Sarga 18

Verse 1

स ददर्शासने रामो निषण्णं पितरं शुभे।कैकेयीसहितं दीनं मुखेन परिशुष्यता।।।।

ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಶುಭ ಆಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಂಡನು; ಕೈಕೇಯಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದಳು, ಮತ್ತು ರಾಜನು ದೀನನಾಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ ಮುಖವು ಬಿಳಿಬಿಳಿಯಾಗಿ ಒಣಗಿದಂತಿತ್ತು.

Verse 2

स पितुश्चरणौ पूर्वमभिवाद्य विनीतवत्।ततो ववन्दे चरणौ कैकेय्या स्सुसमाहितः।।।।

ಅವನು ವಿನಯದಿಂದ ಮೊದಲು ತಂದೆಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಅಭಿವಾದನೆ ಮಾಡಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಸುಸಮಾಧಾನಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೈಕೇಯಿಯ ಪಾದಗಳಿಗೂ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.

Verse 3

रामेत्युक्त्वा तु वचनं बाष्पपर्याकुलेक्षणः।शशाक नृपतिर्दीनो नेक्षितुं नाभिभाषितुम्।।।।

‘ರಾಮ’ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿ, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ದೀನನಾದ ನೃಪನು ಅಷ್ಟು ವ್ಯಾಕುಲನಾದನು—ಅವನು ರಾಮನನ್ನು ನೋಡಲೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆ ಮಾತಾಡಲೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 4

तदपूर्वं नरपतेर्दृष्ट्वा रूपं भयावहम्।रामोऽपि भयमापन्नः पदा स्पृष्ट्वेव पन्नगम्।।।।

ನರಪತಿ ತಂದೆಯ ಆ ಅಪೂರ್ವ ಭಯಾನಕ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ರಾಮನೂ ಭಯಗ್ರಸ್ತನಾದನು—ಹಾಗೆಂದರೆ ಕಾಲಿನಿಂದ ಸರ್ಪವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಂತಾಯಿತು.

Verse 5

इन्द्रियैरप्रहृष्टैस्तं शोकसन्तापकर्शितम्।निश्श्वसन्तं महाराजं व्यथिताकुलचेतसम्।।।।ऊर्मिमालिनमक्षोभ्यं क्षुभ्यन्तमिव सागरम्।उपप्लुतमिवादित्यमुक्तानृतमृषिं यथा।।।।

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹರ್ಷವಿಲ್ಲದೆ, ಶೋಕಸಂತಾಪದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡ ಮಹಾರಾಜನು ಭಾರೀ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತ, ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಥಿತವಾಗಿ ಅಕುಲಗೊಂಡಿದ್ದನು. ಸ್ವಭಾವತಃ ಅಕ್ಷೋಭ್ಯನಾದರೂ, ಅಲೆಮಾಲೆಯಿಂದ ಮೆರೆಯುವ ಸಾಗರವು ಕುದಿಯುವಂತೆ ಅವನು ಕದಡಿದಂತೆ ಕಂಡನು; ಗ್ರಹಣಗ್ರಸ್ತ ಸೂರ್ಯನಂತೆ; ಅಸತ್ಯವಚನದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ಋಷಿಯಂತೆ.

Verse 6

इन्द्रियैरप्रहृष्टैस्तं शोकसन्तापकर्शितम्।निश्श्वसन्तं महाराजं व्यथिताकुलचेतसम्।।2.18.5।।ऊर्मिमालिनमक्षोभ्यं क्षुभ्यन्तमिव सागरम्।उपप्लुतमिवादित्यमुक्तानृतमृषिं यथा।।2.18.6।।

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹರ್ಷವಿಲ್ಲದೆ, ಶೋಕಸಂತಾಪದಿಂದ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡ ಮಹಾರಾಜನು ಭಾರೀ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತ, ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಥಿತವಾಗಿ ಅಕುಲಗೊಂಡಿದ್ದನು. ಸ್ವಭಾವತಃ ಅಕ್ಷೋಭ್ಯನಾದರೂ, ಅಲೆಮಾಲೆಯಿಂದ ಮೆರೆಯುವ ಸಾಗರವು ಕುದಿಯುವಂತೆ ಅವನು ಕದಡಿದಂತೆ ಕಂಡನು; ಗ್ರಹಣಗ್ರಸ್ತ ಸೂರ್ಯನಂತೆ; ಅಸತ್ಯವಚನದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದ ಋಷಿಯಂತೆ.

Verse 7

अचिन्त्यकल्पं हि पितुस्तं शोकमुपधारयन्।बभूव संरब्धतर स्समुद्र इव पर्वणि।।।।

ಪಿತೃನ ಅಚಿಂತ್ಯ ಶೋಕವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಮನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ವಿಗ್ನನಾದನು—ಪೂರ್ಣಿಮೆಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗರವು ಉಬ್ಬಿ ಕುದಿಯುವಂತೆ.

Verse 8

चिन्तयामास च तदा रामः पितृहिते रतः।किं स्विदद्यैव नृपतिर्न मां प्रत्यभिनन्दति।।।।

ಆಗ ಪಿತೃಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ರಾಮನು ಚಿಂತಿಸಿದನು: “ಇಂದು ನೃಪತಿ ನನಗೆ ಏಕೆ ಪ್ರತಿಯಭಿನಂದನೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ?”

Verse 9

अन्यदा मां पिता दृष्ट्वा कुपितोऽपि प्रसीदति।तस्य मामद्य संप्रेक्ष्य किमायासः प्रवर्तते।।।।

“ಇತರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡು ಶಾಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಇಂದು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದರೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಥೆ ಏಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ?”

Verse 10

स दीन इव शोकार्तो विषण्णवदनद्युतिः।कैकेयीमभिवाद्यैव रामो वचनमब्रवीत्।।।।

ರಾಮನು ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ದೀನನಂತೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಮುಖದ ಕಾಂತಿ ಮಂಕಾಗಿದ್ದನು; ಮೊದಲು ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಅಭಿವಾದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ನಂತರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 11

कच्चिन्मया नापराद्धमज्ञानाद्येन मे पिता।कुपितस्तन्ममाचक्ष्व त्वं चैवैनं प्रसादय।।।।

ನಾನು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಯಾವುದಾದರೂ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದೇನಾ, ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ತಂದೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವರೇ? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು; ನೀನೇ ಹೋಗಿ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಶಮನಪಡಿಸು.

Verse 12

अप्रसन्नमनाः किन्नु सदा मां प्रति वत्सलः।विवर्णवदनो दीनो न हि मामभिभाषते।।।।

ಯಾವರು ಸದಾ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೋ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಈಗ ಏಕೆ ಅಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿದೆ? ಅವರ ಮುಖ ಏಕೆ ವರ್ಣಹೀನವಾಗಿ ದೀನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ನನಗೆ ಏಕೆ ಮಾತಾಡುವುದಿಲ್ಲ?

Verse 13

शरीरो मानसो वापि कच्चिदेनं न बाधते।सन्तापोवाऽभितापो वा दुर्लभं हि सदा सुखम्।।।।

ಅವರಿಗೆ ದೇಹದ ಯಾವುದಾದರೂ ರೋಗವು ಬಾಧಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ, ಅಥವಾ ಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಥೆಯೇ? ಯಾವುದಾದರೂ ಸಂತಾಪ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ದುಃಖವಿದೆಯೇ? ಏಕೆಂದರೆ ಶಾಶ್ವತ ಸುಖವು ಸದಾ ದುರ್ಲಭ.

Verse 14

कच्चिन्न किञ्चिद्भरते कुमारे प्रियदर्शने।शत्रुघ्ने वा महासत्त्वे मात्रूणां वा ममाशुभम्।।।।

ಸುಂದರ ದರ್ಶನದ ಕುಮಾರ ಭರತನಿಗೆ, ಅಥವಾ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಿಯಾದ ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೆ, ಅಥವಾ ನನ್ನ ಮಾತೃಗಳಿಗೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಅಶುಭ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲವಲ್ಲವೇ?

Verse 15

अतोषयन्महाराजमकुर्वन्वा पितुर्वचः।मुहूर्तमपि नेच्छेयं जीवितुं कुपिते नृपे।।।।

ನಾನು ಮಹಾರಾಜನಾದ ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಎಂದಾದರೂ ಅತೃಪ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಪಿತೃವಚನವನ್ನು ಪಾಲಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ, ಮತ್ತು ರಾಜನು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಬದುಕಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 16

यतोमूलं नरः पश्येत्प्रादुर्भावमिहात्मनः।कथं तस्मिन्नवर्तेत प्रत्यक्षे सति दैवते।।।।

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉದ್ಭವದ ಮೂಲವನ್ನು ಮನುಷ್ಯನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡಾಗ, ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಇರುವ ದೈವತ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರಂತೆ ನಡೆಯದೆ ಅವನು ಹೇಗೆ ಇರಬಲ್ಲನು?

Verse 17

कच्चित्ते परुषं किञ्चिदभिमानात्पतिता मम।उक्तो भवत्या कोपेन यत्रास्य लुलितं मनः।।।।

ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ನೀನು ಅಭಿಮಾನದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಕಠೋರವಾದ ಮಾತು ಹೇಳಿದೆಯೇ? ಅದರಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಅಲುಗಾಡಿದೆಯೇ?

Verse 18

एतदाचक्ष्व मे देवि तत्त्वेन परिपृच्छतः।किं निमित्तमपूर्वोयं विकारो मनुजाधिपे।।।।

ದೇವಿ ರಾಣಿ, ನಾನು ಮರುಮರು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ತತ್ತ್ವವಾಗಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು—ಮನುಜಾಧಿಪನಾದ ರಾಜನಲ್ಲಿ ಈ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ?

Verse 19

एवमुक्ता तु कैकेयी राघवेण महात्मना।उवाचेदं सुनिर्लज्जा धृष्टमात्महितं वचः।।।।

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಘವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಕೈಕೇಯಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಲಜ್ಜಳಾಗಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಧೃಷ್ಟವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 20

न राजा कुपितो राम व्यसनं नास्य किञ्चन।किञ्चिन्मनोगतंत्वस्य त्वद्भयान्नाभिभाषते।।।।

ಹೇ ರಾಮ, ರಾಜನು ಕೋಪಗೊಂಡಿಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ವಿಪತ್ತೂ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಭಯದಿಂದ ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

Verse 21

प्रियं त्वामप्रियं वक्तुं वाणी नास्योपवर्तते।तदवश्यं त्वया कार्यं यदनेनाश्रुतं मम।।।।

ನೀನು ಅವನಿಗೆ ಅತಿಪ್ರಿಯನಾದ್ದರಿಂದ, ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲು ಅವನ ವಾಣಿ ಮುಂದಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟ ವಾಗ್ದಾನವನ್ನು ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 22

एष मह्यं वरं दत्त्वा पुरा मामभिपूज्य च।स पश्चात्तप्यते राजा यथाऽन्यः प्राकृतस्तथा।।।।

ಈ ರಾಜನು ಹಿಂದೆ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿ ಒಂದು ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಈಗ ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುತ್ತಾನೆ—ಯಾವುದೋ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ.

Verse 23

अतिसृज्य ददानीति वरं मम विशांपतिः।स निरर्थं गतजले सेतुं बन्धितुमिच्छति।।।।

‘ನಾನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಜನಾಧಿಪತಿಯಾದ ಅವನು ನನಗೆ ವರವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದನು; ಈಗ ನೀರು ಒಣಗಿಹೋದ ಕಡೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಸೇತುವೆ/ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 24

धर्ममूलमिदं राम विदितं च सतामपि।तत्सत्यं न त्यजेद्राजा कुपितस्त्वत्कृते यथा।।।।

ಹೇ ರಾಮ, ಇದು ಧರ್ಮದ ಮೂಲತತ್ತ್ವ, ಸಜ್ಜನರಿಗೂ ತಿಳಿದದ್ದು: ನಿನ್ನ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಜನು ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ರಾಜನು ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು.

