Adhyaya 13

Verse 1

। नारद उवाच । इति तस्य मुनींद्रस्य भूपतिः शुश्रुवान्वचः । प्राह नाहं गमिष्यामि त्वां विहाय नरं क्वचित्

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು: ಆ ಮುನೀಂದ್ರರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು, 'ಓ ಮಹಾತ್ಮರೇ! ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 2

लिंगमाराधयिष्येऽद्य सर्वसिद्धिप्रदं नृणाम् । त्वयैवानुगृहीतोऽद्य यांतु सर्वे यथागतम्

'ಇಂದು ನಾನು ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹ ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ, ಉಳಿದವರು ಬಂದಂತೆಯೇ ಹಿಂತಿರುಗಲಿ.'

Verse 3

तद्भूपतिवचः श्रुत्वा बको गृध्रोऽथ कच्छपः । उलूकश्च तथैवोचुः प्रणता लोमशं मुनिम्

ರಾಜನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಬಕ, ಗೃಧ್ರ, ಕಚ್ಛಪ ಮತ್ತು ಉಲೂಕವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳಿದರು—ಲೋಮಶ ಮುನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ನಿಂತರು.

Verse 4

स च सर्वसुहृद्विप्रस्तथेत्येवाह तांस्तदा । प्रणोद्यान्प्रणतान्सर्वाननुजग्राह शिष्यवत्

ಸರ್ವಸ್ನೇಹಿಯಾದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆಗ “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಶಿಷ್ಯರಂತೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದರು.

Verse 5

शिवदीक्षाविधानेन लिंगपूजां समादिशत् । तेषामनुग्रहपरो मुनिः प्रमतवत्सलः । तीर्थादप्यधिकं स्थाने सतां साधुसमागमः

ಶಿವದೀಕ್ಷಾವಿಧಾನದಂತೆ ಅವರು ಅವರಿಗೆ ಲಿಂಗಪೂಜೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು. ಅನುಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರ, ಪ್ರಮಥಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿರುವ ಮುನಿಯು ಹೇಳಿದರು—“ಯಾವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಾದರೂ ಸತ್ಪುರುಷರ ಸಾಧುಸಂಗ ತೀರ್ಥಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ.”

Verse 6

पचेलिमफलः सद्यो दुरंतकलुपापहः । अपूर्वः कोऽपि सद्गोष्ठीसहस्रकिरणोदयः

ಇದು ತಕ್ಷಣ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ; ದುರುಪಾಯ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ಹರಣಮಾಡುತ್ತದೆ—ಸತ್ಸಂಗದಿಂದ ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಉದಯದಂತೆ.

Verse 7

य एकांततयात्यंतमंतर्गततमोपहः । साधुगोष्ठीसमुद्भूतसुखामृतरसोर्मयः

ಇದು ಏಕಾಂತ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಅಂತರಂಗದ ಘೋರ ತಮಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ; ಸಾಧುಗೋಷ್ಠಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸುಖಾಮೃತರಸದ ಅಲೆಗಳಂತೆ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ.

Verse 8

सर्वे वराः सुधाकाराः शर्करामधुषड्रसाः । ततस्ते साधुसंसर्गं संप्राप्ताः शिवशासनात्

ಎಲ್ಲ ವರಗಳೂ ಅಮೃತಸಮಾನವಾಗುತ್ತವೆ—ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಜೇನುಹನಿಯಂತೆ ಮಧುರ, ಷಡ್ರಸಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ. ಆದಕಾರಣ ಶಿವಾಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವರು ಸಾಧುಸತ್ಸಂಗವನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 9

आरेभिरे क्रियायोगं मार्कंडनृपपूर्वकाः । तेषां तपस्यतामेवं समाजग्मे कदाचन । तीर्थयात्रानुषंगेन लोमशालोकनोत्सुकः

ಮಾರ್ಕಂಡ ರಾಜನನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು ಅವರು ಕ್ರಿಯಾಯೋಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಹೀಗೆ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಒಮ್ಮೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಅನುಸಂಗದಿಂದ ಲೋಮಶನು ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು.

Verse 10

मुख्या पुरुषयात्रा हि तीर्थयात्रानुषंगतः । सद्भिः समाश्रितो भूप भूमिभागस्तथोच्यते

ನಿಜವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ‘ಯಾತ್ರೆ’ ಎಂದರೆ ಸತ್ಪುರುಷರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದೇ; ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಅದರ ಅನುಬಂಧ ಮಾತ್ರ. ಓ ರಾಜನೇ, ಸದ್ಜನರು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ಭೂಭಾಗವೇ ನಿಜವಾಗಿ ಧನ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 11

कृतार्हणातिथ्यविधिं विश्रांतं मां च फाल्गुन । प्रणम्य तेऽथ पप्रच्छुर्नाडीजंघपुरः सराः

ಓ ಫಾಲ್ಗುಣ, ಅತಿಥಿ-ಸತ್ಕಾರದ ವಿಧಿಯನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿ ನಾನು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ನಾಡೀಜಂಘಪುರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಬಳಿಕ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

Verse 12

त उचुः । शापभ्रष्टा वयं ब्रह्मंश्चत्वारोऽपि स्वकर्मणा । तन्मुक्तिसाधनार्थाय स्थानं किंचित्समादिश

ಅವರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಮ್ಮ ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ಶಾಪವಶಾತ್ ನಾವು ನಾಲ್ವರೂ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗುವ ಯಾವುದಾದರೂ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನಮಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿರಿ.

Verse 13

इयं हि निष्फला भूमिः शपलं भारतं मुने

ಓ ಮುನೇ! ಈ ಭೂಮಿ ನಮಗೆ ನಿಷ್ಫಲವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ; ಭಾರತವರ್ಷವು ಶಾಪದೋಷಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 14

तत्रापि क्वचिदेकत्र सर्वतीर्थफलं वद । इति पृष्टस्त्वहं तैश्च तानब्रवमिदं तदा

‘ಅಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸರ್ವತೀರ್ಥಫಲ ದೊರಕುವುದನ್ನು ಹೇಳಿರಿ’ ಎಂದು ಅವರು ಕೇಳಿದಾಗ, ನಾನು ಆಗ ಅವರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆನು.

Verse 15

संवर्तं परिपृच्छध्वं स वो वक्ष्यति तत्त्वतः । सर्वतीर्थफलावाप्तिकारकं भूप्रदेशकम्

ಸಂವರ್ತನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿರಿ; ಅವನು ನಿಮಗೆ ತತ್ತ್ವತಃ ಹೇಳುವನು—ಸರ್ವತೀರ್ಥಫಲಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಆ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವನು.

Verse 16

त उचुः । कुत्रासौ विद्यते योगी नाज्ञासिष्म वयं च तम् । संवर्तदर्शनान्मुक्तिरिति चास्मदनुग्रहः

ಅವರು ಹೇಳಿದರು—‘ಆ ಯೋಗಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ನಾವು ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಸಂವರ್ತನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿ ಎಂಬುದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ—ಇದು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಲಿ.’

Verse 17

यदि जानासि तं ब्रूहि सुहृत्संगो न निष्फलः । ततोऽहमब्रवं तांश्च विचार्येदं पुनःपुनः

‘ನೀನು ಅವನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಹೇಳು; ಸುಹೃದನ ಸಂಗವು ಎಂದಿಗೂ ನಿಷ್ಫಲವಲ್ಲ.’ ನಂತರ ನಾನು ಪುನಃಪುನಃ ವಿಚಾರಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆನು.

Verse 18

वाराणस्यामसावास्ते संवर्तो गुप्तलिंगभृत् । मलदिग्धो विवसनो भिक्षाशी कुतपादनु

ವಾರಾಣಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವರ್ತ ಮುನಿಯು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಧರಿಸಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಲಮಲಿನನಾಗಿ, ವಸ್ತ್ರರಹಿತನಾಗಿ, ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸಿ, ಕುತಪವನ್ನು ಆವರಣವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

करपात्रकृताहारः सर्वथा निष्परिग्रहः । भावयन्ब्रह्म परमं प्रणवाभिधमीश्वरम्

ಅವನು ಕೈಯನ್ನೇ ಪಾತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಹಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಪರಿಗ್ರಹಿ. ಪ್ರಣವನೆಂಬ ನಾಮವಿರುವ ಈಶ್ವರನಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

भुक्त्वा निर्याति सायाह्ने वनं न ज्ञायते जनैः । योगीश्वरोऽसौ तद्रूपाः सन्त्यन्ये लिंगधारिणः

ಭೋಜನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಸಾಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ; ಜನರು ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರರು. ಅವನು ಯೋಗೀಶ್ವರನು; ಅವನಂತೆಯೇ ರೂಪವಿರುವ ಇತರ ಲಿಂಗಧಾರಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ.

Verse 21

वक्ष्यामि लक्षणं तस्य ज्ञास्यथ तं मुनिम् । प्रतोल्या राजमार्गे तु निशि भूमौ शवं जनैः

ನಾನು ಅವನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ನೀವು ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿರಿ. ನಗರದ ಬಾಗಿಲಿನ ಸಮೀಪದ ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಜನರು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಶವವನ್ನು ಇಡಬೇಕು.

Verse 22

अविज्ञातं स्थापनीयं स्थेयं तदविदूरतः । यस्तां भूमिमुपागम्य अकस्माद्विनिर्वतते

ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಇಡಬೇಕು; ನೀವು ಅದರಿಂದ ದೂರವಾಗದೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು. ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಹಿಂದಿರುಗುವವನು—

Verse 23

स संवर्तो न चाक्रामत्येष शल्यमसंशयम् । प्रष्टव्योऽभिमतं चासावुपाश्रित्य विनीतवत्

ಅವನೇ ಸಂವರ್ತನು; ಇವನು ಇದನ್ನು ದಾಟುವುದಿಲ್ಲ—ಇದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿನಯದಿಂದ ಅವನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 24

यदि पृच्छति केनाहमाख्यात इति मां ततः । निवेद्य चैतद्वक्तव्यं त्वामाख्यायाग्निमाविशत्

ಅವನು ‘ನನ್ನನ್ನು ನಿಮಗೆ ಯಾರು ತಿಳಿಸಿದರು?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಮೊದಲು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ನಿವೇದಿಸು; ನಂತರ—‘ನಿಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹೇಳಿ ಅವರು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು’ ಎಂದು ಹೇಳು.

Verse 25

तच्छ्रुत्वा ते तथा चक्रुः सर्वेपि वचनं मम । प्राप्य वाराणसीं दृष्ट्वा संवर्तं ते तथा व्यधुः

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ವಚನದಂತೆಲೇ ಮಾಡಿದರು. ವಾರಾಣಸಿಗೆ ತಲುಪಿ ಸಂವರ್ತನನ್ನು ನೋಡಿ, ಹೇಳಿದಂತೆಲೇ ನಡೆದುಕೊಂಡರು.

Verse 26

शवं दृष्ट्वा च तैर्न्यस्तं संवर्तो वै न्यवर्तत । क्षुत्परीतोऽपि तं ज्ञात्वा ययुस्तमनु शीघ्रगम्

ಅವರು ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಶವವನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂವರ್ತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದರು.

Verse 27

तिष्ठ ब्रह्मन्क्षणमिति जल्पंतो राजमार्गगम् । याति निर्भर्त्सयत्येष निवर्तध्वमिति ब्रुवन्

‘ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲು’ ಎಂದು ರಾಜಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೂಗಿದರು. ಅವನು ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಅವರನ್ನು ಗದರಿಸಿ ‘ಹಿಂತಿರುಗಿರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.

Verse 28

समया मामरे भोऽद्य नागंतव्यं न वो हितम् । पलायनमसौ कृत्वा गत्वा दूरतरं सरः । कुपितः प्राह तान्सर्वान्केनाख्यातोऽहमित्युत

ನೀವು ನನ್ನೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರಿ—ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಬರಬಾರದು; ಅದು ನಿಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಲ್ಲ. ಅವನು ಓಡಿ ದೂರದ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಕೋಪದಿಂದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ—“ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಗುರುತಿಸಿ ಹೇಳಿದರು?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

Verse 29

निवेदयत शीघ्रं मे यथा भस्म करोमि तम् । शापाग्निनाथ वा युष्मान्यदि सत्यं न वक्ष्यथ

ತಕ್ಷಣ ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ಭಸ್ಮಮಾಡುವೆನು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೀವು ಸತ್ಯ ಹೇಳದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಶಾಪಾಗ್ನಿಯಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ದಹಿಸುವೆನು.

Verse 30

अथ प्रकंपिताः प्राहुर्नारदेनेति तं मुनिम् । स तानाह पुनर्यातः पिशुनः क्व नु संप्रति

ಆಮೇಲೆ ನಡುಗುತ್ತಾ ಅವರು ಆ ಮುನಿಗೆ—“ನಾರದನೇ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವನು ಮತ್ತೆ—“ಆ ಪಿಶುನನು ಮತ್ತೆ ಬಂದಾನೆಯೇ? ಈಗ ಅವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು.

Verse 31

लोकानां येन सापाग्नौ भस्मशेषं करोमि तम् । ब्रह्मबंधुमहं प्राहुर्भीतास्ते तं पुनर्मुनिम्

ಯಾರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ಶಾಪಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಭಸ್ಮಶೇಷಮಾಡಬಲ್ಲೆನೋ, ಅವನನ್ನು ನಾನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧು’—ವಂಶಮಾತ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ—ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ಭೀತರಾದವರು ಮತ್ತೆ ಆ ಮುನಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು.

Verse 32

त ऊचुः । त्वं निवेद्य स चास्माकं प्रविष्टो हव्यवाहनम् । तत्कालमेव विप्रेंद्र न विद्मस्तत्र कारणम्

ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ವಿಪ್ರೇಂದ್ರನೇ! ನೀವು ತಿಳಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಹವ್ಯವಾಹನ (ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿ) ಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅದರ ಕಾರಣ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.”

Verse 33

संवर्त उवाच । अहमप्येवमेवास्य कर्ता तेन स्वयं कृतम् । तद्ब्रूत कार्यं नैवात्र चिरं स्थास्यामि वः कृते

ಸಂವರ್ತನು ಹೇಳಿದನು—ನಾನೂ ‘ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದವನು ನಾನೇ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ; ಆದರೆ ಇದು ಅವನೇ ಸ್ವತಃ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇಳಿರಿ, ಏನು ಮಾಡಬೇಕು; ನಿಮ್ಮ ನಿಮಿತ್ತವೂ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 34

अर्जुन उवाच । यदि नारद देवर्षे प्रविष्टोऽसि हुताशनम् । जीवितस्तत्कथं भूय आश्चर्यमिति मे वद

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನಾರದ ದೇವರ್ಷೇ! ನೀನು ಹುತಾಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರೆ, ಹಾಗಾದರೆ ಹೇಗೆ ಜೀವಂತನಾಗಿದ್ದೀಯ? ಈ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳು।

Verse 35

नारद उवाच । न हुताशः समुद्रो वा वायुर्वा वृक्षपर्वतः । आयुधं वा न मे शक्ता देहपाताय भारत

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಭಾರತ! ಅಗ್ನಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ಸಮುದ್ರವೂ ಅಲ್ಲ, ವಾಯುವೂ ಅಲ್ಲ, ಮರ-ಪರ್ವತಗಳೂ ಅಲ್ಲ; ಯಾವುದೇ ಆಯುಧವೂ ನನ್ನ ದೇಹಪಾತಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ।

Verse 36

पुनरेतत्कृतं चापि संवर्तो मन्यते यथा । अहं सन्मानितश्चेति वह्निं प्राप्याप्यगामहम्

ಮತ್ತೆ, ಈ ಕಾರ್ಯ ತನ್ನಿಂದಲೇ ಆಯಿತೆಂದು ಸಂವರ್ತನು ಭಾವಿಸಿದಂತೆ, ನಾನೂ ‘ನನಗೆ ಯಥೋಚಿತ ಸನ್ಮಾನವಾಯಿತು’ ಎಂದು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋದೆನು।

Verse 37

यथा पुष्पगृहे कश्चित्प्रविशत्यंग फाल्गुन । तथाहमग्निं संविश्य यातवानुत्तरं श्रृणु

ಹೇ ಪ್ರಿಯ ಫಾಲ್ಗುನ! ಯಾರೋ ಪುಷ್ಪಗೃಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ, ನಾನೂ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅದನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋದೆನು. ಈಗ ಮುಂದೇನಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 38

संवर्तस्तान्पुनः प्राह मार्कंडेयमुखानिति । विशल्यः पंथाः क्षुधितोऽहं पुनः पुरीम् । भिक्षार्थं पर्यटिष्यामि प्रश्रं प्रब्रूत चैव मे

ಆಗ ಸಂವರ್ತನು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಾದಿ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು— “ಮಾರ್ಗವು ನಿರ್ಭಯ; ನಾನು ಹಸಿದಿದ್ದೇನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಭಿಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿರಿ।”

Verse 39

त ऊचुः । शापभ्रष्टा वयं मोक्षं प्राप्स्यामस्तवदनुग्रहात् । प्रतीकारं तदाख्याहि प्रणतानां महामुने

ಅವರು ಹೇಳಿದರು— “ಶಾಪದಿಂದ ಪತಿತರಾದ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆವು. ಓ ಮಹಾಮುನಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಶರಣಾದ ನಮಗೆ ಪ್ರತಿಕಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ।”

Verse 40

यत्र तीर्थे सर्वतीर्थफलं प्राप्नोति मानवः । तत्तीर्थं ब्रूहि संवर्त तिष्ठामो यत्र वै वयम्

“ಓ ಸಂವರ್ತ, ಯಾವ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾನವನು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳು; ನಾವು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ।”

Verse 41

संवर्त उवाच । नमस्कृत्य कुमाराय दुर्गाभ्यश्च नरोत्तमाः । तीर्थं च संप्रवक्ष्यामि महीसागरसंगमम्

ಸಂವರ್ತನು ಹೇಳಿದನು— “ಓ ನರೋತ್ತಮರೇ, ಕುಮಾರನಿಗೂ ದುರ್ಗೆಗಳಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಈಗ ನಾನು ತೀರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ— ಮಹೀ ನದಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರದ ಸಂಗಮ।”

Verse 42

अमुना राजसिंहेन इंद्रद्युम्नेन धीमता । यजनाद्द्व्यंगुलोत्सेधा कृतेयं वसुधायदा

ಆ ಧೀಮಂತ ರಾಜಸಿಂಹ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆಗ ಈ ವಸುಧೆ ಎರಡು ಅಂಗುಲಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಾಯಿತು।

Verse 43

तदा संताप्यमानाया भुवः काष्ठस्य वै यथा । सुस्राव यो जलौघश्च सर्वदेवनमस्कृतः

ಆಗ ಭೂಮಿ ತಪ್ತವಾದಾಗ—ದಹಿಸುವ ಕಾಷ್ಠದಂತೆ—ಸರ್ವದೇವರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತ ಮಹಾಜಲಪ್ರವಾಹವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಹರಿಯಿತು।

Verse 44

महीनाम नदी च पृथिव्यां यानिकानिचित् । तीर्थानि तेषां सलिलसंभवं तज्जलं विदुः

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ ಯಾವ ತೀರ್ಥಗಳಾದರೂ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಮಹೀ’ ಎಂಬ ನದಿಯೂ—ಅವುಗಳ ಜಲವೆಲ್ಲವೂ ಆ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರವಾಹಜಲದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ।

Verse 45

महीनाम समुत्पन्ना देशे मालवकाभिधे । दक्षिणं सागरं प्राप्ता पुण्योभयतटाशिवा

‘ಮಾಲವಕ’ ಎಂಬ ದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಮಹೀ’ ನದಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ದಕ್ಷಿಣ ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರಿ, ಅವಳು ಎರಡೂ ತೀರಗಳಲ್ಲೂ ಪುಣ್ಯಮಯಳಾಗಿ ಶಿವಮಂಗಳಕರಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 46

सर्वतीर्थमयी पूर्वं महीनाम महानदी । किं पुनर्यः समायोगस्तस्याश्च सरितां पतेः

‘ಮಹೀ’ ಎಂಬ ಮಹಾನದಿಯು ಆದಿಯಿಂದಲೇ ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯಿ; ಹಾಗಾದರೆ ಸರಿತೆಗಳ ಪತಿ (ಸಾಗರ) ಜೊತೆ ಅವಳ ಸಂಗಮ ಎಷ್ಟೋ ಮಹಾಪುಣ್ಯಕರ!

Verse 47

वाराणसी कुरुक्षेत्रं गंगा रेवा सरस्वती

ವಾರಾಣಸಿ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ಗಂಗಾ, ರೇವಾ (ನರ್ಮದಾ) ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ।

Verse 48

तापी पयोष्णी निर्विध्या चन्द्रभागा इरावती । कावेरी शरयूश्चैव गंडकी नैमिषं तथा

ತಾಪೀ, ಪಯೋಷ್ಣೀ, ನಿರ್ವಿಂಧ್ಯಾ, ಚಂದ್ರಭಾಗಾ, ಇರಾವತೀ; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾವೇರಿ, ಶರಯೂ, ಗಂಡಕೀ ಮತ್ತು ನೈಮಿಷ—ಇವೆಲ್ಲ ಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥ-ನದಿಗಳು.

Verse 49

गया गोदावरी चैव अरुणा वरुणा तथा । एताः पुण्याः शतशोन्या याः काश्चित्सरितो भुवि

ಗಯಾ, ಗೋದಾವರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅರುಣಾ ಮತ್ತು ವರುಣಾ; ಇವು ಮತ್ತು ಇವುಗಳಂತೆಯೇ ನೂರಾರು ಇತರ ಪುಣ್ಯ ಸರಿತೆಗಳು—ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಾವ ನದಿಗಳಾದರೂ—ಪವಿತ್ರವೇ.

Verse 50

सहस्रविंशतिश्चैव षट्शतानि तथैव च । तासां सारसमुद्भुतं महीतोयं प्रकीर्तितम्

ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಸಾವಿರ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಆರು ನೂರು—ಆ (ಪುಣ್ಯ ನದಿ-ತೀರ್ಥಗಳ) ಸಾರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವುದೇ ‘ಮಹೀ’ಯ ಜಲವೆಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ.

Verse 51

पृथिव्यां सर्वतीर्थेषु स्नात्वा यत्फलमाप्यते । तन्महीसागरे प्रोक्तं कुमारस्य वचो यथा

ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಫಲ ಯಾವದೋ, ಅದೇ ಪುಣ್ಯ ಮಹೀಸಾಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಉಂಟೆಂದು—ಕುಮಾರ (ಸ್ಕಂದ)ನ ವಚನದಂತೆ—ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 52

एकत्र सर्वतीर्थानां यदि संयोगमिच्छथ । तद्गच्छथ महापुण्यं महीसागरसंगमम्

ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ, ಆ ಮಹಾಪುಣ್ಯದಾಯಕ ‘ಮಹೀಸಾಗರ ಸಂಗಮ’ಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರಿ.

Verse 53

अहं चापि च तत्रैव बहून्वर्षगणान्पुरा । अवसं चागतश्चात्र नारदस्य भयात्तथा

ನಾನೂ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಿದ್ದೆ; ನಂತರ ನಾರದನ ಭಯದಿಂದಲೇ ಇಲ್ಲಿಗೂ ಬಂದೆನು।

Verse 54

स हि तत्र समीपस्थः पिशुनश्च विशेषतः । मरुत्तः कुरुते यत्नं तस्मै ब्रूयादिदं भयम्

ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇದ್ದಾನೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾಡಿಕೋರನು; ರಾಜ ಮರುತ್ತನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ—ಅವನಿಗೆ ಈ ಭಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು।

Verse 55

अत्र दिग्वाससां मध्ये बहूनां तत्समस्त्वहम् । निवसाम्यतिप्रच्छन्नो मरुत्तादतिभीतवत्

ಇಲ್ಲಿ ದಿಗ್ವಾಸಿ ತಪಸ್ವಿಗಳ ನಡುವೆ ನಾನೂ ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬನಂತೆ ಇರುತ್ತೇನೆ; ಮರುತ್ತನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಪಟ್ಟು ತುಂಬಾ ಮರೆಮಾಚಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 56

पुनरत्रापि मां नूनं कथयिष्यति नारदः । तथाविधा हि चेष्टास्य पिशुनस्य प्रदृश्यते

ಇಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾರದನು ನನ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳಿಬಿಡುವನು; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಚಾಡಿಕೋರನ ವರ್ತನೆ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 57

भवद्भिश्च न चाप्यत्र वक्तानां कस्यचित्क्वचित् । मरुत्तः कुरुते यत्नं भूपालो यज्ञसिद्धये

ನೀವುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಬೇಡಿ; ಭೂಪಾಲ ಮರುತ್ತನು ಯಜ್ಞಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ।

Verse 58

देवाचार्येण संत्यक्तो भ्रात्रा मे कारणां तरे । गुरुपुत्रं च मां ज्ञात्वा यज्ञार्त्विज्यस्य कारणात्

ಮಾತೃಕಾರಣದಿಂದ ದೇವಗುರುವು ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು; ನನ್ನ ಸಹೋದರನೂ ಹಾಗೆಯೇ. ನಾನು ಗುರುಪುತ್ರನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಋತ್ವಿಜ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 59

अविद्यांतर्गतैर्यज्ञकर्मभिर्न प्रयोजनम् । मम हिंसात्मकैरस्ति निगमोक्तैरचेतनैः

ಅವಿದ್ಯಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳಿಂದ ನನಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ—ನಿಗಮೋಕ್ತ, ಅಚೇತನ, ಯಂತ್ರವತ್ತಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 60

समित्पुष्पकुशप्रायैः साधनैर्यद्यचेतनैः । क्रियते तत्तथा भावि कार्यं कारणवन्नृणाम्

ಸಮಿತ್, ಪುಷ್ಪ, ಕುಶ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಚೇತನ ಸಾಧನಗಳಿಂದಲೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೆ, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಫಲವೂ ಕಾರಣಾಧೀನ ಕಾರ್ಯದಂತೆ ತದನುಗುಣವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 61

तद्यूयं तत्र गच्छध्वं शीघ्रमेव नृपानुगाः । अस्ति विप्रः स्वयं ब्रह्मा याज्ञवल्क्यश्च तत्र वै

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ರಾಜಾನುಗರೇ, ನೀವು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿರಿ. ಅಲ್ಲಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನೆಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿದ್ದಾನೆ—ಸ್ವತಃ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ.

Verse 62

स हि पूर्वं मिथेः पुर्यां वसन्नाश्रममुत्तमम् । आगच्छमानं नकुलं दृष्ट्वा गार्गीं वचोऽब्रवीत्

ಅವನು ಹಿಂದೆ ಮಿಥಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಬರುತ್ತಿದ್ದ ನಕುಲವನ್ನು ನೋಡಿ ಗಾರ್ಗಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 63

गार्गि रक्ष पयो भद्रे नकुलोऽयमुपेति च । पयः पातुं कृतिमतिं नकुलं तं निराकुरु

ಗಾರ್ಗೀ, ಭದ್ರೇ, ಹಾಲನ್ನು ಕಾಪಾಡು—ಈ ನಕುಲನು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಲು ಕುಡಿಯಲು ಚತುರನಾದ ಆ ನಕುಲನನ್ನು ಓಡಿಸಿಬಿಡು.

Verse 64

इत्युक्तो नकुलः क्रुद्धः स हि क्रुद्धः पुराऽभवत् । जमदग्नेः पूर्वजैश्च शप्तः प्रोवाच तं मुनिम्

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಕುಲನು ಕೋಪಗೊಂಡನು; ಅವನು ಹಿಂದೆಯೂ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದನು. ಜಮದಗ್ನಿಯ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಆ ಮುನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 65

अहो वा धिग्धिगित्येव भूयो धिगिति चैव हि । निर्लज्जता मनुष्याणां दृश्यते पापकारिणाम्

ಅಹೋ! ಧಿಕ್ ಧಿಕ್—ಮತ್ತೆ ಧಿಕ್! ಪಾಪ ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಜ್ಜತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 66

कथं ते नाम पापानि प्रकुर्वंति नराधमाः । मरणांतरिता येषां नरके तीव्रवेदना

ಮರಣಾನಂತರ ನರಕದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವೇದನೆ ಇರುವುದನ್ನು ತಿಳಿದೂ, ಅಂಥ ನರಾಧಮರು ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ?

Verse 67

निमेषोऽपि न शक्येत जीविते यस्य निश्चितम् । तन्मात्रपरमायुर्यः पापं कुर्यात्कथं स च

ಒಂದು ನಿಮಿಷವೂ (ನಿಮೇಷವೂ) ಜೀವಿತ ನಿಶ್ಚಿತವಲ್ಲದಾಗ, ಆಯುಷ್ಯ ಅಷ್ಟೇ ಎಂದು ತಿಳಿದವನು ಪಾಪವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬಲ್ಲನು?

Verse 68

त्वं मुने मन्यसे चेदं कुलीनोऽस्मीति बुद्धिमान् । ततः क्षिपसि मां मूढ नकुलोऽयमिति स्मयन्

ಓ ಮುನೇ! ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕುಲೀನನೂ ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಹೇ ಮೂಢಾ, ‘ಇದು ನಕುಲ’ ಎಂದು ನಗುತ್ತಾ ನನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ನಿಂದಿಸುತ್ತೀಯ?

Verse 69

किमधीतं याज्ञवल्क्य का योगेश्वरता तव । निरपराधं क्षिपसि धिगधीतं हि तत्तव

ಹೇ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಾ! ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಏನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದೀಯ? ನಿನ್ನ ಯೋಗೇಶ್ವರತ್ವವೇ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನಿರಪರಾಧಿಯನ್ನು ನೀನು ನಿಂದಿಸುತ್ತೀಯ—ಅಂತಹ ನಿನ್ನ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ!

Verse 70

कस्मिन्वेदं स्मृतौ कस्यां प्रोक्तमेतद्ब्रवीहि मे । परुषैरिति वाक्यैर्मां नकुलेति ब्रवीषि यत्

ನನಗೆ ಹೇಳು—ಯಾವ ವೇದದಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಕಠೋರ ವಚನಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ‘ನಕುಲ’ ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ?

Verse 71

किमिदं नैव जानासि यावत्यः परुषा गिरः । परः संश्राव्यते तावच्छंकवः श्रोत्रतः पुनरा

ನೀನು ಇದನ್ನು ತಿಳಿಯಲ್ವಾ—ಎಷ್ಟು ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತೀಯೋ, ಅಷ್ಟೇ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಡುತ್ತವೆ?

Verse 72

कंठे यमानुगाः पादं कृत्वा तस्य सुदुर्मतेः । अतीव रुदतो लोहशंकून्क्षेप्स्यंति कर्णयोः

ಆ ದುರ್ಮತಿಯ ಕಂಠದ ಮೇಲೆ ಯಮದೂತರು ಪಾದವಿಟ್ಟು, ಅವನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನ ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ತೂರಿಸುವರು.

Verse 73

वावदूकाश्च ध्वजिनो मुष्णंति कृपणाञ्जनान् । स्वयं हस्तसहस्रेण धर्मस्यैवं भवद्विधाः

ವಾಚಾಳರು ಹಾಗೂ ಧ್ವಜಧಾರಿಗಳಾದ ಆಢಂಬರಿಗಳು ದೀನ-ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ದೋಚುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿಮ್ಮಂತಹವರು ಸಾವಿರ ಕೈಗಳಿಂದ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಲೂಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 74

वज्रस्य दिग्धशस्त्रस्य कालकूटस्य चाप्युत । समेन वचसा तुल्यं मृत्योरिति ममाभवत्

ನನಗೆ ಮೃದುವಾದ ಮಾತೂ ಮರಣದಂತೆಯೇ ತೋಚಿತು—ವಜ್ರದಂತೆ, ವಿಷಲೇಪಿತ ಶಸ್ತ್ರದಂತೆ, ಪ್ರಾಣಹರ ಕಾಲಕೂಟದಂತೆ।

Verse 75

कर्णनासिकनाराचान्निर्हरंति शरीरतः । वाक्छल्यस्तु न निर्हर्तुं शक्यो हृदिशयो हि सः

ಕಿವಿ ಅಥವಾ ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ನಾಟಿದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು; ಆದರೆ ಮಾತಿನ ಮುಳ್ಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಅದು ಹೃದಯದಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿರುತ್ತದೆ।

Verse 76

यंत्रपीडैः समाक्रम्य वरमेष हतो नरः । न तु तं परुषैर्वाक्यैर्जिघांसेत कथंचन

ಯಂತ್ರಗಳ ನುಚ್ಚುವ ಯಾತನೆಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಸಾಯುವುದೇ ಮೇಲು; ಆದರೆ ಕಠೋರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಎಂದಿಗೂ ಯತ್ನಿಸಬಾರದು।

Verse 77

त्वया त्वहं याज्ञवल्क्य नित्यं पंडितमानिना । नकुलोसीति तीव्रेण वचसा ताडितः कुतः

ಓ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯಾ! ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪಂಡಿತನೆಂದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು, ‘ನೀನು ನಕುಲ’ ಎಂಬ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಚನದಿಂದ ನನಗೆ ಮರುಮರು ಏಕೆ ಹೊಡೆತ ನೀಡುತ್ತೀ?

Verse 78

संवर्त उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य भृशं विस्मितमानसः । याज्ञवल्क्योऽब्रवीदेतत्प्रबद्धकरसंपुटः

ಸಂವರ್ತನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ಮಯಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ಹೀಗೆಂದನು.

Verse 79

नमोऽधर्माय महते न विद्मो यस्य वै भवम् । परमाणुमपि व्यक्तं कोत्र विद्यामदः सताम्

ಮಹಾ ಅಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಅದರ ವೈಭವವನ್ನು ನಾವು ತಿಳಿಯಲಾರೆವು. ಪರಮಾಣುವಿನ ಸತ್ಯವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದಾಗ, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಮದ ಎಲ್ಲಿ?

Verse 80

विरंचिविष्णुप्रसमुखाः सोमेंद्रप्रमुखास्तथा । सर्वज्ञास्तेऽपि मुह्यति गणनास्मादृशं च का

ವಿರಂಚಿ-ವಿಷ್ಣು ಮುಂತಾದವರು, ಹಾಗೆಯೇ ಸೋಮ-ಇಂದ್ರ ಮುಂತಾದವರು—ಸರ್ವಜ್ಞರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ—ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಾದರೆ ನಮ್ಮಂಥವರ ಗಣನೆ ಏನು?

Verse 81

धर्मज्ञोऽस्मीति यो मोहादात्मानं प्रतिपद्यते । स वायुं मुष्टिना बद्धुमीहते कृपणो नरः

ಮೋಹದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ‘ಧರ್ಮಜ್ಞ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವನು ಕೃಪಣನಾದ ನರ; ಅವನು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 82

केचिदज्ञानतो नष्टाः केचिज्ज्ञानमदादपि । ज्ञानं प्राप्यापि नष्टाश्च केचिदालस्यतोऽधमाः

ಕೆಲವರು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನಮದದಿಂದಲೂ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಆಲಸ್ಯದಿಂದ—ಆ ಅಧಮರು—ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 83

वेदस्मृतीतिहासेषु पुराणेषु प्रकल्पितम् । चतुःपादं तथा धर्मं नाचरत्यधमः पशुः

ವೇದ, ಸ್ಮೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾದ ಚತುಷ್ಪಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಧಮನು, ಪಶುಸ್ವಭಾವದ ಮನುಷ್ಯನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 84

स पुरा शोचते व्यक्तं प्राप्य तच्चांतकं गृहम् । तथाहि गृह्यकारेण श्रुतौ प्रोक्तमिदं वचः

ನಂತರ ಅವನು ಆ ಅಂತಿಮ ಗೃಹವಾದ ಮರಣವನ್ನು ತಲುಪಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಗೃಹ್ಯಪರಂಪರಾಕಾರನು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 85

नकुलं सकुलं ब्रूयान्न कंचिन्मर्मणि स्पृशेत् । प्रपठन्नपि चैवाहमिदं सर्वं तथा शुकः

ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕು; ಯಾರ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಾರದು; ನಾನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಪಠಿಸಿದರೂ, ನಾನೂ ಕೇವಲ ಗಿಳಿಯಂತೆಯೇ।

Verse 86

आलस्येनाप्यनाचाराद्वृथाकार्येकमंग तत्

ಆಲಸ್ಯದಿಂದಲೂ, ಅನಾಚಾರದಿಂದಲೂ—ಇದು ವ್ಯರ್ಥಕರ್ಮದ ಒಂದೇ ಅಂಗವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 87

केवलं पाठ मात्रेण यश्च संतुष्यते नरः । तथा पंडितमानी च कोन्यस्तस्मात्पशुर्मतः

ಕೇವಲ ಪಠಣಮಾತ್ರದಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ತಾನೇ ಪಂಡಿತನೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಶುವಿನಂತವನು ಇನ್ನಾರು?

Verse 88

न च्छंदांसि वृजिनात्तारयंति मायाविनं माययाऽवर्तमानम् । नीडं शकुंता इव जातपक्षाश्छंदास्येनं प्रजहत्यंतकाले

ಮಾಯೆಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಮಾಯಾವಿಯನ್ನು ವೇದಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಪಾಪದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ರೆಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗೂಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟಂತೆ, ಮರಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳು ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 89

स्वार्गाय बद्धकक्षो यः पाठमात्रेण ब्राह्मणः । स बालो मातुरंकस्थो ग्रहीतुं सोममिच्छति

ಕೇವಲ ಪಠಣಮಾತ್ರದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕೂತು ಸೋಮವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಯಸುವ ಬಾಲಕನಂತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 90

तद्भवान्सर्वथा मह्यमनयं सोढुमर्हसि । सर्वः कोऽपि वदत्येवं तन्मयैवमुदाहृतम्

ಆದುದರಿಂದ ದಯಮಾಡಿ ನನ್ನ ಈ ಅಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷಮಿಸಿರಿ. ಇಂತಹ ಮಾತು ಯಾರಿಂದಲೂ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ—ಹೀಗಾಗಿ ನಾನೂ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದೆನು.

Verse 91

नकुल उवाच । वृथेदं भाषितं तुभ्यं सर्वलोकेन यत्समम् । आत्मानं मन्यसे नैतद्वक्तुं योग्यं महात्मनाम्

ನಕುಲನು ಹೇಳಿದನು—ನಿನ್ನ ಈ ಮಾತು ವ್ಯರ್ಥ; ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಾಮಾನ್ಯರ ಮಾತಿನಂತೆಯೇ. ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಇಂತಹ ವಚನಗಳು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

Verse 92

वाजिवारणलोहानां काष्ठपाषाणवाससाम् । नारीपुरुषतोयानामंतरं महदंतरम्

ಕುದುರೆ, ಆನೆ ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳ ನಡುವೆ; ಮರ, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳ ನಡುವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತ್ರೀ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ನಡುವೆ—ಮಹತ್ತರವಾದ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.

Verse 93

अन्ये चेत्प्राकृता लोका बहुपापानि कुर्वते । प्रधानपुरुषेणापि कार्यं तत्पृष्ठतोनु किम्

ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಅನೇಕ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅದರಿಂದ ಏನು? ಪ್ರಧಾನನಾದ ಪುರುಷನೂ ಅವರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ ಅದೇ ಕರ್ಮ ಮಾಡಬೇಕೇ?

Verse 94

सर्वार्थं निर्मितं शास्त्रं मनोबुद्धी तथैव च । दत्ते विधात्रा सर्वेषां तथापि यदि पापिनः

ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ; ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೂ ವಿಧಾತನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ದತ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೂ ಜನರು ಪಾಪಿಗಳಾದರೆ…

Verse 95

ततो विधातुः को दोषस्त एव खलु दुर्भगाः । ब्राह्मणेन विशेषेण किं भाव्यं लोकवद्यतः

ಹಾಗಾದರೆ ವಿಧಾತನಿಗೆ ಯಾವ ದೋಷ? ಅವರೇ ನಿಜವಾಗಿ ದುರ್ಭಾಗ್ಯರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಲೋಕದಂತೆ ಏಕೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕು?

Verse 96

यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः । स यत्प्रमाणं कुरुते लोकस्तदनुवर्तते

ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಯಾವದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೋ ಅದನ್ನೇ ಇತರರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನೇ ಲೋಕವು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 97

तस्मात्सदा महद्भिश्च आत्मार्थं च परार्थतः । सतां धर्मो न संत्याज्यो न्याय्यं तच्छिक्षणं तव

ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾತ್ಮರು ಸದಾ—ಸ್ವಹಿತ ಮತ್ತು ಪರಹಿತಕ್ಕಾಗಿ—ಸಜ್ಜನರ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಉಪದೇಶ ನ್ಯಾಯಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 98

यस्मात्त्वया पीडितोऽहं घोरेण वचसा मुने । तस्माच्छीघ्रं त्वां शप्स्यामि शापयोग्यो हि मे मतः

ಓ ಮುನಿಯೇ! ನಿನ್ನ ಘೋರ ವಚನಗಳಿಂದ ನಾನು ಬಹಳ ಪೀಡಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಶಪಿಸುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಶಾಪಯೋಗ್ಯನು.

Verse 99

नकुलोऽसीति मामाह भवांस्तस्मात्कुलाधमः । शीघ्रमुत्पत्स्यसे मोहात्त्वमेव नकुलो मुने

ನೀನು ನನಗೆ ‘ನಕುಲ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಕುಲಾಧಮನು. ಮೋಹದಿಂದ ನೀನು ಶೀಘ್ರವೇ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವೆ—ಓ ಮುನಿಯೇ, ನೀನೇ ನಕುಲ (ಮಂಗೂಸ್) ಆಗುವೆ.

Verse 100

संवर्त उवाच । इति वाचं समाकर्ण्य भाव्यर्थकृतनिश्चयः । याज्ञवल्क्यो मरौ देशे विप्रस्याजायतात्मजः

ಸಂವರ್ತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭವಿಷ್ಯಾರ್ಥದ ಕುರಿತು ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯನು ಮರುದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.

Verse 101

दुराचारस्य पापस्य निघृणस्यातिवादिनः । दुष्कुलीनस्य जातोऽसौ तदा जातिस्मरः सुतः

ಅವನು ದುರುಚಾರ, ಪಾಪಿ, ನಿರ್ದಯ, ಕಠೋರವಾಕ್ಯ, ದುಷ್ಕುಲೀನನ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು; ಆದರೂ ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆ ಬಾಲಕ ಜಾತಿಸ್ಮರ (ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸ್ಮರಣವಂತ)ನಾದನು.

Verse 102

सोऽथ ज्ञानात्समालोक्य भर्तृयज्ञ इति द्विजः । गुप्तक्षेत्रं समापन्नो महीसागरसंगमम्

ನಂತರ ಅಂತರಜ್ಞಾನದಿಂದ ದಾರಿಯನ್ನು ಅರಿತು, ‘ಭರ್ತೃಯಜ್ಞ’ ಎಂಬ ಆ ದ್ವಿಜನು ಗುಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ಮಹೀ ನದಿಯು ಸಾಗರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಪುಣ್ಯಸಂಗಮತೀರ್ಥವಿದೆ.

