ಬ್ರಹ್ಮ in the Ramcharitmanas

ಗುರುವಿನ ಪಾದದ ಧೂಳು ಮೃದುವಾದ ಸುಂದರ ಕಾಜಲು, ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಅಮೃತ, ದೃಷ್ಟಿಯ ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು. ಅದರಿಂದ ವಿವೇಚನೆಯ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಮಾಡಿ, ಜನನಮರಣದ ಚಕ್ರದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆ ನೀಡುವ ರಾಮನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮೊದಲು ಭೂಮಿಯ ದೇವತೆಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಾದಗಳಿಗೆ…

ಬ್ರಹ್ಮವು ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಗುಣರಹಿತ ಮತ್ತು ಗುಣಸಹಿತ; ಎರಡೂ ಹೇಳಲಾಗದವು, ಅಗಾಧವಾದವು, ಆದಿ ಇಲ್ಲದವು, ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದವು. ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ನಾಮವು ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎರಡನ್ನೂ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಸಜ್ಜನರು ಇದನ್ನು…

ನಾಮದ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಶಂಭು ಅಳಿಯದವ; ಆತನ ಆಭರಣಗಳು ಅಶುಭವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆತ ಶುಭದ ಖನಿ. ಶುಕ, ಸನಕಾದಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಮುನಿಗಳು, ಯೋಗಿಗಳು ನಾಮದ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು. ನಾರದ ನಾಮದ ಪ್ರತಾಪವನ್ನು ತಿಳಿದನು: ಹರಿ ಜಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಿಯವಾದವ, ಆತನೇ ಹರಿ ಹರರಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದವ.…

ಧೈರ್ಯವಾದ ಮುನಿಗಳು, ಯೋಗಿಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಯಾರನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೋ, ವೇದಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು, ಆಗಮಗಳು "ಇದು ಅಲ್ಲ, ಇದು ಅಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಯಾರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತವೆಯೋ, ಆತನನ್ನು, ಆ ರಾಮನೇ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಲೋಕಗಳ ಸಮೂಹದ ಒಡೆಯ, ಮಾಯೆಯ…

ಓ ಆನಂದದ ನಿಲಯವೇ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ನನ್ನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ದಾಸಿಯೆಂದು ಸತ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿದರೆ, ಆಗ ಪ್ರಭೂ, ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ರಘುನಾಥನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪೋಗೊಡಿ. ಕಲ್ಪತರು ವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಯಾರ ಮನೆ ಇದೆಯೋ, ಅವನು ಬಡತನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆಯೇ? ಓ…

ಕೇಳು, ಪರ್ವತಕುಮಾರಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣವನ್ನು; ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳುವೆ. ಅಜ, ಗುಣರಹಿತ, ರೂಪರಹಿತ ಬ್ರಹ್ಮ ಕೋಸಲನಗರದ ರಾಜನಾದನೇಕೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ. ನೀನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ ಮುನಿವೇಷದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು, ಆತನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನೋಡಿ…

ತಪಸ್ವಿ ಹೇಳಿದನು: "ರಾಜನೇ, ಹಾಗೇ ಆಗಲಿ. ಒಂದು ಕಷ್ಟವಿದೆ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು. ಕಾಲನೂ ನಿನ್ನ ಪಾದಕ್ಕೆ ತಲೆ ಬಗ್ಗಿಸುವನು, ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯನೇ, ಒಂದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು. ತಪೋಬಲದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಲಿಷ್ಠರು, ಅವರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಯಾರೂ ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲ. ರಾಜನೇ, ನೀನು…

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ತಡೆಯುತ್ತೇನೆ; ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ನಿನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುವುದು. ಈ ಕಥೆ ಆರನೇ ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳಿದರೆ, ನಿನ್ನ ನಾಶ ನಿಶ್ಚಿತ; ನನ್ನ ಮಾತು ಸತ್ಯ. ಕೇಳು ಪ್ರತಾಪಭಾನು: ಇದು ಬಹಿರಂಗವಾದರೆ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಾಪ ಬಿದ್ದರೆ, ನೀನು ನಾಶವಾಗುವೆ. ಹರಿ…

"ಕ್ಷತ್ರಿಯನೇ, ನೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಕರೆದು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಾಶಮಾಡಲೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದೆ." "ದೇವರು ನಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ನೀ ನಿನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ನಾಶವಾಗುವೆ." "ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ನಿನ್ನ ನಾಶವಾಗುವುದು, ನಿನ್ನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ನೀರು ಅರ್ಪಿಸಲು ಉಳಿಯಲಾರರು." ರಾಜ…

ಓ ರಾಜ, ಬರಲಿರುವುದು ಅಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ದೋಷ ನಿನ್ನದಲ್ಲವಾದರೂ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಶಾಪ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರ, ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗದು.

ಹಾಗೆ ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿದೇವರು ಹೊರಟರು, ಪುರದ ಜನರು ಸುದ್ದಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ದುಃಖಿಸಿ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರು, ಅದು ಹಂಸವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಆ ಅಸುರನು ಕುಟುಂಬ ಪುರೋಹಿತನನ್ನು ಅವನ ಮನೆಗೆ ತಲುಪಿಸಿದನು, ತಪಸ್ವಿಗೆ ನಡೆದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ಆ ದುಷ್ಟನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ…

ಧ್ವಜಗಳು, ಪತಾಕೆಗಳು, ತೋರಣಗಳಿಂದ ನಗರವು ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು; ಹೇಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತೋ ಅದನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಕಾಶದಿಂದ ಹೂವಿನ ಮಳೆಯಾಯಿತು; ಎಲ್ಲಾ ಜನರೂ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು. ಸ್ತ್ರೀಯರು ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿ ಹೋದರು; ತಮ್ಮ ಸಹಜ ಅಲಂಕಾರದಿಂದಲೇ ಎದ್ದು ಓಡಿದರು. ಚಿನ್ನದ…

ಹೇಳಿ ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ, ಈ ಎರಡು ಸುಂದರ ಬಾಲಕರು ಯಾರು? ಮುನಿ ಕುಲದ ತಿಲಕರೋ, ಅಥವಾ ರಾಜ ಕುಲದ ಪಾಲಕರೋ? ವೇದಗಳು ಇದಲ್ಲ, ಇದಲ್ಲ ಎಂದು ಹಾಡುವ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮವು, ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದೆಯೋ? ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ವೈರಾಗ್ಯದ ಸ್ವರೂಪ, ಆದರೂ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡುವ ಚಕೋರ…

ಕೆಲವರು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರು, ಅಮೃತವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ವಿಷವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನೆಂದು. ನಗರವು ಕೋಲಾಹಲದಿಂದ ಕೂಡಿತು, ಎಲ್ಲರೂ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು; ತಾಳಲಾಗದ ಸುಡುವ ನೋವು ಹೃದಯವನ್ನು ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲ ಸಂತೋಷವೂ ಮಾಯವಾಯಿತು. ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೃದ್ಧೆಯರಾದ…

ಹೀಗೆ ಆಲೋಚಿಸಿ ಕೋಪ ಮಾಡಬಾರದು, ಯಾರಿಗೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ದೋಷ ಆರೋಪಿಸಬಾರದು. ಮೋಹವೆಂಬ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಿದ್ರಿಸುವವರೇ, ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಗತ್ತು ಎಂಬ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಜಾಗೃತರಾಗಿರುವರು, ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಬಯಸಿದವರು, ಪ್ರಪಂಚ ಮಾಯೆಯಿಂದ…

ಅವರ ಮೂಗುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪ್ರಸಾದದ ಪವಿತ್ರ, ಸುಂದರ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲು ನಿಮಗೆ ನಿವೇದಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನೇ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಸ್ವಾಮಿಯ ಪ್ರಸಾದವಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳು, ಗುರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ತಲೆ…

ಹೀಗೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷಾದಿಸುತ್ತಾ ಬಂದ ಮಂತ್ರಿಯ ರಥ, ತಮಸಾ ನದಿ ದಡಕ್ಕೆ ಬೇಗನೆ ಬಂದಿತು. ನಿಷಾದರನ್ನು ವಿನಯದಿಂದ ವಿದಾಯ ಕೊಟ್ಟನು; ಅವರು ಅವನ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ವಿಷಾದದಿಂದ ಕೃಶರಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಮಂತ್ರಿ ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಕುಗ್ಗಿದನು, ತನ್ನ ಗುರುವನ್ನೋ…

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭರತನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರೇಮವನ್ನು, ಅದು ಹೇಗಿತ್ತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಶೇಷನಿಂದಲೂ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕವಿಗಳಿಗೆ ಅದು ಎಷ್ಟು ನಿಲುಕದ್ದೋ, ಅಷ್ಟು ನಿಲುಕದ್ದು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ, 'ನಾನು' 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ಮಲಿನತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ನನ್ನಂತಹವರಿಗೆ.

ಆಗ ರಘುವೀರ ಮುನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಸ್ವಾಮಿ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವುದೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ನಾನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನೀವು ಬಲ್ಲಿರಿ, ಆದ್ದರಿಂದ ತಾತ, ನಾನು ವಿವರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಸ್ವಾಮಿ, ಮುನಿಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸಬಲ್ಲೆ ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಿ. ಪ್ರಭುವಿನ…

ಇಲ್ಲಿ ವಾನರರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದರು: ನಿಗದಿತ ಸಮಯ ಮುಗಿದುಹೋಯಿತು, ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಒಬ್ಬರೊಂದಿಗೊಬ್ಬರು ಮಾತನಾಡಿದರು: ಸ್ವಾಮಿ, ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಯದೆ ನಾವೇನು ಮಾಡಲಿ? ಅಂಗದನು ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದನು: ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಸಾವು…