Mahiṣāsura’s Conquest of Svarga and the Devas’ Appeal to Śiva and Viṣṇu

Verse 1

ऋषिरुवाच । आसीद्रंभासुरो नाम दैत्यवंशशिरोमणिः । तस्माज्जातो महातेजा महिषो नाम दानवः

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು— ದೈತ್ಯವಂಶದ ಶಿರೋಮಣಿ ರಂಭಾಸುರನೆಂಬ ಅಸುರನಿದ್ದನು. ಅವನಿಂದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮಹಿಷನೆಂಬ ದಾನವನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 2

स संग्रामे सुरान्सर्वान्निर्जित्य दनुजाधिपः । चकार राज्यं स्वर्लोके महेन्द्रासनसंस्थितः

ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇವರನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ದಾನವಾಧಿಪತಿ, ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಾಸನದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 3

पराजितास्ततो देवा ब्रह्माणं शरणं ययुः । ब्रह्मापि तान्समादाय ययौ यत्र वृषाकपी

ಆಮೇಲೆ ಪರಾಜಿತರಾದ ದೇವರುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಶರಣು ಹೋದರು. ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ವೃಷ ಮತ್ತು ಕಪಿ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು।

Verse 4

तत्र गत्वा सुरास्सर्वे नत्वा शंकरकेशवौ । स्ववृत्तं कथायामासुर्यथावदनुपूर्वशः

ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಶಂಕರ-ಕೇಶವರನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು।

Verse 5

भगवन्तौ वयं सर्वे महिषेण दुरात्मना । उज्जासिताश्च स्वर्लोकान्निर्जित्य समरांगणे

ಹೇ ಭಗವಂತರೆ! ದುಷ್ಟಾತ್ಮ ಮಹಿಷನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿ ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ।

Verse 6

भ्रमामो मर्त्यलोकेऽस्मिन्न लभेमहि शं क्वचित् । कां कां न दुर्दशां नीता देवा इन्द्रपुरोगमाः

ನಾವು ಈ ಮರ್ಥ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತೇವೆ; ಎಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂದ್ರನ ಮುನ್ನಡೆದ ದೇವರುಗಳು ಎಂತಹ ಎಂತಹ ದುರ್ಗತಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ!

Verse 7

सूर्याचन्द्रमसौ पाशी कुबेरो यम एव च । इन्द्राग्निवातगन्धर्वा विद्याधरसुचारणाः

ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ, ಪಾಶಧಾರಿ ವರುಣ, ಕುಬೇರ ಮತ್ತು ಯಮ; ಇಂದ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಗಂಧರ್ವರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಾರಣರು—(ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ)।

Verse 8

एतेषामपरेषां च विधेयं कर्म सोसुरः । स्वयं करोति पापात्मा दैत्यपक्ष भयंकर

ಇವರಿಗೂ ಇತರರಿಗೂ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆ ಪಾಪಾತ್ಮ ಅಸುರನು—ದೈತ್ಯಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಭಯಂಕರನು—ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 9

तस्माच्छरणमापन्नान्देवान्नस्त्रातुमर्हथः । वधोपायं च तस्याशु चिन्तयेथां युवां प्रभू

ಆದ್ದರಿಂದ ಶರಣಾಗತರಾದ ನಮ್ಮ ದೇವರನ್ನು ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರಭುಗಳು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ, ಅವನ ವಧೆಯ ಉಪಾಯವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿರಿ.

Verse 10

इति देववचः श्रुत्वा दामोदरसतीश्वरौ । चक्रतुः परमं कोपं रोषाघूर्णितलोचनौ

ದೇವವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿದ ದಾಮೋದರನು ಮತ್ತು ಸತೀಶ್ವರನು (ಶಿವನು) ಪರಮ ಕೋಪದಿಂದ ಆವರಿತರಾದರು; ರೋಷದಿಂದ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ತಿರುಗಿದವು।

Verse 11

ततोतिकोपपूर्णस्य विष्णोश्शंभोश्च वक्त्रतः । तथान्येषां च देवानां शरीरान्निर्गतं महः

ಆಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಂಭುವಿನ ಮುಖಗಳಿಂದ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ದೇಹಗಳಿಂದಲೂ ಆ ದಹಿಸುವ ಕಾಂತಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿತು.

Verse 12

अतीव महसः पुंजं ज्वलन्तं दशदिक्षु च । अपश्यंस्त्रिदशास्सर्वे दुर्गा ध्यानपरायणाः

ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ, ಜ್ವಲಿಸುವ ತೇಜಃಪುಂಜವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಕಂಡರು; ಅವರು ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೀನರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 13

सर्वदेवशरीरोत्थं तेजस्तदतिभीषणम् । संघीभूयाभवन्नारी साक्षान्महिषमर्दिनी

ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ದೇಹಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ತೇಜಸ್ಸು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಒಂದು ಪುಂಜವಾಗಿ, ಸాక్షಾತ್ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನೀ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು।

Verse 14

शंभुतेजस उत्पन्नं मुखमस्याः सुभास्वरम् । याम्येन बाला अभवन्वैष्णवेन च बाहवः

ಅವಳ ಶುಭಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮುಖವು ಶಂಭುವಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು; ಯಾಮ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳ ಯೌವನರೂಪ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು, ವೈಷ್ಣವ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳ ಭುಜಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು।

Verse 15

चन्द्रमस्तेजसा तस्याः स्तनयुग्मं व्यजायत । मध्यमे न्द्रेण जंघोरू वारुणेन बभूवतुः

ಚಂದ್ರನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವಳ ಸ್ತನಯುಗ್ಮವು ಜನಿಸಿತು; ಇಂದ್ರಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳ ಮಧ್ಯಭಾಗ ರೂಪವಾಯಿತು, ವರುಣಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳ ಜಂಘೆಗಳು ಮತ್ತು ಊರುಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು।

Verse 16

भूतेजसा नितंबोभूद्ब्राह्मेण चरणद्वयम् । आर्केण चरणांगुल्यः करांगुल्यश्च वासवात्

ಭೂತತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿತಂಬವು ರೂಪವಾಯಿತು; ಬ್ರಾಹ್ಮಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎರಡು ಪಾದಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು; ಆರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ) ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಾದಗಳ ಬೆರಳುಗಳು ನಿರ್ಮಿತವಾದವು; ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೈಗಳ ಬೆರಳುಗಳು ಪ್ರकटವಾದವು।

Verse 17

कुबेरतेजसा नासा रदनाश्च प्रजापतेः । पावकीयेन नयनत्रयं सान्ध्येन भ्रूद्वयम्

ಕುಬೇರನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವಳ ನಾಸಿಕೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು; ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ದಂತಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಅಗ್ನಿತತ್ತ್ವದಿಂದ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಲಭಿಸಿತು; ಸಂಧ್ಯಾಕಾಂತಿಯಿಂದ ಭ್ರೂಯುಗ್ಮ ದೊರಕಿತು.

Verse 18

आनिलेन श्रवोद्वन्द्वं तथान्येषां स्वरोकसाम् । तेजसां संभवः पद्मालया सा परमेश्वरी

ವಾಯುವಿನ ಮೂಲಕ ಶ್ರವಣಯುಗ್ಮವು ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ತೇಜಸ್ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಪದ್ಮಾಲಯಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಆ ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳು—ಅವಳೇ ಪರಮೇಶ್ವರಿ.

Verse 19

ततो निखिलदेवानां तेजोराशिसमुद्भवाम् । तामालोक्य सुरास्सर्वे परं हर्षं प्रपेदिरे

ನಂತರ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳ ತೇಜೋರಾಶಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡು, ಎಲ್ಲಾ ದೇವರೂ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದರು.

Verse 20

निरायुधां च तां दृष्ट्वा ब्रह्माद्यास्त्रिदिवेश्वराः । सायुधान्तां शिवां कर्तुं मनः सन्दधिरे सुराः

ಶಿವಾಸ್ವರూపಿಣಿಯಾದ ದೇವಿ ನಿರಾಯುಧಳಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ತ್ರಿಲೋಕೇಶ್ವರ ದೇವರುಗಳು ಅವಳನ್ನು ಆಯುಧಧಾರಿಣಿಯಾಗಿಸಲು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.

Verse 21

ततः शूलं महेशानो महेशान्यै समर्पयत । चक्रं च कृष्णो भगवाञ्च्छंखं पाशं च पाशभृत

ನಂತರ ಮಹೇಶಾನನು (ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು) ಮಹೇಶಾನಿಗೆ (ಪಾರ್ವತಿಗೆ) ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು. ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನು ಚಕ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಪಾಶಧಾರಿಯು ಶಂಖ ಮತ್ತು ಪಾಶವನ್ನೂ ದತ್ತನು.

Verse 22

शक्तिं हुताशनोऽयच्छन्मारुतश्चापमेव च । बाणपूर्णेषुधी चैव वज्रघण्टे शचीपतिः

ಅಗ್ನಿಯು ಶಕ್ತಿ (ಭಾಲ)ಯನ್ನು ನೀಡಿದನು, ವಾಯುವು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿದನು. ಶಚೀಪತಿ ಇಂದ್ರನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ತೂಣೀರಿನೊಂದಿಗೆ ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಗಂಟೆಯನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 23

यमो ददौ कालदण्डमक्षमालां प्रजापतिः । ब्रह्मा कमण्डलुं प्रादाद्रोमरश्मीन्दिवाकरः

ಯಮನು ಕಾಲದಂಡವನ್ನು ನೀಡಿದನು, ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಅಕ್ಷಮಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ದಿವಾಕರನು (ಸೂರ್ಯನು) ರೋಮಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ರಶ್ಮಿಗಳನ್ನು ದತ್ತನು.

Verse 24

कालः खड्गन्ददौ तस्यै फलकं च समुज्वलम् । क्षीराब्धी रुचिरं हारमजरे च तथाम्बरे

ಕಾಲನು ಅವಳಿಗೆ ಖಡ್ಗ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಫಲಕ (ಗುರಾಣಿ)ಯನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿಯು ಸುಂದರ ಹಾರವನ್ನೂ, ಅಜರವಾದ (ಅಕ್ಷಯ) ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 25

चूडामणिं कुण्डले च कटकानि तथैव च । अर्द्धचन्द्रं च केयूरान्नूपुरौ च मनोहरो

ಅವನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೇ ಮನೋಹರನು—ಚೂಡಾಮಣಿ, ಕುಂಡಲಗಳು, ಕಟಕಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ; ಅರ್ಧಚಂದ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕೇಯೂರಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ನೂಪುರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸಿದನು.

Verse 26

ग्रैवेयकमंगुलीषु समस्तास्वंगुलीयकम् । विश्वकर्मा च परशुं ददौ तस्यै मनोहरम्

ಅವಳ ಎಲ್ಲಾ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಉಂಗುರಗಳನ್ನೂ, ಮನೋಹರ ಗ್ರೈವೇಯಕ ಹಾರವನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅವಳಿಗೆ ಸುಂದರ ಪರಶು (ಕೊಡಲಿ)ಯನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 27

अस्त्राण्यनेकानि तथाभेद्यं चैव तनुच्छदम् । सुरम्यसरसां मालां पङ्कजं चाम्बुधिर्ददौ

ಸಮುದ್ರನು ಅನೇಕ ವಿಧದ ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು, ಭೇದಿಸಲಾಗದ ಕವಚವನ್ನು, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಸರಸ ಪದ್ಮಮಾಲೆಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಪದ್ಮಪುಷ್ಪವನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 28

ददौ सिंहं च हिमवान्रत्नानि विविधानि च । सुरया पूरितं पात्रं कुबेरोऽस्यै समर्पयत्

ಹಿಮವಾನನು ಒಂದು ಸಿಂಹವನ್ನೂ ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳನ್ನೂ ದಾನಮಾಡಿದನು; ಕುಬೇರನು ಅವಳಿಗೆ ಸುರೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 29

