Shloka 36
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
विवस्वाञ्छ्रावणे मासि प्रोष्ठे मासे भागः स्मृतः / पर्जन्यो ऽश्वयुजे मासि त्वष्टा च कार्तिके रविः
Transliteration
vivasvāñchrāvaṇe māsi proṣṭhe māse bhāgaḥ smṛtaḥ / parjanyo 'śvayuje māsi tvaṣṭā ca kārtike raviḥ
Translation
ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ವಿವಸ್ವಾನ್; ಪ್ರೋಷ್ಠಪದ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಭಗ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಆಶ್ವಯುಜದಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯ; ಕಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ತ್ವಷ್ಟಾ ಮತ್ತು ರವಿ (ರೂಪ) ಆಗುತ್ತಾನೆ।
Word by Word
विवस्वान्Vivasvān
विवस्वान्:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम
श्रावणेin (the month of) Śrāvaṇa
श्रावणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootश्रावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
मासिin the month
मासि:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
प्रोष्ठेin Proṣṭha (month)
प्रोष्ठे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootप्रोष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण (मास-नाम; भाद्रपद/प्रोष्ठपद)
मासेin the month
मासे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
भागःBhāga
भागः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवता)
स्मृतःis said/remembered (as)
स्मृतः:
क्रिया-विशेषण (Predicate/vidheya)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय-विशेषण (predicative)
पर्जन्यःParjanya
पर्जन्यः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवता)
अश्वयुजेin (the month of) Aśvayuja
अश्वयुजे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootअश्वयुज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण (मास-नाम)
मासिin the month
मासि:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
त्वष्टाTvaṣṭā
त्वष्टा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कार्तिकेin (the month of) Kārtika
कार्तिके:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootकार्तिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कालाधिकरण
रविःRavi (Sun)
रविः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम