Adhyaya 120

Verse 1

अपन छा | अ-णक्राछ एकोनविशत्यधिकशततमोड< ध्याय: पाण्डुका कुन्तीको पुत्र-प्राप्तिके लिये प्रयत्न करनेका आदेश वैशम्पायन उवाच तत्रापि तपसि श्रेष्ठे वर्तमान: स वीर्यवान्‌ | सिद्धचारणसड्घानां बभूव प्रियदर्शन:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಜನಮೇಜಯ! ಅಲ್ಲಿ ಸಹ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜ ಪಾಂಡು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಸಿದ್ಧ-ಚಾರಣರ ಸಮೂಹಗಳಿಗೆ ಅತೀ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನನಾದನು; ಅವನನ್ನು ಕಂಡಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ಹರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 2

शुश्रूषुरनहंवादी संयतात्मा जितेन्द्रिय: । स्वर्ग गन्तुं पराक्रान्तः स्वेन वीर्येण भारत

ಓ ಭಾರತ! ಅವನು ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳ ಸೇವೆಗೆ ಸದಾ ತತ್ಪರನಾಗಿ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತನಾಗಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯೂ ಇಂದ್ರಿಯಜಯಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು. ತನ್ನದೇ ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಯಮಬದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನಬಲದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಿರಂತರ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 3

केषांचिदभवद्‌ भ्राता केषांचिदभवत्‌ सखा । ऋषयपस्त्वपरे चैनं पुत्रवत्‌ पर्यपालयन्‌

ಕೆಲವರಿಗೆ ಅವನು ಸಹೋದರನಾದನು, ಕೆಲವರಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತನಾದನು; ಇತರ ಅನೇಕ ಋಷಿ-ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಪುತ್ರನಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 4

स तु कालेन महता प्राप्य निष्कल्मषं तप: । ब्रह्मर्षिसदृश: पाण्डुबभूव भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ जनमेजय! राजा पाण्डु दीर्घकालतक पापरहित तपस्याका अनुष्ठान करके ब्रह्मर्षियोंके समान प्रभावशाली हो गये थे

ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನಮೇಜಯ! ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಷ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ, ರಾಜ ಪಾಂಡು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದನು.

Verse 5

अमावास्यां तु सहिता ऋषय: संशितव्रता: । ब्रह्माणं द्रष्टकामास्ते सम्प्रतस्थुर्महर्षय:

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಕಠೋರ ವ್ರತಗಳಿಂದ ನಿಯಮಿತರಾದ ಅನೇಕ ಋಷಿ-ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಬಯಸಿ ಆ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದತ್ತ ಹೊರಟರು.

Verse 6

सम्प्रयातानृषीन्‌ दृष्टवा पाण्डुर्वचनमब्रवीत्‌ | भवन्त: क्व गमिष्यन्ति ब्रूत मे वदतां वरा:

ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ಋಷಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಪಾಂಡು ಅವರೊಡನೆ ಹೇಳಿದನು—“ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಪೂಜ್ಯ ಮುನೀಶ್ವರರೇ! ನೀವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿ.”

Verse 7

ऋषय ऊचु: समवायो महानद्य ब्रह्मलोके महात्मनाम्‌ | देवानां च ऋषीणां च पितृणां च महात्मनाम्‌ | वयं तत्र गमिष्यामो द्रष्टकामा: स्वयम्भुवम्‌

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—“ರಾಜನೇ! ಇಂದು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ದೇವರುಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಮನಸ್ಸಿನ ಪಿತೃಗಳು—ಇವರ ಮಹಾಸಮಾವೇಶ ನಡೆಯಲಿದೆ. ನಾವು ಸ್ವಯಂಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಅತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.”

Verse 8

वैशम्पायन उवाच पाण्डुरुत्थाय सहसा गन्तुकामो महर्षिभि: । स्वर्गपारं तितीर्ष: स शतशूज्रादुदड्मुख:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—“ರಾಜನೇ! ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಡನೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂಬ ಆತುರದಿಂದ ಮಹಾರಾಜ ಪಾಂಡು ತಕ್ಷಣವೇ ಎದ್ದು ನಿಂತನು. ಸ್ವರ್ಗದ ಪಾರಕ್ಕೆ ದಾಟಬೇಕೆಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತವಾಯಿತು; ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ಶತಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಿಂದ ಹೊರಟನು.”

