Rig Veda 6.49.6: Mandala 6, Sukta 49, Mantra 6

Sukta 6.49

Devata: Parjanya and Vāta (with address to Kavayas as inspired agents)

Samhita Patha (Devanagari)

पर्जन्यवाता वृषभा पृथिव्याः पुरीषाणि जिन्वतमप्यानि । सत्यश्रुतः कवयो यस्य गीर्भिर्जगतः स्थातर्जगदा कृणुध्वम् ॥

Recitation with translationRig Veda 6.49.6

Transliteration

párjanya-vātā vṛṣabhā pṛthivyā́ḥ purī́ṣāṇi jinvatam ápyāni | satyá-śrutaḥ kavayo yásya gī́rbhir jágataḥ sthātár jágad ā́ kṛṇudhvam ||

Translation

ಹೇ ಪರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ವಾತ, ಭೂಮಿಯ ವೃಷಭರೇ, ತೇವಭರಿತ ಪೋಷಕ ರಸಗಳನ್ನು—ಒಳಗಿನ ಸಾರವನ್ನು—ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿ, ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ. ಹೇ ಸತ್ಯಶ್ರುತ ಕವಿಗಳೇ, ಯಾರ ಗೀರ್ಭಿಗಳಿಂದ (ವಾಣಿಯಿಂದ) ಚಲಿಸುವ ಜಗತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಜಗತ್ತು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೋ—ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಅದರ ಯಥಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿರಿ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पर्जन्यवाता: O Parjanya and Vāta (rain-god and wind)
• पर्जन्यवाता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पर्जन्य-वात (प्रातिपदिक-द्वन्द्व) अथवा पर्जन्य + वात

• वृषभा: (you) two bulls / mighty ones
• वृषभा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• पुरीषाणि: richnesses / fertilizing masses (moisture, abundance)
• पुरीषाणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुरीष (प्रातिपदिक)

• जिन्वतम्: impel, quicken (you two)!
• जिन्वतम्: क्रिया (कर्तृ-आदेश)
• Type: Verb
• Root: जिव्/जिन्व् (धातु; ‘to quicken, invigorate, set in motion’)

• अप्यानि: the inmost/hidden (stores)
• अप्यानि: कर्म (विशेषण-भावेन)
• Type: Adjective
• Root: अप्य (प्रातिपदिक; ‘inner, inmost, intimate’)

• सत्यश्रुतः: truth-hearing / of true report
• सत्यश्रुतः: कर्तृ (विशेषण-भावेन)
• Type: Adjective
• Root: सत्य-श्रुत (समास; ‘true-hearing/true-to-hear’)

• कवयः: the seers/poets
• कवयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गीर्भिः: with hymns
• गीर्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: गीर्/गिर् (प्रातिपदिक; ‘hymn, song, voice’)

• जगतः: of the moving world / of all that moves
• जगतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)

• स्थातः: of the standing (world)
• स्थातः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: स्थातृ (प्रातिपदिक; ‘stander’)

• जगदाः: throughout the world / in the world
• जगदाः: अधिकारण/क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + आ (उपसर्ग/अव्यय) → जगदा (अव्ययीभाव/क्रियाविशेषण-प्रयोगः)

• कृणुध्वम्: make (it)!, accomplish!
• कृणुध्वम्: क्रिया (कर्तृ-आदेश)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु; ‘to make, do’)