Rig Veda Sukta 103
Mandala 7Sukta 10310 Mantras

Sukta 103

Sukta 7.103

Rishi

Vasiṣṭha (traditional attribution for the Maṇḍūka-sūkta cluster in RV 7)

Devata

Parjanya (as awakener) with Maṇḍūkas as emblematic speakers

Chandas

Gāyatrī

ಋಗ್ವೇದ 7.103 (ಮಂಡೂಕ-ಸೂಕ್ತ)ದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ವ್ರತಪಾಲಕ “ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು” ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ: ಅವು ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದು, ಪರ್ಜನ್ಯನ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಅನೇಕ ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಗುತ್ತವೆ. ಈ ಜೀವಂತ ಮಳೆಗಾಲದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಸೂಕ್ತವು ಮಳೆಯ ಜೀವದಾಯಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಕಪ್ಪೆಗಳ ಕೂಗು ಯಜ್ಞಪಠಣ ಮತ್ತು ಸೋಮಪೀಡನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.

Mantras

Mantra 1

संवत्सरं शशयाना ब्राह्मणा व्रतचारिणः । वाचं पर्जन्यजिन्वितां प्र मण्डूका अवादिषुः ॥

ಸಂವತ್ಸರಪೂರ್ತಿ ಅವರು ಮೌನವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದರು—ವ್ರತಚಾರಿಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು; ನಂತರ ಪರ್ಜನ್ಯನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ವಾಣಿಯನ್ನು—ವಚನವನ್ನು—ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.

Mantra 2

दिव्या आपो अभि यदेनमायन्दृतिं न शुष्कं सरसी शयानम् । गवामह न मायुर्वत्सिनीनां मण्डूकानां वग्नुरत्रा समेति ॥

ದಿವ್ಯ ಆಪಃ ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಂದಾಗ—ಸರೋವರದ ತಳದಲ್ಲಿ ಒಣ ಚರ್ಮದಂತೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದವನ ಮೇಲೆ—ಅಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ನಾದ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಕರುಗಳಿರುವ ಹಸುಗಳ ಅಂಬೆಯುವಿಕೆಯಂತೆ, ಸುಪ್ತ ಪ್ರಾಣಬಲಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಒಂದೇ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.

Mantra 3

यदीमेनाँ उशतो अभ्यवर्षीत्तृष्यावतः प्रावृष्यागतायाम् । अख्खलीकृत्या पितरं न पुत्रो अन्यो अन्यमुप वदन्तमेति ॥

ಪ್ರಾವೃಷ್ಯದ ಆಗಮನದಲ್ಲಿ ತೃಷಿತವಾದ ಇವರ ಮೇಲೆ ಮಳೆ ಸುರಿದಾಗ, ಆಗ—ತಡತಡಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತ—ಒಬ್ಬನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ, ಮಗನು ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ; ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದ ವಾಣಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಛಂದೋಲಯವನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.

Mantra 4

अन्यो अन्यमनु गृभ्णात्येनोरपां प्रसर्गे यदमन्दिषाताम् । मण्डूको यदभिवृष्टः कनिष्कन्पृश्निः सम्पृङ्क्ते हरितेन वाचम् ॥

ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಉಲ್ಲಾಸಗೊಂಡಾಗ, ಒಬ್ಬನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಳೆಯು ಕಪ್ಪೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿದಾಗ ಅದು ಮರುಮರು ಜಿಗಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಚಿತ್ತರಿದವನು ಹಳದಿ-ಹಸಿರು (ಹರಿತ)ವನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬೆರೆಸುತ್ತಾನೆ—ಅನೇಕ ಸ್ವರಗಳು ಒಂದೇ ಜಾಗೃತ ವಾಣಿಯಾಗಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ.

Mantra 5

यदेषामन्यो अन्यस्य वाचं शाक्तस्येव वदति शिक्षमाणः । सर्वं तदेषां समृधेव पर्व यत्सुवाचो वदथनाध्यप्सु ॥

ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮಾತನ್ನು, ನಿಪುಣ ಪಠಕನಂತೆ ಕಲಿಯುತ್ತಾ, ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ, ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಿಮಯವು ಅವರಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ‘ಉತ್ಸವ-ಹೆಜ್ಜೆ’ಯಾಗುತ್ತದೆ—ಏಕೆಂದರೆ, ಸುವಾಚರು (ಸುವಾಚೋ) ಆಗಿ, ನೀವು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತೀರಿ; ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾದ ವಾಣಿ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯತ್ತ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Mantra 6

गोमायुरेको अजमायुरेकः पृश्निरेको हरित एक एषाम् । समानं नाम बिभ्रतो विरूपाः पुरुत्रा वाचं पिपिशुर्वदन्तः ॥

ಒಬ್ಬನಿಗೆ ‘ಹಸುವಿನ ಕೂಗು’, ಒಬ್ಬನಿಗೆ ‘ಮೇಕೆಯ ಕೂಗು’; ಒಬ್ಬನು ಚಿತ್ತರಿದವನು, ಒಬ್ಬನು ಹಳದಿ-ಹಸಿರು (ಹರಿತ)ವನು. ಆದರೂ ಒಂದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಾದ ಅವರು, ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ—ಒಂದೇ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಭಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ.

Mantra 7

ब्राह्मणासो अतिरात्रे न सोमे सरो न पूर्णमभितो वदन्तः । संवत्सरस्य तदहः परि ष्ठ यन्मण्डूकाः प्रावृषीणं बभूव ॥

ಅತಿರಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಂತೆ, ತುಂಬಿದ ಸರೋವರದಂತೆ, ಅವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಲೂ ನಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ದಿನವೇ ವರ್ಷದ ತಿರುವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ—ಮಂಡೂಕಗಳು ‘ಮಳೆಯವರಾಗಿ’ ಆಗುವಾಗ; ಕಾಲದ ಯಜ್ಞವು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿ ತನ್ನ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತದೆ.

Mantra 8

ब्राह्मणासः सोमिनो वाचमक्रत ब्रह्म कृण्वन्तः परिवत्सरीणम् । अध्वर्यवो घर्मिणः सिष्विदाना आविर्भवन्ति गुह्या न के चित् ॥

ಸೋಮಧಾರಕರು ವಾಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸಂವತ್ಸರಚಕ್ರವನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸುವ ಪರಿವತ್ಸರೀಯ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳು ಒಳಗಿನ ತಾಪದಿಂದ ದಹಿಸಿ, ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಬೆವರುತ್ತಾ, ಪ್ರಕಟರಾಗುತ್ತಾರೆ—ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಗುಪ್ತರಾಗಿದ್ದವರು; ಪ್ರೇರಣೆಯ ಋತು ಬಂದಾಗ ಅಡಗಿದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ.

Mantra 9

देवहितिं जुगुपुर्द्वादशस्य ऋतुं नरो न प्र मिनन्त्येते । संवत्सरे प्रावृष्यागतायां तप्ता घर्मा अश्नुवते विसर्गम् ॥

ಅವರು ದೇವಹಿತಿಯನ್ನು—ದೇವನಿಯತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು—ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ; ಈ ನರರು ದ್ವಾದಶಚಕ್ರದ ಋತುವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂವತ್ಸರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೃಷ್ಟಿ ಬಂದಾಗ, ತಪ್ತ ಘರ್ಮಗಳು ವಿಸರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ—ಒತ್ತಿಹಿಡಿದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಯುಕ್ತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

Mantra 10

गोमायुरदादजमायुरदात्पृश्निरदाद्धरितो नो वसूनि । गवां मण्डूका ददतः शतानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ॥

ಗೋಮಾಯು ದಾನವಿತ್ತನು, ಅಜಮಾಯು ದಾನವಿತ್ತನು; ಪೃಶ್ನಿ ದಾನವಿತ್ತಳು, ಹರಿತರು ನಮಗೆ ವಸುಗಳನ್ನು (ಸಂಪತ್ತು) ನೀಡಿದರು. ಗವಾಂ ಮಂಡೂಕರು (ಕಪ್ಪೆಗಳು) ಶತಶಃ ದಾನಮಾಡುತ್ತ, ಸಹಸ್ರ-ಸಾವದಲ್ಲಿ (ಸಾವಿರಪಟ್ಟು ಸೋಮಪೀಡನದಲ್ಲಿ) ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಜೀವನಾವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Frequently Asked Questions

Because they keep a long “vow” of silence through the dry season and then, when the rains come, they burst into sound—like disciplined reciters who speak at the right ritual moment.

Parjanya is the rain-awakener: his coming revives the land and also “awakens speech,” making the frogs’ chorus a sign of renewed life and ritual activity.

The hymn uses them to teach that one power can appear in many forms: diverse voices and styles can still carry a single shared purpose—prayer, praise, and blessing.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App