Verse 9

प्रतस्थे सह पत्नीभ्यामन्रुवंस्तं च तापसा: । उपर्युपरि गच्छन्त: शैलराजमुदड्मुखा:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—“ರಾಜನೇ! ಪಾಂಡು ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು; ತಪಸ್ವಿ ಮುನಿಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಪರ್ವತರಾಜನ ಎತ್ತರಗಳ ಮೇಲೆ ಎತ್ತರಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತ, ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ಅವರು ಮುಂದುವರಿದರು.”

Verse 10

दृष्टवन्तो गिरौ रम्ये दुर्गान्‌ देशान्‌ बहून्‌ वयम्‌ | विमानशतसम्बाधां गीतस्वरनिनादिताम्‌

“ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಈ ಮನೋಹರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಾವು ತಲುಪಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಅನೇಕ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ. ಇದು ದೇವರುಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರೆಯರ ಕ್ರೀಡಾಭೂಮಿ—ಇಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವಿಮಾನಗಳುぎぎನೆ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ, ಮಧುರ ಗೀತಸ್ವರಗಳು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.”

Verse 11

“भरतश्रेष्ठ इस रमणीय पर्वतपर हमने बहुत-से ऐसे प्रदेश देखे हैं

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಈ ಮನೋಹರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನಾವು ತಲುಪಲು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಗಮವಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಂಡೆವು. ಅಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು ಕ್ರೀಡಿಸುವ ಕ್ರೀಡಾಭೂಮಿ ಇದೆ; ನೂರಾರು ವಿಮಾನಗಳು ಗಿಜಿಗುಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮಧುರ ಗೀತಗಳ ಧ್ವನಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಪರ್ವತದಲ್ಲೇ ಕುಬೇರನ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಇವೆ; ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಸಮತಟ್ಟು, ಕೆಲವೆಡೆ ಅಸಮ—ಕೆಲವೆಡೆ ಎತ್ತರ, ಕೆಲವೆಡೆ ತಗ್ಗು.

Verse 12

महानदीनितम्बांश्न गहनान्‌ गिरिगह्दरान्‌ । सन्ति नित्यहिमा देशा निर्वक्षमृगपक्षिण:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಹಾನದಿಗಳ ದುರ್ಗಮ ತೀರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಗಹನ ಪರ್ವತಗಹ್ವರಗಳನ್ನು ಕಂಡೆವು. ಇಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಿಮವಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ—ಅಲ್ಲಿ ಮರಗಳೇ ಇಲ್ಲ; ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುರುತು ಕೂಡ ಕಾಣದು.

Verse 13

सन्ति क्वचिन्महादर्यों दुर्गा: काश्चिद्‌ दुरासदा: । नातिक्रामेत पक्षी यान्‌ कुत एवेतरे मृगा:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಕೆಲವೆಡೆ ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಗಮ ದಾರಿಗಳು ಇವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸಮೀಪಿಸುವುದೂ ದುರ್ಲಭ. ಅಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಿಯೂ ದಾಟಲಾರದು—ಇನ್ನೂ ಮೃಗಾದಿ ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಮಾತೇನು?

Verse 14

वायुरेको हि यात्यत्र सिद्धाश्व परमर्षय: । गच्छन्त्यौ शैलराजेडस्मिन्‌ राजपुत्रयां कथं त्विमे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಸಿದ್ಧಾಶ್ವ, ಓ ಪರಮರ್ಷಿ! ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಾಧವಾಗಿ ಸಾಗಬಲ್ಲದು ಗಾಳಿಯೊಂದೇ. ಈ ಶೈಲರಾಜನಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜಕುಮಾರರು ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಲ್ಲರು?