Verse 103

तत्र पाशुपतो भूत्वा शिवाराधनतत्परः । स्वायंभुवं महाकालं पूजयन्वर्ततेऽधुना

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಪಾಶುಪತ ಭಕ್ತನಾಗಿ ಶಿವಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ತತ್ಪರನಾದನು; ಇಂದಿಗೂ ಸ್ವಯಂಭೂ ಮಹಾಕಾಲ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 104

यो हि नित्यं महाकालं श्रद्धया पूजयेत्पुमान् । स दौष्कुलीनदोषेभ्यो मुच्यतेऽहिरिव त्वचः

ಯಾವನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಿತ್ಯ ಮಹಾಕಾಲನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಕುಕುಲೀನ ದೋಷಗಳಿಂದ ಹಾವು ಚರ್ಮ ಬಿಟ್ಟಂತೆ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 105

यथायथा श्रद्धयासौ तल्लिंगं परिपश्यति । तथातथा विमुच्येत दोषैर्जन्मशतोद्भवैः

ಅವನು ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅಷ್ಟಷ್ಟೇ ನೂರಾರು ಜನ್ಮಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ದೋಷಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 106

भर्तृयज्ञस्तु तत्रैव लिंगस्याराधनात्क्रमात् । बीजदोषाद्विनिर्मुक्तस्तल्लिंगमहिमा त्वसौ

ಭರ್ತೃಯಜ್ಞನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿ, ತನ್ನ ‘ಬೀಜ’ದೋಷದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮುಕ್ತನಾದನು; ಇದೇ ಆ ಲಿಂಗದ ಮಹಿಮೆ।

Verse 107

बभ्रुं च नकुलं प्राह विमुक्तो दुष्टजन्मतः । यस्मात्तस्मादिदं तीर्थं ख्यातं वै बभ्रु पावनम्

ಅವನು ಬಭ್ರು ಮತ್ತು ನಕುಲನಿಗೆ—‘ನಾನು ದುಷ್ಟಜನ್ಮದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತೀರ್ಥವು ‘ಬಭ್ರು-ಪಾವನ’, ಅಂದರೆ ಬಭ್ರುವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 108

तस्माद्व्रजध्वं तत्रैव महीसागरसंगमम् । पंच तीर्थानि सेवन्तो मुक्तिमाप्स्यथ निश्चितम्

ಆದುದರಿಂದ ನೀವು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಹೀ ನದಿ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿರಿ. ಪಂಚತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಆಚರಿಸಿದರೆ ನೀವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ.

Verse 109

इत्येवमुक्त्वा संवर्तो ययावभिमतं द्विजः । भर्तृयज्ञं मुनिं प्राप्य ते च तत्र स्थिताभवन्

ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ದ್ವಿಜ ಸಂವರ್ತನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಭರ್ತೃಯಜ್ಞ ಮುನಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದರು.

Verse 110

ततस्तानाह स ज्ञात्वा गणाञ्ज्ञानेन शांभवान् । महद्वो विमलं पुण्यं गुप्तक्षेत्रे यदत्र वै

ನಂತರ ಶಾಂಭವ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆ ಗಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು—‘ಈ ಗುಪ್ತಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪುಣ್ಯವು ನಿಮಗೆ ಮಹತ್ತಾದದು, ನಿರ್ಮಲವಾದದು.’

Verse 111

भवन्तोऽभ्यागता यत्र महीसागरसंगमः । स्नानं दानं जपो होमः पिंडदानं विशेषतः

ನೀವು ಬಂದಿರುವ ಸ್ಥಳವೇ ಮಹೀ ನದಿ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ, ಜಪ, ಹೋಮ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿಂಡದಾನ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ.

Verse 112

अक्षयं जायते सर्वं महीसागर संगमे । कृतं तथाऽक्षयं सर्वं स्नानदानक्रियादिकम्

ಮಹೀ ನದಿ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಅಕ್ಷಯ ಫಲವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಧರ್ಮಕ್ರೀಯೆಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಅಕ್ಷಯ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 113

यदात्र स्तानकं चक्रे देवर्षिर्नारदः पुरा । तदा ग्रहैर्वरा दत्ताः शनिना च वरस्त्वसौ

ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದರು ಇಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ವ್ರತಾನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಗ್ರಹಗಳು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶನಿಯು ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು.

Verse 114

शनैश्चरेण संयुक्ता त्वमावास्या यदा भवेत् । श्राद्धं प्रकुर्वीत स्नानदानपुरः सरम्

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಶನೈಶ್ಚರನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿರುವಾಗ, ಸ್ನಾನ ಹಾಗೂ ದಾನವನ್ನು ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 115

यदि श्रावणमासस्य शनैश्चरदिने शुभा । कुहूर्भवति तस्यां तु संक्रांतिं कुरुते रविः

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶುಭ ಕುಹೂ ತಿಥಿ ಶನಿವಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಅದೇ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ…

Verse 116

तस्यामेव तिथौ योगो व्यतीपातो भवेद्यदि । पुष्करंनाम तत्पर्व सूर्यपर्वशताधिकम्

ಅದೇ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತೀಪಾತ ಯೋಗವೂ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಆ ಪರ್ವಕ್ಕೆ ‘ಪುಷ್ಕರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು; ಅದು ನೂರು ಸೂರ್ಯಪರ್ವಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ.

Verse 117

सर्वयोगसमावापः सथंचिदपि लभ्यते । तस्मिन्दिने शनिं लोहं कांचनं भास्करं तथा

ಆ ದಿನ ಅನೇಕ ಯೋಗಗಳ ಸಂಯೋಗವು ಕನಿಷ್ಠವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ದಿನ ಶನಿಯನ್ನು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು (ಸೂರ್ಯನನ್ನು) ಚಿನ್ನದಿಂದ ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

Verse 118

महीसागरसंसर्गे पूजयीत यथाविधि । शनिमंत्रैः शनिं ध्यात्वा सूर्यमंत्रैर्दिवाकरम्

ಮಹೀ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಿಧಾನವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಶನಿ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಶನಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಸೂರ್ಯ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ದಿವಾಕರನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು।

Verse 119

अर्घ्यं दद्याद्भाकरस्य सर्वपापप्रशांतये । प्रयागादिधिकं स्नानं दानं क्षेत्रात्कुरोरपि

ಸರ್ವಪಾಪ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ ಭಾಸ್ಕರನಿಗೆ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾನವು ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ, ಇಲ್ಲಿನ ದಾನವು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 120

पिंडदानं गयाक्षेत्रादधिकं पांडुनंदन । इदं संप्राप्यते पर्व महद्भिः पुण्यराशिभिः

ಓ ಪಾಂಡುನಂದನ, ಇಲ್ಲಿನ ಪಿಂಡದಾನವು ಗಯಾಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಮಹತ್ತರ ಪುಣ್ಯರಾಶಿಯುಳ್ಳವರಿಗೇ ಈ ಮಹಾ ಪರ್ವ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 121

पितॄणामक्षया तृप्तिर्जायते दिवि निश्चितम् । यथा गयाशिरः पुण्यं पितॄणां तृप्तिदं परम्

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗಯಾಶಿರಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಪರಮ ಪುಣ್ಯಕರವಾಗಿ ಪಿತೃತೃಪ್ತಿದಾಯಕವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಇದೂ ಆಗಿದೆ।

Verse 122

तथा समधिकः पुण्यो महीसागरसंगमः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಹೀ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮವು ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಪುಣ್ಯಕರವಾಗಿದೆ।

Verse 123

अग्निश्च रेतो मृडया च देहे रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एवं ब्रुवञ्छ्रद्धया सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत महीसमुद्रम्

ಅಗ್ನಿಯೇ ಬೀಜ; ದೇಹದಲ್ಲಿ ರುದ್ರನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅದು ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಬೀಜವನ್ನು ಧರಿಸುವವನು ವಿಷ್ಣು, ಅಮೃತದ ನಾಭಿಸ್ವರূপನು. ಹೀಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯ ಹೇಳಿ ನಂತರ ಮಹೀ–ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 124

मुखं च यः सर्वनदीषु पुण्यः पाथोधिरंबा प्रवरा मही च । समस्ततीर्थाकृतिरेतयोश्च ददामि चार्घ्यं प्रणमामि नौमि

ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ‘ಮುಖ’ಕ್ಕೆ, ಜಲಗಳ ತಾಯಿಯಾದ ಸಮುದ್ರಾಂಬೆಗೆ, ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹೀಗೆ—ಅವರ ರೂಪವೇ ಸಮಸ್ತ ತೀರ್ಥಗಳ ಆಕಾರ—ನಾನು ಅರ್ಘ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 125

ताम्रा रस्याः पयोवाहाः पितृप्रीतिप्रदाः शभाः । सस्यमाला महासिन्धुर्दातुर्दात्री पृथुस्तुता । इन्द्रद्युम्नस्य कन्या च क्षितिजन्मा रावती

ತಾಮ್ರಾ, ರಸ್ಯಾ, ಪಯೋವಾಹಾ, ಪಿತೃಪ್ರೀತಿಪ್ರದಾ, ಶಭಾ; ಸಸ್ಯಮಾಲಾ, ಮಹಾಸಿಂಧು, ದಾತೃ, ದಾತ್ರೀ, ಪೃಥುಸ್ತುತಾ; ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಕನ್ಯೆ, ಕ್ಷಿತಿಜನ್ಮಾ, ರಾವತೀ—ಇವು ಪಾವನ ನಾಮಗಳು, ಸ್ಮರಣೀಯವು.

Verse 126

महीपर्णा महीशृंगा गंगा पश्चिमवाहिनी । नदी राजनदी चेति नामाष्टाशमालिकाम्

ಮಹೀಪರ್ಣಾ, ಮಹೀಶೃಂಗಾ, ಗಂಗಾ, ಪಶ್ಚಿಮವಾಹಿನೀ, ನದಿ, ರಾಜನದಿ—ಹೀಗೆ ಪಾವನ ನಾಮಗಳ ಮಾಲೆ ಎಂಭತ್ತೆಂಟು ನಾಮಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 127

स्नानकाले च सर्वत्र श्राद्धकाले पठेन्नरः । पृथुनोक्तानि नामानि यज्ञमूर्तिपदं व्रजेत्

ಸ್ನಾನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಮನುಷ್ಯನು ಪೃಥು ಹೇಳಿದ ನಾಮಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು; ಅದರಿಂದ ಯಜ್ಞಮೂರ್ತಿಯ ಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 128

महीदोहे महानंदसंदोहे विश्वमोहिनि । जातासि सरितां राज्ञि पापं हर महीद्रवे । इत्यर्घ्यमंत्रः

ಹೇ ಭೂಮಿದೋಹದಿಂದ ಜನಿಸಿದವಳೇ, ಮಹಾನಂದಸಮೂಹದ ನಿಧಿಯೇ, ವಿಶ್ವಮೋಹಿನಿಯೇ! ಹೇ ನದಿಗಳ ರಾಣಿ ಮಹೀದೇವಿ, ನೀನು ಪ್ರಕಟವಾದೆ; ಹೇ ಪ್ರವಾಹಮಯಿ ಮಹೀ, ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ಹರಿಸು—ಇದು ಅರ್ಘ್ಯಮಂತ್ರ.

