Sukta 103
Sukta 1.103
Kutsa Āṅgirasa (traditional attribution)
Indra
Triṣṭubh
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಇಂದ್ರನ ಪರಮ, ದೂರವ್ಯಾಪಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಅದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ಏಕೀಕೃತ ಚಿಹ್ನೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರನ ವೀರಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಡಬೇಕೆಂದು ಇದು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನು ಹಸುಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ನೀರುಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹಿತಕರವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದದ್ದನ್ನೂ, ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಪಡೆದ ಜಯಗಳನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ಋಚೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಅದಿತಿ, ಸಿಂಧು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ದ್ಯೌಸ್‌ಗಳನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ಆರಾಧಕರಿಗಾಗಿ ಪಡೆದ ಜಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹಿಮಾಪಡಿಸಿ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
तत्त इन्द्रियं परमं पराचैरधारयन्त कवयः पुरेदम् । क्षमेदमन्यद्दिव्यन्यदस्य समी पृच्यते समनेव केतुः ॥
ಓ ಇಂದ್ರ! ನಿನ್ನ ಆ ಪರಮ ಇಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿ—ದೂರವ್ಯಾಪಿ ಉನ್ನತಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ—ಪುರಾತನದಿಂದಲೇ ಕವಿಗಳು ಧಾರಣೆಮಾಡಿದರು. ಒಂದು ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಅದು ದ್ಯೌನಲ್ಲಿ; ಆದರೂ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಸಮಾಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕೆತು (ಚಿಹ್ನ) ಎಂಬಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಸೇರುತ್ತವೆ.
Mantra 2
स धारयत्पृथिवीं पप्रथच्च वज्रेण हत्वा निरपः ससर्ज । अहन्नहिमभिनद्रौहिणं व्यहन्व्यंसं मघवा शचीभिः ॥
ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಧರಿಸಿ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು; ವಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆದು ನೀರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದನು. ಅಹಿ (ಸರ್ಪ)ಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು, ರೌಹಿಣವನ್ನು ಚೀರಿದನು, ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ವ್ಯಾಂಸನನ್ನು ಕೆಡವಿದನು—ಮಘವನು ತನ್ನ ಶಚೀಭಿಃ (ಚೇತನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ).
Mantra 3
स जातूभर्मा श्रद्दधान ओजः पुरो विभिन्दन्नचरद्वि दासीः । विद्वान्वज्रिन्दस्यवे हेतिमस्यार्यं सहो वर्धया द्युम्नमिन्द्र ॥
ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಬಲವನ್ನು ಹೊತ್ತವನು, ತನ್ನ ಓಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪುರಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದು ದಾಸೀ (ಬಂಧಿತ) ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದನು. ಓ ವಜ್ರಧಾರಿ! ತಿಳಿದವನು ಆಗಿ ಅವನು ದಸ್ಯುವಿನ ಹೇತಿಯನ್ನು ಕೆಡವಿದನು; ಆರ್ಯನಿಗಾಗಿ ಬಲವನ್ನೂ ದ್ಯುಮ್ನ (ತೇಜಸ್ವಿ ಜಯ)ವನ್ನೂ ವೃದ್ಧಿಸು, ಓ ಇಂದ್ರ.
Mantra 4
तदूचुषे मानुषेमा युगानि कीर्तेन्यं मघवा नाम बिभ्रत् । उपप्रयन्दस्युहत्याय वज्री यद्ध सूनुः श्रवसे नाम दधे ॥
ಇದನ್ನೇ ಮಾನವ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಯುಗಯುಗಾಂತರಗಳಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಿವೆ—ಮಘವಾನ್ (ಇಂದ್ರ)ನ ಕೀರ್ತನೀಯ ನಾಮವನ್ನು ಧರಿಸಿ. ವಜ್ರಧಾರಿ ದಸ್ಯು-ಹತ್ಯೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದನು; ನಿಜವಾಗಿ ಪುತ್ರನು ಶ್ರವಸ್ (ಶ್ರವಣ-ಕೀರ್ತಿ) ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ತನ್ನಿಗೆ ನಾಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ.
