Rig Veda 6.49.5: Mandala 6, Sukta 49, Mantra 5

Sukta 6.49

Devata: Aśvins (Nāsatyas)

Samhita Patha (Devanagari)

स मे वपुश्छदयदश्विनोर्यो रथो विरुक्मान्मनसा युजानः । येन नरा नासत्येषयध्यै वर्तिर्याथस्तनयाय त्मने च ॥

Recitation with translationRig Veda 6.49.5

Transliteration

sá me vápūś chadayad aśvínor yó rátho virúkmān mánasā yujānáḥ | yéna narā nā́satyā iṣayádhyai vartír yā́thas tánayāya tmáne ca ||

Translation

ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಪು (ರೂಪ) ನನಗೆ ಆವರಣವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಿ—ಅಶ್ವಿನರ ರಥವು, ಸುವರ್ಣದ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತಗೊಂಡದ್ದು. ಅದರಿಂದ, ಹೇ ನಾಸತ್ಯರೇ, ಹೇ ನರರ ಅಧಿಪತಿಗಳೇ, ನಮ್ಮ ಆಶಯವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ನೀವು ಬನ್ನಿರಿ—ಸಂತಾನ (ಭವಿಷ್ಯ)ಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (स-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• मे: for me / to me
• मे: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक

• वपुः: form, body, appearance
• वपुः: Karma
• Type: Noun
• Root: वपुस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)

• छदयत्: covered, concealed
• छदयत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: छद् (छादनॆ) धातु

• अश्विनोः: of the Aśvins
• अश्विनोः: Sambandha
• Type: Noun (proper) / Dual deity-name
• Root: अश्विन् (देवनाम-प्रातिपदिक)

• यः: which / who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (य-आदेशः) सर्वनाम-प्रातिपदिक

• रथः: chariot
• रथः: Kartā
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• विरुक्मात्: from the gleaming/golden (one); from the radiant (chariot)
• विरुक्मात्: Apādāna
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: वि-रुक्म (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक)

• मनसा: with the mind
• मनसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• युजानः: yoking, harnessing
• युजानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: युज् (योजने) धातु

• येन: by which
• येन: Karaṇa
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक

• नरा: the two men (the Aśvins)
• नरा: Kartā
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• नासत्य: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्य: Sambodhana
• Type: Noun (proper)
• Root: नासत्य (देवनाम-प्रातिपदिक)

• ईषयध्यै: to set in motion / to speed
• ईषयध्यै: Prayojana
• Type: Verbal noun (infinitive)
• Root: ईष् (ईषणॆ/प्रेरणे) धातु

• वर्तिः: a course, track, path
• वर्तिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वर्ति (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘मार्ग/वृत्ति’)

• याथः: you two have gone / you two go
• याथः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: या (गत्यर्थे) धातु

• तनयाय: for the son / offspring
• तनयाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)

• त्मने: for oneself
• त्मने: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: त्मन् (आत्मन्-सम्बद्ध प्रातिपदिक; वैदिक रूप)

• च: and
• च: Samuccaya
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)