Verse 129

कंकणं रजतस्यापि योऽत्र निक्षिपते नरः । स जायते महीपृष्ठे धनधान्ययुते कुले

ಯಾವನು ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಂಕಣವನ್ನಾದರೂ ನಿಕ್ಷೇಪಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಧನಧಾನ್ಯಸಂಪನ್ನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 130

महीं च सागरं चैव रौप्यकंकण पूजया । पूजयामि भवेन्मा मे द्रव्यानाशो दरिद्रता

ಬೆಳ್ಳಿಕಂಕಣ ಪೂಜೆಯಿಂದ ನಾನು ಮಹೀ ನದಿಯನ್ನೂ ಸಾಗರವನ್ನೂ ಎರಡನ್ನೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ದ್ರವ್ಯನಾಶವೂ ದಾರಿದ್ರ್ಯವೂ ಆಗದಿರಲಿ.

Verse 131

कंकणक्षेपणम् । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञैश्च यत्फलम् । तत्फलं स्नानदानेन महीसागरसंगमे

‘ಕಂಕಣಕ್ಷೇಪಣ’ ಎಂಬ ವಿಧಿ: ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಫಲವೂ, ಎಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಫಲವೂ—ಅದೇ ಫಲ ಮಹೀ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ದಾನದಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 132

विवादे च समुत्पन्ने अपराधी च यो मतः । जलहस्तः सदा वाच्यो महीसागरसंगमे

ವಿವಾದ ಉಂಟಾಗಿ ಯಾರನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರೋ, ಅವನಿಗೆ ಮಹೀ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಸದಾ ‘ಜಲಹಸ್ತ’ (ಜಲಪರೀಕ್ಷೆ) ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 133

संस्नाप्याघोरमंत्रेण स्थाप्य नाभिप्रमाणके । जले करं समुद्धृत्य दक्षिणं वाचयेद्द्रुतम्

ಅಘೋರ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ನಾಭಿಯವರೆಗೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಬಲಗೈಯನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.

Verse 134

यदि धर्मोऽत्र सत्योऽस्ति सत्यश्चेत्संगमस्त्वसौ । सत्याश्चेत्क्रतुद्रष्टारः सत्यं स्यान्मे शुभाशुभम्

ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಸಂಗಮವು ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭವು ಸತ್ಯವಾಗಲಿ.

Verse 135

एवमुक्त्वा करं क्षिप्य दक्षिणं सकलं ततः । निःसृतः पापकारी चेज्ज्वरेणापीड्यते क्षणात्

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾಚಿ, ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಅವನು ಪಾಪಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜ್ವರದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ.

Verse 136

सप्ताहाद्दृश्यते चापि तावन्निर्दोषवान्मतः । अत्र स्नात्वा च जप्त्वा च तपस्तप्त्वा तथैव च

ಏಳು ದಿನಗಳ ನಂತರವೂ (ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ) ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅವನನ್ನು ನಿರ್ದೋಷಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ, ಜಪ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ...

Verse 137

रुद्रलोकं सुबहवो गताः पुण्येन कर्मणा । सोमवारे विशेषेण स्नात्वा योत्र सुभक्तितः

ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅನೇಕರು ರುದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೋಮವಾರದಂದು ಯಾರು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ...

Verse 138

पंच तीर्थानि कुरुते मुच्यते पंचपातकैः । इत्याद्युक्तं बहुविधं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्

ಅವನು ಪಂಚ ತೀರ್ಥಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪಂಚ ಮಹಾಪಾತಕಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪರಮ ತೀರ್ಥದ ಉತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 139

भर्तृयज्ञः शिवस्यो च तेषामाराधने क्रमम् । शिवागमोक्तमादिश्य पूजायोगं यथाविधि

ಅವರು ‘ಭರ್ತೃ-ಯಜ್ಞ’ ಮತ್ತು ಶಿವಪೂಜೆಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ಆರಾಧನೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ; ಶಿವಾಗಮೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಾಯೋಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದರು।

Verse 140

शिवभक्तिसमुद्रैकपूरितः प्राह तान्मुनिः । न शिवात्परमो देवः सत्यमेतच्छिवव्रताः

ಶಿವಭಕ್ತಿಯ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮುನಿಯು ಅವರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು— ‘ಶಿವನಿಗಿಂತ ಪರಮ ದೇವನಿಲ್ಲ; ಓ ಶಿವವ್ರತಧಾರಿಗಳೇ, ಇದು ಸತ್ಯ।’

Verse 141

शिवं विहाय यो ह्यान्यदसत्किंचिदुपासते । करस्थं सोऽमृतं त्यक्त्वा मृगतृष्णां प्रधावति

ಶಿವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವನು, ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಅಮೃತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮೃಗತೃಷ್ಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 142

शिवशक्तिमयं ह्येतत्प्रत्यक्षं दृश्यते जगत् । लिंगांकं च भगांकं च नान्यदेवांकितं क्वचित्

ಈ ಜಗತ್ತು ಪ್ರತ്യക്ഷವಾಗಿ ಶಿವ-ಶಕ್ತಿಮಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಲಿಂಗಚಿಹ್ನೆಯೂ ಭಗ (ಯೋನಿ) ಚಿಹ್ನೆಯೂ ಇದೆ; ಬೇರೆ ದೇವತೆಯ ಮುದ್ರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 143

यश्च तं पितरं रुद्रं त्यक्त्वा मातरमं बिकाम् । वर्ततेऽसौ स्वपितरं त्यक्तोदपितृपिंडकः । यस्य रुद्रस्य माहात्म्यं शतरूद्रीयमुत्तमम्

ಯಾವನು ತಂದೆ ರುದ್ರನನ್ನೂ ತಾಯಿ ಅಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದವನಂತೆ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪಿಂಡ-ತರ್ಪಣ ನೀಡದವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ರುದ್ರನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪರಮ ‘ಶತರುದ್ರೀಯ’ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 144

श्रृणुध्वं यदि पापानामिच्छध्वं क्षालनं परम् । ब्रह्मा हाटकलिंगं च समाराध्य कपर्दिनः

ಪಾಪಗಳ ಪರಮ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ ಕೇಳಿರಿ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಾಟಕ-ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಕಪರ್ಧಿನ್ (ಶಿವ)ನನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 145

जगत्प्रधानमिति च नाम जप्त्वा विराजते । कृष्णमूले कृष्णलिंगं नाम चार्जितमेव च

‘ಜಗತ್ಪ್ರಧಾನ’ ಎಂಬ ನಾಮಜಪದಿಂದ ಸಾಧಕನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೃಷ್ಣಮೂಲದಲ್ಲಿ ‘ಕೃಷ್ಣ-ಲಿಂಗ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ಲಿಂಗವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತ/ಲಭಿತವಾಯಿತು.

Verse 146

सनकाद्यैश्च तल्लिंगं पूज्याजयुर्जगद्गतिम् । दर्भांकुरमयं सप्त मुनयो विश्वयोनिकम्

ಸನಕಾದಿಗಳು ಆ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಜಗದ್ಗತಿ (ಪರಮ ಗಮ್ಯ)ಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ದರ್ಭಾಂಕುರಮಯವಾದ ‘ವಿಶ್ವಯೋನಿಕ’ ಲಿಂಗವನ್ನೂ ಸಪ್ತಮುನಿಗಳು ಆರಾಧಿಸಿದರು.

Verse 147

नारदस्त्वंतरिक्षे च जदद्बीजमिदं गृणन् । वज्रमिद्रो लिंगमेवं विश्वात्मानं च नाम च

ನಾರದನು ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಜಗದ್ಬೀಜ’ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸಿದನು. ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ವಿಶ್ವಾತ್ಮ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನೂ ಜಪಿಸಿದನು.

Verse 148

सूर्यस्ताम्रं तथा लिंगं नाम विश्वसृजं जपन् । चंद्रश्च मौक्तिकं लिंगं जपन्नाम जगत्पतिम्

ಸೂರ್ಯನು ತಾಮ್ರಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ವಿಶ್ವಸೃಜ್’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು. ಚಂದ್ರನು ಮೌಕ್ತಿಕಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಜಗತ್ಪತಿ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು.

Verse 149

इंद्रनीलमयं वह्निर्नाम विश्वेश्वरं जपन् । पुष्परागं गुरुलिंगं विश्वयोनिं जपन्हरम्

ಅಗ್ನಿಯು ಇಂದ್ರನೀಲಮಯ (ನೀಲಮಣಿ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಪುಷ್ಪರಾಗ (ಪುಖರಾಜ್) ಗುರುಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಹರನ ‘ವಿಶ್ವಯೋನಿ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು.

Verse 150

पद्मरागमयं शुक्रो विश्वकर्मेति नाम च । हेमलिंगं च धनदो जपन्नाम्ना तथेश्वरम्

ಶುಕ್ರನು ಪದ್ಮರಾಗಮಯ (ಮಾಣಿಕ್ಯ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು. ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನು ಹೇಮಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಹಾಗೆಯೇ ‘ಈಶ್ವರ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದನು.

Verse 151

रौप्यजं विश्वदेवाश्च नामापि जगतांपतिम् । वायवो रीतिजं लिंगं शंभुमित्येव नाम च

ವಿಶ್ವದೇವರು ರೌಪ್ಯನಿರ್ಮಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಜಗತಾಂಪತಿ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದರು. ವಾಯುಗಳು ರೀತಿ-ಧಾತುವಿನಿಂದ ರೂಪಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಶಂಭು’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದರು.

Verse 152

काशजं वसवो लिंगं स्वयंभुमिति नाम च । त्रिलोहं मातरो लिंगं नाम भूतेशमेव च

ವಸುಗಳು ಕಾಶತೃಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಸ್ವಯಂಭೂ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದರು. ಮಾತೃಕೆಯರು ತ್ರಿಲೋಹಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಭೂತೇಶ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಿದರು.

