Shloka 45
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
इत्येतन्मण्डलं शुक्लं भास्वरं सूर्य संज्ञितम् / नक्षत्रग्रहसोमानां प्रतिष्ठा योनिरेव च
Transliteration
ityetanmaṇḍalaṃ śuklaṃ bhāsvaraṃ sūrya saṃjñitam / nakṣatragrahasomānāṃ pratiṣṭhā yonireva ca
Translation
ಹೀಗೆ ಈ ಶುಕ್ಲವಾದ, ಭಾಸ್ವರವಾದ ಮಂಡಲವು ‘ಸೂರ್ಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ) ಇವರಿಗೆ ಇದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯೂ ಯೋನಿಯೂ ಆಗಿದೆ.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun used adjectivally with मण्डलम्
मण्डलम्orb/circle (disk)
मण्डलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शुक्लम्white/bright
शुक्लम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of मण्डलम्
भास्वरम्radiant
भास्वरम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभास्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of मण्डलम्
सूर्य-संज्ञितम्called ‘Sun’
सूर्य-संज्ञितम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + संज्ञित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (sūrya-iti saṃjñā yasya / sūrya-nāmaka) qualifying मण्डलम्
नक्षत्र-ग्रह-सोमानाम्of the stars, planets, and moons
नक्षत्र-ग्रह-सोमानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक) + ग्रह (प्रातिपदिक) + सोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (nakṣatrāṇi ca grahāḥ ca somāḥ ca) in genitive plural
प्रतिष्ठाsupport/foundation
प्रतिष्ठा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; predicate noun of मण्डलम् (understood)
योनिḥsource/womb
योनिḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate noun
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)