Rig Veda 3.37.9 — Mandala 3, Sukta 37, Mantra 9

Sukta 3.37

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn-level ascription)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (hymn-level)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रियाणि शतक्रतो या ते जनेषु पञ्चसु । इन्द्र तानि त आ वृणे ॥

Transliteration

indriyā́ṇi śatakrato yā́ te jáneṣu páñcasu | índra tā́ni ta ā́ vṛṇe ||

Translation

ಹೇ ಶತಕ್ರತು ಇಂದ್ರನೇ! ಪಂಚ ಜನಗಳಲ್ಲಿ ನಿನಗಿರುವ ಇಂದ್ರಿಯ-ಶಕ್ತಿಗಳು (ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ) ಯಾವುವೋ—ಹೇ ಇಂದ್ರ, ಅವೇ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಆತ್ಮವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ.

Word by Word

• इन्द्रियाणि: powers, mights, faculties
• इन्द्रियाणि: कर्म (वृणे ‘चुनता/वरणे’ का विषय) / वाक्य-प्रस्ताव (यद्-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक; इन्द्र + इय/इयन्-प्रत्यय) अथवा इन्द्रिय-

• शतक्रतो: O hundred-powered (Indra)
• शतक्रतो: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun (epithet)
• Root: शतक्रतु (प्रातिपदिक; शत + क्रतु)

• या: which (those)
• या: सम्बन्ध/विशेषण (इन्द्रियाणि का यद्-सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitive: ‘thy/your’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनेषु: among the peoples
• जनेषु: अधिकरण (locus: ‘among/in the peoples’)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• पञ्चसु: in the five
• पञ्चसु: अधिकरण-विशेषण (जनेषु का विशेषण)
• Type: Numeral (adjectival)
• Root: पञ्चन् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• तानि: those
• तानि: कर्म (वृणे का प्रत्यक्ष कर्म; इन्द्रियाणि का पुनरुक्त-सूचक)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त: for you
• त: सम्प्रदान (for you)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto; (as preverb) wholly
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वृणे: I choose, I accept
• वृणे: क्रिया (कर्तृ = अहम् ‘मैं’ निहित)
• Type: Verb
• Root: √वृ (वरणे ‘to choose’)