Rig Veda 7.60.2: Mandala 7, Sukta 60, Mantra 2

Sukta 7.60

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Sūrya in relation to Mitra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

एष स्य मित्रावरुणा नृचक्षा उभे उदेति सूर्यो अभि ज्मन् । विश्वस्य स्थातुर्जगतश्च गोपा ऋजु मर्तेषु वृजिना च पश्यन् ॥

Recitation with translationRig Veda 7.60.2

Transliteration

eṣá syá mitrāvaruṇā nṛcákṣā ubhé úd eti sū́ryo abhí jmán | víśvasya sthātúr jágataś ca gopā́ ṛjú márteṣu vṛjinā́ ca páśyan ||

Translation

ಓ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರೇ! ಮಾನವರನ್ನು ನೋಡುವ ನೇತ್ರಸ್ವರೂಪನಾದ ಈ ಸೂರ್ಯನು ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಗೋಪನಾಗಿ, ಮರಣಶೀಲರೊಳಗೆ ಋಜುವನ್ನೂ (ನೆಟ್ಟತನವನ್ನೂ) ವಕ್ರವನ್ನೂ (ಕುಟಿಲತೆಯನ್ನೂ) ಅವನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषः: this (one)
• एषः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष

• स्यः: that (very one), he
• स्यः: Kartā (एषः के सह-सम्बन्धे) / deictic apposition
• Type: Pronoun (enclitic/deictic)
• Root: स (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स्य

• मित्रावरुणा: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: Kartā
• Type: Noun (dual compound)
• Root: मित्र + वरुण (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)

• नृचक्षाः: having men as their sight; watchers of men
• नृचक्षाः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: नृ + चक्षस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक: ‘men-seeing’)

• उभे: both (two)
• उभे: Kartā (उदेति इत्यस्य)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: उभ (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)

• उदेति: rises, goes up
• उदेति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: उद् + इ (धातु: इ ‘to go’)

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, over, upon
• अभि: Upasarga/Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• ज्मन्: the earth/ground, region
• ज्मन्: Karma
• Type: Noun
• Root: ज्मन् (प्रातिपदिक; वैदिक ‘earth/ground/region’)

• विश्वस्य: of all, of the whole
• विश्वस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• स्थातुः: of what stands; of the stationary
• स्थातुः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun (agent noun)
• Root: स्थातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था ‘to stand’ → स्थातृ ‘stander’)

• जगतः: of what moves; of the moving world
• जगतः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक; ‘moving world’)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• गोपाः: guardians, protectors
• गोपाः: Kartā (नाम-विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: गोपा (प्रातिपदिक; go + √पा ‘to protect’)

• ऋजु: straight, rightly
• ऋजु: Kriyā-viśeṣaṇa
• Type: Indeclinable (adverbial)
• Root: ऋजु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक; here adverbially)

• मर्तेषु: among mortals
• मर्तेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• वृजिनानि: wrongs, sins, crooked deeds
• वृजिनानि: Karma (पश्यन् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वृजिन (प्रातिपदिक; ‘crookedness, sin, wrong’)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• पश्यन्: seeing, observing
• पश्यन्: Kartā (participial, agreeing with subject)
• Type: Verb (participle)
• Root: √पश् (धातु ‘to see’) → शतृ-प्रत्यय पश्यत्