Adhyaya 24

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महादृवायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे ध्रुवचर्याकीर्त्तनं नाम त्रयोविंशतितमो ऽध्यायः सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा तु सुनयः पुनस्ते संशयान्विताः / पप्रच्छुरुत्तरं भूयस्तदा ते रोमहर्षणम्

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ದ್ವಿತೀಯ ಅನುಷಂಗಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಧ್ರುವಚರ್ಯಾಕೀರ್ತನ’ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತ್ಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಸುನಯರು ಸಂಶಯದಿಂದ ಮತ್ತೆ ರೋಮಹರ್ಷಣನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು।

Verse 2

यदेतदुक्तं भवतागृहाणीत्येव विस्तृतम् / कथं देवगृहाणि स्युः कथं ज्योतींषिवर्णय

ನೀವು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ‘ಗೃಹಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿರಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದುದು ಹೇಗೆ? ದೇವಗೃಹಗಳು ಹೇಗೆ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಣಿಸಬೇಕು?

Verse 3

एतत्सर्वं समाचक्ष्व ज्योतिषां चैव निर्णयम् / वायुरुवाच श्रुत्वा तु वचनं तेषां तदा सूतः समाहितः

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸು, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕಗಳ ನಿರ್ಣಯವನ್ನೂ ಹೇಳು. ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಆಗ ಸೂತನು ಸಮಾಹಿತನಾದನು.

Verse 4

उवाच परमं वाक्यं तेषां संशयनिर्णयम् / अस्मिन्नर्थे माहाप्राज्ञैर्यदुक्तं ज्ञानबुद्धिभिः

ಆಗ ಅವನು ಅವರ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಪರಮ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞರು ಜ್ಞಾನಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದುದನ್ನು.

Verse 5

एतद्वो ऽहं प्रवक्ष्यामि सूर्याचन्द्रमसोर्भवम् / यथा देवगृहाणीह सूर्यचन्द्रग्रहाः स्मृताः

ಈಗ ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು—ಇಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ ಗ್ರಹಗಳು ಹೇಗೆ ದೇವಗೃಹಗಳೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು.

Verse 6

ततः परं च त्रिविधस्याग्नेर्वक्ष्ये समुद्भवम् / दिव्यस्य भौतिकस्याग्नेरब्योनेः पार्थि वस्य तु

ಅನಂತರ ನಾನು ತ್ರಿವಿಧ ಅಗ್ನಿಯ ಉದ್ಭವವನ್ನು ಹೇಳುವೆನು—ದಿವ್ಯ ಅಗ್ನಿ, ಭೌತಿಕ ಅಗ್ನಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಬ್ಯೋನಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥಿವ ಅಗ್ನಿ.

Verse 7

व्युष्टायां तु रजन्यां वै ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः / अव्याकृतमिदं त्वासीन्नैशेन तमसावृतम्

ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಬಳಿಕ, ಅವ್ಯಕ್ತಜನ್ಮನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮಸ್ತವು ಅವ್ಯಾಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ನಿಶೆಯ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 8

सर्वभूतावशिष्टे ऽस्मिंल्लोके नष्टविशेषणे / स्वयंभूर्भगवांस्तत्र लोकतन्त्रार्थसाधकः

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಲಯದಿಂದ ವಿಶೇಷತೆಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಸ್ವಯಂಭೂ ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರकटನಾದನು.

Verse 9

खद्योतवत्स व्यचरदाविर्भावचिकीर्षया / सो ऽग्निं दृष्ट्वाथ लोकादौ पृथिवीजलसंश्रितम्

ಅವಿರ್ಭಾವವನ್ನು ಬಯಸಿ ಅವನು ಜ್ಯೋತಿಪುಟದಂತೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು; ನಂತರ ಲೋಕಾದಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಜಲದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಿತವಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 10

संवृत्य तं प्रकाशार्थं त्रिधा व्यमजदीश्वरः / पवनो यस्तु लोके ऽस्मिन्पार्थिवः सो ऽग्निरुच्यते

ಪ್ರಕಾಶಾರ್ಥವಾಗಿ ಈಶ್ವರನು ಅದನ್ನು ಸಂಯಮಿಸಿ ಮೂರಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು; ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥಿವವಾದ (ಸ್ಥೂಲವಾದ) ಪವನವೇ ‘ಅಗ್ನಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 11

यश्चासौ तपते सूर्ये शुचिरग्निस्तु स स्मृतः / वैद्युतो ऽब्जस्तु विज्ञेयस्तेषां वक्ष्ये ऽथ लक्षमम्

ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ತಪಿಸುವುದು ‘ಶುಚಿ-ಅಗ್ನಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ವಿದ್ಯುತ್-ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಜಲದಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಇನ್ನು ಅವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 12

वैद्युतो जाठरः सौरो ह्यपां गर्भास्त्रयो ऽग्रयः / तस्मादपः पिबन्सूर्यो गोभिर्दीप्यत्यसौ दिवि

ವೈದ್ಯುತ, ಜಾಠರ, ಸೌರ—ಇವು ಜಲಗರ್ಭದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೂರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೇಜಸ್ಸುಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಜಲವನ್ನು ಪಾನಮಾಡಿ ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ದೀಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

वैद्युतेन समाविष्टो वार्ष्यो नाद्भिः प्रशाम्यति / मानवा नां च कुक्षिस्थो नाद्भिः शास्यति पावकः

ವೈದ್ಯುತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವಿಷ್ಟನಾಗಿ ಮಳೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಅಗ್ನಿ ನೀರಿನಿಂದ ಶಮನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಾನವರ ಉದರದಲ್ಲಿರುವ ಪಾವಕವೂ ನೀರಿನಿಂದ ವಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 14

तस्मात्सौरो वैद्युतश्च जाठरश्चप्यनिन्धनः / किञ्चिदप्सु मतं तेजः किञ्चिद्दृष्टमबिं धनम्

ಆದ್ದರಿಂದ ಸೌರ, ವೈದ್ಯುತ ಮತ್ತು ಜಾಠರ—ಈ ಮೂರೂ ಇಂಧನವಿಲ್ಲದ ತೇಜಸ್ಸುಗಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತೇಜಸ್ಸು ಜಲದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ಇಂಧನವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 15

काष्ठेन्धनस्तु निर्मथ्यः सो ऽद्भिः शाम्यति पावकः / अर्चिष्मान्पवमानो ऽग्निर्निष्प्रभो जाठरः स्मृतः

ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಇಂಧನವನ್ನು ಮಥಿಸಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪಾವಕನು ನೀರಿನಿಂದ ಶಮನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ವಾಲೆಯುಳ್ಳ ಪವಮಾನ ಅಗ್ನಿ ದೀಪ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ, ಜಾಠರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಪ್ರಭವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 16

यश्चायं मण्डले शुक्लो निरूष्मा संप्रकाशकः / प्रभा सौरी तु पादेन ह्यस्तं याति देवाकरे

ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಈ ಶುಕ್ಲ, ಉಷ್ಣರಹಿತ, ಪ್ರಕಾಶಕ ತೇಜಸ್ಸು ಸೌರ ಪ್ರಭೆಯೇ. ಅದು ದೇವಾಕರನಾದ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾದಮಾತ್ರದಿಂದ ಅಸ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 17

अग्निमाविशते रात्रौ तस्माद्दूरात्प्रकाशते / उद्यन्तं च पुनः सूर्यमौष्णमयमाग्नेयमाविशत्

ರಾತ್ರಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ದೂರದಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಮಯ ಉಷ್ಣತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 18

पादेन पार्थिवस्याग्नेस्तस्मादग्निस्तपत्यसौ / प्राकाश्यं च तथौष्ण्यं च सौराग्नेये तु तेजसी

ಪಾರ್ಥಿವ ಅಗ್ನಿಯ ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದಲೇ ಈ ಅಗ್ನಿ ತಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸೌರ-ಅಗ್ನೇಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶವೂ ಉಷ್ಣತೆಯೂ ಎರಡೂ ಇವೆ.

Verse 19

परस्परानुप्रवेशादाप्यायेते परस्परम् / उत्तरे चैव भूम्यर्द्धे तथा ह्यग्निश्च दक्षिणे

ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಅವು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ (ಒಂದು) ಹಾಗೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯೂ ಇದೆ.

