Adhyaya 25

Verse 1

अर्जुन उवाच । देवर्षे वर्ण्यते चेयं कथा पीयूषसोदरा । पुनरेतन्मुने ब्रूहि यदा वेत्ति महेश्वरः

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ದೇವರ್ಷೇ, ಈ ಕಥೆ ಅಮೃತಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಹೇ ಮುನೇ, ಮತ್ತೆ ಹೇಳು—ಮಹೇಶ್ವರನು ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ?

Verse 2

भगवान्स्वां सतीं भार्यां वधार्थं चापि तारकम् । सत्याश्च विरहात्तप्यन्ददाह किमसौ स्मरम्

ಭಗವಾನ್—ತಾರಕನ ವಧವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಸತಿಯ ವಿರಹವೇದನೆಯಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿ—ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸ್ಮರನಾದ ಕಾಮದೇವನನ್ನು ದಹಿಸಿ ಭಸ್ಮಮಾಡಿದನೇ?

Verse 3

त्वयैवोक्तं स विरहात्सत्यास्तप्यति वै तपः । हिमाद्रिमास्थितो देवस्तस्याः संगमवांछया

ನೀನೇ ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ—ಸತಿಯ ವಿರಹದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿ ಅವನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಹಿಮಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವನು ಅವಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 4

नारद उवाच । सत्यमेतत्पुरा पार्थ भवस्येदं मनीषितम् । अतप्ततपसा योगो न कर्तव्यो मयाऽनया

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ರಾಜಕುಮಾರ, ಇದು ಸತ್ಯ. ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭವನು (ಶಿವನು) ಇಂತೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದನು—‘ತಪಸ್ಸು ಮಾಡದ ಅವಳೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಯೋಗ/ಸಂಯೋಗ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.’

Verse 5

तपो विना शुद्धदेहो न कथंचन जायते । असुद्धदेहेन समं संयोगो नैव दैहिकः

ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಶುದ್ಧ ದೇಹವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅಶುದ್ಧ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ದೈಹಿಕ ಸಂಯೋಗವು ಎಂದಿಗೂ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.

Verse 6

महत्कर्माणि यानीह तेषां मूलं सदा तपः । नातप्ततपसां सिद्धिर्महत्कर्माणि यांति वै

ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಹತ್ಕರ್ಮಗಳ ಮೂಲ ಸದಾ ತಪಸ್ಸೇ; ತಪಸ್ಸು ಮಾಡದವರಿಗೆ ಮಹಾಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯದು.

Verse 7

एतस्मात्कारणाद्देवो दर्पितं तं ददाह तु । ततो दग्धे स्मरे चापि पार्वतीमपि व्रीतिताम्

ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದೇವನು ಆ ದರ್ಪಿತನನ್ನು ದಹಿಸಿದನು; ಸ್ಮರನು (ಕಾಮದೇವನು) ದಗ್ಧನಾದಾಗ ಪಾರ್ವತಿಯೂ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಆವರಿತಳಾದಳು.

Verse 8

विहाय सगणो देवः कैलासं समपद्यत । देवी च परमोद्विग्ना प्रस्खलंती पदेपदे

ಗಣಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇವನು ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು; ದೇವಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ವಿಗ್ನಳಾಗಿ, ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ತಡಕಾಡುತ್ತಾ ನಡೆದಳು.

Verse 9

जीवितं स्वं विनिंदंती बभ्रामेतस्ततश्चसा । हिमाद्रिरपि स्वे श्रृंगे रुदतीं पृष्टवान्रतिम्

ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನೇ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ಅವಳು ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಅಲೆದಾಡಿದಳು. ಹಿಮಾಲಯನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ರತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 10

कासि कस्यासि कल्याणि किमर्थं चापि रोदिषि । पृष्टा सा च रतिः सर्वं यथावृत्तं न्यवेदयत्

'ಎಲೈ ಕಲ್ಯಾಣಿಯೇ! ನೀನು ಯಾರು, ಯಾರವಳು ಮತ್ತು ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿರುವೆ?' ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿ, ರತಿಯು ನಡೆದದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದಳು.

Verse 11

निवेदिते तथा रत्या शैलः संभ्रांतमानसः । प्राप्य स्वां तनयां पाणावादायागात्स्वकं पुरम्

ರತಿಯು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಸಲು, ಕಳವಳಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಪರ್ವತರಾಜನು (ಹಿಮಾಲಯ) ತನ್ನ ಮಗಳ ಕೈಹಿಡಿದು ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 12

सा तत्र पितरौ प्राह सखीनां वदनेन च । दुर्भगेन शरीरेण किमनेन हि कारणम्

ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ತನ್ನ ಸಖಿಯರ ಮೂಲಕ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು - 'ದೌರ್ಭಾಗ್ಯಪೂರ್ಣವಾದ ಈ ಶರೀರದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?'

Verse 13

देहवासं परित्यक्ष्ये प्राप्स्ये वाभिमतं पतिम् । असाध्यं चाप्यभीष्टं च कथं प्राप्यं तपो विना

'ನಾನು ಈ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವೆನು ಅಥವಾ ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನು. ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಮತ್ತು ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?'

Verse 14

नियमैर्विविधैस्तस्माच्छोषयिष्ये कलेवरम् । अनुजानीत मां तत्र यदि वः करुणा मयि

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಾನಾವಿಧ ನಿಯಮವ್ರತಗಳಿಂದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸುವೆನು. ನಿಮಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ಇದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ನನಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ।

Verse 15

श्रुत्वेति वचनं माता पिता च प्राह तां शुभाम् । उ मेति चपले पुत्रि न क्षमं तावकं वपुः

ಅವಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ತಾಯಿ ತಂದೆ ಆ ಶುಭಕನ್ಯೆಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಓ ಚಪಲ ಪುತ್ರಿ! ನಿನ್ನ ದೇಹ ಇದನ್ನು ಸಹಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ।”

Verse 16

सोढुं क्लेशात्मरूपस्य तपसः सौम्यदर्शने । भावीन्यप्यनि वार्याणि वस्तूनि च सदैव तु

ಓ ಸೌಮ್ಯದರ್ಶಿನಿ! ತಪಸ್ಸು ಕ್ಲೇಶಸ್ವರೂಪವಾದುದು; ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲೇಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯ ಘಟನೆಗಳೂ ಸದಾ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 17

भाविनोर्था भवंत्येव नरस्यानिच्छतोपि हि । तस्मान्न तपसा तेऽस्ति बाले किंचित्प्रयोजनम्

ಭವಿತವ್ಯವಾದುದು ಮನುಷ್ಯನು ಬಯಸದಿದ್ದರೂ ಸಂಭವಿಸಿಯೇ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಬಾಲೆ! ನಿನಗೆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ।

Verse 18

श्रीदेव्युवाच । यदिदं भवतो वाक्यं न सम्यगिति मे मतिः । केवलं न हि दैवेन प्राप्तुमर्थो हि शक्यते

ಶ್ರೀದೇವಿ ಹೇಳಿದರು— “ನಿಮ್ಮ ಮಾತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮ್ಯಕವೆಂದು ನನಗೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ದೈವದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಗುರಿ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ।”

Verse 19

त्किंचिद्दैवाद्धठात्किंचित्किंचिदेव स्वभावतः । पुरुषः फलमाप्नोति चतुर्थं नात्र कारणम्

ಕೆಲವು ಫಲಗಳು ದೈವದಿಂದ, ಕೆಲವು ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ, ಇನ್ನಾವು ಸ್ವಭಾವತಃ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಮನುಷ್ಯನು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ.

Verse 20

ब्रह्मणा चापि ब्रह्मत्वं प्राप्तं किलतपोबलात् । अन्यैरपि च यल्लब्धं तन्नसंख्यातुमुत्सहे

ಬ್ರಹ್ಮನೂ ತಪೋಬಲದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇತರರೂ ಅದರಿಂದ ಪಡೆದದ್ದನ್ನು ನಾನು ಎಣಿಸಲು ಧೈರ್ಯಪಡಲಾರೆ.

Verse 21

अध्रुवेण शरीरेण यद्यभीष्टं न साध्यते । पश्चात्स शोच्यते मंदः पतितेऽस्मिञ्छरीरके

ಈ ಅನಿತ್ಯ ದೇಹದಿಂದ ಅಭೀಷ್ಟ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಡದಿದ್ದರೆ, ನಂತರ ಈ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವನು ದೇಹ ಬಿದ್ದಾಗ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

यस्य देहस्य धर्मोऽयं क्वचिज्जायेत्क्वचिन्म्रियेत् । क्वचिद्गर्भगतं नश्येज्जातमात्रं क्वचित्तथा

ದೇಹದ ಧರ್ಮವೇ ಇದು—ಎಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲಿ ಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 23

बाल्ये च यौवने चापि वार्धक्येपि विनश्यति । तेन चंचलदेहेन कोऽर्थः स्वार्थो न चेद्भवेत्

ಇದು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಯೌವನದಲ್ಲೂ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲೂ. ಇಂತಹ ಚಂಚಲ ದೇಹದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ, ಸ್ವಾರ್ಥ—ಪರಮ ಗುರಿ—ಸಿದ್ಧವಾಗದಿದ್ದರೆ?

Verse 24

इत्युक्त्वा स्वसखीयुक्ता पितृभ्यां साश्रु वीक्षिता । श्रृंगं हिमवतः पुण्यं नानाश्चर्यं जगाम सा

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳು ತನ್ನ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟಳು; ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತಂದೆತಾಯಿ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಬಳಿಕ ಅವಳು ಅನೇಕ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಿಮವತನ ಪುಣ್ಯ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

Verse 25

तत्रां बराणि संत्यज्य भूषणानि च शैलजा । संवीता वल्कलैर्दिव्यैस्तपोऽतप्यत संयता

ಅಲ್ಲಿ ಶೈಲಜಾ ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಆಭರಣಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ; ದಿವ್ಯ ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸಂಯಮದಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು.

Verse 26

ईश्वरं हृदि संस्थाप्य प्रणवाभ्यसनादृता । मुनीनामप्य भून्मान्या तदानीं पार्थ पार्वती

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪ್ರಣವ (ಓಂ) ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರಳಾಗಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓ ಪಾರ್ಥ! ಪಾರ್ವತಿ ಮುನಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನ್ಯಳಾದಳು.

Verse 27

त्रिस्नाता पाटलापत्रभक्षकाभूच्छतं समाः । शंत च बिल्वपत्रेण शीर्णोन कृतभोजना

ಅವಳು ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ; ನೂರು ವರ್ಷ ಪಾಟಲಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ನೂರು ವರ್ಷ ಒಣಗಿದ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಗಳಿಂದಲೇ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದಳು, ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ.

Verse 28

जलभक्षा शतं चाभूच्छतं वै वायुभोजना । ततो नियममादाय पादांगुष्ठस्थिताभवत्

ನೂರು ವರ್ಷ ಅವಳು ಕೇವಲ ಜಲವನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು; ಮತ್ತೊಂದು ನೂರು ವರ್ಷ ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿ ಬದುಕಿದಳು. ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಕಠಿಣ ನಿಯಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪಾದಾಂಗುಷ್ಠದ ತುದಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಳು.

Verse 29

निराहारा ततस्तापं प्रापुस्तत्तपसो जनाः । ततो जगत्समालोक्य तदीयतपसोर्जितम्

ಆಮೇಲೆ ಅವಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರಾಹಾರಿಣಿಯಾದಳು; ಅವಳ ತಪಸ್ಸಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನರು ಸಂತಪ್ತರಾದರು. ಬಳಿಕ ಜಗತ್ತು ಅವಳ ತಪೋಬಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಆವರಿತವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ—

Verse 30

हरस्तत्राययौ साक्षाद्ब्रह्मचारिवपुर्द्धरः । वसानो वल्कलं दिव्यं रौरवाजिनसंवृतः

ಆಗ ಸాక్షಾತ್ ಹರನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ. ದಿವ್ಯ ವಲ್ಕಲ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ರೌರವ ಮೃಗಚರ್ಮದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 31

सुलक्षणाषाढधरः सद्वृत्तः प्रति भानवान् । ततस्तं पूजयामासुस्तत्सख्यो बहुमानतः

ಅವನು ಶುಭಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಆಷಾಢ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ, ಸದ್ವೃತ್ತನಾಗಿ, ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು. ಆಗ ಅವಳ ಸಖಿಯರು ಮಹಾಮಾನದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು.

Verse 32

वक्तुमिच्छुः शैलपुत्रीं सखीभिरिति चोदितः । ब्रह्मन्नियं महाभागा गृहीतनियमा शुभा

ಶೈಲಪುತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ಸಖಿಯರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ! ಈ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿನಿ ಶುಭಾ ದೇವಿ ನಿಯಮವ್ರತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾಳೆ.”

Verse 33

मुहूर्तपंचमात्रेण नियमोऽस्याः समाप्यते । तत्प्रतीक्षस्व तं कालं पश्चादस्मत्सखीसमम्

“ಕೇವಲ ಐದು ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳ ನಿಯಮವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಕಾಯಿರಿ; ನಂತರ ನಮ್ಮ ಸಖಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿರಿ.”

Verse 34

नानाविदा धर्मवार्ताः प्रकरिष्यसि ब्राह्मण । इत्युक्त्वा विजयाद्यास्ता देवीचरितवर्णनैः

“ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನೀನು ಧರ್ಮವಿಷಯವಾಗಿ ನಾನಾವಿಧ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ವಿಜಯಾದಿಯರು ದೇವೀಚರಿತ್ರವರ್ಣನೆಗಳಿಂದ ಕಾಲ ಕಳೆಯಿದರು।

Verse 35

अश्रुमुख्यो द्विजस्याग्रे निन्युः कालं च तं तदा । ततः काले किंचिदूने ब्रह्मचारी महामतिः

ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಮುಖಗಳಿಂದ ಅವರು ಆ ದ್ವಿಜನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯಿದರು। ಬಳಿಕ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಉಳಿದಾಗ, ಆ ಮಹಾಮತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತನಾದನು।

Verse 36

विलोकनमिषेणागादाश्रमोपस्थितं ह्रदम् । निपपात च तत्रासौ चुक्रोशातितरां ततः

ನೋಡುವ ನೆಪದಿಂದ ಅವನು ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಹ್ರದಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಬಿದ್ದು, ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿದನು।

Verse 37

अहमत्र निमज्जामि कोऽपि मामुद्धरेत भोः । इति तारेण क्रोशंतं श्रुत्वा तं विजयादिकाः

“ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಹೇ ಸ್ನೇಹಿತರೇ!” ಎಂದು ಎತ್ತರದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದ ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿ ವಿಜಯಾದಿಗಳು।

Verse 38

आजग्मुस्त्वरया युक्ता ददुस्तस्मै करं च ताः । स चुक्रोश ततो गाढं दूरेदूरे पुनःपुनः

ಅವರು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು ಅವನಿಗೆ ಕೈ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಅವನು ಇನ್ನೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಮರುಮರು ಕೂಗಿದನು—“ದೂರ, ದೂರ!”

Verse 39

नाहं स्पृशाम्यसंसिद्धां म्रिये वा नानृतं त्विदम् । ततः समाप्तनियमा पार्वती स्वयमाययौ

ಅಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ರತವಿರುವವಳನ್ನು ನಾನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸತ್ತರೂ—ಇದು ಅಸತ್ಯವಲ್ಲ. ನಂತರ ನಿಯಮ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಪಾರ್ವತಿ ಸ್ವತಃ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಳು.

Verse 40

सव्यं करं ददावस्य तं चासौ नाभ्यनन्दत । भद्रे यच्छुचि नैव स्याद्यच्चैवावज्ञया कृतम्

ಅವಳು ಅವನಿಗೆ ಎಡಗೈ ನೀಡಿದಳು; ಆದರೆ ಅವನು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಹೇಳಿದನು—ಭದ್ರೇ, ಅಶುಚಿಯಾದುದೂ ಅವಜ್ಞೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದುದೂ ಗ್ರಹಣಾರ್ಹವಲ್ಲ.

Verse 41

सदोषेण कृतं यच्च तदादद्यान्न कर्हिचित् । सव्यं चाशुचि ते हस्तं नावलंबामि कर्हिचित्

ದೋಷದಿಂದ ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು. ನಿನ್ನ ಎಡಗೈ ಅಶುಚಿ; ನಾನು ಅದರಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಆಧಾರ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 42

इत्युक्ता पार्वती प्राह नाहं दत्तं च दक्षिणम् । ददामि कस्यचिद्विप्र देवदेवाय कल्पितम्

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ನನ್ನ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ. ಓ ವಿಪ್ರ, ದೇವದೇವ ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆಗೆ ಕಲ್ಪಿತವಾದದ್ದನ್ನೇ ನಾನು ಯಾರಿಗಾದರೂ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.

Verse 43

दक्षिणं मे करं देवो ग्रहीता भव एव च । शीर्यते चोग्रतपसा सत्यमेतन्मयोदितम्

ನನ್ನ ದಕ್ಷಿಣೆ ನನ್ನ ಬಲಗೈ—ದೇವನು ಅದನ್ನೇ ಗ್ರಹಿಸಲಿ; ಮತ್ತು ಓ ವಿಪ್ರ, ನೀವೂ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಉಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದೆ—ಇದು ನಾನು ಹೇಳುವ ಸತ್ಯ.

Verse 44

विप्र उवाच । यद्येवमवलेपस्ते गमनं केन वार्यते । यथा तव प्रतिज्ञेयं ममापीयं तथाचला

ವಿಪ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅಹಂಕಾರವಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಯಾರು ತಡೆಯಬಲ್ಲರು? ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಬೇಕಾದಂತೆ, ನನ್ನ ಈ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಸ್ಥಿರವೇ, ಹೇ ಅಚಲೇ।

Verse 45

रुद्रस्यापि वयं मान्याः कीदृशं ते तपो वद । विषमस्थं यत्र विप्रं म्रियमाणमुपेक्षसि

ನಾವು ರುದ್ರನಿಗೂ ಮಾನ್ಯರು; ಹೇಳು, ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಎಂಥದು—ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ, ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ನೀನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸುತ್ತೀಯಲ್ಲಾ?

Verse 46

अवजा नासि विप्रांस्त्वं तच्छीघ्रं व्रज दर्शनात् । यदि वा मन्यसे पूज्यांस्ततोऽभ्युद्धर नान्यथा

ನೀನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸದಿದ್ದರೆ, ತಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರ ಹೋಗು. ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಈಗಲೇ ನನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸು—ಇನ್ನೊಂದು ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ।

Verse 47

ततो विचार्य बहुधा इति चेति च सा शुभा । विप्रस्योद्धरणं सर्वधर्मेभ्योऽमन्यताधिकम्

ಆಮೇಲೆ ಆ ಶುಭಾ ದೇವಿ ಹಲವು ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದಳು—‘ಹೀಗೆ ಮಾಡಲೇ, ಬೇಡವೇ?’—ಎಂದು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಉದ್ಧಾರವು ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದಳು।

Verse 48

ततः सा दक्षिणं दत्त्वा करं तं प्रोज्जहार च । नरं नारी प्रोद्धरति सज्जन्तं भववारिधौ । एतत्सन्दर्शनार्थाय तथा चक्रे भवोद्भवः

ನಂತರ ಅವಳು ದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿ ಆ ಕೈಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಳು. ಭವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಪುರುಷನನ್ನು ಸ್ತ್ರೀಯೂ ಎತ್ತಿ ರಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲಳು—ಇದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಭವೋದ್ಭವ (ಶಿವ) ಹೀಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 49

प्रोद्धृत्य च ततः स्नात्वा बद्ध्व योगासनं स्थिता

ಅವನನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಂತರ ಅವಳು ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಯೋಗಾಸನವನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಚಲವಾಗಿ ಉಳಿದಳು।

Verse 50

ब्रह्मचारी ततः प्राह प्रहसन्किमिदं शुभे । कर्तुकामासि तन्वंगि दृढयोगासनस्थिता

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಶುಭೆ, ಇದು ಏನು? ಹೇ ತನ್ವಂಗಿ, ದೃಢ ಯೋಗಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತು ನೀನು ಏನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ?”

Verse 51

देवी प्राह ज्वालयिष्ये शरीरं योगवह्निना । महादेवकृतमतिरुच्छिष्टाहं यतोऽभवम्

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—“ಯೋಗಾಗ್ನಿಯಿಂದ ಈ ದೇಹವನ್ನು ದಹಿಸುವೆನು. ಮಹಾದೇವನಿಂದ ನನ್ನ ಮತಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ನಂತರ ನಾನು ಉಚ್ಛಿಷ್ಟದಂತೆ (ಅನರ್ಹಳಾಗಿ) ಆಗಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 52

ब्रह्मचारी ततः प्राह काश्चिद्ब्राह्मणकाम्यया । कृत्वा वार्तास्ततः स्वीयमभीष्टं कुरु पार्वति

ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಹೇಳಿದರು—“ಒಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಂಬಂಧಿತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ (ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ); ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತುಕತೆ ಮಾಡಿ ನಂತರ, ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಅಭೀಷ್ಟವನ್ನು ನೀನೇ ನೆರವೇರಿಸು.”

Verse 53

नोपहन्यां कदाचिद्वि साधुभिर्विप्रकामना । धर्ममेनं मन्यसे चेन्मुहूर्तं ब्रूहि पार्वति

“ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ—ಸಾಧುಗಳೂ ವಿಪ್ರರೂ ನನ್ನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ಇದನ್ನು ಧರ್ಮವೆಂದು ಮನಸಿದರೆ, ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಮಾತಾಡು.”

Verse 54

देवी प्राह ब्रूहि विप्र मुहूर्तं संस्थिता त्वहम् । ततः स्वयं व्रती प्राह देवीं तां स्वसखीयुताम्

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಹೇಳು; ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ.” ನಂತರ ವ್ರತಧಾರಿ ತಾನೇ ಸಖಿಯರೊಡನೆ ಇದ್ದ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 55

किमर्थमिति रम्भोरु नवे वयसि दुश्चरम् । तपस्त्वया समारब्धं नानुरूपं विभाति मे

ಹೇ ರಂಭೋರು, ನವಯೌವನದಲ್ಲಿ ನೀನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ದುಶ್ಚರ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದೀಯ? ಈ ತಪಸ್ಸು ನನಗೆ ನಿನಗೆ ತಕ್ಕದ್ದಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 56

दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं गिरिराजगृहेऽधुना । भोगांश्च दुर्लभान्देवि त्यक्त्वा किं क्लिश्यते वपुः

ದುರ್ಲಭವಾದ ಮಾನವದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದು, ಈಗ ಗಿರಿರಾಜನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವೆ, ಹೇ ದೇವಿ—ದುರ್ಲಭ ಭೋಗಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ಏಕೆ ಕಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತೀಯ?

Verse 57

अतीव दूये वीक्ष्य त्वां सुकुमारतराकृतिम् । अत्युग्रतपसा क्लिष्टा पद्मिनीव हिमर्दिता

ಅತೀ ಸೂಕುಮಾರ ರೂಪದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಬಹಳ ದುಃಖಿಸುತ್ತೇನೆ; ನೀನು ಅತ್ಯುಗ್ರ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕ್ಲಿಷ್ಟಳಾಗಿದ್ದೀಯ, ಹಿಮದಿಂದ ನಲುಗಿದ ಪದ್ಮಿನಿಯಂತೆ.

Verse 58

इदं चान्यत्त्व शुभे शिरसो रोगदं मम । यद्देहं त्यक्तुकामा त्वं प्रबुद्धा नासि बालिके

ಮತ್ತು ಹೇ ಶುಭೆ, ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯ ನನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ವೇದನೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ—ನೀನು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ ಸ್ವಹಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಳಾಗಿಲ್ಲ, ಹೇ ಬಾಲಿಕೆ.

Verse 59

वामः कामो मनुष्येषु सत्यमेतद्वचो यतः । स्पृहणीयासि सर्वेषामेवं पीडयसे वपुः

ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕಾಮವು ವಕ್ರವೇ—ಈ ವಚನ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸತ್ಯ; ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ಪೃಹಣೀಯಳಾಗಿದ್ದರೂ ನೀ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿರುವೆ।

Verse 60

अविज्ञातान्वयो नग्नः शूली भूतगणाधिपः । श्मशाननिलयो भस्मोद्धूलनो वृषवाहनः

ಅವನ ವಂಶ ಅಜ್ಞಾತ; ದಿಗಂಬರ; ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ, ಭೂತಗಣಾಧಿಪತಿ; ಶ್ಮಶಾನವಾಸಿ, ಭಸ್ಮಲೇಪಿತ, ವೃಷಭವಾಹನನು।

Verse 61

गजाजिनो द्विजिह्वाद्यलंकृतांगो जटाधरः । विरूपाक्षः कथंकारं निर्गुणः स्यात्तवोचितः

ಗಜಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದವನು, ಸರ್ಪಾದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ ಅಂಗಗಳವನು, ಜಟಾಧಾರಿ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷ—ಇಂತಹ ‘ನಿರ್ಗುಣ’ನು ನಿನಗೆ ಹೇಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗಬಹುದು?

Verse 62

गुणा ये कुलशीलाद्य वराणामुदिता बुधैः । तेषामेकोऽपि नैवास्ति तस्मिंस्तन्नोचितः स ते

ಉತ್ತಮ ವರನ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ಪಂಡಿತರು ಹೊಗಳಿದ ಕುಲ, ಶೀಲ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲ।

Verse 63

शोचनीयतमा पूर्वमासीत्पार्वति कौमुदी । त्वं संवृत्ता द्वितीयासि तस्यास्तत्संगमाशया

ಓ ಪಾರ್ವತಿ, ಹಿಂದೆ ಕೌಮುದಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಚನೀಯಳಾಗಿದ್ದಳು; ಈಗ ಅವನ ಸಂಗಮದ ಆಶೆಯಿಂದ ನೀ ಎರಡನೆಯದಾಗಿರುವೆ।

Verse 64

तपोधनाः सर्वसमा वयं यद्यपि पार्वति । दुनोत्येव तवारंभः शूलायां यूपसत्क्रिया

ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ, ನಾವು ತಪೋಧನರು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಸಮಭಾವಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿನ್ನ ಈ ಆರಂಭ—ತ್ರಿಶೂಲದ ಮೇಲೆ ಯೂಪಸತ್ಕಾರಕ್ರಿಯೆ—ನಮಗೆ ಕಳವಳ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 65

वृषभारोहणं वासः श्मशाने पाणिसंग्रहः । सव्यालपाणिना क्षौमगजत्वग्बंधनः कथम्

ಯಾರ ವಾಹನ ವೃಷಭವೋ, ಯಾರ ವಾಸ ಶ್ಮಶಾನವೋ, ಸರ್ಪಧಾರಿಯಾದ ಕೈಯಿಂದ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣವಾಗುವುದೋ, ಕ್ಷೌಮವಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಗಜಚರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿರುವವನೊ—ಅವನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

Verse 66

जनहास्यकरं सर्वं त्वयारब्धमसांप्रतम् । स्त्रीभावाद्भूतिसंपर्क्कः कथं चाभिमतस्तव

ನೀನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಅಸಮಯವಾದುದು; ಅದು ಜನಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ತ್ರೀಭಾವದಲ್ಲಿರುವ ನಿನಗೆ ಭಸ್ಮಸಂಪರ್ಕ ಹೇಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಬಹುದು?

Verse 67

निवर्तय मनस्तस्मादस्मात्सर्वविरोधिनः । मृगाक्षि मदनारातेर्मर्कटाक्षस्य प्रार्थनात्

ಹೇ ಮೃಗಾಕ್ಷಿ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಿರೋಧಿಯಾದ ಅವನಿಂದ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸು. ಮದನಾರಿಯಾದ ಆ ಮರ್ಕಟಾಕ್ಷನನ್ನು ಬೇಡುವುದನ್ನು ಬಿಡು.

Verse 68

विरुद्धवादिनं चैवं ब्रह्मचारिणमीश्वरम् । निशम्य कुपिता देवी प्राह वाचा सगद्गदम्

ಹೀಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿರೂಪದ ಈಶ್ವರನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಿ ಕೋಪಗೊಂಡಳು; ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ನಡುಗುವ ಗದ್ಗದ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಳು.

Verse 69

मा मा ब्राह्मण भाषिष्ठा विरुद्धमिति शंकरे । महत्तमो याति पुमान्देवदेवस्य निंदया

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಶಂಕರನ ಬಗ್ಗೆ ‘ವಿರುದ್ಧ’ ಅಥವಾ ‘ಅನುಚಿತ’ ಎಂದು ಮಾತಾಡಬೇಡ. ದೇವದೇವನ ನಿಂದೆಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಮಹಾ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 70

न सम्यगभिजानासि तस्य देवस्य चेष्टितम् । श्रृणु ब्राह्मण त्वं पापाद्यथास्मात्परिमुच्यसे

ನೀನು ಆ ದೇವನ ಚೇಷ್ಟೆ-ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕೇಳು—ಈ ಪಾಪದಿಂದ ನೀನು ಮುಕ್ತನಾಗುವಂತೆ.

Verse 71

स आदिः सर्वजगतां कोस्य वेदान्वयं ततः । सर्वं जगद्यस्य रूपं दिग्वासाः कीर्त्यते ततः

ಅವನೇ ಸಕಲ ಜಗತ್ತಿನ ಆದಿ—ಹಾಗಾದರೆ ಅವನಿಗೆ ‘ವೈದಿಕ ವಂಶ’ ಎಲ್ಲಿ? ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೇ ಅವನ ರೂಪವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ‘ದಿಗಂಬರ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 72

गुणत्रयमयं शूलं शूली यस्माद्बिभार्ते सः । अबद्धाः सर्वतो मुक्ता भूता एव च तत्पतिः

ತ್ರಿಗುಣಮಯ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಅವನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನು ‘ಶೂಲಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಭೂತಗಳು ಸ್ವಭಾವತಃ ಸರ್ವತೋ ಅಬಂಧ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಅವರ ಅಧಿಪತಿಯೂ—‘ಭೂತಪತಿ’.

Verse 73

श्मशानं चापि संसारस्तद्वासी कृपयार्थिनाम् । भूतयः कथिता भूतिस्तां बिभर्ति स भूतिभृत्

ಈ ಸಂಸಾರವೇ ಶ್ಮಶಾನದಂತಿದೆ; ಕರುಣೆಯನ್ನು ಬೇಡುವವರಿಗಾಗಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ‘ಭೂತಿ’ ಎಂದರೆ ಭೂತಗಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಅವನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ‘ಭೂತಿಭೃತ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 74

वृषो धर्म इति प्रोक्तस्तमारूढस्ततो वृषी । सर्पाश्च दोषाः क्रोधाद्यास्तान्बिभर्ति जगन्मयः

‘ವೃಷಭವೇ ಧರ್ಮ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ಆರೂಢನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ‘ವೃಷೀ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಸರ್ಪಗಳು ಕ್ರೋಧಾದಿ ದೋಷಗಳ ಸಂಕೇತ; ಜಗನ್ಮಯ ಪ್ರಭು ಅವನ್ನೂ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 75

नानाविधाः कर्मयोगा जटारूपा बिभर्ति सः । वेदत्रयी त्रिनेत्राणि त्रिपुरं त्रिगुणं वपुः

ಅವನು ನಾನಾವಿಧ ಕರ್ಮಯೋಗಗಳನ್ನು ಜಟಾರೂಪವಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೇದತ್ರಯವೇ ಅವನ ತ್ರಿನೇತ್ರಗಳು; ತ್ರಿಪುರವು ಅವನ ತ್ರಿವಿಧ ಪುರ; ಅವನ ದೇಹವೇ ತ್ರಿಗುಣಮಯ.

Verse 76

भस्मीकरोति तद्देवस्त्रिपुरध्नस्ततः स्मृतः । एवंविध महादेवं विदुर्ये सूक्ष्मदर्शिनः

ಆ ದೇವನು ಅದನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ತ್ರಿಪುರಧ್ನ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಿಗಳು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಇಂತಹ ಸ್ವರೂಪದವನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 77

कथंकारं हि ते नाम भजंते नैव तं हरम् । अथ वा भीतसंसाराः सर्वे विप्र यतो जनाः

ಅವರು ಹೇಗೆ ಕೇವಲ ‘ಕಥಂಕಾರ’—ಮಾತಿನ ಚಾತುರ್ಯ—ವನ್ನೇ ಭಜಿಸಿ, ಆ ಹರನನ್ನು ಭಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ಅಥವಾ, ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಸಂಸಾರಭಯದಿಂದ ಭೀತರಾದ ಎಲ್ಲ ಜನರೂ ಅವನ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 78

विमृश्य कुर्वते सर्वं विमृश्यैतन्मया कृतम् । शुभं वाप्यशुभं वास्तु त्वमप्येनं प्रपूजय

ವಿಚಾರಿಸಿ ಅವರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ವಿಚಾರಿಸಿ ನಾನೂ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ಶುಭವಾಗಲಿ ಅಶುಭವಾಗಲಿ—ನೀನು ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸು.

Verse 79

इति ब्रुवंत्यां तस्यां तु किंचित्प्रस्फुरिताधरम् । विज्ञाय तां सखीमाह किमप्येष विवक्षुकः

ಅವಳು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ತುಟಿಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಂಪಿಸಿದವು. ಅದನ್ನು ಕಂಡ ಸಖಿ—“ಇವನು ಏನೋ ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 80

वार्यतामिति विप्रोऽयं महद्दूषणबाषकः । न केवलं पापभागी श्रोता वै स्यान्न संशयः

“ಇವನನ್ನು ತಡೆಯಿರಿ!”—ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮಹಾ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಹೇಳುವವನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕೇಳುವವನು ಕೂಡ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾಪಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

Verse 81

अथ वा किं च नः कार्यं वादेन सह ब्राह्मणैः । कर्णौ पिधाय यास्यामो यथा यः स्यात्ततास्तु सः

ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ವಾದ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನಮಗೆ ಏನು ಕೆಲಸ? ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗೋಣ; ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು ಆಗಲಿ.

Verse 82

इत्युक्त्वोत्थाय गच्छंत्यां पिधाय श्रवणावुभौ । स्वरूपं समुपाश्रित्य जगृहे वसनं हरः

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಅವಳು ಎದ್ದು ಹೋಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಹರನು ಎರಡೂ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡನು. ನಂತರ ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 83

ततो निरीक्ष्य तं देवं संभ्रांता परमेश्वरी । प्रणिपत्य महेशानं तुष्टावावनता उमा

ನಂತರ ಆ ದೇವನನ್ನು ಕಂಡ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಭಕ್ತಿಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆವೇಶಗೊಂಡಳು. ಮಹೇಶಾನನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ಉಮಾ ಸ್ತುತಿಸಿದಳು.

Verse 84

प्राह तां च महादेवो दासोऽस्मि तव शोभने । तपोद्रव्येण क्रीतश्च समादिश यथेप्सितम्

ಮಹಾದೇವನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಶೋಭನೆ, ನಾನು ನಿನ್ನ ದಾಸನು; ನಿನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಪುಣ್ಯಧನದಿಂದ ನಾನು যেন ‘ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು’. ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸು।

Verse 85

देव्युवाच । मनसस्त्वं प्रभुः शंभो दत्तं तच्च मया तव । वपुषः पितरावीशौ तौ सम्मानयितुमर्हसि

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಶಂಭೋ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭು ನೀನೇ; ಆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ದೇಹದ ಪೋಷಕರು ಆ ಇಬ್ಬರು ಪೂಜ್ಯರು; ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತ।

Verse 86

महादेव उवाच । पित्रा हि ते परिज्ञातं दृष्ट्वा त्वां रूपशालिनीम् । बालां स्वयंवरं पुत्री महं दास्यामि नान्यथा

ಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದನು—ರೂಪಶಾಲಿನಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ ನಿನ್ನ ತಂದೆ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಬಾಲಿಕೆ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ನನಗೇ ನೀಡುವನು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲ।

