Rig Veda 4.39.2: Mandala 4, Sukta 39, Mantra 2

Sukta 4.39

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for this mandala’s hymns)

Devata: Dadhikrāvan; Mitra-Varuṇa invoked as bestowers; Agni as comparison

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

महश्चर्कर्म्यर्वतः क्रतुप्रा दधिक्राव्णः पुरुवारस्य वृष्णः । यं पूरुभ्यो दीदिवांसं नाग्निं ददथुर्मित्रावरुणा ततुरिम् ॥

Recitation with translationRig Veda 4.39.2

Transliteration

maháś carkarmi árvataḥ kratúprā dadhikrā́vṇaḥ puruvā́rasya vṛ́ṣṇaḥ | yáṃ pūrúbhyo dīdivā́ṃsaṃ nā́gníṃ dádathur mitrā́varuṇā táturim ||

Translation

ಅಶ್ವ ದಧಿಕ್ರಾವಣನ—ಕ್ರತುವಿಗೆ ಬಲ ನೀಡುವ, ಬಹುಧನದ ವೃಷಭನ—ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ದೀಪ್ತನಾದ ಅವನನ್ನು, ಮಿತ್ರ-ವರುಣರೇ, ನೀವು ಅನೇಕ ಜನರಿಗೆ ವೇಗವಂತ ಜಯಕರ್ತನಾಗಿ ದತ್ತಮಾಡಿದ್ದೀರಿ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• महत्: great
• महत्: Karma (कर्मधारय-विशेषणम्) / विशेष्य-सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक) < मह् (वृद्धौ) / PIE *megʰ-

• चर्कर्मि: I have made / I have fashioned
• चर्कर्मि: Kartā (अहं)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे) → चर्कर्मि (परिपूर्ण/इंटेन्सिव्-रूप, 1st sg.)

• अर्वतः: of the steed / of the horse
• अर्वतः: Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अर्वत् (प्रातिपदिक) < √ऋ/अर् (गत्यर्थ) (अश्व/रथ-सम्बन्ध)

• क्रतुप्राः: filling/fulfilling the resolve (wise in purpose)
• क्रतुप्राः: Kartā (विशेषणम्) / विशेष्य-सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: क्रतु-प्रा (समास; प्रा < √प्रा/प्र (पूरणे/प्रापणे) ‘पूरक/पूरयिता’)

• दधिक्राव्णः: of Dadhikrāvan (Dadhikrā)
• दधिक्राव्णः: Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: दधिक्रावन् (प्रातिपदिक; दधि+क्रावन्, देव/अश्व-नाम)

• पुरुवारस्य: of the much-protecting / much-giving
• पुरुवारस्य: Sambandha (विशेषण-षष्ठी) / विशेष्य-सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: पुरुवार (प्रातिपदिक; पुरु+वार ‘बहु-आवरण/बहु-रक्षा/बहु-दान’—एपिथेट)

• वृष्णः: of the bull (the strong one)
• वृष्णः: Sambandha (सम्बन्ध-षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे/बलवत्त्वे)

• यम्: whom
• यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पूरुभ्यः: to the Pūrus
• पूरुभ्यः: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: पूरु (प्रातिपदिक; जन/वंश-नाम)

• दीदिवांसम्: shining, radiant
• दीदिवांसम्: Karma (यम् विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √दीदिव्/√दीप् (दीप्तौ) → दीदिवांस् (परफेक्ट्-एक्टिव् पार्टिसिपल्)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• अग्निम्: Agni (fire-god)
• अग्निम्: Karma (यम् के अपोजिशन/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• ददथुः: you two have given / bestowed
• ददथुः: Kartā (मित्रावरुणौ)
• Type: Verb
• Root: √दा (दाने)

• मित्रावरुणा: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: Kartā
• Type: Noun (dual deity)
• Root: मित्रावरुण (द्वन्द्व-समास; मित्र + वरुण)

• ततुरिम्: the swift one / the overcomer
• ततुरिम्: Karma (विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: ततुरि (प्रातिपदिक; ‘शीघ्र/वेगवान्’—एपिथेट) < √तृ/√तर् (तरणे/अतिक्रमे) (वेदिक रूप)