Verse 20

उत्तिष्ठति पुनः सूर्ये रात्रिराविशते ह्यपः / तस्मात्तप्ता भवन्त्यापो दिवारत्रिप्रवेशनात्

ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸಿದಾಗ ರಾತ್ರಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ನೀರುಗಳು ತಪ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 21

अस्तं याति पुन सूर्ये अहर्वै प्रविशत्यपः / तस्मान्नक्तं पुनः शुक्ला आपो ऽदृश्यन्त भास्वराः

ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಅಸ್ತಮಿಸಿದಾಗ ಹಗಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತೆ ಶುಭ್ರವಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ನೀರುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 22

एतेन क्रमयोगेन भूम्यर्द्धे दक्षिणोत्तरे / उदयास्तमने नित्यमहोरात्रं विशत्यपः

ಈ ಕ್ರಮಯೋಗದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ದಕ್ಷಿಣ-ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಲವು ನಿತ್ಯ ಉದಯ-ಅಸ್ತಮಾನದ ಮೂಲಕ ಅಹೋರಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 23

यश्चासौ तपते सूर्यः पिबन्नंभो गभस्तिभिः / पार्थिवाग्निविमिश्रो ऽसौ दिव्यः शुचिरिति स्मृतः

ತಪಿಸುವ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ; ಪಾರ್ಥಿವ ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತನಾದರೂ ಅವನು ದಿವ್ಯನೂ ಶುದ್ಧನೂ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 24

सहस्रपादसौ वह्निर्घृतकुंभनिभः शुचिः / आदत्ते स तु नाडीनां सहस्रेण समन्ततः

ಸಹಸ್ರಪಾದನಾದ ಆ ಶುದ್ಧ ವಹ್ನಿ ಘೃತಕುಂಭದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ನಾಡಿಗಳ ಸಹಸ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿಂದ ನೀರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 25

नादेयीश्चैव सामुद्रीः कौप्याश्चैव समन्ततः / स्थावरा जङ्गमाश्चैव याश्च कुल्यादिका अपः

ನದಿಜಲಗಳು, ಸಮುದ್ರಜಲಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಕೂಪಜಲಗಳು; ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವು, ಹಾಗೆಯೇ ಕುಲ್ಯಾದಿ ಕಾಲುವೆಗಳ ನೀರು—ಇವೆಲ್ಲವೂ।

Verse 26

तस्य रश्मिसहस्रं तु शीतवर्षोष्णनिःस्तवम् / तासां चतुःशता नाड्यो वर्षन्ते चित्र मूर्त्तयः

ಅವನ ರಶ್ಮಿಗಳ ಸಹಸ್ರವು ಶೀತ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕುನೂರು ನಾಡಿಗಳು ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪಗಳಿಂದ ಮಳೆಯಾಗಿ ಸುರಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 27

चन्दनाश्चैव साध्यश्च कूतनाकूतनास्तथा / अमृता नामतः सर्वा रश्मयो वृष्टिसर्जनाः

ಚಂದನಾ, ಸಾಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೂತನ-ಅಕೂತನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ‘ಅಮೃತಾ’ ನಾಮದ ಎಲ್ಲ ಕಿರಣಗಳು ಮಳೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ।

Verse 28

हिमोद्गताश्च ताभ्यो ऽन्या रश्मयस्त्रिशताः पुनः / दृश्या मेघाश्च याम्यश्च ह्रदिन्यो हिमसर्जनाः

ಅವುಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹಿಮೋದ್ಗತವಾದ ಮೂರು ನೂರು ಇತರ ಕಿರಣಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಅವು ದೃಶ್ಯಾ, ಮೇಘಾ, ಯಾಮ್ಯಾ ಮತ್ತು ಹ್ರದಿನೀ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ಹಿಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 29

चन्द्रास्ता नामतः प्रोक्ता मिताभास्तु गभस्तयः / शुक्लाश्च कुहकाश्चैव गावो विश्वभृतस्तथा

ಅವುಗಳನ್ನು ‘ಚಂದ್ರಾ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳ ಗಭಸ್ತಿಗಳು ಮಿತಪ್ರಭೆಯವು. ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ಲಾ, ಕುಹಕಾ, ಗಾವೋ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಭೃತ ಎಂಬುವೂ ಇವೆ।

Verse 30

शुक्लास्ता नामतः सर्वस्त्रिशता धर्मसर्जनाः / समं विभज्य नाडीस्तु मनुष्टपितृदेवताः

‘ಶುಕ್ಲಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆ ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳೆಲ್ಲ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವು; ಅವು ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ ಮನುಷ್ಯ, ಪಿತೃ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ।

Verse 31

मनुष्यानौषधेनेह स्वधया तु पितॄनपि / अमृतेन सुरान्सर्वांस्त्रींस्त्रिभिस्तर्पयत्यसौ

ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಯಿಂದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು, ಸ್ವಧೆಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು, ಅಮೃತದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೇವರನ್ನು—ಈ ಮೂವರನ್ನೂ ಮೂರು ವಿಧಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 32

वसंते चैव ग्रीष्मे च शतैः स तपति त्रिभिः / वर्षास्वथो शरदि वै चतुर्भिश्च प्रवर्षति

ವಸಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಾಪ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ವರ್ಷಾ ಹಾಗೂ ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಮಳೆ ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 33

हेमन्ते शिशिरे चैव हिम मुत्सृजते त्रिभिः / इन्द्रो धाता भगः पूषा मित्रो ऽथ वरुणोर्ऽयमा

ಹೇಮಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮೂರು ನೂರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹಿಮವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ; (ಆದಿತ್ಯರೂಪಗಳು) ಇಂದ್ರ, ಧಾತಾ, ಭಗ, ಪೂಷಾ, ಮಿತ್ರ, ವರುಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಯಮಾ.

Verse 34

अंशुर्विवस्वास्त्वष्टा च सविता विष्णुरेव च / माघमासे तु वरुणः पूषा चैव तु फलाल्गुने

ಅಂಶು, ವಿವಸ್ವಾನ್, ತ್ವಷ್ಟಾ, ಸವಿತಾ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು—ಇವು (ಆದಿತ್ಯರೂಪಗಳು); ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವರುಣ, ಫಾಲ್ಗುಣದಲ್ಲಿ ಪೂಷಾ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 35

चैत्रे मासि तु देतोंशुर्धाता वैशाखतापनः / ज्येष्ठमासे भवेदिन्द्रश्चाषाढे सविता रविः

ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ದೇತೋಂಶು, ವೈಶಾಖದಲ್ಲಿ ಧಾತಾ (ತಾಪನ), ಜ್ಯೇಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ, ಆಷಾಢದಲ್ಲಿ ಸವಿತಾ-ರವಿ (ರೂಪ) ಆಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 36

विवस्वाञ्छ्रावणे मासि प्रोष्ठे मासे भागः स्मृतः / पर्जन्यो ऽश्वयुजे मासि त्वष्टा च कार्तिके रविः

ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿವಸ್ವಾನ್; ಪ್ರೋಷ್ಠಪದ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಭಗ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಆಶ್ವಯುಜದಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯ; ಕಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ತ್ವಷ್ಟಾ ಮತ್ತು ರವಿ (ರೂಪ) ಆಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 37

मार्गशीर्षे भवेन्मित्रः पौषेविष्णुः सनातनः / पञ्चरश्मिसहस्राणि वरुणस्यार्ककर्मणि

ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ‘ಮಿತ್ರ’ ರೂಪನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪೌಷದಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ‘ವಿಷ್ಣು’ ರೂಪನಾಗುತ್ತಾನೆ. ವರುಣನ ಅರ್ಕಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಐದು ಸಾವಿರ ರಶ್ಮಿಗಳು ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 38

षड्भिः सहस्रैः पूषा तु देवो ऽशुसप्तभिस्तथा / धाताष्टभिः सहस्रैस्तु नवभिस्तु शतक्रतुः

ಆರು ಸಾವಿರ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ದೇವ ಪೂಷಾ; ಏಳು ಸಾವಿರದಿಂದ ಅಶು. ಎಂಟು ಸಾವಿರದಿಂದ ಧಾತಾ; ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ) ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 39

सविता दशभिर्याति यात्येकादशभिर्भगः / सप्तभिस्तपते सित्रस्त्वष्टा चैवाष्टभिस्तपेत्

ಸವಿತಾ ಹತ್ತು (ಸಾವಿರ) ರಶ್ಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಭಗನು ಹನ್ನೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸಿತ್ರನು ಏಳು ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ತ್ವಷ್ಟಾ ಎಂಟು (ಸಾವಿರ) ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 40

अर्यमा दशाभिर्याति पर्जन्यो नवभिस्तपेत् / षड्भी रश्मिसहस्रैस्तु विषणुस्तपति मेदिनीम्

ಅರ್ಯಮಾ ಹತ್ತು (ಸಾವಿರ) ರಶ್ಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪರ್ಜನ್ಯನು ಒಂಬತ್ತು ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿಷಣು ಆರು ಸಾವಿರ ರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಮೆದಿನಿ (ಭೂಮಿ)ಯನ್ನು ತಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 41

वसंते कपिलः सूर्यो ग्रीष्मेर्ऽकः कनकप्रभः / श्वेतवर्णस्तु वर्षासु पाण्डुः शरदि भास्करः

ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಕಪಿಲ (ತಾಮ್ರವರ್ಣ)ನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಕನು ಕನಕಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತವರ್ಣ; ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನು ಪಾಂಡುವರ್ಣನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 42

हेमन्ते ताम्रवर्णस्तु शैशिरे लोहितो रविः / इति वर्णाः समा ख्याताः सूर्यस्यर्तुसमुद्भवाः

ಹೇಮಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ತಾಮ್ರವರ್ಣನಾಗಿದ್ದು, ಶೈಶಿರದಲ್ಲಿ ರವಿ ಲೋಹಿತವರ್ಣನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಋತುಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸೂರ್ಯನ ವರ್ಣಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 43

औषधीषु बलं धत्ते स्वधया च पिदृष्वपि / सूर्यो ऽमरेष्वप्यमृतं त्रयं त्रिषु न यच्छति

ಸೂರ್ಯನು ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪಿತೃಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಧೆಯ ಮೂಲಕ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಮೃತಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದರೂ ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ‘ತ್ರಯ’ವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 44

एवं रश्मिसहस्रं तु सौरं लोकार्थसाधकम् / भिद्यते ऋतुमासाद्य जलशीतोष्णनिस्रवम्

ಹೀಗೆ ಲೋಕಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸೌರ ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳು ಋತುವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ವಿಭಜಿತರಾಗಿ, ಜಲದಲ್ಲಿ ಶೀತ-ಉಷ್ಣ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

Verse 45

इत्येतन्मण्डलं शुक्लं भास्वरं सूर्य संज्ञितम् / नक्षत्रग्रहसोमानां प्रतिष्ठा योनिरेव च

ಹೀಗೆ ಈ ಶುಕ್ಲವಾದ, ಭಾಸ್ವರವಾದ ಮಂಡಲವು ‘ಸೂರ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ) ಇವರಿಗೆ ಇದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯೂ ಯೋನಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

Verse 46

चन्द्रऋक्षग्रहाः सर्वे विज्ञेयाः सूर्यसंभवाः / नक्षत्राधिपतिः सोमो ग्रह राजो दिवाकरः

ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೂರ್ಯಸಂಭವವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿ ಸೋಮ; ಗ್ರಹಗಳ ರಾಜ ದಿವಾಕರ (ಸೂರ್ಯ).

Verse 47

शेषाः पञ्च ग्रहा ज्ञेया ईश्वराः कामचारिणः / पठ्यते चाग्निरादित्य उदकं चन्द्रमाः स्मृतः

ಉಳಿದ ಐದು ಗ್ರಹಗಳು ಈಶ್ವರಸ್ವರೂಪಗಳು, ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಸಂಚರಿಸುವವರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆದಿತ್ಯನೆಂದು, ಜಲವನ್ನು ಚಂದ್ರನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 48

शेषाणा प्रकृतीः स्मयग्वर्ण्यमाना निबोधत / सुरसेनापतिः स्कन्दः पठ्यते ऽङ्गारको ग्रहः

ಉಳಿದ ಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತೇನೆ—ಕೇಳಿರಿ. ದೇವಸೇನೆಯ ಸೇನಾಪತಿ ಸ್ಕಂದನೇ ‘ಅಂಗಾರಕ’ ಗ್ರಹವೆಂದು ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 49

नारायणं बुधं प्राहुर्वेदज्ञानविदो बुधाः / रुद्रो वैवस्वतः साक्षाद्यमो लोकप्रभुः स्वयम्

ವೇದಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿದ ಪಂಡಿತರು ಬುಧಗ್ರಹವನ್ನು ನಾರಾಯಣನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ರುದ್ರನೇ ವೈವಸ್ವತ—ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಯಮ, ಲೋಕಪ್ರಭು—ಸ್ವತಃ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 50

महाग्रहो द्विजश्रेष्ठो मन्दगामी शनैश्वरः / देवासुरगुरू द्वौ तु भानुमन्तौ महा ग्रहौ

ಮಹಾಗ್ರಹ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ಮಂದಗಾಮಿ ಶನೈಶ್ವರನು. ಹಾಗೆಯೇ ದೇವರು-ಅಸುರರ ಇಬ್ಬರು ಗುರುಗಳು—ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ—ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮಹಾಗ್ರಹಗಳು.

Verse 51

प्रजापतिसुतावेतावुभौ शुक्रबृहस्पती / आदित्यमूलमखिलं त्रैलोक्यं नात्र संशयः

ಈ ಇಬ್ಬರೂ—ಶುಕ್ರ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ—ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರರು. ಸಮಸ್ತ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದ ಮೂಲ ಆದಿತ್ಯನೇ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 52

भवत्यस्माज्जगत्कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम् / रुद्रोपेन्द्रेन्द्रचन्द्राणां विप्रेन्द्रास्त्रिदिवौकसाम्

ಈ ಮೂಲದಿಂದಲೇ ದೇವಾಸುರಮಾನವರೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ರುದ್ರ, ಉಪೇಂದ್ರ, ಇಂದ್ರ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ತ್ರಿದಿವವಾಸಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಪ್ರರೂ ಇದರಿಂದಲೇ.

Verse 53

द्युतिर्द्युतिमतां कृत्स्नं यत्तेजः सार्वलौकिकम् / सर्वात्मा सर्वलोकेशो महादेवः प्रजापतिः

ಎಲ್ಲ ದೀಪ್ತಿಮಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕాంతಿಯೂ, ಸರ್ವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಆ ತೇಜಸ್ಸೂ—ಅವನೇ ಸರ್ವಾತ್ಮ, ಸರ್ವಲೋಕೇಶ್ವರ, ಮಹಾದೇವ, ಪ್ರಜಾಪತಿ.

Verse 54

सूर्य एव त्रिलोकस्य सूलं परमदैवतम् / ततः संजायते सर्वं तत्र चैव प्रलीयते

ಸೂರ್ಯನೇ ತ್ರಿಲೋಕದ ಶೂಲಸ್ವರೂಪ ಪರಮದೈವ; ಅವನಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಅವನಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 55

भावाभावौ हि लोकानामादित्यान्निःमृतौ पुरा / जगज्ज्ञेयो ग्रहो विप्रा दीप्तिमान्सुप्रभो रविः

ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ! ಲೋಕಗಳ ಭಾವ-ಅಭಾವಗಳು ಪುರಾತನದಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯನಿಂದಲೇ ಹೊರಬಂದವು; ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಗ್ರಹವೆಂದರೆ ಆ ದೀಪ್ತಿಮಾನ, ಸುಪ್ರಭ ರವಿ.

Verse 56

अत्र गच्छन्ति निधनं जायन्ते च पुनः पुनः / क्षणा मुहूर्त्ता दिवसा निशाः पक्षाश्च कृत्स्नशः

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ಷಣಗಳು, ಮುಹೂರ್ತಗಳು, ದಿನಗಳು, ರಾತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ಪಕ್ಷಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಹುಟ್ಟಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 57

मासाः संवत्सराश्चैव ऋतवो ऽथ युगानि च / तदादित्यादृते ह्येषा कालंसख्या न विद्यते

ಮಾಸಗಳು, ಸಂವತ್ಸರಗಳು, ಋತುಗಳು ಮತ್ತು ಯುಗಗಳು—ಇವೆಲ್ಲ; ಆ ಆದಿತ್ಯನಿಲ್ಲದೆ ಕಾಲಗಣನೆ ಇಲ್ಲ.