Verse 25

यदि तद्वक्ष्यते राजा शुभं वा यदि वाऽशुभम्।करिष्यसि ततस्सर्वमाख्यास्यामि पुनस्त्वहम्।।।।

ರಾಜನು ಶುಭವಾಗಲಿ ಅಶುಭವಾಗಲಿ ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ನೀನು ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನೆರವೇರಿಸುವೆ ಎಂದಾದರೆ, ನಂತರ ನಾನು ಮತ್ತೆ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 26

यदि त्वभिहितं राज्ञा त्वयि तन्न विपत्स्यते।ततोऽहमभिधास्यामि न ह्येष त्वयि वक्ष्यति।।।।

ರಾಜನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ನಿನ್ನಿಂದ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ತಾನೇ ನಿನಗೆ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 27

एतत्तु वचनं श्रुत्वा कैकेय्या समुदाहृतम्।उवाच व्यथितो रामस्तां देवीं नृपसन्निधौ।।।।

ಕೈಕೇಯಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ವ್ಯಥಿತನಾದ ರಾಮನು ರಾಜನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 28

अहो धिङ्नार्हसे देवि वक्तुं मामीदृशं वचः।अहं हि वचनाद्राज्ञः पतेयमपि पावके।।।।भक्षयेयं विषं तीक्ष्णं मज्जेयमपि चार्णवे।नियुक्तो गुरुणा पित्रा नृपेण च हितेन च।।।।

ಅಹೋ, ಧಿಕ್ಕಾರ! ದೇವಿ, ನನಗೆ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ರಾಜನ ವಚನಕ್ಕೆ ನಾನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಾರಿಬೀಳುವೆ; ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿಷವನ್ನೂ ನುಂಗುವೆ, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಳುಗುವೆ—ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ನನ್ನ ತಂದೆ, ಗುರುಸಮಾನ, ಹಿತೈಷಿ ನೃಪ; ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿ ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸುವೆ.

Verse 29

अहो धिङ्नार्हसे देवि वक्तुं मामीदृशं वचः।अहं हि वचनाद्राज्ञः पतेयमपि पावके।।2.18.28।।भक्षयेयं विषं तीक्ष्णं मज्जेयमपि चार्णवे।नियुक्तो गुरुणा पित्रा नृपेण च हितेन च।।2.18.29।।

ಅಹೋ, ಧಿಕ್ಕಾರ! ದೇವಿ, ನನಗೆ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ರಾಜನ ವಚನಕ್ಕೆ ನಾನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಾರಿಬೀಳುವೆ; ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿಷವನ್ನೂ ನುಂಗುವೆ, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಮುಳುಗುವೆ—ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ನನ್ನ ತಂದೆ, ಗುರುಸಮಾನ, ಹಿತೈಷಿ ನೃಪ; ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಿಯುಕ್ತನಾಗಿ ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸುವೆ.

Verse 30

तद्ब्रूहि वचनं देवि राज्ञो यदभिकाङ्क्षितम्।करिष्ये प्रतिजाने च रामो द्विर्नाभिभाषते।।।।

ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಿ, ರಾಜನಿಗೆ ಏನು ಇಷ್ಟವೋ ಆ ಮಾತನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಮಾಡುವೆನು—ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ರಾಮನು ಎರಡು ಮಾತು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ವಚನದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 31

तमार्जवसमायुक्तमनार्या सत्यवादिनम्।उवाच रामं कैकेयी वचनं भृशदारुणम्।।।।

ಆರ್ಜವ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಚನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ರಾಮನಿಗೆ, ಅನಾರ್ಯ ಸ್ವಭಾವದ ಕೈಕೇಯಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 32

पुरा दैवासुरे युद्धे पित्रा ते मम राघव।रक्षितेन वरौ दत्तौ सशल्येन महारणे।।।।

ಹೇ ರಾಘವ, ಹಿಂದೆ ದೇವಾಸುರ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ ಗಾಯಗೊಂಡಾಗ ನಾನು ಆ ಮಹಾಸಮರದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದೆ; ಆಗ ಅವರು ನನಗೆ ಎರಡು ವರಗಳನ್ನು ದತ್ತರು.

Verse 33

तत्र मे याचितो राजा भरतस्याभिषेचनम्।गमनं दण्डकारण्ये तव चाद्यैव राघव।।।।

ಅದರಲ್ಲೇ ನಾನು ರಾಜನಿಂದ ಭರತನ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹೇ ರಾಘವ, ನಿಮ್ಮದು ಇಂದೇ ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನವನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.

Verse 34

यदि सत्यप्रतिज्ञं त्वं पितरं कर्तुमिच्छसि।आत्मानं च नरश्रेष्ठ मम वाक्यमिदं शृणु।।।।

ನೀನು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿಸಬೇಕೆಂದು, ಹಾಗೆಯೇ ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನ್ನನ್ನೂ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠನಾಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ನನ್ನ ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 35

सन्निदेशे पितुस्तिष्ठ यथा तेन प्रतिश्रुतम्।त्वयाऽरण्यं प्रवेष्टव्यं नव वर्षाणि पञ्च च।।।।

ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಲ್ಲು; ಅವನು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನೋ ಹಾಗೆ. ನೀನು ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳೂ ಇನ್ನೂ ಐದು—ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ—ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲೇಬೇಕು.

Verse 36

भरतस्त्वभिषिच्येत यदेतदभिषेचनम्।त्वदर्थे विहितं राज्ञा तेन सर्वेण राघव।।।।

ಹೇ ರಾಘವ, ರಾಜನು ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಈ ಅಭಿಷೇಕದ ಸಕಲ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಭರತನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಿ.

Verse 37

सप्त सप्त च वर्षाणि दण्डकारण्यमाश्रितः।अभिषेकमिमं त्यक्त्वा जटाजिनधरो वस।।।।

ಈ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದಂಡಕಾರಣ್ಯವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸು; ಜಟೆ ಮತ್ತು ಅಜಿನ ಧರಿಸಿ ಏಳು ಮತ್ತು ಏಳು—ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ—ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡು.

Verse 38

भरतः कोसलपुरे प्रशास्तु वसुधामिमाम्।नानारत्न समाकीर्णां सवाजिरथकुञ्जराम्।।।।

“ಕೋಸಲಪುರದಲ್ಲಿ (ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ) ಭರತನು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಲಿ—ನಾನಾವಿಧ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಮಾಕೀರ್ಣವಾದ, ಕುದುರೆ-ರಥ-ಕುಂಜರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು.”

Verse 39

एतेन त्वां नरेन्द्रोऽयं कारुण्येन समाप्लुतः।शोकसंक्लिष्ट वदनो न शक्नोति निरीक्षितुम्।।।।

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಕರುಣೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ನರೆಂದ್ರನು, ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಮುಖವಿಟ್ಟು, ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೂ ಸಹಿಸಲಾರನು.

Verse 40

एतत्कुरु नरेन्द्रस्य वचनं रघुनन्दन।सत्येन महता राम तारयस्व नरेश्वरम्।।।।

ರಘುನಂದನನೇ, ನರೆಂದ್ರನ ಈ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು; ಮಹಾ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ, ಹೇ ರಾಮ, ಮನುಷ್ಯಲೋಕದ ಸ್ವಾಮಿ ರಾಜನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.

Verse 41

इतीव तस्यां परुषं वदन्त्यांन चैव रामः प्रविवेश शोकम्।प्रविव्यथे चापि महानुभावोराजा तु पुत्रव्यसनाभितप्तः।।।।

ಅವಳು ಕಠೋರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ರಾಮನು ಶೋಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮಹಾನುಭಾವ ರಾಜನು, ಪುತ್ರವ್ಯಸನದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿ, ತೀವ್ರವಾಗಿ ವ್ಯಥಿತನಾದನು.