Rig Veda 10.39.3: Mandala 10, Sukta 39, Mantra 3

Sukta 10.39

Devata: Aśvins (Nāsatyā)

Chandas: Trishtubh/Jagati (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अमाजुरश्चिद्भवथो युवं भगोऽनाशोश्चिदवितारापमस्य चित् । अन्धस्य चिन्नासत्या कृशस्य चिद्युवामिदाहुर्भिषजा रुतस्य चित् ॥

Transliteration

amā́juraś cid bhavatho yuváṃ bhágo 'nā́śoś cid avitā́rā apamá sya cit | andhásya cin nāsatyā kṛśásya cid yuvā́m id ā́hur bhiṣájā rutásya cit ||

Translation

ಬಲವಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ನೀವು ಭಾಗ್ಯವಾಗುತ್ತೀರಿ; ಆಸ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನಿಗೂ ನೀವು ರಕ್ಷಕ-ಉದ್ಧಾರಕರು, ತಿರಸ್ಕೃತನಿಗೂ ಸಹ. ಓ ನಾಸತ್ಯರೇ, ಅಂಧನಿಗೂ, ಕ್ಷೀಣನಿಗೂ ದುರ್ಬಲನಿಗೂ—ಹೌದು, ಗಾಯಗೊಂಡವನ ರುತ (ವೇದನಾಮಯ ಅಳಲು)ಗೂ ನೀವು ಭಿಷಜ (ವೈದ್ಯರು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತೀರಿ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अमाजुः: even the helpless/poor man
• अमाजुः: कर्तृ (भवथो इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अमाजु- (प्रातिपदिक; ‘अमाजु’ = अल्प/दीन/असमर्थ) अथवा न-मा-जु (निश्चित व्युत्पत्तिः अनिश्चित)

• चिद्: even, indeed
• चिद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चिद् (निपात)

• भवथो: you two are / become
• भवथो: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• भगः: good fortune; beneficence
• भगः: सम्बन्ध/विशेष्य (भवथो इत्यस्य विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• अनाशोः: of the imperishable
• अनाशोः: सम्बन्ध (भगस्य)
• Type: Adjective
• Root: अ-नाश (प्रातिपदिक; ‘नाश’=नाश/क्षय; अ-नाश=अविनाश/अक्षय)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चिद् (निपात)

• अवितारौ: (you two) protectors
• अवितारौ: कर्तृ/विधेय (युवम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अवितृ (प्रातिपदिक; ‘अवितृ’=रक्षक/सहायक)

• अपमस्य: of the work/deed (of help)
• अपमस्य: सम्बन्ध (अवितारौ इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अपम (प्रातिपदिक; ‘अपम’=कर्म/कार्य, विशेषतः ‘अपमस्’ = कार्य/उपकार)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चिद् (निपात)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• अन्धस्य: of the blind
• अन्धस्य: सम्बन्ध (भिषजा इत्यस्य—‘as physicians of…’)
• Type: Noun/Adjective
• Root: अन्ध (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चिद् (निपात)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: सम्बोधन
• Type: Noun (Vocative)
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनौ)

• कृशस्य: of the emaciated/weak
• कृशस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: कृश (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चिद् (निपात)

• युवाम्: you two
• युवाम्: कर्म (आहुः इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• इद्: indeed
• इद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद् (निपात)

• आहुः: they have said / call
• आहुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अह्/ब्रू (धातु; वैदिक ‘अह्’ = ‘कथने’)

• भिषजा: as physicians
• भिषजा: करण/भाव-करण (युवाम्—‘you two’ in the capacity of)
• Type: Noun
• Root: भिषज् (प्रातिपदिक; ‘वैद्य/चिकित्सक’)

• रुतस्य: of the wounded/stricken
• रुतस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: रुत (प्रातिपदिक; ‘रुत’=आहत/क्षत/व्रणित, ‘wounded/struck’)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चिद् (निपात)