Verse 58

कालादृते न निगमो न दीक्षा नाह्निकक्रमः / ऋतूनामविभागाच्च पुष्पमूलफलं कुतः

ಕಾಲವಿಲ್ಲದೆ ನಿಗಮವಿಧಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ದೀಕ್ಷೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ದೈನಂದಿನ ಕರ್ಮಕ್ರಮವೂ ಇಲ್ಲ; ಋತುಗಳ ವಿಭಾಗವಿಲ್ಲದೆ ಹೂ, ಬೇರು, ಫಲ ಎಲ್ಲಿಂದ?

Verse 59

कुतः सस्यविनिष्पत्तिस्तृणौषधिगणो ऽपि वा / अभावो व्यवहाराणां जन्तूनां दिवि चैह च

ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಎಲ್ಲಿಂದ? ಹುಲ್ಲು-ಔಷಧಿಗಳ ಗುಂಪು ಸಹ ಹೇಗೆ? ಜೀವಿಗಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತವೆ—ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಕೂಡ.

Verse 60

जगत्प्रतापनमृते भास्करं वारितस्करम् / स एष कालश्चाग्निश्च द्वादशात्मा प्रजापतिः

ಜಗತ್ತನ್ನು ತಾಪಿಸುವ ಭಾಸ್ಕರನಿಲ್ಲದೆ ಅಂಧಕಾರವೆಂಬ ಕಳ್ಳನನ್ನು ಯಾರು ತಡೆಯುವರು? ಅವನೇ ಕಾಲ, ಅವನೇ ಅಗ್ನಿ—ದ್ವಾದಶಾತ್ಮ ಪ್ರಜಾಪತಿ.

Verse 61

तपत्येष द्विजश्रेष्ठास्त्रैलोक्यं सचराचरम् / स एष तेचसां राशिस्तमो घ्रन्सार्वलौकिकम्

ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ! ಇವನು ಚರಾಚರ ಸಹಿತ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯವನ್ನು ತಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇವನೇ ತೇಜಸ್ಸಿನ ರಾಶಿ, ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ತಮಸ್ಸನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು.

Verse 62

उत्तमं मार्गमास्थाय वायोर्भाभिरिदं जगत् / पार्श्वमूर्ध्वमधश्चैव तापयत्येष सर्वशः

ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ವಾಯುವಿನ ಪ್ರಕಾಶಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತು ಪಾರ್ಶ್ವ, ಊರ್ಧ್ವ, ಅಧಃ—ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 63

यथा प्रभाकरो दीपोगृहमध्ये ऽवलंबितः / पार्श्वमूर्ध्वमधश्चैव तमो नाशयते समम्

ಮನೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೇತಾಡಿಸಿದ ಪ್ರಕಾಶಕರ ದೀಪವು ಹೇಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವ, ಊರ್ಧ್ವ, ಅಧಃ—ಸಮಾನವಾಗಿ—ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ।

Verse 64

तद्वत्सहस्रकिरणो ग्रहराजो जगत्पतिः / सूर्यो गोभिर्जगत्सर्वमादीपयति सर्वतः

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳಿರುವ ಗ್ರಹರಾಜ, ಜಗತ್ಪತಿ ಸೂರ್ಯನು ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 65

रवे रश्मिसहस्रं यत्प्राङ्मया समुदात्दृतम् / तेषां श्रेष्ठाः पुनः सप्त रश्मयो ग्रहयो नयः

ರವಿ‌ನ ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಏಳು ಕಿರಣಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕಗಳು।

Verse 66

सुषुम्णो हरिकेशश्च विश्वकर्मा तथैव च / विश्वश्रवाः पुनश्चान्यः संपद्वसुरतः परः

ಆ (ಏಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಿರಣಗಳು) ಸುಷುಮ್ಣ, ಹರಿಕೇಶ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮ, ವಿಶ್ವಶ್ರವಾ; ಇನ್ನೂ ಎರಡು—ಸಂಪದ್ ಮತ್ತು ವಸುರತ—ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 67

अर्वावसुः पुनश्चान्यः स्वराडन्यः प्रकीर्त्तितः / सुषुम्णः सूर्यरश्मिस्तु क्षीण शशिनमेधयेत्

ಮತ್ತೊಂದು ಕಿರಣ ‘ಅರ್ವಾವಸು’ ಎಂದು, ಇನ್ನೊಂದು ‘ಸ್ವರಾಟ್’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ‘ಸುಷುಮ್ಣ’ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿ; ಅದು ಕ್ಷೀಣ ಚಂದ್ರನನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 68

तिर्यगूर्ध्वप्रचारो ऽसौ सुषुम्णः परिकीर्त्तितः / हरि केशः पुरस्ताद्य ऋक्षयोनिः स कीत्यते

ಆ ‘ಸುಷುಮ್ಣ’ ತಿರ್ಯಕ್ ಮತ್ತು ಊರ್ಧ್ವ—ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದಾಗಿ ಕೀರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುವದು ‘ಹರಿಕೇಶ’ ಹಾಗೂ ‘ಋಕ್ಷಯೋನಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 69

दक्षिणे विश्वकर्मा तु रश्मिन्वर्द्धयते वुधम् / विश्वश्रवास्तु यः पश्चच्छुक्रयोनिः स्मृतो बुधैः

ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ’ ಎಂಬ ಕಿರಣ ಬುಧನನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವದು ‘ವಿಶ್ವಶ್ರವಾ’; ಪಂಡಿತರು ಅದನ್ನು ‘ಶುಕ್ರಯೋನಿ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 70

संपद्वसुस्तु यो रश्मिः स योनिर्लोहितस्य तु / षष्ठस्त्वर्व्वावसू रश्मिर्योनिस्तु स बृहस्पतेः

‘ಸಂಪದ್ವಸು’ ಎಂಬ ಕಿರಣವೇ ‘ಲೋಹಿತ’ (ಮಂಗಳ)ನ ಯೋನಿ, ಅಂದರೆ ಉದ್ಭವಸ್ಥಾನ. ಆರನೆಯ ‘ಅರ್ವಾವಸು’ ಕಿರಣವು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಯೋನಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 71

शनैश्चरंपुन श्चापि रश्मिराप्यायते स्वराट् / एवं सूर्यप्रभावेण ग्रहनक्षत्रतारकाः

ಮತ್ತೆ ‘ಸ್ವರಾಟ್’ ಎಂಬ ಕಿರಣದಿಂದ ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿ) ಕೂಡ ಪೋಷಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸೂರ್ಯಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಗ್ರಹಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಾರೆಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 72

वर्त्न्ते दिवि ताः सर्वा विश्वं चैदं पुनर्जगत् / नक्षीयन्ते यतस्तानि तस्मान्नक्षत्रसंज्ञिताः

ಅವು ಎಲ್ಲವೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಪುನಃ ಪುನಃ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಕ್ಷಯವಾಗದ ಕಾರಣ ‘ನಕ್ಷತ್ರ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 73

क्षेत्राण्येतानि वै पूर्वमापतन्ति गभस्तिभिः / तेषां क्षेत्राण्यथादत्ते सूर्यो नक्षत्रकारकाः

ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮೊದಲು ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ; ನಂತರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕಾರಣನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಅವುಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 74

तीर्णानां सुकृतेनेह सुकृतान्ते ग्रहाश्रयात् / तारणात्तारका ह्येताः शुक्लत्वाच्चैव तारकाः

ಇಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯದಿಂದ ದಾಟಿದವರಿಗೆ ಪುಣ್ಯದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಾಶ್ರಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ದಾಟಿಸುವುದರಿಂದ ಇವು ‘ತಾರಕೆಗಳು’, ಶ್ವೇತ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದಲೂ ‘ತಾರಕೆ’ ಎನ್ನಲ್ಪಡುತ್ತವೆ।

Verse 75

दिव्यानां पार्थिवानां च नैशानां चैव सर्वशः / आदानान्नित्यमादित्यस्तेजसा तपसामपि

ದಿವ್ಯ, ಪಾರ್ಥಿವ ಮತ್ತು ನೈಶ—ಎಲ್ಲ ವಿಧಗಳಿಂದಲೂ; ಆದಿತ್ಯನು ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸದಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ತಪಸ್ಸಿನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನೂ ಸಹ, ಆಕರ್ಷಿಸಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ।

Verse 76

स्वनं स्यन्दनार्थे चु धातुरेषु विभाव्यते / स्वनात्तेजसो ऽपां च तेनासौ सविता मतः

ಧಾತುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವನ’ ಧಾತುವನ್ನು ‘ಸ್ಯಂದನ’ (ಹರಿಯಿಸುವುದು) ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ತೇಜಸ್ಸನ್ನೂ ನೀರನ್ನೂ ಹರಿಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನು ‘ಸವಿತಾ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟನು।

Verse 77

बह्वर्थश्चदिरित्येष ह्लादने धातुरुच्यते / शुक्लत्वे चामृतत्वे च शीतत्वे च विभाव्यते

‘ಚದಿ’ ಎಂಬ ಧಾತು ಬಹುಅರ್ಥವುಳ್ಳದು; ಇದು ಹ್ಲಾದನ (ಆನಂದ)ವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಶುಕ್ಲತ್ವ, ಅಮೃತತ್ವ ಮತ್ತು ಶೀತತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 78

सूर्याचन्द्रमसो र्दिव्ये मण्डले भास्वरे खगे / जलतेचौमये शुक्ले वृत्तकुंभनिभे शुभे

ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರ ದಿವ್ಯ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮಂಡಲಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇವೆ; ಅವು ಜಲ-ತೇಜೋಮಯ, ಶುಕ್ಲ, ವೃತ್ತಕುಂಭದಂತೆ ಮತ್ತು ಶುಭವಾಗಿವೆ।

Verse 79

घनतोयात्मकं तत्र मण्डलं शशिनः स्मृतम् / घनतेजोमयं शुक्लं मण्डलं भास्करस्य तु

ಅಲ್ಲಿ ಶಶಿ (ಚಂದ್ರ)ಯ ಮಂಡಲವು ಘನ ಜಲತತ್ತ್ವಮಯವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ; ಭಾಸ್ಕರ (ಸೂರ್ಯ)ನ ಶುಕ್ಲ ಮಂಡಲವು ಘನ ತೇಜೋತತ್ತ್ವಮಯವಾಗಿದೆ।

Verse 80

विशन्ति सर्वदेवास्तु स्थानान्येतानि सर्वशः / मन्वन्तरेषु सर्वेषु ऋक्षसूर्यग्रहाश्रयाः

ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಎಲ್ಲ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 81

तानि देवगृहाण्येव तदाख्यास्ते भवन्ति च / सौरं सूर्यो विशेत्स्थानं सौम्यं सोमस्तथैव च

ಆ ಸ್ಥಳಗಳೇ ದೇವಗೃಹಗಳು; ಅವು ಆ ಹೆಸರಗಳಿಂದಲೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಸೂರ್ಯನು ‘ಸೌರ’ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ) ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ ‘ಸೌಮ್ಯ’ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 82

शौक्रं शुक्रो विशेत्स्थानं षोड शार्चिः प्रभास्वरम् / जैवं बृहस्पतिश्चैव लौहितं चैव लोहितः

ಶುಕ್ರನು ಶೌಕ್ರವೆಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದು ಹದಿನಾರು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಜೈವ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ, ಲೋಹಿತನು (ಕುಜ) ಲೌಹಿತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 83

शनैश्चरो र्विशेत्स्थानं देवः शानैस्चरं तथा / बौधं बुधो ऽथ स्वर्भानुः स्वर्भानुस्थानमास्थितः

ಶನೈಶ್ಚರನು (ಶನಿ) ಶನೈಶ್ಚರವೆಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ದೇವನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಶಾನೈಶ್ಚರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ. ನಂತರ ಬುಧನು ಬೌಧ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ, ಸ್ವರ್ಭಾನು ತನ್ನ ಸ್ವರ್ಭಾನು-ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 84

नक्षत्राणि च सर्वाणि नक्षत्राणि विशन्त्युत / गृहाण्येतानि सर्वाणि ज्योतींषि सुकृतात्म नाम्

ಎಲ್ಲ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಕ್ಷತ್ರ-ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹ-ಗೃಹಗಳು ಪುಣ್ಯಾತ್ಮರಿಗೆ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯ ನಿವಾಸಗಳಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 85

कल्पादौ संप्रवृत्तानि निर्मितानि स्वयंभुवा / स्थानान्येतानि तिष्ठन्ति यावदात्रूतसंप्लवम्

ಕಲ್ಪದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇವು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿ ಸ್ವಯಂಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದವು. ಪ್ರಳಯದ ಮಹಾಸಂಪ್ಲವ ಬರುವವರೆಗೆ ಈ ಸ್ಥಾನಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ.

Verse 86

मन्वन्तरेषु सर्वेषु देवस्थानानि तानि वै / अभिमानिनो ऽवतिष्ठन्ते देवस्थानानि वै पुनः

ಎಲ್ಲ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ (ಅಭಿಮಾನಿ) ದೇವತೆಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 87

अतीतैस्तु सहातीता भाव्या भाव्यैः सुरैः सह / वर्त्तन्ते वर्त्तमानैश्च स्थानिभिस्तैः सुरैः सह / अस्मिन्मन्वन्तरे चैव ग्रहा वैतानिकाः स्मृताः

ಅತೀತದೊಂದಿಗೆ ಅತೀತರಾದವರು, ಭವಿಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯರಾಗುವವರು, ವರ್ತಮಾನದೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಸ್ಥಾಣೀ ಸೂರರು—ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳು ‘ವೈತಾನಿಕ’ವೆಂದು ಸ್ಮೃತ.

Verse 88

विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वैवस्वते ऽन्तरे / त्विषिनामा धर्मसुतः सोमो देवो वसुः स्मृतः

ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರ ವಿವಸ್ವಾನ್‌ನೇ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು. ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮಪುತ್ರ ‘ತ್ವಿಷಿ’ ಎಂಬ ನಾಮದ ದೇವ ಸೋಮನು ವಸು ಎಂದು ಸ್ಮೃತ.

Verse 89

शुक्रो देवस्तु विज्ञेयो भार्गवो ऽसुरयाजकः / बृहत्तेजाः स्मृतो देवो देवाचार्यो ऽगि रस्सुतः

ಶುಕ್ರನು ದೇವನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅವನು ಭಾರ್ಗವ, ಅಸುರರ ಯಾಜಕ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಬೃಹತ್ತೇಜಾ’ ಎಂಬ ದೇವನು, ಅಂಗಿರಸನ ಪುತ್ರ, ದೇವಾಚಾರ್ಯನೆಂದು ಸ್ಮೃತ.

Verse 90

बुधो मनोहरश्चैव त्विषिपुत्रस्तु स स्मृतः / शनैश्चरो विरूपस्तु संज्ञापुत्रो विवस्वतः

ಬುಧನು ಮನೋಹರನು; ಅವನು ತ್ವಿಷಿಯ ಪುತ್ರನೆಂದು ಸ್ಮೃತ. ಮತ್ತು ಶನೈಶ್ಚರನು ‘ವಿರೂಪ’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತ; ಅವನು ವಿವಸ್ವಾನದ ಸಂಜ್ಞಾಪುತ್ರ.

Verse 91

अग्नेर्विकेश्यां जज्ञे तु युवासौ लोहिताधिपः / नक्षत्राण्यृक्षनामानो दाक्षायण्यस्तु ताः स्मृताः

ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ವಿಕೇಶ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ‘ಯುವಾ’ ಎಂಬ ಲೋಹಿತಾಧಿಪನು ಜನಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ‘ಋಕ್ಷ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ದಾಕ್ಷಾಯಣಿಯರು—ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರು—ಎಂದು ಸ್ಮೃತ.

Verse 92

स्वर्भानुः सिंहिकापुत्रो भूतसंतापनो ऽसुरः / सोमर्क्षग्रहसूर्येषु कीर्त्तिता ह्यभिमानिनः

ಸಿಂಹಿಕಾಪುತ್ರ ಸ್ವರ್ಭಾನು ಭೂತಸಂತಾಪಕನಾದ ಅಸುರನು; ಸೋಮ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಹಂಕಾರಿಯೆಂದು ಕೀರ್ತಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 93

स्थानान्येतानि चोक्तानि स्थानिनश्चाथ देवताः / शुक्लमग्निमयं स्थानं सहस्रांशोर्विवस्वतः

ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸಹಸ್ರಾಂಶು ವಿವಸ್ವಾನ್ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ಥಾನವು ಶುಕ್ಲವಾಗಿಯೂ ಅಗ್ನಿಮಯವಾಗಿಯೂ ಇದೆ.

Verse 94

सहस्रांशोस्त्विषेः स्थानमम्मयं शुक्लमेव च / आप्यं श्यामं मनोज्ञस्य पञ्चरश्मेर्गृहं स्मृतम्

ಸಹಸ್ರಾಂಶುವಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಾನವೂ ಶುಕ್ಲವಾಗಿಯೂ ಅಂಬುಮಯವಾಗಿಯೂ ಇದೆ; ಮನೋಹರನಾದ ಪಂಚರಶ್ಮಿ (ಚಂದ್ರ) ಯ ಗೃಹವು ಜಲಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಮವರ್ಣವೆಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 95

शुक्रस्याप्यम्मयं शुक्लं पद्मं षौडःशरश्मिषु / नवरश्मेस्तु भौमस्य लौहितं स्थानमम्मयम्

ಶುಕ್ರನ ಸ್ಥಾನವೂ ಶುಕ್ಲ, ಅಂಬುಮಯ, ಪದ್ಮರೂಪ—ಷೋಡಶ ರಶ್ಮಿಯುಕ್ತ; ನವರಶ್ಮಿಯ ಭೌಮ (ಮಂಗಳ)ನ ಸ್ಥಾನವು ಅಂಬುಮಯ ಮತ್ತು ಲೋಹಿತವರ್ಣವಾಗಿದೆ.

Verse 96

हरिदाप्यं बृहत्स्थानं द्वादशांशैर्बृहस्पतेः / अषृ रश्मिगृहं प्रोक्तं कृष्णं मन्दस्य चाम्मयम्

ದ್ವಾದಶಾಂಶು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ವಿಶಾಲ ಸ್ಥಾನವು ಹಸಿರುನೇರಳಿನಂತೆಯೂ ಜಲಮಯವೂ ಇದೆ; ಮಂದ (ಶನಿ) ಯ ಗೃಹವು ಅಷ್ಟ ರಶ್ಮಿಯುಕ್ತ, ಜಲಮಯ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣವರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರೋಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 97

स्वर्भानोस्तामसं स्थानं भूतसंतापनालयम् / विज्ञेयास्तारकाः सर्वा अम्मयास्त्त्वे करश्मयः

ಸ್ವರ್ಭಾನು ಎಂಬವನ ತಾಮಸ ಸ್ಥಾನವು ಭೂತಸಂತಾಪದ ಆಲಯ; ಎಲ್ಲ ತಾರಕಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅವುಗಳ ಕಿರಣಗಳು ಜಲಮಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 98

आश्रयाः पुण्यकीर्तीनां सुशुक्लाश्चापि वर्णतः / घनतोयात्मिका ज्ञेयाः कल्पादावेव निर्मिताः

ಅವು ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತಿಗಳ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದ್ದು ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅತಿಶಯ ಶುಭ್ರ; ಅವು ಘನಜಲಸ್ವರೂಪವೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಕಲ್ಪದ ಆದಿಯಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿತವಾದವು.

Verse 99

आदित्यरश्मिसंयोगात्संप्रकाशात्मिकाः स्मृताः / नवयोजनसाहस्रो विष्कंभः सवितुः स्मृतः

ಆದಿತ್ಯರ ಕಿರಣಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅವು ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಸವಿತೃನ ವ್ಯಾಸವು ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 100

त्रिगुणास्तस्य विस्तारो मण्डलस्य प्रमाणतः / द्विगुणः सूर्यविस्ताराद्विस्तारः शशिनः स्मृतः

ಆ ಮಂಡಲದ ವಿಸ್ತಾರವು ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ತ್ರಿಗುಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸೂರ್ಯವಿಸ್ತಾರಕ್ಕಿಂತ ದ್ವಿಗುಣ ವಿಸ್ತಾರವು ಶಶಿ (ಚಂದ್ರ) ಯದು ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 101

तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर्भूत्वाधस्तात्प्रसर्पति / उद्धृत्य पृथिवीछायां निर्मितो मण्डलाकृतिः

ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮನಾಗಿ ಸ್ವರ್ಭಾನು ಕೆಳಗಡೆ ಸರಿದು ಹರಡುತ್ತಾನೆ; ಭೂಮಿಯ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಮಂಡಲಾಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 102

स्वर्भानोस्तु बृहत्स्थानं तृतीयं यत्तमोमयम् / आदित्यात्तच्च निष्क्रम्य सोमं गच्छति पर्वसु

ಸ್ವರ್ಭಾನುಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಾನ ಮೂರನೆಯದು, ಅದು ತಮೋಮಯ; ಆದಿತ್ಯನಿಂದ ಹೊರಟು ಪರ್ವಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ)ನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 103

आदित्यमेति सोमाच्च पुनः सौरेषु पर्वसु / स्वर्भासा नुदते यस्मात्तस्मात्स्वर्भानुरुच्यते

ಅವನು ಸೋಮದಿಂದ ಆದಿತ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮತ್ತೆ ಸೌರ ಪರ್ವಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಮರಳುತ್ತಾನೆ; ಸ್ವರ್ಭಾ (ಪ್ರಕಾಶ)ದಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸ್ವರ್ಭಾನು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

Verse 104

चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवस्तु विधीयते / विष्कंभान्मण्डलाच्चैव योजनाग्रात्प्रमाणतः

ಚಂದ್ರನ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗದ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ) ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನ ಮಂಡಲದ ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ.

Verse 105

भार्गवात्पादहीनस्तु विज्ञेयो वै बृहस्पतिः / बृहस्पतेः पाद हीनौ भौमसौरावुभौ स्मृतौ

ಭಾರ್ಗವಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಪಾದ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಿಂತ ಒಂದು ಪಾದ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಭೌಮ (ಮಂಗಳ) ಮತ್ತು ಸೌರ (ಶನಿ) ಇಬ್ಬರೂ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 106

विस्तारान्मण्डलाच्चैव पादहीनस्तयोर्बुधः / तारानक्षत्ररूपाणि वपुष्मन्ति च यानि वै

ಆ ಇಬ್ಬರ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಮಂಡಲಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಪಾದ ಕಡಿಮೆ ಬುಧ (ಗ್ರಹ); ಹಾಗೆಯೇ ತಾರೆ-ನಕ್ಷತ್ರರೂಪಗಳಾದವುಗಳೂ ದೇಹವಂತ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ)ವಾಗಿವೆ.

Verse 107

बुधेन समरूपाणि विस्तारान्मण्डलाच्च वै / प्रायशश्चन्द्रयोगीनि विद्यादृक्षाणि तत्त्ववित्

ತತ್ತ್ವವಿತನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು: ಬುಧನಿಗೆ ಸಮರೂಪವಾದ ಆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಸ್ತಾರ ಮತ್ತು ಮಂಡಲದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಾಯಶಃ ಚಂದ್ರಯೋಗಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.

Verse 108

तारानक्षत्ररूपाणि हीनानि तु परस्परात् / शतानि पञ्च चत्वारि त्रीणि द्वे चैव योजने

ತಾರಾ-ನಕ್ಷತ್ರರೂಪಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೀನವಾಗಿವೆ; ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಐನೂರು, ನಾಲ್ಕೂರು, ಮೂರೂರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂರು ಯೋಜನೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 109

पूर्वापरनिकृष्टानि तारकामण्डलानि च / योजनाद्यर्द्धमात्राणि तेभ्यो ह्रस्वं न विद्यते

ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆ ಇರುವ ತಾರಕಮಂಡಲಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಮೀಪ; ಅವುಗಳ ಅಂತರ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯ ಅರ್ಧಮಾತ್ರ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲ.

Verse 110

उपरिष्टात्त्रयस्तेषां ग्रहा ये दूरसर्पिणः / सौरोङ्गिराश्च वक्रश्च ज्ञेया मन्दविचारिणः

ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೂರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಮೂರು ಗ್ರಹಗಳಿವೆ; ಸೌರ, ಆಂಗಿರಸ ಮತ್ತು ವಕ್ರ—ಇವು ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವವು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 111

तेभ्यो ऽध स्तात्तु चत्वारः पुनरेव महाग्रहाः / सूर्यसोमौ बुधश्चैव भार्गवश्चैव शीघ्रगाः

ಅವುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತೆ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಗ್ರಹಗಳಿವೆ—ಸೂರ್ಯ, ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ), ಬುಧ ಮತ್ತು ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ); ಇವು ಶೀಘ್ರಗತಿಗಳು.

Verse 112

तावत्यस्तारकाकोट्यो यावदृक्षाणि सर्वशः / विधिना नियमाच्चैषामृक्षचर्या व्यवस्थिता

ಎಲ್ಲೆಡೆ ಎಷ್ಟು ಋಕ್ಷಗಳು (ನಕ್ಷತ್ರಗಳು) ಇರುವವೋ ಅಷ್ಟೇ ತಾರಕಗಳ ಕೋಟಿಗಳು; ವಿಧಿ-ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಅವುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಚರ್ಯೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 113

गतिस्तासु च सूर्यस्य नीचौच्चे त्वयनक्रमात् / उत्तरायणमार्गस्थो यदा पर्वसु चन्द्रमाः

ಆ ನಕ್ಷತ್ರಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಗತಿ ಅಯನಕ್ರಮದಿಂದ ನೀಚ-ಉಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಪರ್ವಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಉತ್ತರಾಯಣಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ।

Verse 114

उच्चत्वाद्दृश्यते शीघ्रं नीतिव्यक्तैर्गभस्तिभिः / तदा दक्षिणमार्गस्यो नीयां विथीमुपाश्रितः

ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆಗ ಅದು ದಕ್ಷಿಣಮಾರ್ಗದ ಕಡಿಮೆ ವೀಥಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 115

भूमि लेखावृतः सूर्यः पूर्णामावास्ययोः सदा / न दृश्यते यथाकालं शीघ्रमस्तमुपैति च

ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಸದಾ ಭೂಮಿರೇಖೆಯಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾಣದೆ ಶೀಘ್ರ ಅಸ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 116

तस्मादुत्तरमार्गस्थो ह्यमावस्यां निशाकरः / दृश्यते दक्षिणे मार्गे नियमाद्दृश्यते न च

ಆದ್ದರಿಂದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ನಿಶಾಕರ (ಚಂದ್ರ) ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ನಿಯಮದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 117

ज्योतिषां गतियोगेन सूर्याचन्द्रमसावृतः / समानकालास्तमयौ विषुवत्सु समोदयौ

ಜ್ಯೋತಿಷಗಳ ಗತಿ-ಯೋಗದಿಂದ ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರು ಆವರಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ವಿಷುವದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಸ್ತಮಯವೂ ಉದಯವೂ ಸಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 118

उत्तरासु च वीथीषु व्यन्तरास्तमनोदयौ / पूर्णामवास्ययोर्ज्ञोयौ ज्योतिश्चक्रानुवर्तिनौ

ಉತ್ತರದ ವೀಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಸ್ತಮಯ-ಉದಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಚಕ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 119

दक्षिणायनमार्गस्थो यदा चरति रश्मिवान् / तदा सर्वग्रहाणां च सूर्यो ऽधस्तात्प्रसर्पति

ಕಿರಣಮಯನಾದ ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣಾಯನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಳಗಡೆಗೆ ಸರಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 120

विस्तीर्ण मण्डलं कृत्वा तस्योर्द्ध्व चरते शशी / नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं सोमादूर्द्ध्व प्रसर्पति

ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಾದ ಮಂಡಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಶಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸಂಪೂರ್ಣ ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲವು ಸೋಮಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೇಲಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

Verse 121

नक्षत्रेभ्यो बुधश्चोर्द्ध्र बुधादूर्द्ध्वं तु भार्गवः / वक्रस्तु भार्गवादूर्द्ध्व वक्रादूर्द्ध्वं बृहस्पतिः

ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಬುಧ, ಬುಧನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಭಾರ್ಗವ (ಶುಕ್ರ); ಭಾರ್ಗವನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ವಕ್ರ (ಮಂಗಳ), ವಕ್ರನಿಗಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 122

तस्माच्छनैश्चरश्चोर्द्ध्वं तस्मात्सप्तर्षिमण्डलम् / ऋषीणां चापि सप्तानां ध्रुव ऊर्द्ध्वं व्यवस्थितः

ಅದರ ಮೇಲಾಗಿ ಶನೈಶ್ಚರನು, ಅದರ ಮೇಲಾಗಿ ಸಪ್ತರ್ಷಿಮಂಡಲವು; ಆ ಏಳು ಋಷಿಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.

Verse 123

द्विगुणेषु सहस्रेषु योजनानां शतेषु च / ताराग्रहान्तराणि स्युरुपरिष्टाद्यथाक्रमम्

ಯೋಜನಗಳ ನೂರಾರು ಹಾಗೂ ಸಾವಿರಗಳ ದ್ವಿಗುಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಕ್ಷತ್ರ-ಗ್ರಹಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

Verse 124

ग्रहाश्च चन्द्रसूर्यौं च दिवि दिव्येन तेज सा / नित्यमृक्षेषु युज्यन्ते गच्छन्तो नियताः क्रमात्

ಗ್ರಹಗಳು, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನು ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಕ್ಷತ್ರರಾಶಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತರಾಗಿ, ನಿಯತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 125

ग्रहनक्षत्रसूर्यास्तु नीचोच्चमृजवस्तथा / समागमे च भेदे च पश्यन्ति युगपत्प्रजाः

ಗ್ರಹಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನು ನೀಚ-ಉಚ್ಚ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಋಜು ಗತಿಯನ್ನುೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ; ಅವರ ಸಂಯೋಗ-ವಿಯೋಗವನ್ನು ಜನರು ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

Verse 126

परस्परस्थिता ह्येते युज्यन्ते च परस्परम् / असंकरेण विज्ञेयस्तेषां योगस्तु वै बुधैः

ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು ಪರಸ್ಪರವೇ ಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳ ಯೋಗವು ಅಸಂಕರವಾಗಿ—ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ—ಇದೆಂದು ಪಂಡಿತರು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Verse 127

इत्येवं सन्निवेशो वै वृथिव्या ज्यौतिषस्य च / द्विपानामुदधीनां च पर्वतानां त्थैव च

ಹೀಗೆ ಭೂಮಿ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಮಂಡಲ, ದ್ವೀಪಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶವು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

Verse 128

वर्षाणां च नदीनां च ये च तेषु वसंति वै / एतेष्वेव ग्रहाः सर्वे नक्षत्रेषु समुत्थिताः

ವರ್ಷಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಕುರಿತು—ಈ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.

Verse 129

विवस्वानदितेः पुत्रः सूर्यो वै चाक्षुषेंऽतरे / विशाखासु समुत्पन्नो ग्रहाणां प्रथमो ग्रहः

ಅದಿತಿಯ ಪುತ್ರ ವಿವಸ್ವಾನ್ ಎಂಬ ಸೂರ್ಯನು ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಮೊದಲನು.

Verse 130

त्विषिमान् धर्मपुत्रस्तु सोमो देवो वसोस्सुतः / शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाकरः

ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಧರ್ಮಪುತ್ರ, ವಸುವಿನ ಪುತ್ರನಾದ ದೇವ ಸೋಮ—ಶೀತರಶ್ಮಿ ನಿಶಾಕರ—ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.

Verse 131

षोडशार्चिर्भृगोः पुत्रः शुक्रः सूर्यादनन्तरम् / ताराग्रहाणां प्रवरस्तिष्यऋक्षे समुत्थितः

ಭೃಗುವಿನ ಪುತ್ರ, ಹದಿನಾರು ಕಿರಣಗಳ ಶુક್ರನು ಸೂರ್ಯನ ನಂತರ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ತಾರಾಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ತಿಷ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

Verse 132

ग्रहश्चाङ्गिरसः पुत्रो द्वादशार्चिर्बृहस्पतिः / फाल्गुनीषु समुत्पन्नः पूर्वासु च जगद्गुरुः

ಅಂಗಿರಸನ ಪುತ್ರನಾದ ದ್ವಾದಶ ಕಿರಣಗಳ ಗ್ರಹ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಪೂರ್ವ ಫಾಲ್ಗುನೀ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಜಗದ್ಗುರುವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.