शेषश्च भोगिनां नेता विचित्रर चनाञ्चितम् । ददौ तस्यै नागहारं नानास्त्रमणिगुंफितम्

ಭೋಗಿಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಯಕನಾದ ಶೇಷನು, ವಿಚಿತ್ರ ಶಿಲ್ಪದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ ನಾನಾವಿಧ ಆಯುಧಸಮಾನ ಮಣಿಗಳಿಂದ ಗುಂಫಿತವಾದ ನಾಗಹಾರವನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 30

एतैश्चान्यैस्सुरैर्देवी भूषणैरायुधैस्तथा । सत्कृतोच्चैर्ननादासौ साट्टहासं पुनःपुनः

ಇವುಗಳೂ ಇತರ ದೇವತೆಗಳೂ ನೀಡಿದ ದಿವ್ಯಾಭರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಸತ್ಕೃತಳಾದ ದೇವಿ, ಪುನಃಪುನಃ ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟಹಾಸಸಹಿತವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದಳು।

Verse 31

तस्या भीषणनादेन पूरिता च नभःस्थली । प्रतिशब्दो महानासीच्चुक्षुभे भुवनत्रयम्

ಅವಳ ಭೀಷಣ ನಾದದಿಂದ ಆಕಾಶಮಂಡಲ ತುಂಬಿತು. ಮಹಾ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ತ್ರಿಭುವನವೂ ಕಂಪಿಸಿತು.

Verse 32

चेलुः समुद्राश्चत्वारो वसुधा च चचाल ह । जयशब्दस्ततो देवैरकारि महिषार्दितैः

ಆಗ ನಾಲ್ಕು ಸಮುದ್ರಗಳು ಉಕ್ಕಿ ಹರಿದವು, ವಸುಧೆಯೂ ಕಂಪಿಸಿತು. ಮಹಿಷಾಸುರನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ದೇವರುಗಳು “ಜಯ” ಎಂದು ಮಹಾ ಜಯಘೋಷ ಮಾಡಿದರು।

Verse 33

ततोऽम्बिकां परां शक्तिं महालक्ष्मीस्वरूपिणीम् । तुष्टुवुस्ते सुरास्सर्वे भक्तिगद्गदया गिरा

ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗದ್ಗದಿತವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ಅಂಬಿಕಾ—ಪರಾಶಕ್ತಿ—ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀಸ್ವರೂಪಿಣಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 34

लोकं संक्षुब्धमालोक्य देवतापरिपन्थिनः । सन्नद्धसैनिकास्ते च समुत्तस्थुरुदायुधाः

ಲೋಕಗಳು ಸಂಕ್ಷುಬ್ಧವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವತಾಪರಿಪಂಥಿಗಳು ಸನ್ನದ್ಧ ಸೈನ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದರು।

Verse 35

महिषोऽपि च तं शब्दमभ्यधावद्रुषान्वितः । स ददर्श ततो देवीं व्याप्तलोकत्रयां रुचा

ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಹಿಷಾಸುರನೂ ಆ ಶಬ್ದದ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ಆಗ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಕಾಂತಿಯ ದೇವಿಯನ್ನು ಅವನು ಕಂಡನು।

Verse 36

एतस्मिन्नन्तरे तत्र महिषासुरपालिताः । समाजग्मुर्महावीराः कोटिशो धृतहेतयः

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಾಸುರನಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾವೀರರು, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕೋಟ್ಯಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು.

Verse 37

चिक्षुरश्चामरोदग्रौ करालोद्धतबाष्कलाः । ताम्रोग्रास्योग्रवीर्याश्च बिडालोऽन्धक एव च

ಅವರಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಷುರ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಮರ ಮತ್ತು ಉದಗ್ರ; ಕರಾಳ, ಉದ್ದತ ಮತ್ತು ಬಾಷ್ಕಲ; ತಾಮ್ರ, ಉಗ್ರಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಉಗ್ರವೀರ್ಯ; ಜೊತೆಗೆ ಬಿಡಾಲ ಮತ್ತು ಅಂಧಕವೂ ಇದ್ದರು.

Verse 38

दुर्धरो दुर्मुखश्चैव त्रिनेत्रश्च महाहनुः । एते चान्ये च बहवः शूरा युद्धविशा रदाः

ದುರ್ಧರ, ದುರ್ಮುಖ, ತ್ರಿನೇತ್ರ ಮತ್ತು ಮಹಾಹನು—ಇವರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶೂರರು ಯುದ್ಧವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರೂ ಅನುಭವಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದರು.

Verse 39

युयुधुः समरे देव्या सह शस्त्रास्त्रपारगाः । इत्थं कालो व्यतीयाय युध्यतोर्भीषणस्तयोः

ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಪಾರಂಗತರು ಯುದ್ಧಮಾಡಿದರು. ಆ ಇಬ್ಬರ ಭೀಕರ ಸಮರ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲು ಕಾಲವು ಕಳೆಯಿತು.

Verse 40

अरिवर्गकरक्षिप्ता नानाशस्त्रास्त्रराशयः । महामायाप्रभावेण विफला अभवन् क्षणात्

ಶತ್ರುಸಮೂಹದ ಕೈಗಳಿಂದ ಎಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನಾವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ರಾಶಿಗಳು ಮಹಾಮಾಯೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವ್ಯರ್ಥವಾದವು.

Verse 41

ततो जघान सा देवी चिक्षुरप्रमुखानरीन् । सगणान्गदया बाणैः शूलशक्तिपरश्वधैः

ನಂತರ ಆ ದೇವಿಯು ಚಿಕ್ಷುರ ಮೊದಲಾದ ಶತ್ರು ವೀರರನ್ನು ಅವರ ಗಣಗಳೊಡನೆ ಗದೆ, ಬಾಣ, ಶೂಲ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಶುಗಳಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿದಳು।

Verse 42

एवं स्वीयेषु सैन्येषु हतेषु महिषासुरः । देवीनिःश्वाससंभूतान्भावयामास तान्गणान्

ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಸೇನೆಗಳು ಹತರಾದಾಗ ಮಹಿಷಾಸುರನು ದೇವಿಯ ನಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಗಣಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯಗೊಳಿಸಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದನು।

Verse 43

अताडयत्सरैः काश्चित्काश्चिच्छृङ्गद्वयेन च । लांगूलेन च तुण्डेन भिनत्ति स्म मुहुर्मुहुः

ಅವನು ಕೆಲವರನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು, ಕೆಲವರನ್ನು ತನ್ನ ಎರಡು ಕೊಂಬುಗಳಿಂದ; ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಾಲದಿಂದಲೂ ತುಂಡದಿಂದಲೂ (ಮೂಗು/ಬಾಯಿ) ಅವರನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು।

Verse 44

इत्थं देवीगणा न्हत्वाभ्यधावत्सोऽसुराधिपः । सिंहं मारयितुन्देव्यास्ततोऽसौ कुपिताऽभवत्

ಹೀಗೆ ದೇವಿಯ ಗಣಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಆ ಅಸುರಾಧಿಪತಿ ವೇಗದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆದನು. ದೇವಿಯ ಸಿಂಹವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ನಂತರ ಅವನು ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದನು.

Verse 45

कोपात्सोपि महावीर्यः खुरकुट्टितभूतलः । शृङ्गाभ्यां शैलमुत्पाट्य चिक्षेप प्रणनाद च

ಕೋಪದಿಂದ ಆ ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತನು ತನ್ನ ಖುರಗಳಿಂದ ಭೂತಲವನ್ನು ಕೀಳಿ ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದನು. ಎರಡು ಕೊಂಬುಗಳಿಂದ ಒಂದು ಪರ್ವತವನ್ನು ಎಳೆದು ಕಿತ್ತು ಎಸೆದು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

Verse 46

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां महिषासुरवधोपाख्याने महालक्ष्म्यवतारवर्णनं नाम षट्चत्वारिंशोऽध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪಂಚಮ ಭಾಗವಾದ ಉಮಾಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ, ಮಹಿಷಾಸುರವಧೋಪಾಖ್ಯಾನದ ಅಂಗವಾಗಿ ‘ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮ್ಯವತಾರವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ನಲವತ್ತಾರುನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.

Verse 47

शृंगभिन्नाः पयोवाहाः खण्डं खण्डमयासिषुः । लांगूलेनाहतश्चाब्धिर्विष्वगुद्वेलमस्पदत्

ಕೊಂಬುಗಳಿಂದ ಚಿದ್ರಗೊಂಡ ಹಾಲಿನ ಹರಿವುಗಳು ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಚೂರುಚೂರಾದವು. ಬಾಲದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಸಮುದ್ರವೂ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿ, ತನ್ನ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಏರಿತು.

Verse 48

एवं क्रुद्धं समालोक्य महिषासुरमम्बिका । विदधे तद्वधोपायं देवानामभयंकरी

ಮಹಿಷಾಸುರನು ಹೀಗೆ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ದೇವರಿಗೆ ಅಭಯ ನೀಡುವ ಅಂಬಿಕೆ ಅವನ ವಧೋಪಾಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಳು।

Verse 49

ततः पाशं समुत्थाय क्षिप्त्वा तस्योपरी श्वरी । बबन्ध महिषं सोऽपि रूपन्तत्याज माहिषम्

ಆಮೇಲೆ ದಿವ್ಯ ಈಶ್ವರಿ ಎದ್ದು, ಪಾಶವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಎಸೆದು, ಮಹಿಷ-ದಾನವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದಳು; ಅವನೂ ತನ್ನ ಮಹಿಷರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು।

Verse 50

ततः सिंहो बभूवाशु मायावी तच्छिरोम्बिका । यावद्भिनत्ति तावत्स खङ्गपाणिर्बभूव ह

ನಂತರ ಆ ಮಾಯಾವಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಾದನು; ಅಂಬಿಕೆ ಅದರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದಳು. ಆದರೆ ಅವಳು ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಅದನ್ನು ಭೇದಿಸಿದಳೋ, ಅಷ್ಟು ಬಾರಿ ಅವನು ಖಡ್ಗಹಸ್ತನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕಟನಾದನು.

Verse 51

सचर्म्मासिकरं तं च देवी बाणैरताडयत् । ततो गजवपुर्भूत्वा सिंहं चिच्छेद शुण्डया

ದೇವಿಯು ಚರ್ಮಾವೃತವಾದ ಆ ಉಗ್ರ ಸಿಂಹವನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದಳು. ನಂತರ ಅವಳು ಗಜರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ತನ್ನ ಶುಂಡೆಯಿಂದ ಸಿಂಹವನ್ನು ಚೀರಿ ನಾಶಮಾಡಿದಳು.

Verse 52

ततोऽस्य च करं देवी चकर्त स्वमहासिना । अधारि च पुना रूपं स्वकीयं तेन रक्षसा

ಆಗ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಮಹಾಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವನ ಕೈಯನ್ನು ಕಡಿದಳು; ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಧರಿಸಿದನು।

Verse 53

तदैव क्षोभयामास त्रैलोक्यं सचराचरम् । ततः क्रुद्धा महामाया चण्डिका मानविक्रमा

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಚರಾಚರ ಸಮೇತ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ಕಂಪಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಮಾನವಬಲವನ್ನು ಮೀರಿದ ಮಹಾಮಾಯಾ ಚಂಡಿಕಾ ಕ್ರೋಧಗೊಂಡಳು।

Verse 54

पपौ पुनःपुनः पानं जहासोद्भ्रान्तलोचना । जगर्ज चासुरः सोऽपि बलवीर्यमदो द्धतः

ಅವನು ಮರುಮರು ಮದಪಾನವನ್ನು ಕುಡಿದನು; ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ತಿರುಗಿದವು, ಅವನು ಜೋರಾಗಿ ನಕ್ಕನು. ಆ ಅಸುರನೂ ಬಲ-ವೀರ್ಯದ ಮದದಿಂದ ಉಬ್ಬಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

Verse 55

तस्या उपरि चिक्षेप शैलानुत्पाट्य सोऽसुरः । सा च बाणावलीघातैश्चूर्णयामास सत्वरम्

ಆ ಅಸುರನು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು. ಆದರೆ ದೇವಿಯು ಬಾಣಗಳ ವೇಗದ ಮಳೆಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಅವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದಳು.

Verse 56

वारुणीमद्रसं जातमुखरागाऽऽकुलेन्द्रिया । प्रोवाच परमेशानी मेघगंभीरया गिरा

ವಾರುಣೀ ಎಂಬ ಮದಕರ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿದು ಅವಳ ಮುಖ ಕೆಂಪಾಯಿತು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅಶಾಂತವಾದವು. ಆಗ ಪರಮೇಶಾನಿಯು ಮೇಘಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 57

देव्युवाच । रे मूढ रे हतप्रज्ञ व्यर्थ किं कुरुषे हठम् । न मदग्रेऽसुराः केपि स्थास्नवो जगतीत्रये

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಮೂಢಾ, ಓ ನಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯವನೇ! ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಏಕೆ ಹಠ ಹಿಡಿಯುತ್ತೀ? ನನ್ನ ಮುಂದೆ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವ ಅಸುರನೂ ನಿಲ್ಲಲಾರನು।

Verse 58

ऋषि रुवाच । एकमाभाष्य कूर्दित्वा देवी सर्वकलामयी । पदाक्रम्यासुरं कण्ठे शूलेनोग्रेण साऽभिनत्

ಋಷಿಯು ಹೇಳಿದರು— ಒಂದೇ ಮಾತು ಹೇಳಿ ಜಿಗಿದು, ಸರ್ವಕಲಾಮಯಿ ದೇವಿಯು ಅಸುರನನ್ನು ಪಾದದಿಂದ ಒತ್ತಿ, ಉಗ್ರ ತ್ರಿಶೂಲದಿಂದ ಅವನ ಕಂಠವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಹೊಡೆದಳು।

Verse 59

ततस्तच्चरणाक्रान्तस्स स्वकीयमुखात्ततः । अर्द्धनिष्क्रान्त एवासीद्देव्या वीर्येण संवृतः

ನಂತರ ದೇವಿಯ ಪಾದದಿಂದ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ತನ್ನದೇ ಬಾಯೊಳಗೆ ಮತ್ತೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅವನು ಅರ್ಧಮಾತ್ರ ಹೊರಬಂದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ, ದೇವಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತನಾಗಿ ಉಳಿದನು.

Verse 60

अर्द्धनिष्क्रान्त एवासौ युध्यमानो महाधमः । महासिना शिरो भित्त्वा न्यपाति धरणीतले

ಆ ಮಹಾಧಮನು ಅರ್ಧಮಾತ್ರ ಹೊರಬಂದಿದ್ದರೂ ಯುದ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಆಗ ಮಹಾಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವನ ತಲೆ ಚೀರಿ, ಅವನು ಭೂಮಿತಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದುಹೋಯಿತು.

Verse 61

हाहाशब्दं समुच्चार्य्यावाङ्मुखास्तद्गणास्ततः । पलायन्त रणाद्भीतास्त्राहित्राहीति वादिनः

‘ಹಾ ಹಾ’ ಎಂದು ಕೂಗಿ, ಆ ಗಣಗಳು ಮುಖವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡು; ಯುದ್ಧಭೀತಿಯಿಂದ ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ಓಡಿ ಹೋದವು, ಮರುಮರು ‘ತ್ರಾಹಿ ತ್ರಾಹಿ’—‘ರಕ್ಷಿಸು ರಕ್ಷಿಸು’ ಎಂದು ಅಳಲಿದವು.

Verse 62

तुष्टुवुश्च तदा देवीमिन्द्राद्याः सकलाः सुराः । गन्धर्वा गीतमुच्चेरुर्ननृतुर्नर्तकीजनाः

ಆಗ ಇಂದ್ರಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವರುಗಳು ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ಗಂಧರ್ವರು ಹರ್ಷಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು; ಅಪ್ಸರೆಯರು ದಿವ್ಯ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದರು.

Verse 63

एवन्ते कथितो राजन्महालक्ष्म्याः समुद्भवः । सरस्वत्यास्तथोत्पत्तिं शृणु सुस्थेन चेतसा

ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಉದ್ಭವವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ಸಮಾಧಾನಚಿತ್ತದಿಂದ ಸರಸ್ವತಿಯ ಜನ್ಮವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ಕೇಳು.