । रक्तगन्धानुलिप्ताङ्गं रक्तपुष्पैः सुपूजितम् । भक्तानुकम्पिनं देवं जगत्कारणमच्युतम्...
ಏಕದಂತ, ಚತುರ್ಭುಜ, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶ ಧಾರಕ; ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ದಂತವನ್ನೂ ವರದಮುದ್ರೆಯನ್ನೂ ಧರಿಸಿ, ಮೂಷಕಧ್ವಜನಾಗಿ. ರಕ್ತವರ್ಣ, ಲಂಬೋದರ, ಶೂರ್ಪಕರ್ಣ, ರಕ್ತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ; ರಕ್ತಗಂಧದಿಂದ ಲೇಪಿತ ಅಂಗಗಳು, ರಕ್ತಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸುಪೂಜಿತ. ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳ ದೇವ, ಜಗತ್ತಿನ ಅಚ್ಯುತ ಕಾರಣ; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿರ್ಭವಿಸಿದ, ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಪುರುಷಕ್ಕೂ ಪರ. ಯಾರು ನಿತ್ಯ ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಯೋಗಿ—ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು.
Brahman (Īśvara as jagat-kāraṇa; transcendence of prakṛti/puruṣa; upāsanā leading toward mokṣa)Verse 12
एकदन्तं चतुर्हस्तं पाशमङ्कुशधारिणम् । रदं च वरदं हस्तैर्बिभ्राणं मूषकध्वजम् । रक्तं लम्बोदरं शूर्पकर्णकं रक्तवाससम् । रक्तगन्धानुलिप्ताङ्गं रक्तपुष्पैः सुपूजितम् । भक्तानुकम्पिनं देवं जगत्कारणमच्युतम्...
ಏಕದಂತ, ಚತುರ್ಭುಜ, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶ ಧಾರಕ; ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ದಂತವನ್ನೂ ವರದಮುದ್ರೆಯನ್ನೂ ಧರಿಸಿ, ಮೂಷಕಧ್ವಜನಾಗಿ. ರಕ್ತವರ್ಣ, ಲಂಬೋದರ, ಶೂರ್ಪಕರ್ಣ, ರಕ್ತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ; ರಕ್ತಗಂಧದಿಂದ ಲೇಪಿತ ಅಂಗಗಳು, ರಕ್ತಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸುಪೂಜಿತ. ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯುಳ್ಳ ದೇವ, ಜಗತ್ತಿನ ಅಚ್ಯುತ ಕಾರಣ; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿರ್ಭವಿಸಿದ, ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಪುರುಷಕ್ಕೂ ಪರ. ಯಾರು ನಿತ್ಯ ಹೀಗೆ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಯೋಗಿ—ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು.
Mokṣa (via upāsanā culminating in jñāna; Īśvara as jagat-kāraṇa and transcendent)Verse 13
एकदन्तं चतुर्हस्तं पाशमङ्कुशधारिणम् । रदं च वरदं हस्तैर्बिभ्राणं मूषकध्वजम् । रक्तं लम्बोदरं शूर्पकर्णकं रक्तवाससम् । रक्तगन्धानुलिप्ताङ्गं रक्तपुष्पैः सुपूजितम् । भक्तानुकम्पिनं देवं जगत्कारणमच्युतम्...
(ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು) ಏಕದಂತ, ಚತುರ್ಭುಜ, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಅಂಕುಶ ಧಾರಕ; ಮುರಿದ ದಂತ (ರದ) ಹಾಗೂ ವರದಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ಮೂಷಕಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು. ರಕ್ತವರ್ಣ, ಲಂಬೋದರ, ಶೂರ್ಪಕರ್ಣ, ರಕ್ತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ; ರಕ್ತಸುಗಂಧದಿಂದ ಲೇಪಿತ ಅಂಗಗಳುಳ್ಳವನು, ರಕ್ತಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸುಪೂಜಿತ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅನುಕಂಪೆಯುಳ್ಳ ದೇವ, ಜಗತ್ತಿನ ಅಚ್ಯುತ ಕಾರಣ; ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಅವಿರ್ಭೂತ, ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಪುರುಷನಿಗೂ ಪರ. ಹೀಗೆ ನಿತ್ಯ ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು ಯೋಗಿ—ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ವರನು.
Brahman (Īśvara) as the jagat-kāraṇa; saguna-upāsanā leading toward mokṣaVerse 14
एकदन्तं चतुर्हस्तं पाशमङ्कुशधारिणम् । रदं च वरदं हस्तैर्बिभ्राणं मूषकध्वजम् । रक्तं लम्बोदरं शूर्पकर्णकं रक्तवाससम् । रक्तगन्धानुलिप्ताङ्गं रक्तपुष्पैः सुपूजितम् । भक्तानुकम्पिनं देवं जगत्कारणमच्युतम्...
(ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು) ಏಕದಂತ, ಚತುರ್ಭುಜ, ಪಾಶ-ಅಂಕುಶ ಧಾರಕ; ರದ (ಭಂಗದಂತ) ಮತ್ತು ವರದಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ಮೂಷಕಧ್ವಜಧಾರಿ. ರಕ್ತವರ್ಣ, ಲಂಬೋದರ, ಶೂರ್ಪಕರ್ಣ, ರಕ್ತವಸ್ತ್ರಧಾರಿ; ರಕ್ತಸುಗಂಧದಿಂದ ಲೇಪಿತ ಅಂಗಗಳುಳ್ಳವನು, ರಕ್ತಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸುಪೂಜಿತ. ಭಕ್ತಾನುಕಂಪಿ ದೇವ, ಜಗತ್ಕಾರಣ ಅಚ್ಯುತ; ಸೃಷ್ಟ್ಯಾದೌ ಅವಿರ್ಭೂತ, ಪ್ರಕೃತಿಗೂ ಪುರುಷನಿಗೂ ಪರ. ಹೀಗೆ ನಿತ್ಯ ಧ್ಯಾನಿಸುವವನು ಯೋಗಿ—ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
Upāsanā (saguṇa-brahma-dhyāna) as a means to purification and realizationVerse 15
नमो व्रातपतये नमो गणपतये नमः प्रमथपतये । नमस्तेऽस्तु लम्बोदराय एकदन्ताय विघ्नविनाशिने । शिवसुताय श्रीवरदमूर्तये नमः ॥१५॥
ವ್ರಾತಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಗಣಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಪ್ರಮಥಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಹೇ ಲಂಬೋದರ, ಹೇ ಏಕದಂತ, ಹೇ ವಿಘ್ನವಿನಾಶಕ—ನಿನಗೆ ನಮೋ ನಮಃ. ಶಿವಸುತನಿಗೆ, ಶ್ರೀವರದಮೂರ್ತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ॥೧೫॥
Īśvara-bhakti and śaraṇāgati (devotional surrender) as preparatory discipline (sādhana)Verse 16
एतदथर्वशीर्षं योऽधीते । स ब्रह्मभूयाय कल्पते । स सर्वविघ्नैर्न बाध्यते । स सर्वतः सुखमेधते । स पञ्चमहापापात् प्रमुच्यते । सायमधीयानो दिवसकृतं पापं नाशयति । प्रातरधीयानो रात्रिकृतं पापं नाशयति । सायं प...
ಈ ಅಥರ್ವಶೀರ್ಷವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವವನು ಬ್ರಹ್ಮಭಾವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ವಿಘ್ನವೂ ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಸುಖಸಮೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಪಂಚ ಮಹಾಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸಂಜೆ ಪಠಿಸಿದರೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಪ್ರಾತಃ ಪಠಿಸಿದರೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಜೆ-ಪ್ರಾತಃ ಎರಡೂ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುವವನು ಪಾಪಿಯೂ ಪಾಪರಹಿತನಂತೆ ಆಗಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Mokṣa through upāsanā leading to brahmabhāva; removal of vighna; pāpa-kṣaya (purification)Verse 17
इदमथर्वशीर्षमशिष्याय न देयम् । यो यदि मोहाद् दास्यति । स पापीयान् भवति ॥१७॥
ಈ ಅಥರ್ವಶೀರ್ಷವನ್ನು ಅಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ನೀಡಬಾರದು. ಯಾರಾದರೂ ಮೋಹದಿಂದ ಅದನ್ನು (ಅಯೋಗ್ಯನಿಗೆ) ನೀಡಿದರೆ, ಅವನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪಾಪಿಷ್ಠನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Adhikāra (eligibility) and guru-śiṣya paramparā; protection of sacred instructionVerse 18
सहस्रावर्तनाद्यं यं काममधीते । तं तमनेन साधयेत् । अनेन गणपतिमभिषिञ्चति । स वाग्मी भवति । चतुर्थ्यामनश्नन् जपति । स विद्यावान् भवति । इत्यथर्वणवाक्यम् । ब्रह्माद्याचरणं विद्यान्न बिभेति कदाचनेति । यो द...
ಸಾವಿರ ಆವರ್ತನೆಗಳಿಂದ ಯಾವ ಕಾಮನೆಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇದರಿಂದಲೇ ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಗಣಪತಿಯ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಾಧಕನು ವಾಗ್ಮಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚತುರ್ಥಿಯಂದು ಉಪವಾಸದಿಂದ ಜಪಿಸಿದವನು ವಿದ್ಯಾವಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದು ಅಥರ್ವಣನ ವಾಕ್ಯ. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಆಚಾರಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಂದಿಗೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ದುರ್ವಾಂಕುರಗಳಿಂದ ಯಜಿಸುವವನು ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ) ಸಮಾನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಲಾಜಾ (ಭರ್ಜಿತ ಧಾನ್ಯ)ಗಳಿಂದ ಯಜಿಸುವವನು ಯಶಸ್ವಿ ಹಾಗೂ ಮೇಧಾವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸಾವಿರ ಮೋದಕಗಳಿಂದ ಯಜಿಸುವವನು ಇಷ್ಟಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಘೃತ ಮತ್ತು ಸಮಿಧಗಳಿಂದ ಯಜಿಸುವವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಎಂಟು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರೆ ಸೂರ್ಯವರ್ಚಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಿಸಿದರೆ ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾವಿಘ್ನ, ಮಹಾದೋಷ, ಮಹಾಪಾಪ ಮತ್ತು ಮಹಾಪ್ರತ್ಯವಾಯಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು ಸರ್ವವಿದನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಸರ್ವವಿದನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇತಿ ಉಪನಿಷತ್.
Upāsanā and mantra-siddhi as preparatory means; vighna-nivṛtti; citta-śuddhi; movement from kāmya results toward jñānaAsk anything about the Ganapati Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.