Verse 133

नवार्चिर्लोहिताङ्गश्च प्रजापतिसुतो ग्रहः / आषाढास्विह पूर्वासु समुत्पन्न इति श्रुतिः

ಒಂಬತ್ತು ಕಿರಣಗಳ, ಲೋಹಿತಾಂಗನಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರ ಗ್ರಹ (ಮಂಗಳ) ಪೂರ್ವಾಷಾಢಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದನೆಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Verse 134

रेवतीष्वेव सप्तार्चिस्तथा सौरिः शनैश्चरः / सौम्यो बुधो धनिष्ठासु पञ्चार्चिरुदितो ग्रहः

ರೇವತೀ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಕಿರಣಗಳ ಸೌರಿ ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿ) ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಧನಿಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯ ಬುಧನು ಐದು ಕಿರಣಗಳ ಗ್ರಹವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿದನು.

Verse 135

तमोमयो मृत्युसुतः प्रजाक्षयकरः शिखी / आर्श्लेषासु समुत्पन्नः सर्वहारी महाग्रहः

ತಮೋಮಯ, ಮೃತ್ಯುವಿನ ಪುತ್ರ, ಪ್ರಜಾಕ್ಷಯಕರ ಶಿಖೀ—ಆರ್ಶ್ಲೇಷಾ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸರ್ವಹಾರಿ ಮಹಾಗ್ರಹನು.

Verse 136

तथा स्वनामधेयेषु दाक्षायण्यः समुछ्रिताः / तमोवीर्यमयो राहुः प्रकृत्या कृष्णमण्डलः

ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಾಮಧೇಯಗಳಾದ ದಾಕ್ಷಾಯಣೀ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಉನ್ನತವಾಗಿ ಸ್ಥಿತರು; ತಮೋವೀರ್ಯಮಯ ರಾಹು ಸ್ವಭಾವತಃ ಕೃಷ್ಣಮಂಡಲನು.

Verse 137

भरणीषु समुत्पन्नो ग्रहश्चन्द्रार्कमर्द्दनः / एते तारा ग्रहाश्चापि बोद्धव्या भार्गवादयः

ಭರಣೀ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ‘ಚಂದ್ರಾರ್ಕಮರ್ಧನ’ ಎಂಬ ಗ್ರಹವಿದೆ. ಇವು ತಾರಾ-ಗ್ರಹಗಳೂ; ಭಾರ್ಗವ ಮೊದಲಾದವರೂ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವರು.

Verse 138

जन्मनक्षत्रपीडासु यान्ति वैगुण्यतां यतः / स्पृश्यन्ते तेन दोषेण ततस्तद्ग्रहभक्तितः

ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರದ ಪೀಡಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ವೈಗುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ದೋಷದಿಂದ ಅವರು ಸ್ಪರ್ಶಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಆ ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಭಕ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 139

सर्वग्रहाणामेतेषामादिरादित्य उच्यते / ताराग्रहाणां शुक्रस्तु केतूनामपि धूमवान्

ಈ ಎಲ್ಲ ಗ್ರಹಗಳ ಆದಿಯಾಗಿ ಆದಿತ್ಯನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ತಾರಾ-ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರನು; ಕೇತುಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮವಾನ್ (ಧೂಮಕೇತು) ಪ್ರಮುಖನು.

Verse 140

ध्रुवः कीलो ग्रहाणां तु विभक्तानां चतुर्द्दिशम् / नक्षत्राणां श्रविष्ठा स्यादयनानां तथोत्तरम्

ಚತುರ್ಧಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತವಾದ ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಧ್ರುವನು ಕೀಲ (ಧುರಿ) ಸಮಾನ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರವಿಷ್ಠಾ; ಅಯನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಯಣ ಮುಖ್ಯ.

Verse 141

वर्षाणां चापि पञ्चानामाद्यः संवत्सरः स्मृतः / ऋतूनां शिशिरश्चापि मासानां माघ एव च

ಐದು ವಿಧದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ‘ಸಂವತ್ಸರ’ವೇ ಆದ್ಯವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಶಿರ; ಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಘವೇ ಮುಖ್ಯ.

Verse 142

पक्षाणां शुक्लपक्षश्च तिथीनां प्रतिपत्तथा / अहोरात्रविभागानामहश्चापि प्रकीर्तितम्

ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ, ತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪತ್, ಅಹೋರಾತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅಹಃ’ (ಹಗಲು) ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 143

मुहूर्त्तानां तथैवादिर्मुहूर्त्तो रुद्रदैवतः / क्षणश्चापि निमेषादिः कालः कालविदां वराः

ಮುಹೂರ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿ ಮುಹೂರ್ತವು ರುದ್ರದೈವತದದು; ಕ್ಷಣವೂ ನಿಮೇಷಾದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ—ಹೇ ಕಾಲವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಇದೇ ಕಾಲ.

Verse 144

श्रवणान्तं धनिष्ठादि युगं स्यात्पञ्चवार्षिकम् / भानोर्गतिविशेषेण चक्रवत्परिवर्त्तते

ಧನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಶ್ರವಣಾಂತವರೆಗೆ ಇರುವ ಯುಗವು ಐದು ವರ್ಷಗಳದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸೂರ್ಯನ ಗತಿಯ ವಿಶೇಷದಿಂದ ಅದು ಚಕ್ರದಂತೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 145

दिवाकरः स्मृतस्तस्मात्कालस्तद्विद्भिरीश्वरः / चतुर्विधानां भूतानां प्रवर्त्तकनिवर्त्तकः

ಆದ್ದರಿಂದ ದಿವಾಕರ (ಸೂರ್ಯ)ನೇ ಕಾಲವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಕಾಲವಿದರು ಅವನನ್ನು ಈಶ್ವರನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಚತುರ್ವಿಧ ಭೂತಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿ-ನಿವೃತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣನು।

Verse 146

तस्यापि भगवान्रुद्रः साक्षाद्देवः प्रवर्त्तकः / इत्येष ज्योतिषामेव संनिवेशोर्ऽथनिश्चयात्

ಅದಕ್ಕೂ ಸಹ ಸాక్షಾತ್ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನೇ ದೇವನಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಕಾರಕನು; ಅರ್ಥನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಇದು ಜ್ಯೋತಿಷಗಳ ಸಂನಿವೇಶ (ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 147

लोकसंव्यवहारार्थ मीश्वरेण विनिर्मितः / उत्तराश्रवणेनासौ संक्षिप्तश्च ध्रुवे तथा

ಲೋಕಸಂವ್ಯವಹಾರಾರ್ಥವಾಗಿ ಅದು ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು; ಉತ್ತರಾಶ್ರವಣದಿಂದ ಅದು ಧ್ರುವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

Verse 148

सर्वतस्तेषु विस्तीर्णो वृत्ताकार इव स्थितः / बुद्धिबूर्वं भागवता कल्पदौ संप्रवर्त्तितः

ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದಂತೆ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಕಲ್ಪದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 149

साश्रयः सो ऽभिमानी च सर्वस्य ज्योतिषात्मकः / वैश्वरूपप्रधानस्य परिणामो ऽयमद्भुतः

ಅದು ಆಶ್ರಯಯುಕ್ತವೂ ಅಭಿಮಾನಿಯೂ ಆಗಿ, ಎಲ್ಲದರಿಗೂ ಜ್ಯೋತಿರಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ; ಇದು ವೈಶ್ವರೂಪ-ಪ್ರಧಾನದ ಅದ್ಭುತ ಪರিণಾಮ.

Verse 150

नैतच्छक्यं प्रसंख्यातुं याथातथ्येन केनचित् / गतागतं मनुष्येण ज्योतिषां सांसचक्षुषा

ಇದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಯಾರೂ ಗಣಿಸಲಾರರು; ಮಾನವನು ತನ್ನ ಸಾಂಸಾರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಆಗಮನ-ಗಮನವನ್ನು ಅಳೆಯಲಾರನು.

Verse 151

आगमादनुमा नाच्च प्रत्यक्षदुपपत्तितः / परिक्ष्य निपुणं बुद्ध्या श्रद्धातव्यं विपश्चिता

ಆಗಮ, ಅನುಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದ ಉಪಪತ್ತಿಯಿಂದ—ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿಪುಣವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ—ವಿಪಶ್ಚಿತನು ಶ್ರದ್ಧೆ ಇಡಬೇಕು.

Verse 152

चक्षुः शास्त्रं जलं लेख्यं गणितं बुद्धिवित्तमाः / पञ्चैते हेतवो विप्रा ज्योतिर्गणविवेचने

ಚಕ್ಷು, ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜಲ, ಲೇಖ್ಯ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ—ಈ ಐದು ಹేతುಗಳು, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಣ ವಿವೇಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।