Mantra 5
तदस्येदं पश्यता भूरि पुष्टं श्रदिन्द्रस्य धत्तन वीर्याय । स गा अविन्दत्सो अविन्ददश्वान्त्स ओषधीः सो अपः स वनानि ॥
ಅವನ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ—ಎಷ್ಟು ಅಪಾರವಾದ ಪುಷ್ಟಿ-ವೃದ್ಧಿ! ಇಂದ್ರನ ವೀರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ. ಅವನು ಗೋಗಳನ್ನು ಕಂಡನು, ಅವನು ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವನು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಕಂಡನು, ಅವನು ಅಪಃ (ಜಲಗಳನ್ನು) ಕಂಡನು, ಅವನು ವನಗಳನ್ನು ಕಂಡನು.
Mantra 6
भूरिकर्मणे वृषभाय वृष्णे सत्यशुष्माय सुनवाम सोमम् । य आदृत्या परिपन्थीव शूरोऽयज्वनो विभजन्नेति वेदः ॥
ಬಹುಕರ್ಮನಿಗೆ, ವೃಷಭನಿಗೆ, ಬಲಿಷ್ಠನಿಗೆ—ಸತ್ಯಶುಷ್ಮ (ಸತ್ಯ ತೇಜಸ್ಸು/ಉತ್ಸಾಹ) ಹೊಂದಿದವನಿಗೆ ನಾವು ಸೋಮವನ್ನು ಪೀಡಿಸೋಣ. ಯಾರು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ, ಮಾರ್ಗಗಳ ರಕ್ಷಕ ಶೂರನಂತೆ, ಅಯಜ್ವನರನ್ನು (ಯಜ್ಞವಿಲ್ಲದವರನ್ನು) ವಿಭಜಿಸಿ ಗುರುತಿಸಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ.
Mantra 7
तदिन्द्र प्रेव वीर्यं चकर्थ यत्ससन्तं वज्रेणाबोधयोऽहिम् । अनु त्वा पत्नीर्हृषितं वयश्च विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा ॥
ಓ ಇಂದ್ರ, ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ನೀನು ಮಾಡಿದ ವೀರ್ಯಕರ್ಮ—ವಜ್ರದಿಂದ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಹಿ (ಸರ್ಪ)ಯನ್ನು ನೀನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ. ನಿನ್ನ ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ನಿಯರೂ ಹರ್ಷಿತ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಗಳೂ ಸಾಗಿದವು; ಎಲ್ಲ ದೇವರೂ ನಿನ್ನ ಹಿಂದೆ ಅನುಗಮಿಸಿ ಆನಂದಿಸಿದರು.
Mantra 8
शुष्णं पिप्रुं कुयवं वृत्रमिन्द्र यदावधीर्वि पुरः शम्बरस्य । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
ಓ ಇಂದ್ರ, ನೀನು ಶುಷ್ಣ, ಪಿಪ್ರು, ಕುಯವ ಮತ್ತು ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಶಂಬರನ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿದಾಗ—ಆ ಜಯಶಕ್ತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ. ಮಿತ್ರ-ವರುಣರು, ಅದಿತಿ, ಸಿಂಧು (ಪ್ರವಾಹಿನಿ ನದಿ), ಪೃಥಿವಿ ಮತ್ತು ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ) ನಮ್ಮನ್ನು ಮಹಿಮಾಪಡಿಸಲಿ.
Frequently Asked Questions
It proclaims Indra’s supreme power as one force working in both heaven and earth, and it asks that his victories bring increase, prosperity, and protection to the worshippers.
These represent the basic supports of life and prosperity; the hymn says Indra ‘finds’ or releases them, meaning he removes obstacles so abundance can return to the world.
The closing prayer broadens the blessing beyond Indra alone, calling on cosmic order (Mitra-Varuṇa), boundless protection (Aditi), the life-giving river (Sindhu), and the two great supports (Earth and Heaven) to strengthen the gained victory.
Ask anything about Sukta 103 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.