Sarga 119

Verse 1

अनसूया तु धर्मज्ञा श्रुत्वा तां महतीं कथाम् ।पर्यष्वजत बाहुभ्यां शिरस्याघ्राय मैथिलीम् ॥१॥

ಧರ್ಮಜ್ಞೆಯಾದ ಅನಸೂಯೆ ಸೀತೆಯ ಮಹಾಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಸ्नेಹದಿಂದ ಮುದ್ದಿಟ್ಟಳು.

Verse 2

व्यक्ताक्षरपदं चित्रं भाषितं मधुरं त्वया ।यथा स्वयंवरं वृत्तं तत्सर्वं हि श्रुतं मया ॥२॥रमेऽहं कथया ते तु दृढं मधुरभाषिणि ।

ನೀನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಕ್ಷರಪದಗಳಿಂದ, ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ್ದೀಯೆ. ಸ್ವಯಂವರ ಹೇಗೆ ನಡೆದಿತ್ತೋ ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಹೇ ಮಧುರಭಾಷಿಣಿ ಸೀತೆಯೇ, ನಿನ್ನ ಕಥೆಯಿಂದ ನಾನು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verses 3-4

रविरस्तङ्गतश्श्रीमानुपोह्य रजनीं शिवाम् ॥३॥दिवसं प्रतिकीर्णानामाहारार्थं पतत्रिणाम् ।सन्ध्याकाले निलीनानां निद्रार्थं श्रूयते ध्वनिः ॥४॥

ಶ್ರೀಮಂತ ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತಂಗತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಶುಭಕರ ರಾತ್ರಿಯು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಗಲು ಆಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ದೂರದೂರಿಗೆ ಚದುರಿದ್ದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ನೆಲಸುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.

Verse 5

एते चाप्यभिषेकार्द्रा मुनयः कलशोद्यताः ।सहिता उपवर्तन्ते सलिलाप्लुतवल्कलाः ॥५॥

ಇವರೂ ಮುನಿಗಳು ಅಭಿಷೇಕದಿಂದ ತೋಯ್ದವರಾಗಿ, ಕಲಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಜಲದಿಂದ ನೆನೆದ ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 6

ऋषीणामग्निहोत्रेषु हुतेषु विधिपूर्वकम् ।कपोताङ्गारुणो धूमो दृश्यते पवनोद्धतः ॥६॥

ಋಷಿಗಳು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಕಪೋತದ ಅಂಗದಂತೆ ಅರುಣವರ್ಣದ ಧೂಮವು ಪವನದಿಂದ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 7

अल्पपर्णा हि तरवो घनीभूतास्समन्ततः ।विप्रकृष्टेन्द्रिये देशेऽस्मिन्न प्रकाशन्ति वै दिशः ॥७॥

ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಅಲ್ಪಪರ್ಣವಾಗಿದ್ದ ಮರಗಳು ಈಗ ದಟ್ಟವಾಗಿವೆ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ದೂರದಂತೆ ತೋರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಸಹ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 8

रजनीचरसत्त्वानि प्रचरन्ति समन्ततः ।तपोवनमृगा ह्येते वेदितीर्थेषु शेरते ॥८॥

ರಾತ್ರಿಚರ ಜೀವಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿವೆ; ತಪೋವನದ ಜಿಂಕೆಗಳು ವೇದೀ-ತೀರ್ಥಸ್ಥಾನಗಳ ಸುತ್ತ ಮಲಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿವೆ.

Verse 9

सम्प्रवृत्तानिशा सीते नक्षत्रसमलङ्कृता ।ज्योत्स्नाप्रावरणश्चन्द्रो दृश्यतेऽभ्युदितोऽम्बरे ॥९॥

ಹೇ ಸೀತೇ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ರಾತ್ರಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ; ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯ ಆವರಣ ಹೊದಿಸಿದಂತೆ ಚಂದ್ರನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 10

गम्यतामनुजानामि रामस्यानुचरी भव ।कथायन्त्या हि मधुरं त्वयाऽहं परितोषिता ॥१०॥

“ಈಗ ಹೋಗು—ನಾನು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅನುಚರಿಯಾಗಿರು; ನಿನ್ನ ಮಧುರ ಹಾಗೂ ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 11

अलङ्कुरु च तावत्त्वं प्रत्यक्षं मम मैथिलि ।प्रीतिं जनय मे वत्से दिव्यालङ्कारशोभिता ॥११॥

ಹೇ ಮೈಥಿಲಿ, ಈಗ ನನ್ನ ಎದುರಲ್ಲೇ ನೀನು ಅಲಂಕರಿಸಿಕೋ; ವತ್ಸೆ, ದಿವ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ನನಗೆ ಹರ್ಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡು.

Verse 12

सा तथा समलङ्कृत्य सीता सुरसुतोपमा ।प्रणम्य शिरसा तस्यै रामं त्वभिमुखी ययौ ॥१२॥

ಹೀಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡ ಸೀತೆಯು ದೇವಕನ್ಯೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು; ಅನುಸೂಯೆಗೆ ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಬಳಿಕ ರಾಮನನ್ನು ಎದುರುಗೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.

Verse 13

तथा तु भूषितां सीतां ददर्श वदतां वरः ।राघवः प्रीतिदानेन तपस्विन्या जहर्ष च ॥१३॥

ಹೀಗೆ ಭೂಷಿತಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ವಾಗ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಘವನು ಕಂಡನು; ತಪಸ್ವಿನಿಯ ಪ್ರೀತಿದಾನದಿಂದ ಅವನು ಬಹಳ ಹರ್ಷಗೊಂಡನು.

Verse 14

न्यवेदयत्ततस्सर्वं सीता रामाय मैथिली ।प्रीतिदानं तपस्विन्या वसनाभरणस्रजम् ॥१४॥

ನಂತರ ಮೈಥಿಲಿಯಾದ ಸೀತೆಯು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ರಾಮನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ತಪಸ್ವಿನಿಯ ಪ್ರೀತಿದಾನವಾದ ವಸ್ತ್ರ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದಳು.

Verse 15

प्रहृष्टस्त्वभवद्रामो लक्ष्मणश्च महारथः ।मैथिल्यास्सत्क्रियां दृष्ट्वा मानुषेषु सुदुर्लभाम् ॥१५॥

ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾದ ಮೈಥಿಲಿಗೆ ದೊರೆತ ಸತ್ಕಾರವನ್ನು ಕಂಡು ರಾಮನೂ ಮಹಾರಥಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡರು.

Verse 16

ततस्तां शर्वरीं प्रीतः पुण्यां शशिनिभाननः ।अर्चितस्तापसै स्सिद्धैरुवास रघुनन्दनः ॥१६॥

ಅನಂತರ ಚಂದ್ರಮುಖನಾದ, ಸಂತುಷ್ಟ ರಘುನಂದನನು ಸಿದ್ಧ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಂದ ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜಿತನಾಗಿ, ಆ ಪುಣ್ಯಮಯ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿದನು.

Verse 17

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायामभिषिच्य हुताग्निकान् ।आपृच्छेतां नरव्याघ्रौ तापसान्वनगोचरान् ॥१७॥

ಆ ರಾತ್ರಿಯು ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಹೋಮಾಗ್ನಿಗಳಿಗೆ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದ ವನವಾಸಿ ತಪಸ್ವಿಗಳನ್ನು ಆ ಇಬ್ಬರು ನರವ್ಯಾಘ್ರರು ವಿದಾಯ ಕೇಳಿದರು.

Verse 18

तावूचुस्ते वनचरास्तापसा धर्मचारिणः ।वनस्य तस्य सञ्चारं राक्षसैस्समभिप्लुतम् ॥१८॥

ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆ ವನಚರ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೆ, ಆ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಸಂಚಾರವು ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ತುಂಬಿ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 19

रक्षांसि पुरुषादानि नानारूपाणि राघव ।वसन्त्यस्मिन्महारण्ये व्यालाश्च रुधिराशनाः ॥१९॥

ಹೇ ರಾಘವ, ಈ ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನಾರೂಪದ ಪುರುಷಾದಿ ರಾಕ್ಷಸರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ರುಧಿರಾಶನ ವ್ಯಾಳಗಳು—ಭೀಕರ ಹಿಂಸ್ರ ಮೃಗಗಳೂ ಇವೆ.

Verse 20

उच्छिष्टं वा प्रमत्तं वा तापसं धर्मचारिणम् ।अदन्त्यस्मिन्महारण्ये तान्निवारय राघव ॥२०॥

ಈ ಮಹಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟದಿಂದ ಅಶುದ್ಧನಾಗಿರುವವನಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಪ್ರಮತ್ತನಾಗಿ ಅಸಾವಧಾನನಾಗಿರುವ ಧರ್ಮಚಾರೀ ತಾಪಸನಾಗಲಿ—ಅವರನ್ನು ಅವರು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹೇ ರಾಘವ, ಅವರನ್ನು ತಡೆದು ನिवारಿಸು.

Verse 21

एष पन्था महर्षीणां फलान्याहरतां वने ।अनेन तु वनं दुर्गं गन्तुं राघव ते क्षमम् ॥२१॥

ಹೇ ರಾಘವ, ವನದಲ್ಲಿ ಫಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹೋಗುವ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಈ ಮಾರ್ಗವೇ ಇದು; ಈ ದಾರಿಯಿಂದ ಈ ದುರ್ಗಮ, ಭಯಂಕರ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ನೀನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ದಾಟಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿರುವೆ.

Verse 22

इतीव तैः प्राञ्जलिभिस्तपस्विभिर्द्विजैः कृतस्वस्त्ययनः परन्तपः ।वनं सभार्यः प्रविवेश राघवस्सलक्ष्मणस्सूर्य इवाभ्रमण्डलम् ॥२२॥

ಹೀಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದ ತಪಸ್ವಿ ದ್ವಿಜರಿಂದ ಮಂಗಳಾಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕನಾದ ರಾಘವ ರಾಮನು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಡನೆ ವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು—ಮೋಡಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ.