Rig Veda 7.103.3 — Mandala 7, Sukta 103, Mantra 3
Sukta 7.103
Rishi: Vasiṣṭha (traditional)
Devata: Maṇḍūkāḥ / Waters (rain as activator)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
यदीमेनाँ उशतो अभ्यवर्षीत्तृष्यावतः प्रावृष्यागतायाम् । अख्खलीकृत्या पितरं न पुत्रो अन्यो अन्यमुप वदन्तमेति ॥
Transliteration
yádīm enā́m̐ uśató abhyàvarṣīt tṛṣyā́vataḥ prāvṛ́ṣy ā́gatāyām | akhkhalīkṛ́tyā pitáraṃ ná putró anyó anyám úpa vádantam eti ||
Translation
ಪ್ರಾವೃಷ್ಯದ ಆಗಮನದಲ್ಲಿ ತೃಷಿತವಾದ ಇವರ ಮೇಲೆ ಮಳೆ ಸುರಿದಾಗ, ಆಗ—ತಡತಡಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತ—ಒಬ್ಬನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮಗನು ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ; ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದ ವಾಣಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಛಂದೋಲಯವನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.
Word by Word
यद्when, if
यद्:
—
TypeIndeclinable
Rootयद् (यद्-प्रातिपदिक/सर्वनाम)
ईम्indeed, just
ईम्:
—
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात)
एनान्these (them)
एनान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्/इदम्-प्रत्ययान्त सर्वनाम (एना-)
उशतःof the desiring (one)
उशतः:
—
TypeAdjective
Rootउशत् (√वश्/उश् ‘इच्छ्/काम्’ से वर्तमान कृदन्त; ‘desiring’)
अभिtowards, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
अवर्षीत्rained
अवर्षीत्:
—
TypeVerb
Root√वृष् (वर्षणे ‘to rain’)
तृष्यावतःof the thirsty (one)
तृष्यावतः:
—
TypeAdjective
Rootतृष्यावत् (√तृष् ‘to thirst’ + -यावत्; ‘thirsting’)
प्रावृषिin the rainy season / at the rains
प्रावृषि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootप्रावृष् (स्त्री. ‘rainy season, rains’)
आगतायाम्when it has arrived
आगतायाम्:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootआ-गम् (√गम् ‘to go/come’) → आगत (क्त, ‘come, arrived’)
अख्खलीकृत्यhaving croaked/chattered (making ‘akhkhali’)
अख्खलीकृत्य:
—
TypeIndeclinable
Rootअख्खली- (अनुकरण/ध्वन्यात्मक) + √कृ (करणे) → कृत्वा (क्त्वा)
पितरम्father
पितरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ (पिता)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा/निपात)
पुत्रःa son
पुत्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootपुत्र (son)
अन्यःone (other)
अन्यः:
Kartā
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (other)
अन्यम्another
अन्यम्:
Karma
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (other)
उपnear, up to
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
वदन्तम्speaking
वदन्तम्:
Karma
TypeParticiple
Root√वद् (वदने ‘to speak’) → वदन्त् (शतृ)
एतिgoes, approaches
एति:
—
TypeVerb
Root√इ (गत्यर्थ ‘to go’) / ए (प्रसिद्ध रूप ‘to go’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.