Shloka 67
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
अर्वावसुः पुनश्चान्यः स्वराडन्यः प्रकीर्त्तितः / सुषुम्णः सूर्यरश्मिस्तु क्षीण शशिनमेधयेत्
Transliteration
arvāvasuḥ punaścānyaḥ svarāḍanyaḥ prakīrttitaḥ / suṣumṇaḥ sūryaraśmistu kṣīṇa śaśinamedhayet
Translation
ಮತ್ತೊಂದು ಕಿರಣ ‘ಅರ್ವಾವಸು’ ಎಂದು, ಇನ್ನೊಂದು ‘ಸ್ವರಾಟ್’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ‘ಸುಷುಮ್ಣ’ ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿ; ಅದು ಕ್ಷೀಣ ಚಂದ್ರನನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ.
Word by Word
अर्वावसुःArvāvasu (name)
अर्वावसुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअर्वावसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अन्यःanother
अन्यः:
Karta (कर्ता/Predicative)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifier)
स्वराट्Svarāṭ (name)
स्वराट्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootस्वराट् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अन्यःanother
अन्यः:
Karta (कर्ता/Predicative)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
प्रकीर्तितःis proclaimed/has been described
प्रकीर्तितः:
Karma (कर्म/Patient; implied)
TypeVerb
Rootप्र+कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय (predicative)
सुषुम्णःSuṣumṇā (name/channel)
सुषुम्णः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुषुम्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सूर्य-रश्मिःsun-ray
सूर्य-रश्मिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + रश्मि (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative) ‘सूर्यस्य रश्मिः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle: but/indeed)
क्षीणःwaned, diminished
क्षीणः:
Karta (कर्ता/Predicative)
TypeAdjective
Rootक्षीण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
शशिनम्the moon
शशिनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
एधयेत्would increase/nourish
एधयेत्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootएध् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन