Adhyaya 58

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे भार्गवं प्रति वरुणागमनं नाम सप्तपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५७// जैमिनिरुवाच एवं ब्रुवाणं वरुणं विलोक्य पतितं भुवि / संजहार पुनर्धीमानस्त्रं मृगुकुलोद्वहः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಮಧ್ಯಮಭಾಗದ ತೃತೀಯ ಉಪೋದ್ದಾತಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಭಾರ್ಗವಂ ಪ್ರತಿವರುಣಾಗಮನ’ ಎಂಬ ಐವತ್ತೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ. ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು— ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವರುಣನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಧೀಮಂತನಾದ ಮೃಗಕುಲೋದ್ವಹನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 2

संत्दृतास्त्रस्ततो रामो वरुणं पुरतः स्थिरम् / विलोक्य बिगतक्रोधस्तमुवाच हसन्निव

ಆಮೇಲೆ ರಾಮನು ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡೇ, ಮುಂದೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ವರುಣನನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೋಪವನ್ನು ತೊರೆದು, ನಗುವಿನಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 3

गोकर्णनिलयाः पूर्वमिमेमां मुनिपुङ्गवाः / समायाता महेन्द्राद्रौ निवसंतं सरित्पते

“ಓ ಸರಿತ್ಪತೇ! ಹಿಂದೆ ಗೋಕರ್ನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಈ ಮುನಿಪುಂಗವರು, ಮಹೇಂದ್ರಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು।”

Verse 4

त्वत्तोये मेदिनीं पूर्वं खनद्भिः सगरात्मजैः / अधो निपातितं क्षेत्रं गोकर्णमृषिसेवितम्

ಹೇ ವರುಣಾ! ನಿನ್ನ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸಗರಪುತ್ರರು ಹಿಂದೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೋಡುತ್ತಾ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ, ಋಷಿಗಳು ಸೇವಿಸುವ ಗೋಕರ್ಣಕ್ಷೇತ್ರ.

Verse 5

उपलब्धुमिमे भूयः क्षेत्रं तद्भववल्लभम् / अधावन्मामुपागम्य मुनयस्तीर्थवासिनः

ಆ ಶಿವಪ್ರಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲು ತೀರ್ಥವಾಸಿ ಮುನಿಗಳು ಓಡಿಬಂದು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.

Verse 6

एषामर्थे ततः सो ऽहं महेन्द्रादचलोत्तमात् / भवन्तमागतो द्रष्टुं सहैभिर्मुनिपुङ्गवैः

ಇವರಿಗಾಗಿ ನಾನು ಮಹೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಿಂದ, ಈ ಮುನಿಪುಂಗವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 7

तस्मान्मदर्थे सलिलं समुत्सार्यात्मनो भवान् / दातुमर्हति तत्क्षेत्रमेषां तोये च पूर्ववत्

ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ನಿಮಿತ್ತ ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಜಲವನ್ನು ಸರಿಸಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಇವರಿಗೆ ಜಲವೂ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಇರಲಿ.

Verse 8

जैमिनिरुवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा वरुणो यादसां पतिः / निरूप्य मनसा राममिद भूयो ऽब्रवीद्वचः

ಜೈಮಿನಿ ಹೇಳಿದರು—ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಜಲಚರಗಳ ಅಧಿಪತಿ ವರುಣನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 9

वरुण उवाच न शक्यमुत्सारयितुं मदंभः केनचिद्भवेत् / तथा हि मे वरो दत्तः पुरानेन विरिञ्चिना

ವರುಣನು ಹೇಳಿದನು: ನನ್ನ ನೀರನ್ನು ಯಾರಿಂದಲೂ ಓಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ನನಗೆ ಅಂತಹ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನು.

Verse 10

सो ऽहं त्वत्तेजसेदारीं विहाय सहजां धृतिम् / कातरं समुपायातो वशतां तव भार्गव

ಆದುದರಿಂದ, ಓ ಭಾರ್ಗವನೇ, ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ನನ್ನ ಸಹಜ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಾನು ಭಯಭೀತನಾಗಿ ನಿನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.

Verse 11

एषामर्थे विशेषण भवता परिचोदितः / कथं न कुर्यां कर्मेदमहं क्षत्त्रकुलान्तक

ಇವರ ಸಲುವಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿನ್ನಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾನು, ಓ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಕುಲದ ನಾಶಕನೇ, ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಏಕೆ ಮಾಡಬಾರದು?

Verse 12

तस्माद्यावत्प्रमाणं मे भवान्संकल्पयिष्यति / तावत्संघारयिष्यामि भूमौ सलिलमात्मनः

ಆದುದರಿಂದ, ನೀನು ನನಗಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತೀಯೋ, ಅಷ್ಟು ದೂರದವರೆಗೆ ನಾನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ನೀರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುತ್ತೇನೆ.