Verse 15

पाण्डुरुवाच अप्रजस्य महाभागा न द्वारं परिचक्षते

ಪಾಂಡು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತ ಋಷಿಗಳೇ! ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದ ದ್ವಾರ ತೆರೆಯದು ಎಂದು ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನಾನೂ ಸಂತಾನಹೀನನು; ಆದ್ದರಿಂದ ದುಃಖದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗಿ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ತಪೋಧನರೇ! ನಾನು ಇನ್ನೂ ಪಿತೃಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿಲ್ಲ; ಅದರಿಂದ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕಲುಷಿತನಾಗಿ ತಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

Verse 16

स्वर्गे तेनाभितप्तो5हमप्रजस्तु ब्रवीमि व: । पित्र्यादृणादनिर्मुक्तस्तेन तप्ये तपोधना:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅದೇ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ನಾನು ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ತಪೋಧನರೇ! ಪಿತೃಋಣದಿಂದ ನಾನು ಇನ್ನೂ ಮುಕ್ತನಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆತಂಕದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

Verse 17

देहनाशे ध्रुवोी नाश: पितृणामेष निश्चय: । ऋणैश्नतुर्भि: संयुक्ता जायन्ते मानवा भुवि

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಈ ದೇಹ ನಾಶವಾದಾಗ ನನ್ನ ಪಿತೃಗಳ ಪತನ ನಿಶ್ಚಿತ—ಇದು ಸ್ಥಿರಸತ್ಯ. ಏಕೆಂದರೆ ಮಾನವರು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಋಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 18

पितृदेवर्षिमनुजैददेयं तेभ्यश्व धर्मत: । एतानि तु यथाकालं यो न बुध्यति मानव:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಪಿತೃಗಳು, ದೇವರುಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರು—ಇವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಯಥಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯದವನಿಗೆ ಪುಣ್ಯಲೋಕಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 19

न तस्य लोका: सन्तीति धर्मविद्धि: प्रतिष्ठितम्‌ । यज्ैस्तु देवान्‌ प्रीणाति स्वाध्यायतपसा मुनीन्‌

ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ—ಈ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವವನಿಗೆ ಪುಣ್ಯಲೋಕಗಳಿಲ್ಲ. ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ದೇವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುನಿಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 20

पुत्र: श्राद्धैः पितृश्षञापि आनृशंस्येन मानवान्‌ । ऋषिदेवमनुष्याणां परिमुक्तो5स्मि धर्मत:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಪುತ್ರನು ಶ್ರಾದ್ಧಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ದಯಾಮಯ, ಅಕ್ರೂರ (ಅಹಿಂಸಕ) ವರ್ತನೆಯಿಂದ ಮಾನವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಧರ್ಮದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾನು ಋಷಿ, ದೇವ ಮತ್ತು ಮಾನವ—ಈ ಮೂರು ಋಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 21

त्रयाणामितरेषां तु नाश आत्मनि नश्यति । पित्र्यादृणादनिर्मुक्त इदानीमस्मि तापसा:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ಉಳಿದ ಋಣದ ಕ್ಷಯವು ಕೇವಲ ತನ್ನ ದೇಹ ನಾಶವಾದುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ತಪಸ್ವಿಗಳೇ, ಇಂದಿಗೂ ನಾನು ಪಿತೃಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿಲ್ಲ.”

Verse 22

इह तस्मात्‌ प्रजाहेतो: प्रजायन्ते नरोत्तमा: | यथैवाहं पितु: क्षेत्रे जातस्तेन महर्षिणा

“ಆದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸಂತಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಯತ ವಿಧಾನದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರು ಜನ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ—ನಾನು ಕೂಡ ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದಂತೆ.”

Verse 23

ऋषय ऊचु: अस्ति वै तव धर्मात्मन्‌ विद्यो देवोपमं शुभम्‌

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— “ಓ ಧರ್ಮಾತ್ಮನೇ! ನಿನಗೆ ದೇವೋಪಮವಾದ, ಶುಭವಾದ, ಪಾಪರಹಿತ ಸಂತಾನದ ಯೋಗವಿದೆ—ನಾವು ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ದೈವವು ನಿನಗಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಫಲವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪಡೆಯು.”

