Opening the text

Sukta 10.107
Dakṣiṇā (personified sacred giving) / Pūrtí (completed offering) theme
ಈ ಸೂಕ್ತವು ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ (ಪೂರ್ತಿ) ಮತ್ತು ಆರಾಧಕನನ್ನು ಅಂಧಕಾರದಿಂದ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಪವಿತ್ರ, ಸಮ್ಯಕ್ ದಿಕ್ಕಿನ ದಾನ. ಇಲ್ಲಿ ದಾನವನ್ನು ಕೇವಲ ದಯಾದಾನವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಯಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಮವನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ, ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಜಯಗಳನ್ನು ಫಲಿಸುವ ಅಭಿಷಿಕ್ತ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
Mantra 1
आविरभून्महि माघोनमेषां विश्वं जीवं तमसो निरमोचि । महि ज्योतिः पितृभिर्दत्तमागादुरुः पन्था दक्षिणाया अदर्शि ॥
ಈ ದಾತರಿಗಾಗಿ ಮಹತ್ತಾದ, ಪ್ರಕಟವಾದ ಶಕ್ತಿ ಉದಯಿಸಿದೆ; ಸರ್ವ ಜೀವವು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದೆ. ಪಿತೃಗಳಿಂದ ದತ್ತವಾದ ಮಹಾ ಜ್ಯೋತಿ ಬಂದಿದೆ; ದಕ್ಷಿಣಾ (ಯೋಗ್ಯ ಅರ್ಪಣೆ, ಯೋಗ್ಯ ದಾನ) ಯ ವಿಶಾಲ ಮಾರ್ಗವು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.
Mantra 2
उच्चा दिवि दक्षिणावन्तो अस्थुर्ये अश्वदाः सह ते सूर्येण । हिरण्यदा अमृतत्वं भजन्ते वासोदाः सोम प्र तिरन्त आयुः ॥
ಉಚ್ಚ ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾವಂತರು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ—ಅಶ್ವದಾಃ (ಬಲದ ಅಶ್ವವನ್ನು ದಾನಿಸುವವರು); ಅವರು ಸೂರ್ಯನೊಡನೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಣ್ಯದಾಃ ಅಮೃತತ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ವಾಸೋದಾಃ, ಹೇ ಸೋಮ, ಆಯುಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 3
दैवी पूर्तिर्दक्षिणा देवयज्या न कवारिभ्यो नहि ते पृणन्ति । अथा नरः प्रयतदक्षिणासोऽवद्यभिया बहवः पृणन्ति ॥
ದೈವೀ ಪೂರ್ಥಿ—ದಕ್ಷಿಣಾ—ದೇವಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪ. ಕಂಜುಸರು ಅವಳನ್ನು ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರಿಗೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯಥಾವಿಧಿ ದಾನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾದ ಪುರುಷರು, ಅಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಭಯದಿಂದ, ಅನೇಕರಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 4
शतधारं वायुमर्कं स्वर्विदं नृचक्षसस्ते अभि चक्षते हविः । ये पृणन्ति प्र च यच्छन्ति संगमे ते दक्षिणां दुहते सप्तमातरम् ॥
ಮಾನವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರು ಹವಿಸನ್ನು ನೋಡುವರು—ಶತಧಾರ ವಾಯುವನ್ನು, ಸ್ವರ್ವಿದ ಅರ್ಕವನ್ನು, ಪ್ರಕಾಶಲೋಕವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಡುವ ಸೂರ್ಯಸ್ತುತಿಯನ್ನು. ಯಾರು ಪೃಣಂತಿ (ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ) ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರ ಯಚ್ಛಂತಿ (ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ), ಅವರು ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯಾದ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ದೋಹುತ್ತಾರೆ.
Mantra 5
दक्षिणावान्प्रथमो हूत एति दक्षिणावान्ग्रामणीरग्रमेति । तमेव मन्ये नृपतिं जनानां यः प्रथमो दक्षिणामाविवाय ॥
ದಕ್ಷಿಣಾವಾನ್ ಮೊದಲಾಗಿ ಹೂತನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ದಕ್ಷಿಣಾವಾನ್ ಗ್ರಾಮಣೀ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜನರ ನೃಪತಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನೇ ನಾನು ಮನ್ಯಿಸುತ್ತೇನೆ—ಯಾರು ಮೊದಲಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತಂದು, ಅವಳ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
Mantra 6
तमेव ऋषिं तमु ब्रह्माणमाहुर्यज्ञन्यं सामगामुक्थशासम् । स शुक्रस्य तन्वो वेद तिस्रो यः प्रथमो दक्षिणया रराध ॥
ಅವರನ್ನೇ ಋಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವರನ್ನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ—ಯಜ್ಞಯೋಗ್ಯ—ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಸಾಮಗಾನ ಮಾಡುವವನು, ಉಕ್ಥ-ಶಾಸಕ (ಪ್ರೇರಿತ ಸ್ತುತಿಯ ಅಧಿಪತಿ) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶುಕ್ರ (ತೇಜಸ್ವಿ) ಶಕ್ತಿಯ ತನುವಿನ ಮೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಅವನು ಅರಿತವನು—ದಕ್ಷಿಣೆಯಿಂದ ಮೊದಲು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆದವನೇ ಅವನು.