Verse 13

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स सायकम् / यथागतं प्रचिक्षेप धनुर्निर्भिद्य भार्गवः

ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, 'ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಭಾರ್ಗವನು ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಎಳೆದು ಬಾಣವನ್ನು ಅದು ಬಂದಂತೆಯೇ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು.

Verse 14

ततो निरूप्य सीमानं दर्शयानो महीपते / स्रुवं जग्राह मतिमान्क्षप्तुकामो जलाशये

ಆಮೇಲೆ, ಓ ಮಹೀಪತೇ, ಸೀಮೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ರಾಮನು ಜಲಾಶಯದ ಬಳಿ ಎಸೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ ಸ್ರುವವನ್ನು (ಯಜ್ಞಚಮಚ) ಹಿಡಿದನು।

Verse 15

प्रसन्नचेतसं रामं गतरोषमथात्मनि / अन्तर्हिते सरिन्नाथे रामः सुवमुदङ्मुखः

ನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ (ಸಮುದ್ರ) ಅಂತರಹಿತನಾದಾಗ, ಮನದ ಕೋಪವನ್ನು ತೊರೆದು ಪ್ರಸನ್ನಚಿತ್ತನಾದ ರಾಮನು ಉತ್ತರಮುಖನಾಗಿ ಸ್ರುವವನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಿಂತನು।

Verse 16

भ्रामयित्वातिवेगेन चिक्षेप लवणार्णवे / क्षिप्तत्वेन समुद्रे तु दिशमुत्तरपश्चिमाम्

ಅತಿವೇಗದಿಂದ ಸ್ರುವವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಲವಣಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಎಸೆದನು; ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಅದು ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಧಾವಿಸಿತು।

Verse 17

गत्वा स्रुवोपतद्राजन्योजनानां शतद्वयम् / तीर्थं शुर्पारकं नाम सर्वपापविमोचनम्

ಓ ರಾಜನೇ, ಸ್ರುವವು ಎರಡು ನೂರು ಯೋಜನ ದೂರ ಹೋಗಿ ಬಿದ್ದಿತು; ಅದು ‘ಶೂರ್ಪಾರಕ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ, ಸರ್ವಪಾಪವಿಮೋಚಕ.

Verse 18

विश्रुतं यत्त्रिलोकेषु तीरे नदनदीपतेः / तीर्थं तदन्तरीकृत्य स्रुवो रामकराच्च्युतः

ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ, ನದನದಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ (ಸಮುದ್ರ) ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಮಧ್ಯವಾಗಿ ದಾಟಿ, ರಾಮನ ಕೈಯಿಂದ ಜಾರಿದ ಸ್ರುವವು ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು।

Verse 19

निपपात महाराज सूचयन्रामविक्रमम् / यत्राभूद्रामसृष्टाया भुवो निष्ठाथ पार्थिव

ಓ ಮಹಾರಾಜ, ರಾಮನ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದನು; ರಾಮಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಭೂಮಿಯ ನಿಷ್ಠಾ-ಸೀಮೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು, ಓ ಪಾರ್ಥಿವ।

Verse 20

तीर्थं शूर्पारकं तत्तु श्रीमल्लोकपरिश्रुतम् / उत्सारयित्वा सलिलं समुद्रस्तावदात्मनः

ಶ್ರೀಮಂತವೂ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧವೂ ಆದ ಶೂರ್ಪಾರಕ ತೀರ್ಥವದು; ಸಮುದ್ರವೂ ತನ್ನ ನೀರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಸರಿಸಿ ಸ್ಥಳ ನೀಡಿತು.

Verse 21

अतिष्ठदपसृत्योर्वीं दत्त्वा रामाय पार्थिव / अनतिक्रान्तमर्यादो यथाकालं भृगूद्वहः

ಓ ಪಾರ್ಥಿವ, ಭೃಗುಶ್ರೇಷ್ಠನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಿ ರಾಮನಿಗೆ ನೀಡಿದನು; ಮર્યಾದೆಯನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲದೆ ಯಥಾಕಾಲ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.

Verse 22

समयं स्वापयामास तस्यैवानुमते भुवि / विज्ञाय पूर्वसीमान्तां भुवमभ्युत्ससर्ज ह

ಅವನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲನಿಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಪೂರ್ವಸೀಮಾಂತವನ್ನು ತಿಳಿದು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬಿಡಿಸಿದನು.

Verse 23

व्यस्मयन्त सुराः सर्वे दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् / नगरग्रमसीमानः किञ्चित्किञ्चित्क्वचित्क्वचित्

ರಾಮನ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು; ನಗರ-ಗ್ರಾಮಗಳ ಸೀಮೆಗಳು ಕೆಲವೆಡೆ ಸ್ವಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದವು.

Verse 24

सह्ये तु पूर्ववत्तस्मिन्नब्धेरपसृतेंऽभसि / तत्र दैवात्तथा स्थानान्निम्नत्वात्स प्रलक्ष्य तु

ಸಹ್ಯ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ, ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ದೈವಯೋಗದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ತಗ್ಗುತನದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು.

Verse 25

ततस्तेषां भृगुश्रेष्ठो मुनीनां भावितात्मनाम् / यथाभिलषितं स्थानं प्रददौ प्रीतिपूर्वकम्

ನಂತರ ಭಾವಿತಾತ್ಮರಾದ ಆ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಭೃಗುಶ್ರೇಷ್ಠನು ಅವರು ಬಯಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೀಡಿದನು.

Verse 26

ततस्ते मुनयः सर्वे हर्षेण महातान्विताः / कृतकृत्या भृशं राममाशिषा समपूजयन्

ನಂತರ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕೃತಕೃತ್ಯರಾದವರಾಗಿ, ಆಶೀರ್ವಾದಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಮನನ್ನು ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರು.

Verse 27

अथैतैरभ्यनुज्ञातो ययौ प्राप्तमनोरथः / गते मुनिवरे रामे देशात्तस्मान्निजाश्रमम्

ನಂತರ ಆ ಮುನಿಗಳ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಮನೋರಥ ಸಿದ್ಧಿಯಾದ ರಾಮನು ಆ ದೇಶದಿಂದ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.

Verse 28

संभूय मुनयः सर्वे प्रजग्मुस्तीरमंबुधेः / परिचङ्क्रम्य तां भूमिं यत्नेन महातान्विताः

ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಗಳು ಸೇರಿ ಸಮುದ್ರದ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಮಹಾ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿದರು.

Verse 29

ददृशुः सर्वतो राजन्ह्यर्मवान्तः स्थितां महीम् / नित्यत्वा त्सर्वदेवानामधिष्ठानतया तथा

ಹೇ ರಾಜನೇ, ಧರ್ಮವಂತರಾದವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಡರು; ಅದು ಸರ್ವ ದೇವತೆಗಳ ನಿತ್ಯ ಆಧಾರಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು.

Verse 30

कातमब्धौ निपतितं नष्टतोयं चिरोषितम् / अपि रुद्रप्रभावेम प्रायान्नात्यन्तविप्लवम्

ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ನೀರಿಲ್ಲದೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಒಣಗಿದ್ದ ಆ ಗುಂಡಿಯೂ ರುದ್ರಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ವಿಪ್ಲವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 31

तत्तेयनिःसृतं क्षेत्रमभूत्पूर्ववदेव हि / एतद्धि देवसामर्थ्यमचिन्त्यं नृपसत्तम

ಅದರಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಆಯಿತು; ಹೇ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದು ದೇವತೆಗಳ ಅಚಿಂತ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.

Verse 32

एवं रामेण जलधेः पुनः सृष्टा वसुंधरा / दक्षिणोत्तरतो राजनयोजनानां चतुःशतम्

ಈ ರೀತಿ ರಾಮನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಹೇ ರಾಜನೇ, ಅದು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರದವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

Verse 33

नातिक्रामति सो ऽद्यापि सीमानं पयसां निधिः / कृतं रामेण महता न तु सज्जं महद्धनुः

ಇಂದಿಗೂ ಜಲಗಳ ನಿಧಿಯಾದ ಸಮುದ್ರವು ಆ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ; ಮಹಾನ್ ರಾಮನು ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಅವನ ಮಹಾಧನುಸ್ಸು ಸಜ್ಜಾಗಬೇಕಾಗಲಿಲ್ಲ.

Verse 34

एवं प्रभावो रामो ऽसौ सगरश्च महीपतिः / यस्य पुत्रैरयं खण्डो भारतो ऽब्धौ निपतितः

ಇಂತಹ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳವನು ಆ ರಾಮನು, ಹಾಗೆಯೇ ಮಹೀಪತಿ ಸಗರನು; ಅವನ ಪುತ್ರರಿಂದ ಈ ಭಾರತಖಂಡವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತು.

Verse 35

योजनानां सहस्रन्तु वर्द्धितश्च महोदधिः / रामेणाभूत्पुनः सृष्टं योजनानां तु षट्शतम्

ಮಹಾಸಮುದ್ರವು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು; ನಂತರ ರಾಮನು ಅದನ್ನು ಪುನಃ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಆರು ನೂರು ಯೋಜನಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 36

सगरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः / ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्

ಸಗರನ ಪುತ್ರರಿಂದ ಮಕರಾಲಯವಾದ ಸಮುದ್ರವು ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು; ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ‘ಸಾಗರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿತು.

Verse 37

एतत्ते ऽभिहितं सम्यङ्महतश्चरितं मया / रामस्य कार्त्तवीर्यस्य सगरस्य महीपतेः

ಈ ಮಹಾನ್ ಚರಿತೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು—ಕಾರ್ತ್ತವೀರ್ಯ ರಾಮನದು ಮತ್ತು ಮಹೀಪತಿ ಸಗರನದು.