Verse 153

लौहं च रक्षसां नाम भूतभव्यभवोद्भवम् । गुह्यकाः सीसजं लिंगं नाम योगं जपंति च

ರಾಕ್ಷಸರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಭೂತಭವ್ಯಭವೋದ್ಭವ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗುಹ್ಯಕರು ಸೀಸದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ‘ಯೋಗ’ ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನೂ ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 154

जैगीषव्यो ब्रह्मरंध्रं नाम योगेश्वरं जपन् । निमिर्नयनयोर्लिंगे जपञ्शर्वेति नाम च

ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ‘ಬ್ರಹ್ಮರಂಧ್ರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ‘ಯೋಗೇಶ್ವರ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜ ನಿಮಿ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ‘ಶರ್ವ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 155

धन्वंतरिर्गोमयं च सर्वलोकेश्वरेश्वरम् । गंधर्वा दारुजं लिंगं सर्वश्रेष्ठेति नाम च

ಧನ್ವಂತರಿ ಗೋಮಯದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಸರ್ವಲೋಕೇಶ್ವರೇಶ್ವರ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗಂಧರ್ವರು ಮರದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅದನ್ನು ‘ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 156

वैडूर्यं राघवो लिंगं जगज्ज्येष्ठेति नाम च । बाणो मारकतं लिंगं वसिष्ठमिति नाम च

ರಾಘವನು ವೈಡೂರ್ಯಮಣಿಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಜಗಜ್ಜ್ಯೇಷ್ಠ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬಾಣನು ಮರಕತಮಣಿಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ‘ವಸಿಷ್ಠ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 157

वरुणः स्फाटिकं लिंगं नाम्ना च परमेश्वरम् । नागा विद्रुमलिंगं च नाम लोकत्रयंकरम्

ವರುಣನು ಸ್ಫಟಿಕ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಪರಮೇಶ್ವರ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾಗರು ವಿದ್ರುಮ (ಪಗಡ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ‘ಲೋಕತ್ರಯಂಕರ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 158

भारती तारलिंगं च नाम लोकत्रयाश्रितम् । शनिश्च संगमावर्ते जगन्नाथेति नाम च

ಭಾರತಿ (ಸರಸ್ವತಿ) ತಾರಾರೂಪ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಲೋಕತ್ರಯಾಶ್ರಿತ’ ಎಂಬ ನಾಮವಿಟ್ಟಳು. ಶನಿಯು ಸಂಗಮಾವರ್ತದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಜಗನ್ನಾಥ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು.

Verse 159

शनिदेशे मध्यरात्रौ महीसागरसंगमे । जातीजं रावणो लिंगं जपन्नाम सुदुर्जयम्

ಶನಿದೇಶದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ರಾವಣನು ಜಾತಿಕಾಷ್ಠದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ‘ಸುದುರ್ಜಯ’ ನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 160

सिद्धाश्च मानसं नाम काममृत्युजरातिगम् । उंछजं च बलिर्लिंगं ज्ञानात्मेत्यस्य नाम च

ಸಿದ್ಧರು ಮಾನಸಜ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಕಾಮಮೃತ್ಯುಜರಾತಿಗ’ ಎಂಬ ನಾಮವಿಟ್ಟರು. ಬಲಿಯು ಉಂಛಜ (ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಧಾನ್ಯದಿಂದ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ‘ಜ್ಞಾನಾತ್ಮ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು.

Verse 161

मरीचिपाः पुष्पजं च ज्ञानगम्येति नाम च । शकृताः शकृतं लिंगं ज्ञानज्ञेयेति नाम च

ಮರೀಚಿಪರು ಪುಷ್ಪಜ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಜ್ಞಾನಗಮ್ಯ’ ಎಂಬ ನಾಮವಿಟ್ಟರು. ಶಕೃತರು ಗೋಮಯದಿಂದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ‘ಜ್ಞಾನಜ್ಞೇಯ’ ಎಂದು ನಾಮ ಘೋಷಿಸಿದರು.

Verse 162

फेनपाः फेनजं लिंगं नाम चापि सुदुर्विदम् । कपिलो वालुकालिंगं वरदं च जपन्हरम्

ಫೇನಪರು ಫೇನಜ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು—ಅದರ ನಾಮವೂ ‘ಸುದುರ್ವಿದ’ (ಅತಿದುರ್ಗ್ರಾಹ್ಯ) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಪಿಲನು ವಾಲುಕಾಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ‘ವರದ’ ‘ಜಪಹರ’ ಎಂದು ಜಪಿಸಿದನು.

Verse 163

सारस्वतो वाचिलंगं नाम वागीश्वरेति च । गणा मूर्तिमयं लिंगं नाम रुद्रेति चाब्रुवन्

ಸಾರಸ್ವತನು ‘ವಾಚಿಲ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ವಾಗೀಶ್ವರ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು. ಗಣರು ಮೂರ್ತಿಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ‘ರುದ್ರ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.

Verse 164

जांबूनदमयं देवाः शितिकण्ठेति नाम च । शंखलिंगं बुधो नाम कनिष्ठमिति संजपन्

ದೇವರು ಜಾಂಬೂನದ-ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಶಿತಿಕಂಠ’ ಎಂದು ಇಟ್ಟರು. ಬುಧನು ಶಂಖಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಜಪಿಸುತ್ತ ‘ಕನಿಷ್ಠ’ ಎಂದು ನಾಮೋಚ್ಚಾರ ಮಾಡಿದನು.

Verse 165

अश्विनौ मृन्मयं लिंगं नाम्ना चैव सुवेधसम् । विनायकः पिष्टलिंगं नाम्ना चापि कपर्दिनम्

ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು ಮಣ್ಣಿನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಸುವೇಧಸ್’ ಎಂದು ಇಟ್ಟರು. ವಿನಾಯಕನು ಪಿಷ್ಟಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದಕ್ಕೂ ‘ಕಪರ್ದಿನ್’ ಎಂದು ನಾಮವಿಟ್ಟನು.

Verse 166

नावनीतं कुजो लिंगं नाम चापि करालकम् । तार्क्ष्य ओदनलिंगं च हर्यक्षेति हि नाम च

ಕುಜನು ನವನೀತಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಕರಾಳಕ’ ಎಂದು ಇಟ್ಟನು. ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯನು ಓದನಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಹರ್ಯಕ್ಷ’ ಎಂದು ಇಟ್ಟನು.

Verse 167

गौडं कामस्तथा लिंगं रतिदं चेति नाम च । शची लवणलिंगं तु बभ्रुकेशेति नाम च

ಕಾಮನು ಗೌಡಮಯ (ಬೆಲ್ಲದ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ‘ರತಿದ’ ಎಂದು ಇಟ್ಟನು. ಶಚೀ ಲವಣಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಬಭ್ರುಕೇಶ’ ಎಂದು ಇಟ್ಟಳು.

Verse 168

विश्वकर्मा च प्रासादलिंगं याम्येति नाम च । विभीषणश्च पांसूत्थं सुहृत्तमेति नाम च । वंशांकुरोत्थं सगरो नाम संगतमेव च

ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಪ್ರಾಸಾದಸಮಾನ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಯಾಮ್ಯ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು. ವಿಭೀಷಣನು ಧೂಳಿಜನಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ‘ಸುಹೃತ್ತಮ’ (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಿತ್ರ) ಎಂದು ಕರೆದನು. ಸಗರನು ವಂಶಾಂಕುರಜನಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಸಂಗತ’ (ಸಂಯುಕ್ತ/ಏಕೀಕೃತ) ಎಂದು ಹೆಸರು ಇಟ್ಟನು.

Verse 169

राहुश्च रामठं लिंगं नाम गम्येति कीर्तयन् । लेप्यलिंगं तथा लक्ष्मीर्हरिनेत्रेति नाम च

ರಾಹು ‘ರಾಮಠ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದನ್ನು ‘ಗಮ್ಯ’ (ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೇರುವ/ಪ್ರಾಪ್ಯ) ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಲೇಪಿತ (ಪೂಸಿದ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಹರಿನೇತ್ರ’ ಎಂದು ಹೆಸರು ಇಟ್ಟಳು.

Verse 170

योगिनः सर्वभूतस्थं स्थाणुरित्येव नाम च । नानाविधं मनुष्याश्च पुरुषंनाम नाम च

ಯೋಗಿಗಳು ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಸ್ಥಾಣು’ (ಅಚಲ) ಎಂಬ ನಾಮವಿಟ್ಟರು. ಮಾನವರು ಕೂಡ ನಾನಾವಿಧವಾಗಿ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಅವನ್ನು ‘ಪುರುಷ’ (ಪರಮ ಪುರುಷ) ಎಂದು ಕರೆಯಿದರು.

Verse 171

तेजोमयं च ऋक्षाणि भगं नाम च भास्वरम् । किंनरा धातुलिंगं च सुदीप्तमिति नाम च

ಋಕ್ಷರು ತೇಜೋಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು; ಅದು ‘ಭಗ’ ಎಂಬ ಭಾಸ್ವರ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಕಿನ್ನರರು ಧಾತು/ಲೋಹದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಸುದೀಪ್ತ’ (ಅತಿದೀಪ್ತ) ಎಂದು ಹೆಸರು ಇಟ್ಟರು.

Verse 172

देवदेवेति नामास्ति लिंगं च ब्रह्मराक्षसाः । दंतजं वारणा लिंगं नाम रंहसमेव च

ಬ್ರಹ್ಮರಾಕ್ಷಸರು ಕೂಡ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ದೇವದೇವ’ (ದೇವರ ದೇವ) ಎಂದು ನಾಮವಿಟ್ಟರು. ಆನೆಗಳು ದಂತಜನಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ‘ರಂಹಸ’ (ವೇಗವಂತ/ಪ್ರೇರಕ) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು.

Verse 173

सप्तलोकमयं साध्या बहूरूपेति नाम च । दूर्वांकुरमयं लिंगमृतवः सर्वनाम च

ಸಾಧ್ಯರು ಸಪ್ತಲೋಕಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು; ಅದರ ನಾಮ ‘ಬಹುರೂಪ’. ಋತುಗಳು ದೂರ್ವೆಯ ಕೋಮಲ ಅಂಕುರಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಅದು ‘ಸರ್ವನಾಮ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 174

कौंकुममप्सरसो लिंगं नाम शंभोः प्रियेति च । सिंदूरजं चोर्वशी च नाम च प्रियवासनम्

ಅಪ್ಸರಸರು ಕುಂಕುಮಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಶಂಭೋಃ ಪ್ರಿಯಾ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಉರ್ವಶೀ ಸಿಂಧೂರಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ‘ಪ್ರಿಯವಾಸನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಿತು.

Verse 175

ब्रह्मचारि गुरुर्लिंगं नाम चोष्णीषिणं विदुः । अलक्तकं च योगिन्यो नाम चास्य सुबभ्रुकम्

ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಗುರುಗಳು ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ‘ಉಷ್ಣೀಷಿನ್’ (ಮಕುಟಧಾರಿ) ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಯೋಗಿನಿಯರು ಅಲಕ್ತಕ (ಕೆಂಪು ಲಾಕ್)ಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಅದರ ನಾಮ ‘ಸುಬಭ್ರುಕ’.

Verse 176

श्रीखंडं सिद्धयोगिन्यः सहस्राक्षेति नाम च । डाकिन्यो मांस लिंगं च नाम चास्य च मीढुषम्

ಸಿದ್ಧಯೋಗಿನಿಯರು ಶ್ರೀಖಂಡ (ಚಂದನಲೇಪ)ಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಡಾಕಿನಿಯರು ಮಾಂಸಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದರ ನಾಮ ‘ಮೀಢುಷ’ ಎಂದು ಇಟ್ಟರು.

Verse 177

अप्यन्नजं च मनवो गिरिशेति च नाम च । अगस्त्यो व्रीहिजं वापि सुशांतमिति नाम च

ಮನುಗಳು ಅನ್ನಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ‘ಗಿರೀಶ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಅಗಸ್ತ್ಯನೂ ವ್ರೀಹಿ (ಅಕ್ಕಿ)ಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ‘ಸುಶಾಂತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಿತು.