Verse 24

अपत्यमनघं राजन्‌ वयं दिव्येन चक्षुषा । दैवोद्दिष्टं नरव्यात्र कर्मणेहोपपादय

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು— “ಓ ರಾಜನೇ! ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ—ನಿನಗೆ ಪಾಪರಹಿತ ಸಂತಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಓ ನರవ్యಾಘ್ರನೇ! ದೈವವು ಸೂಚಿಸಿದ ಫಲವನ್ನು ಕರ್ಮ-ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸು.”

Verse 25

अक्लिष्टं फलमव्यग्रो विन्दते बुद्धिमान्‌ नर: । तस्मिन्‌ दृष्टे फले राजन्‌ प्रयत्नं कर्तुमहसि

“ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವ್ಯಗ್ರವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕ್ಲೇಶ ಅಥವಾ ಹಾನಿಕರ ಒತ್ತಡದಿಂದಲ್ಲದೆ ದೊರೆಯುವ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಓ ರಾಜನೇ, ಅಂಥ ಫಲ ಕಂಡಾಗ ನೀನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲೇಬೇಕು.”

Verse 26

वैशम्पायन उवाच नच्छुत्वा तापसवच: पाण्ड्श्विन्तापरो3भवत्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तपस्वी मुनियोंका यह वचन सुनकर राजा पाण्डु बड़े सोच-विचारमें पड़ गये

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಜನಮೇಜಯ! ತಪಸ್ವಿ ಋಷಿಗಳ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜ ಪಾಂಡು ಗಾಢ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಧರ್ಮೋಚಿತ ಮಾರ್ಗವೇನು ಎಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು।

Verse 27

आत्मनो मृगशापेन जानन्नुपहतां क्रियाम्‌ । सो<ब्रवीद्‌ विजने कुन्तीं धर्मपत्नीं यशस्विनीम्‌ । अपत्योत्पादने यत्नमापदि त्वं समर्थय

ಮೃಗರೂಪಧಾರಿ ಮುನಿಯ ಶಾಪದಿಂದ ತನ್ನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಾಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅವನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯಶಸ್ವಿನಿ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಕುಂತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ದೇವಿ! ಇದು ನಮ್ಮಿಗೆ ಆಪತ್ತಿನ ಕಾಲ; ಈ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಯತ್ನವನ್ನು ನೀನು ಸಮರ್ಥಿಸು।”

Verse 28

अपत्यं नाम लोकेषु प्रतिष्ठा धर्मसंहिता । इति कुन्ति विदुर्धीरा: शाश्व॒तं धर्मवादिन:

“ಕುಂತೀ! ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವೇ ಧರ್ಮಸಹಿತವಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ”—ಎಂದು ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಾರುವ ಧೀರ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ।

Verse 29

इष्टं दत्तं तपस्तप्तं नियमश्न स्वनुछ्ित: । सर्वमेवानपत्यस्य न पावनमिहोच्यते

ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವನು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರೂ, ದಾನ ನೀಡಿದರೂ, ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೂ, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದರೂ—ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪಾವನಕರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 30

सो>हमेवं विदित्वैतत्‌ प्रपश्यामि शुचिस्मिते | अनपत्य: शुभॉल्लोकान्‌ न प्राप्स्यामीति चिन्तयन्‌

“ಶುಚಿಸ್ಮಿತೆ! ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ತಿಳಿದು ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ—ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ನನಗೆ ಶುಭಲೋಕಗಳ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ”—ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅದೇ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದನು।

Verse 31

मृगाभिशापान्नष्टं मे जननं हाकृतात्मन: । नृशंसकारिणो भीरु यथैवोपहतं पुरा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಜಿಂಕೆಯ ಶಾಪದಿಂದ ನನ್ನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಶಕ್ತಿ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತವಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಕ್ರೂರಕರ್ಮ ಮಾಡಿದೆ. ಓ ಭೀರು! ಆದಕಾರಣ, ಹಿಂದೆ ನಾನು ಆ ಜಿಂಕೆಯನ್ನು ಕೊಂದು ಅದರ ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದಂತೆ, ನನ್ನ ಜನನಶಕ್ತಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಆಘಾತಗೊಂಡಿದೆ।