Verse 87

तत्तस्य सर्वमेवास्तु वचनं त्वं हिमाचलम् । स्वयंवरार्थं सुश्रोणि प्रेरय त्वां वृणे ततः

ಅವನ ವಚನವೆಲ್ಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ. ಹೇ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ಸ್ವಯಂವರಾರ್ಥವಾಗಿ ಹಿಮಾಚಲನಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸು; ನಂತರ ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ವರಿಸುವೆ।

Verse 88

इत्युक्त्वा तां महादेवः शुचिः शुचिषदो विभुः । जगामेष्टं तदा देशं स्वपुरं प्रययौ च सा

ಇಂತೆ ಹೇಳಿ, ಶುದ್ಧನೂ ಶುದ್ಧರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ವಿಭುವಾದ ಮಹಾದೇವನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಗ ಹೋಗಿದನು; ಅವಳೂ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟಳು।

Verse 89

दृष्ट्वा देवीं तदा हृष्टो मेनया सहितोऽचलः

ಆ ವೇಳೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಮೇನಾಸಹಿತ ಅಚಲನು (ಹಿಮಾಲಯನು) ಪರಮ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದನು।

Verse 90

आलिंग्याघ्राय पप्रच्छ सर्वं सा च न्यवेदयत् । दुहितुर्देवदेवेन आज्ञप्तं तु हिमाचलः

ಅವಳನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಸ्नेಹದಿಂದ ಅವಳ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಘ್ರಾಣಿಸಿ ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿದನು; ಅವಳು ಸಹ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದಳು. ನಂತರ ದೇವದೇವನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಪುತ್ರಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಚಲನು ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತನಾದನು।

Verse 91

स्वयंवरं प्रमुदितः सर्वलोकेष्वघोषयत् । अश्विनो द्वादशादित्या गन्धर्वरुडोरगाः

ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು—ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು, ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಗರುಡರು ಮತ್ತು ನಾಗರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು।

Verse 92

यक्षाः सिद्धास्तथा साध्या दैत्याः किंपुरुषा नगाः । समुद्राद्याश्च ये केचित्त्रैलोक्यप्रवरास्च ये

ಯಕ್ಷರು, ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಸಾಧ್ಯರು; ದೈತ್ಯರು, ಕಿಂಪುರುಷರು ಮತ್ತು ನಾಗರು—ಸಮುದ್ರಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ತ್ರಿಲೋಕದ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ (ಆ ಮಹಾವೇಳೆಯಲ್ಲಿ) ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು।

Verse 93

त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि त्रयस्त्रिंशच्छतानि च । त्रयस्त्रिंशच्च ये देवास्त्रयस्त्रिंशच्च कोटयः

ಅಲ್ಲಿ ಮುವತ್ತಮೂರು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಮುವತ್ತಮೂರು ನೂರು; ಮುವತ್ತಮೂರು ದೇವರೂ ಇದ್ದರು—ಇದಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಾಗಿ ಮುವತ್ತಮೂರು ಕೋಟಿ ಕೂಡ.

Verse 94

जग्मुर्गिरीन्द्रपुत्र्यास्तु स्वयंवरमनुत्तमम् । आमंत्रितस्तथा विष्णुर्मेरुमाह हसन्निव

ಅವರು ಗಿರಿರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯ ಅನುತ್ತಮ ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಆಹ್ವಾನಿತನಾದ ವಿಷ್ಣುವೂ ನಗುವಿನಂತೆ ಮೇರುವಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 95

तातास्माकं च सा देवी मेरो गच्छ नमामि ताम् । अथ शैलसुता देवी हैममारुह्य शोभनम्

“ತಾತ, ಆ ದೇವಿ ನಮ್ಮದೇ; ಹೇ ಮೇರೂ, ಹೋಗು—ನಾನು ಅವಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.” ನಂತರ ಶೈಲಸುತೆ ದೇವಿ ಶೋಭನವಾದ ಸ್ವರ್ಣವಾಹನವನ್ನು ಏರಿದಳು.

Verse 96

विमानं सर्वतोभद्रं सर्वरत्नैरलंकृतम् । अप्सरोभिः प्रनृत्यद्भिः सर्वाभरणभूषिता

ಆ ಸರ್ವತೋಭದ್ರ ವಿಮಾನವು ಎಲ್ಲ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು; ನೃತ್ಯಿಸುವ ಅಪ್ಸರೆಯರ ನಡುವೆ ದೇವಿ ಸರ್ವಾಭರಣಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತಳಾಗಿ ನಿಂತಳು.

Verse 97

गंधर्वसंघैर्विविधैः किंनरैश्च सुशोभनैः । बंदिभिः स्तूयमाना च वीरकांस्यधरा स्थिता

ವಿವಿಧ ಗಂಧರ್ವಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಸುಶೋಭನ ಕಿನ್ನರರು ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ, ಬಂದಿಗಳು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ದೇವಿ ವೀರನಾದದ ಕಂಚಿನ ವಾದ್ಯಧ್ವನಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಿಂತಳು.

Verse 98

सितातपत्ररत्नांशुमिश्रितं चावहत्तदा । शालिनी नाम पार्वत्याः संध्यापूर्णेदुमंडला

ಆಗ ಪಾರ್ವತಿಗಾಗಿ ‘ಶಾಲಿನೀ’ ಎಂಬವಳು, ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರಮಂಡಲದಂತೆ ಕಾಂತಿಯುತಳಾಗಿ, ರತ್ನಕಿರಣಮಿಶ್ರಿತ ಶ್ವೇತ ಛತ್ರವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದಳು.

Verse 99

चामरासक्तहस्ताभिर्दिव्यस्त्रीभिश्च संवृता । मालां प्रगृह्य सा तस्थौ सुरद्रुमसमुद्भवाम्

ಚಾಮರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ದಿವ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಆವರಿತಳಾಗಿ ಅವಳು, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಳು।

Verse 100

एवं तस्यां स्थितायां तु स्थिते लोकत्रये तदा । शिशुर्भूत्वा महादेवः क्रीडार्थं वृषभध्वजः

ಅವಳು ಹೀಗೆ ನಿಂತಿರುವಾಗ, ಆ ವೇಳೆಗೆ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲು, ಕ್ರೀಡಾರ್ಥವಾಗಿ ವೃಷಭಧ್ವಜ ಮಹಾದೇವನು ಶಿಶುರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು।

Verse 101

उत्संगतलसंगुप्तो बभूव भगवान्भवः । जयेति यत्पदं ख्यातं तस्य सत्यार्थमीश्वरम्

ಭಗವಾನ್ ಭವನು (ಶಿವನು) ಅವಳ ಉತ್ಸಂಗತಲದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತನಾಗಿ ಇದ್ದನು; ‘ಜಯ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಈಶ್ವರನು ಸತ್ಯಮಾಡಿದನು।

Verse 102

अथ दृष्ट्वा शिशुं देवास्तस्य उत्संगवर्तिनः । कोयमत्रेति संमंत्र्य चुक्रुशुर्भृशरोषिताः

ನಂತರ ದೇವರುಗಳು ಅವನ ಉತ್ಸಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿಶುವನ್ನು ನೋಡಿ, ‘ಇವನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು?’ ಎಂದು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಮಂತ್ರಿಸಿ, ಭಾರೀ ಕೋಪದಿಂದ ಕೂಗಿದರು।

Verse 103

वज्रमाहारयत्तस्य बाहुमुद्यम्य वृत्रहा । स बाहुरुद्यतस्तस्य तथैव समतिष्ठत

ವೃತ್ರಹಾ ಇಂದ್ರನು ಭುಜವನ್ನು ಎತ್ತಿ ವಜ್ರವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಮುಂದಾದನು; ಆದರೆ ಅವನ ಎತ್ತಿದ ಭುಜವು ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿತು।

Verse 104

स्तंभितः शिशुरूपेण देवदेवेन लीलया । वज्रं क्षेप्तुं न शक्नोति बाहुं चालयितुं तदा

ದೇವದೇವನು ಶಿಶುರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತಂಭಿತಗೊಳಿಸಿದನು; ಆಗ ಅವನು ವಜ್ರವನ್ನು ಎಸೆಯಲಾರದೆ, ತನ್ನ ಭುಜವನ್ನೂ ಕದಲಿಸಲಾರದೆ ಹೋದನು।

Verse 105

वह्निः शक्तिं तदा क्षेप्तुं न शशाक तथोत्थितः । यमोऽपि दंडं खड्गं च निरृतिस्तं शिशुं प्रति

ಅಗ್ನಿ ಎದ್ದುನಿಂತರೂ ಆಗ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಸೆಯಲಾರದೆ ಹೋದನು; ಯಮನೂ ದಂಡ ಮತ್ತು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಎತ್ತಿದನು, ನಿರೃತಿಯೂ ಆ ಶಿಶುವಿನತ್ತ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದಳು।

Verse 106

पाशं च वरुणो राजा ध्वजयष्टिं समीरणः । सोमो गुडं धनेशश्च गदां सुमहतीं दृढाम्

ರಾಜ ವರుణನು ಪಾಶವನ್ನು ಹಿಡಿದನು, ಸಮೀರಣ (ವಾಯು) ಧ್ವಜಯಷ್ಟಿಯನ್ನು; ಸೋಮನು ಗದೆಯನ್ನು, ಧನೇಶ (ಕುಬೇರ)ನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು, ದೃಢವಾದ ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದನು।

Verse 107

नानायुधानि चादित्या मुसलं वसवस्तथा । महाघोराणि शस्त्राणि तारकाद्याश्च दानवाः

ಆದಿತ್ಯರೂ ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದರು, ವಸುಗಳು ಮುಸಲವನ್ನು; ತಾರಕಾದಿ ದಾನವರು ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದರು।

Verse 108

स्तंभिता देवदेवेन तथान्ये भुवनेषु ये । पूषा दंतान्दशन्दंर्बालमैक्षत मोहितः

ದೇವದೇವನು ಅವರನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರರನ್ನೂ ಸ್ತಂಭಿತಗೊಳಿಸಿದನು; ಪೂಷನು ಹಲ್ಲು ಕಡಿಯುತ್ತ, ಮೋಹಿತನಾಗಿ ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ನಿಂತನು।

Verse 109

तस्यापि दशनाः पेतुर्दृष्टमात्रस्य शंभुना । भगश्च नेत्रे विकृते चकार स्फुटिते च ते

ಶಂಭುವಿನ ಕೇವಲ ದೃಷ್ಟಿಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವನ ಹಲ್ಲುಗಳು ಉದುರಿದವು; ಭಗನ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ವಿಕೃತವಾಗಿ ಚೀರಿಕೊಂಡವು.

Verse 110

बलं तेजश्च योगांश्च सर्वेषां जगृहे प्रभुः । अथ तेषु स्थितेष्वेव मन्युमत्सु सुरेष्वपि

ಪ್ರಭುವು ಎಲ್ಲರ ಬಲ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಯೋಗಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡನು; ಕ್ರೋಧಭರಿತ ದೇವರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತಿದ್ದರು.

Verse 111

ब्रह्मा ध्यानमुपाश्रित्य बुबोध हरचेष्टितम् । सोऽभिगम्य महादेवं तुष्टाव प्रयतो विधिः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಇದು ಹರನ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ಅರಿತನು; ಬಳಿಕ ವಿಧಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಹಾದೇವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿದನು.

Verse 112

पौराणैः सामसंगीतैर्वेदिकैर्गुह्यनामभिः । नमस्तुभ्यं महादेव महादेव्यै नमोनमः

ಪೌರಾಣಿಕ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ, ಸಾಮಗಾನದ ಸ್ವರಗಳಿಂದ, ವೈದಿಕ ಪ್ರಶಂಸೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಗುಹ್ಯ ನಾಮಗಳಿಂದ—ಹೇ ಮಹಾದೇವ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮಹಾದೇವಿಗೂ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 113

प्रसादात्तव बुद्ध्यादिर्जगदेतत्प्रवर्तते । मूढाश्च देवताः सर्वा नैनं बुध्यत शंकरम्

ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಮೊದಲಾದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ; ಆದರೂ ಮೋಹಗ್ರಸ್ತ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಈ ಶಂಕರನನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 114

महादेवमिहायातं सर्वदेवनमस्कृतम् । गच्छध्वं शरणं शीघ्रं यदि जीवितुमिच्छत

ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ; ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುವವನು. ಬದುಕಬೇಕೆಂದರೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅವನ ಶರಣು ಸೇರು.

Verse 115

ततः संभ्रम संपन्नास्तुष्टुवुः प्रणताः सुराः । नमोनमो महादेव पाहिपाहि जगत्पते

ಆಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ದೇವರುಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದರು—“ನಮೋ ನಮೋ ಮಹಾದೇವ! ಪಾಹಿ ಪಾಹಿ, ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ!”

Verse 116

दुराचारान्भवानस्मानात्मद्रोहपरायणान् । अहो पश्यत नो मौढ्यं जानंतस्तव भाविनीम्

ನಾವು ದುರುಚಾರಿಗಳು, ಸ್ವಾತ್ಮದ್ರೋಹದಲ್ಲೇ ಪರಾಯಣರು. ಅಯ್ಯೋ, ನಮ್ಮ ಮೂಢತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ—ನಿನ್ನ ಭಾವಿನಿ (ಉಮಾ) ಯೆಂದು ತಿಳಿದೂ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದೆವು.

Verse 117

भार्यामुमां महादेवीं तथाप्यत्र समागताः । युक्तमेतद्यदस्माकं राज्यं गृह्येत चासुरैः

ಉಮಾ ಮಹಾದೇವಿ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯೇ ಆದರೂ ನಾವು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆವು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಸುರರು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಯುಕ್ತವೇ.

Verse 118

येषामेवंविधाबुद्धिरस्माभिः किं कृतं त्विदम् । अथ वा नो न दोषोऽस्ति पशवो हि वयं यतः

ಇಂತಹ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ನಾವು ಏನು ‘ಮಾಡಿದೆವು’ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ? ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ದೋಷವೇ ಇಲ್ಲ—ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಅಂತतः ಪಶುಗಳಂತೆ (ವಶ) ಇದ್ದೇವೆ.

Verse 119

त्वयैव पतिना सर्वे प्रेरिताः कुर्महे विभो । ईश्वरः सर्व भूतानां पतिस्त्वं परमेश्वरः

ಹೇ ವಿಭೋ! ನೀನೇ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಯಾಗಿ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತೀ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ನೀನೇ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ನೀನೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು.

Verse 120

भ्रामयस्यखिलं विश्वं यन्त्रारूढं स्वमायया । येन विभ्रामिता मूढाः समायाताः स्वयंवरम्

ನಿನ್ನ ಸ್ವಮಾಯೆಯಿಂದ ಯಂತ್ರಾರೂಢವಾದಂತೆ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ನೀನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತೀ. ಅದೇ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾವು ಮೂಢರು ಭ್ರಮಿತರಾಗಿ ಈ ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ಬಂದೆವು.

Verse 121

तस्मै पशुनां पतये नमस्तुभ्यं प्रसीद नः । अथ तेषां प्रसन्नऽभूद्देवदेवास्त्रियंबकः

ಆ ಪಶುಪತಿಗೆ—ನಿನಗೆ—ನಾವು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ; ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಆಗ ದೇವದೇವ ತ್ರ್ಯಂಬಕನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು.

Verse 122

यथापूर्वं चकारैतान्संस्तवाद्ब्रह्मणः प्रभुः । तारकप्रमुखा दैत्याः संक्रुद्धास्तत्र प्रोचिरे

ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ತವದಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ಪ್ರಭು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಮಾಡಿದನು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ತಾರಕಪ್ರಮುಖ ದೈತ್ಯರು ಕೋಪಗೊಂಡು ಮಾತಾಡಿದರು.

Verse 123

कोयमंग महादेवो न मन्यामो वयं च तम् । ततः प्रहस्य बालोऽसौ हुंकारं लीलया व्यधात्

“ಈ ‘ಮಹಾದೇವ’ ಯಾರು? ನಾವು ಅವನನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ!” ಆಗ ಆ ದಿವ್ಯ ಬಾಲಕನು ನಗುತ್ತಾ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ‘ಹುಂ’ಕಾರ ಮಾಡಿದನು.

Verse 124

हुंकारेणैव ते दैत्याः स्वमेव नगरं गताः । विस्मृतं सकलं तेषां स्वयंवरमुखं च तत्

ಆ ಒಂದೇ ‘ಹುಂ’ಕಾರಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಆ ದೈತ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಮರೆತುಹೋಯಿತು—ಸ್ವಯಂವರದ ಆ ಉದ್ದೇಶವೂ ಸಹ.

Verse 125

महादेवप्रभावेन दैत्यानां घोरकर्मणाम् । एवं यस्य प्रभावो हि देवदैत्येषु फाल्गुन

ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಘೋರಕರ್ಮಿಗಳಾದ ದೈತ್ಯರೂ ಹೀಗೆ ವಶರಾದರು. ಹೇ ಫಾಲ್ಗುನಾ, ದೇವ-ದೈತ್ಯರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಇಷ್ಟೇ ಮಹತ್ತಾದದು.

Verse 126

कथमीश्वरवाक्यार्थस्तस्मादन्यत्र मुच्यते । असंशयं विमुढास्ते पश्चात्तापः पुरा महान्

ಈಶ್ವರನ ವಾಕ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಹೇಗೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಹುದು? ಆ ಮೋಹಿತರಾದವರು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಂತರ ಮಹಾ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.

Verse 127

ईश्वरं भुवनस्यास्य ये भजंते न त्र्यंबकम् । ततः संस्तूयमानः स सुरैः पद्मभुवादिभिः

ಈ ಭುವನದ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ ತ್ರ್ಯಂಬಕನನ್ನು ಭಜಿಸದವರು ನಿಜವಾದ ಶರಣನ್ನು ಪಡೆಯರು. ಆಗ ಪದ್ಮಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಮೊದಲಾದ ದೇವರುಗಳು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು.

Verse 128

वपुश्चकार देवेशस्त्र्यंबकः परमाद्भुतम् । तेजसा तस्य देवास्ते सेंद्रचंद्रदिवाकराः

ದೇವೇಶನಾದ ತ್ರ್ಯಂಬಕನು ಪರಮ ಅದ್ಭುತವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ಆ ರೂಪದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಂದ್ರ, ಚಂದ್ರ, ದಿವಾಕರ ಸಹಿತ ದೇವರುಗಳು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಆವರಿತರಾದರು.

Verse 129

सब्रह्मकाः ससाध्याश्च वसुर्विश्वे च देवताः । सयमाश्च सरुद्राश्च चक्षुरप्रार्थयन्प्रभुम्

ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ಸಾಧ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ವಿಶ್ವದೇವತೆಗಳು, ಯಮನು ಹಾಗೂ ರುದ್ರಗಣಗಳು—ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರಭುವಿಗೆ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು.

Verse 130

तेभ्यः परतमं चक्षुः स्ववपुर्द्रष्टुमुत्तमम् । ददावम्बापतिः शर्वो भवान्याश्चालस्य च

ಅಂಬಾಪತಿಯಾದ ಶರ್ವನು ಅವರಿಗೆ ಪರಮೋತ್ತಮ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು; ಅದರಿಂದ ಅವರು ಅವನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ಭವಾನಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು.

Verse 131

लब्ध्वा रुद्रप्रसादेन दिव्यं चक्षुरनुत्तमम् । सब्रह्यकास्तदा देवास्तमपश्यन्महेश्वरम्

ರುದ್ರಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆ ಅನುತ್ತಮ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ದೇವತೆಗಳು ಆಗ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು.

Verse 132

ततो जगुश्च मुनयः पुष्पवृष्टिं च खेचराः । मुमुचुश्च तदा नेदुर्देवदुंदुभयो भृशम्

ಆಗ ಮುನಿಗಳು ಗಾನಮಾಡಿದರು; ಆಕಾಶಚರರು ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು; ಅದೇ ವೇಳೆ ದೇವದುಂದುಭಿಗಳು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಮೊಳಗಿದವು.

Verse 133

जगुगधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । मुमुदुर्गणपाः सर्वे मुमोदांबा च पार्वती

ಮುಖ್ಯ ಗಂಧರ್ವರು ಗಾನಮಾಡಿದರು; ಅಪ್ಸರೆಯರ ಗುಂಪು ನೃತ್ಯಮಾಡಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಗಣಪರು ಹರ್ಷಿಸಿದರು; ಅಂಬೆಯಾದ ಪಾರ್ವತಿಯೂ ಪರಮಾನಂದಗೊಂಡಳು.

Verse 134

ब्रह्माद्या मेनिरे पूर्णां भवानीं च गिरीश्वरम् । तस्य देवी ततो हृष्टा समक्षं त्रिदिवौकसाम्

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವಗಣಗಳು ಭವಾನಿಯನ್ನೂ ಗಿರೀಶ್ವರನನ್ನೂ ಪೂರ್ಣ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣರೆಂದು ತಿಳಿದರು. ಆಗ ದೇವಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ತ್ರಿದಿವವಾಸಿಗಳ ಸಮಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.

Verse 135

पादयोः स्थापयामास मालां दिव्यां सुगंधिनीम् । सादुसाध्विति संप्रोच्य तया तं तत्र चर्चितम्

ಅವಳು ಅವನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಸುಗಂಧಮಯ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಳು. “ಸಾಧು ಸಾಧು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದಳು.

Verse 136

सह देव्या नमश्चक्रुः शिरोभिर्भूतलाश्रितैः । सर्वे सब्रह्मका देवा जयेति च मुदा जगुः

ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ತಲೆಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ತಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ “ಜಯ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.