Verse 178

यवजं देवलो लिंगं पतिमित्येव नाम च । वल्मीकजं च वाल्मीकिश्चिरवासीति नाम च

ದೇವಲನು ಯವದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು; ಅದಕ್ಕೆ ‘ಪತಿ’—ಪ್ರಭು—ಎಂಬ ನಾಮ. ವಾಲ್ಮೀಕಿಯು ವಲ್ಮೀಕ (ಚಿಟ್ಟೆಗುಡ್ಡ)ದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ‘ಚಿರವಾಸಿ’—ನಿತ್ಯನಿವಾಸಿ—ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

Verse 179

प्रतर्दनो बाणलिंगं हिरण्यभुजनाम च । राजिकं च तथा दैत्या नाम उग्रेति कीर्तितम्

ಪ್ರತರ್ಧನನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು; ಅದರ ನಾಮ ‘ಹಿರಣ್ಯಭುಜ’—ಸುವರ್ಣಬಾಹು. ಹಾಗೆಯೇ ದೈತ್ಯರು ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದು ‘ಉಗ್ರ’—ಭಯಂಕರ—ಎಂದು ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 180

निष्पावजं दानवाश्च लिंगनाम च दिक्पतिम् । मेघा नीरमयं लिंगं पर्जन्यपतिनाम च

ದಾನವರು ನಿಷ್ಪಾವ (ಒಂದು ವಿಧದ ಬೇಳೆ)ದಿಂದ 만든 ಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು; ಅದರ ನಾಮ ‘ದಿಕ್ಪತಿ’—ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತಿ. ಮೇಘಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ರೂಪಿತ ಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ‘ಪರ್ಜನ್ಯಪತಿ’—ವರ್ಷಾಧಿಪತಿ—ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.

Verse 181

राजमाषमयं यक्षा नाम भूतपतिं स्मृतम् । तिलान्नजं च पितरो नाम वृषपतिस्तथा

ಯಕ್ಷರು ರಾಜಮಾಷ (ಒಂದು ವಿಧದ ಬೇಳೆ)ದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಅದನ್ನು ‘ಭೂತಪತಿ’—ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಅಧಿಪತಿ—ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಿತೃಗಳು ತಿಲಾನ್ನ (ಎಳ್ಳು-ಅನ್ನ ನೈವೇದ್ಯ)ದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದು ‘ವೃಷಪತಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 182

गौतमो गोरजमयं नाम गोपतिरेव च । वानप्रस्थाः फलमयं नाम वृक्षावृतेति च

ಗೌತಮನು ಗೋರಜ (ಹಸುವಿನ ಧೂಳು)ದಿಂದ 만든 ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಗೋಪತಿ’—ಗೋವಿನ ಅಧಿಪತಿ. ವಾನಪ್ರಸ್ಥರು ಫಲಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದು ‘ವೃಕ್ಷಾವೃತ’—ಮರಗಳಿಂದ ಆವೃತ—ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 183

स्कंदः पाषाणलिंगं च नाम सेनान्य एव च । नागश्चाश्वतरो धान्यं मध्यमेत्यस्य नाम च

ಸ್ಕಂದನು ಪಾಷಾಣಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಸೇನಾನೀ’. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಅಶ್ವತರ’ ಎಂಬ ನಾಗನು ಧಾನ್ಯಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಮಧ್ಯಮ’.

Verse 184

पुरोडाशमयं यज्वा स्रुवहस्तेति नाम च । यमः कालायसमयं नाम प्राह च धन्विनम्

ಯಜ್ವನು ಪುರೋಡಾಶಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಸ್ರುವಹಸ್ತ’. ಯಮನು ಕಾಲಾಯಸಮಯ (ಕಪ್ಪು ಕಬ್ಬಿಣ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅದನ್ನು ‘ಧನ್ವಿನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 185

यवांकुरं जामदग्न्यो भर्गदैत्येति नाम च । पुरूरवाश्चाश्चान्नमयं बहुरूपेति नाम च

ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ (ಪರಶುರಾಮ) ಯವಾಂಕುರಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಭರ್ಗದೈತ್ಯ’. ಪುರೂರವನು ಪಕ್ತಾನ್ನಮಯ (ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನದ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಬಹುರೂಪ’.

Verse 186

मांधाता शर्करालिंगं नाम बाहुयुगेति च । गावः पयोमयं लिंगं नाम नेत्रसहस्रकम्

ಮಾಂಧಾತನು ಶರ್ಕರಾಮಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಬಾಹುಯುಗ’. ಹಸುಗಳು ಪಯೋಮಯ (ಹಾಲಿನ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತವೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ನೇತ್ರಸಹಸ್ರಕ’.

Verse 187

साध्या भर्तृमयं लिंगं नाम विश्वपतिः स्मृतम् । नारायणो नरो मौंजं सहस्रशिरनाम च

ಸಾಧ್ಯರು ಭರ್ತೃಮಯ (ಸ್ವಾಮಿ-ಸ್ವರೂಪ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದು ‘ವಿಶ್ವಪತಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮೃತ. ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ನರ ಮೌಂಜಮಯ (ಮುಂಜ-ಹುಲ್ಲಿನ) ಲಿಂಗವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಸಹಸ್ರಶಿರಸ್’.

Verse 188

तार्क्ष्यं पृथुस्तथा लिंगं सहस्रचरणाभिधम् । पक्षिणो व्योमलिंगं च नाम सर्वात्मकेति च

ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯ (ಗರುಡ) ಮತ್ತು ಪೃಥು ‘ಸಹಸ್ರಚರಣ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳು ‘ವ್ಯೋಮಲಿಂಗ’ವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಸರ್ವಾತ್ಮ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 189

पृथिवी मेरुलिंगं च द्वितनुश्चास्य नाम च । भस्मलिंगं पशुपतिर्नाम चास्य महेश्वरः

ಪೃಥ್ವಿ ‘ಮೇರುಲಿಂಗ’ವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ದ್ವಿತನು’. ಭಸ್ಮಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವನು ‘ಪಶುಪತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ನಾಮ ‘ಮಹೇಶ್ವರ’.

Verse 190

ऋषयो ज्ञानलिंगं च चिरस्थानेति नाम च । ब्राह्मणा ब्रह्मलिंगं च नाम ज्येष्ठेति तं विदुः

ಋಷಿಗಳು ‘ಜ್ಞಾನಲಿಂಗ’ವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಚಿರಸ್ಥಾನ’. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ‘ಬ್ರಹ್ಮಲಿಂಗ’ವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದನ್ನು ‘ಜ್ಯೇಷ್ಠ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 191

गोरोचनमयं शेषो नाम पशुपतिः स्मृतम् । वासुकिर्विषलिंगं च नाम वै शंकरेति च

ಶೇಷನ ಲಿಂಗ ಗೋரோಚನಾಮಯ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಪಶುಪತಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಾಸುಕಿಯ ಲಿಂಗ ವಿಷಸ್ವರೂಪ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಶಂಕರ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 192

तक्षकः कालकूटाख्यं बहुरूपेति नाम च । हालाहलं च कर्कोट एकाक्ष इति नाम च

ತಕ್ಷಕನ ಲಿಂಗ ‘ಕಾಲಕೂಟ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಬಹುರೂಪ’ವೂ ಹೌದು. ಕರ್ಕೋಟನ ಲಿಂಗ ‘ಹಾಲಾಹಲ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅದರ ನಾಮ ‘ಏಕಾಕ್ಷ’ವೂ ಹೌದು.

Verse 193

श्रृंगी विषमयं पद्मो नाम धूर्जटिरेव च । पुत्रः पितृमयं लिंगं विश्वरूपेति नाम च

ಶೃಂಗೀ ‘ವಿಷಮಯ’ ಸ್ವರೂಪನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು; ಪದ್ಮನಿಗೆ ‘ಧೂರ್ಜಟಿ’ ಎಂಬ ನಾಮ. ‘ಪುತ್ರ’ ಎಂಬ ಲಿಂಗವು ಪಿತೃಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಅದೇ ‘ವಿಶ್ವರూప’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

Verse 194

पारदं च शिवा देवी नाम त्र्यम्बक एव च । मत्स्याद्याः शास्त्रलिंगं च नाम चापि वृषाकपिः

ಪಾರದವು ‘ಶಿವಾ ದೇವಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ, ‘ತ್ರ್ಯಂಬಕ’ ಎಂದೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ಸ್ಯಾದಿ ರೂಪಗಳು ‘ಶಾಸ್ತ್ರ-ಲಿಂಗ’ಗಳು; ಅದಕ್ಕೆ ‘ವೃಷಾಕಪಿ’ ಎಂಬ ನಾಮವೂ ಇದೆ.

Verse 195

एवं किं बहुनोक्तेन यद्यत्सत्त्वं विभूतिमत् । जगत्यामस्ति तज्जातं शिवाराधनयोगतः

ಇನ್ನೇನು ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳಲಿ? ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಭೂತಿ ಮತ್ತು ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಯಾವ ಸತ್ತ್ವವೂ ಶಿವಾರಾಧನೆಯ ಯೋಗದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿರಿ.

Verse 196

भस्मनो यदि वृक्षत्वं ज्ञायते नीरसेवनात् । शिवभक्तिविहीनस्य ततोऽस्य फलमुच्यते

ನೀರನ್ನು ಸುರಿದರೆ ಭಸ್ಮಕ್ಕೂ ವೃಕ್ಷತ್ವ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದರೂ, ಶಿವಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನ ಫಲವೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ—ನಿಷ್ಫಲವೆಂದು—ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 197

धर्मार्थकाममोक्षाणां यदि प्राप्तौ भवेन्मतिः । ततो हरः समाराध्यस्त्रिजगत्याः प्रदो मतः

ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ, ಹರು (ಶಿವ)ನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು; ಅವರು ತ್ರಿಜಗತ್ತಿನ ದಾತನೆಂದು ಮಾನ್ಯರು.

Verse 198

य इदं शतरुद्रीयं प्रातःप्रातः पठिष्यति । तस्य प्रीतः शिवो देवः प्रदास्यत्यखिलान्वरान्

ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನ ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಶತರುದ್ರೀಯವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾದ ದೇವ ಶಿವನು ಸಮಸ್ತ ವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 199

नातः परं पुण्यतमं किंचिदस्ति महाफलम् । सर्ववेदरहस्यं च सूर्येणोक्तमिदं मम

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯತಮವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮಹಾಫಲದಾಯಕವೂ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ। ಇದು ಸರ್ವವೇದರಹಸ್ಯಸಾರ; ಸೂರ್ಯದೇವನು ನನಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದದು।

Verse 200

वाचा च यत्कृतं पापं मनसा वाप्युपार्जितम् । पापं तन्नाशमायाति कीर्तिते शतरुद्रिये

ವಾಣಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವಾಗಲಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪಾಪವಾಗಲಿ—ಶತರುದ್ರೀಯವನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸಿದಾಗ ಆ ಪಾಪ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।