Verse 32

इमे वै बन्धुदायादा: षटू्‌ पुत्रा धर्मदर्शने । षडेवाबन्धुदायादा: पुत्रास्ताउछूणु मे पृथे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲಿರುವ ಆರು ವಿಧದ ಪುತ್ರರು ‘ಬಂಧು-ದಾಯಾದ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಗೃಹವಂಶದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರು ಆಸ್ತಿಗೆ ವಾರಸರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೂ ಆರು ವಿಧದ ಪುತ್ರರು ‘ಅಬಂಧು-ದಾಯಾದ’ ಎಂದು; ಅದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಂಧುಗಳಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ವಾರಸತ್ವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರೆಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟರು. ಹೇ ಪೃಥೆ, ಇವರ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು।

Verse 33

स्वयंजात: प्रणीतश्न तत्सम: पुत्रिकासुत: । पौनर्भवश्ल कानीन: भगिन्यां यश्ष॒ जायते

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ವಿವಾಹವಾದ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ತಾನೇ ಪಡೆದ ಪುತ್ರನು ‘ಸ್ವಯಂಜಾತ’. ಪತ್ನಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ ಪುರುಷನ ನಿಯೋಗ/ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು ‘ಪ್ರಣೀತ’. ಪುತ್ರಿಯ ಪುತ್ರ (ಪುತ್ರಿಕಾಸುತ)ನೂ ಸಮಾನನೆಂದು ಪರಿಗಣಿತ. ಮರುವಿವಾಹಿತೆಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು ‘ಪೌನರ್ಭವ’. ಕನ್ಯೆಯಿಂದ (ನಿಶ್ಚಿತ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ) ಜನಿಸಿದವನು ‘ಕಾನೀನ’. ಹಾಗೆಯೇ ಸಹೋದರಿಯ ಪುತ್ರ—ಅಂದರೆ ಅಳಿಯ/ಮರಿಮಗ (ನೆಫ್ಯೂ)—ಇವರಲ್ಲಿಯೇ ಎಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 34

दत्त: क्रीतः कृत्रिमश्न॒ उपगच्छेत्‌ स्वयं च यः । सहोढो ज्ञातिरेताश्व हीनयोनिधृतश्च यः

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಅಬಂಧು-ದಾಯಾದ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಆರು ವಿಧದ ಪುತ್ರರು ಇವರು: (1) ದತ್ತ—ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದವನು; (2) ಕ್ರೀತ—ಧನ ನೀಡಿ ಖರೀದಿಸಿದವನು; (3) ಕೃತ್ರಿಮ—ತಾನೇ ಬಂದು ‘ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನು; (4) ಸಹೂಢ—ವಿವಾಹ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಗರ್ಭವತಿಯಾಗಿದ್ದ ವಧುವಿನ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು; (5) ಜ್ಞಾತಿರೇತ—ಕುಲದ ಜ್ಞಾತಿಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ; (6) ಹೀನಯೋನಿಧೃತ—ತನ್ನಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಜಾತಿ/ವರ್ಣದ ಸ್ತ್ರೀಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು. ಇವರೆಲ್ಲ ಅಬಂಧು-ದಾಯಾದರು।

Verse 35

पूर्वपूर्वतमाभावं मत्वा लिप्सेत वै सुतम्‌ । उत्तमादवरा: पुंस: काडुशक्षन्ते पुत्रमापदि

ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ ಪುತ್ರನ ಅಭಾವವನ್ನು ಮನಗಂಡು ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು. ಆಪತ್ತಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಳಸ್ಥಿತಿಯ ಪುರುಷನೂ ಉನ್ನತಸ್ಥಿತಿಯ ಪುರುಷನ ಮೂಲಕ ಪುತ್ರೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸಬಹುದು।

Verse 36

अपत्यं धर्मफलदं श्रेष्ठ विन्दन्ति मानवा: । आत्मशुक्रादपि पृथे मनु: स्वायम्भुवोडब्रवीत्‌

“ಪೃಥೇ! ಮನುಷ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ವೀರ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷನ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಧರ್ಮಫಲಪ್ರದವಾಗಿರುತ್ತದೆ”—ಎಂದು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 37

तस्मात्‌ प्रहेष्याम्यद्य त्वां हीन: प्रजननात्‌ स्वयम्‌ | सदृशाच्छेयसो वा त्वं विद्धापत्यं यशस्विनि

ಆದುದರಿಂದ, ಯಶಸ್ವಿನಿ ಕುಂತೀ! ನಾನು ಸ್ವತಃ ಸಂತಾನೋತ್ಪಾದನೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ವಂಚಿತನು; ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಸಮಾನನಾದ ಅಥವಾ ನನ್ನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪುರುಷನಿಂದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯು.

Verse 119

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि पाण्डुपृथासंवादे ऊनविंशत्यधिकशततमो<ध्याय:

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆದಿಪರ್ವದ ಸಂಭವಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡು–ಪೃಥಾ (ಕುಂತೀ) ಸಂವಾದದ ನೂರ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.

Verse 131

आक्रीडशभूमिं देवानां गन्धर्वाप्सरसां तथा । उद्यानानि कुबेरस्थ समानि विषमाणि च

ದೇವತೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಭೂಮಿಗಳೂ ಇದ್ದವು; ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಥಳಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದವು. ಕುಬೇರನ ಉದ್ಯಾನಗಳೂ ಇದ್ದವು—ಕೆಲವು ಸಮ, ಕೆಲವು ವಿಷಮ ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ.

Verse 143

न सीदेतामदुःखाहें मा गमो भरतर्षभ । “इस मार्गपर केवल वायु चल सकती है तथा सिद्ध महर्षि भी जा सकते हैं। इस पर्वतराजपर चलती हुई ये दोनों राजकुमारियाँ कैसे कष्ट न पायेंगी? भरतवंशशिरोमणे! ये दोनों रानियाँ दुःख सहन करनेके योग्य नहीं हैं; अतः आप न चलिये'

ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಕಳವಳಪಡದಿರಲಿ; ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ, ನೀವು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಡಿ. ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯೇ ಸಾಗಬಲ್ಲದು; ಸಿದ್ಧ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಮಾತ್ರ ಹೋಗಬಲ್ಲರು. ಈ ಪರ್ವತರಾಜನ ಮೇಲೆ ನಡೆದು ಹೋಗುವಾಗ ಈ ಇಬ್ಬರು ರಾಜಕುಮಾರಿಯರು ಹೇಗೆ ಕಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ? ಓ ಭರತವಂಶಶಿರೋಮಣಿ, ಈ ಇಬ್ಬರು ರಾಣಿಯರು ಇಂತಹ ವೇದನೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಲು ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಮುಂದುವರಿಯಬೇಡಿ.

Verse 226

तथैवास्मिन्‌ मम क्षेत्रे कथं वै सम्भवेत्‌ प्रजा । इस लोकमें श्रेष्ठ पुरुष पितृ-ऋणसे मुक्त होनेके लिये संतानोत्पत्तिका प्रयत्न करते और स्वयं ही पुत्ररूपमें जन्म लेते हैं। जैसे मैं अपने पिताके क्षेत्रमें महर्षि व्यासद्वारा उत्पन्न हुआ हूँ

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ಹಾಗಾದರೆ ನನ್ನ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಲಿದೆ? ಪಿತೃಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಲು ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ; ತಂದೆಯು ಪುತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಪಿತೃಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನನಾದಂತೆ, ನನ್ನ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?”

Verse 253

अपत्यं गुणसम्पन्नं लब्धा प्रीतिकरं हासि । बुद्धिमान्‌ मनुष्य व्यग्रता छड़कर बिना क्लेशके ही अभीष्ट फलको प्राप्त कर लेता है। राजन! आपको उस दृष्ट फलके लिये प्रयत्न करना चाहिये। आप निश्चय ही गुणवान्‌ और हर्षोत्पादक संतान प्राप्त करेंगे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— “ಗುಣಸಂಪನ್ನವೂ ಹರ್ಷಕರವೂ ಆದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆದವನು ಸಂತೋಷಪಡಬೇಕು. ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅಶಾಂತ ವ್ಯಗ್ರತೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕ್ಲೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಇಷ್ಟಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನೇ, ಆ ದೃಷ್ಟಫಲಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಯತ್ನಿಸಬೇಕು; ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಗುಣವಂತರೂ ಹರ್ಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರೂ ಆದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.”