Mantra 7
दक्षिणाश्वं दक्षिणा गां ददाति दक्षिणा चन्द्रमुत यद्धिरण्यम् । दक्षिणान्नं वनुते यो न आत्मा दक्षिणां वर्म कृणुते विजानन् ॥
ದಕ್ಷಿಣಾ ಬಲದ ಅಶ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ದಕ್ಷಿಣಾ ಪ್ರಕಾಶದ ಗೋವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ದಕ್ಷಿಣಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಚಂದ್ರನನ್ನೂ, ಏನೇನೋ ಹಿರಣ್ಯವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣಾ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅನ್ನವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ; ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಯಾರಾದರೂ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸುತ್ತ ರಕ್ಷಣಾಕವಚವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವಳೇ ನಮ್ಮ ಆತ್ಮವಾಗುತ್ತಾಳೆ.
Mantra 8
न भोजा मम्रुर्न न्यर्थमीयुर्न रिष्यन्ति न व्यथन्ते ह भोजाः । इदं यद्विश्वं भुवनं स्वश्चैतत्सर्वं दक्षिणैभ्यो ददाति ॥
ಭೋಜರು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ವ್ಯರ್ಥತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರಿಗೆ ಹಾನಿಯೂ ಆಗದು, ಅವರು ಅಲುಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ—ಈ ಭೋಜರು. ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವ—ಭುವನ—ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗವೂ ಸಹ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ದಕ್ಷಿಣಾ ಅವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
Mantra 9
भोजा जिग्युः सुरभिं योनिमग्रे भोजा जिग्युर्वध्वं या सुवासाः । भोजा जिग्युरन्तःपेयं सुराया भोजा जिग्युर्ये अहूताः प्रयन्ति ॥
ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಭೋಜರು ಸುಗಂಧಿತ ಯೋನಿಯನ್ನು—ಉದ್ಭವಸ್ಥಾನವನ್ನು—ಜಯಿಸಿದರು; ಭೋಜರು ಸುವಾಸಾ ವಧುವನ್ನೂ (ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ ವಧು) ಜಯಿಸಿದರು. ಭೋಜರು ಸುರೆಯ ಅಂತಃಪೇಯವನ್ನು—ಒಳಗೆ ಇಳಿಯುವ ಪಾನವನ್ನು—ಜಯಿಸಿದರು; ಭೋಜರು ಅಹೂತರು (ಕರೆಯದವರಾದರೂ) ಹೊರಟು ಹೋಗುವವರನ್ನೂ ಜಯಿಸಿದರು.
Mantra 10
भोजायाश्वं सं मृजन्त्याशुं भोजायास्ते कन्या शुम्भमाना । भोजस्येदं पुष्करिणीव वेश्म परिष्कृतं देवमानेव चित्रम् ॥
ಭೋಜನಿಗಾಗಿ ಅವರು ವೇಗವಾದ ಅಶ್ವವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆಯುತ್ತಾ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಭೋಜನಿಗಾಗಿ ಕನ್ಯೆ ಶೃಂಗಾರಮಾಡುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಳೆ. ಭೋಜನ ಈ ಗೃಹವು ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಂತೆ (ಕಮಲಸರೋವರದಂತೆ)—ಸುಸಂಸ್ಕೃತ, ದೇವಮಾನ (ದೈವಾನಂದ)ದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ನಾನಾವಿಧ ವೈಭವದಿಂದ ಚಿತ್ರವತ್ತಾಗಿದೆ.
Mantra 11
भोजमश्वाः सुष्ठुवाहो वहन्ति सुवृद्रथो वर्तते दक्षिणायाः । भोजं देवासोऽवता भरेषु भोजः शत्रून्त्समनीकेषु जेता ॥
ಸುಷ್ಠುವಾಹ (ಚೆನ್ನಾಗಿ ಎಳೆಯುವ) ಅಶ್ವಗಳು ಭೋಜನನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹೊರುತ್ತವೆ; ದಕ್ಷಿಣೆಯ ರಥವು ಸುವೃತ್ತು (ಉತ್ತಮ ತಿರುಗಾಟ)ದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರುಗಳು ಭೋಜನನ್ನು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ; ಭೋಜನು ಸಮನೀಕೆಷು (ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ) ಶತ್ರುಗಳ ಜಯಕರ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Here Dakṣiṇā is more than a payment or charity. It is a sacred, rightly offered gift that ‘completes’ the sacrifice (pūrtí) and brings auspicious results—light, prosperity, protection, and social harmony.
The hymn says a great light ‘given by the Fathers’ comes through Dakṣiṇā. This means sacred giving aligns the sacrificer with ancestral tradition and releases one from darkness into a sanctioned, luminous path of right action.
The verse teaches that generosity, when ritually correct, perfects the sacrificer/priestly function: it stabilizes knowledge, speech, and competence. In other words, giving is presented as an accomplishing power that makes spiritual and ritual mastery whole.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.