Deities of Anuvaka 3
- A
- V
- VVarunaVaruṇa
Upholder of ṛta
In 1 hymn
- A
- IIdaIḍā (Vaiśvadevī)
Prosperity-giver
In 1 hymn
- DDyava-PrithiviDyāvā-Pṛthivī
Sanctifier
In 1 hymn
- MMitra
Upholder of order
In 1 hymn

ಈ ಅನುವಾಕದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ: ಯಜ್ಞಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು, ಅಧಿಪತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಲೋಕವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಋತ (ಕೋಸ್ಮಿಕ ಕ್ರಮ)ವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವುದು—ಇದರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಉಪವಿಷಯಗಳು: ಆದಿತ್ಯ/ಜ್ಯೋತಿಸ್ ನೈತಿಕ-ಗ್ರಾಹ್ಯ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ; ದುಸ್ವಪ್ನ, ರಾತ್ರಿಭಯ, ದೈವಿಕ/ಭೂತಪೀಡೆ ಮತ್ತು ವೈರಿ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಾ; ದೇವತೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಗೆದ್ದ ಲಾಭಗಳನ್ನು ‘ಕೊಡುವ’ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಅನುಗ್ರಹ; ವಿಷ್ಣು–ವರುಣರು ಪ್ರದೇಶ-ಬಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮ-ನಿಯಮಕರರು; ಇಳಾ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವ್ರತ-ಆಧಾರ; ಉಪಕರಣಗಳು, ವೇದಿ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿ.
ಈ ಏಕಪದೀಯ ಸೂಕ್ತವು ಏಕನಾದ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ—ಅವನನ್ನು ಸೂರ್ಯ/ಆದಿತ್ಯನೆಂದು ಅಥವಾ ಏಕತತ್ತ್ವದ ‘ಪತಿ’ಯೆಂದು ಓದಬಹುದು—ಅವನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ‘ವಾಕಿನೊಂದಿಗೆ’ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇದು ಆದಿಮವಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ: ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ‘ಹೊಸಬನನ್ನು’ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಲೋಕದ ಗತಿಪಥಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದರಿಂದ ಪಠಿಸುವವನು ಋತಸಮಾನ ನಿಯಮಿತ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಎರಡು ಋಚೆಗಳ ಸೂಕ್ತವು ಜ್ಯೋತಿಸ್/ಆದಿತ್ಯನನ್ನು—ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ, ನೈತಿಕ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಇರುವ ಬೆಳಕನ್ನು—ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿ ನಡೆನುಡಿಯನ್ನು ಋತ (ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಸತ್ಯ-ಧರ್ಮ)ಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡಲಿ ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತದೆ. “ಬೆಳಕು”ವನ್ನು ಧರ್ಮದ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಉಷಃ–ಸೌರೋದಯದ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಈ ಸೂಕ್ತವು ರಕ್ಷಾ-ಭೈಷಜ್ಯ ಮಂತ್ರವಾಗಿ ಅಂಧಕಾರ, ಗೊಂದಲ ಮತ್ತು ವೈರಿ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಕಾಲೋಚಿತ ಸಮೃದ್ಧಿಗೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋಸಂಪತ್ತು/ಧನ) ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
AVŚ 7.23 ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರಕ್ಷೋಘ್ನ ಮಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿಕಾಲದ ಹಾಗೂ ಮನಃ–ದೇಹ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಷ್ಟಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ—ದುಸ್ವಪ್ನಗಳು, “ದುರ್ಜೀವನ” (ಅಶುಭ ಜೀವನಾಚರಣೆ), ರಾಕ್ಷಸೀಯ ಪೀಡನೆ, ಮತ್ತು ವೈರಿ/ಹಾನಿಕರ ವಾಕ್ಯ. ಒಂದೇ ಅನುಷ್ಟುಭ ಶೈಲಿಯ ಉಚ್ಚಾರಣದಲ್ಲಿ ಅದು ಈ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ ಅವುಗಳ ನಿರಾಸನೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತದೆ; ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿದ್ರೆ, ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಾತು–ವ್ಯವಹಾರದ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.
ಈ ಏಕಮಂತ್ರದ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಸೂಕ್ತವು “ದೈವಾನುಮೋದನೆ/ಸಂಕಲ್ಪಸಿದ್ಧಿ” ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ: ಯಜಮಾನನಿಗಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಗಳಿಸಿದ ಅಥವಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿಸಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸವಿತೃನು ಧರ್ಮವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಕ ಅನುಮತಿಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮತ್ತು ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶುಭ ಫಲಗಳನ್ನು “ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ” ಎಂದು ವಿನಂತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಎರಡು-ಮಂತ್ರಗಳ ಸ್ತೋತ್ರವು ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ವರುಣನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ವಿಶ್ವಕ್ರಮದ ಜೋಡಿ ಧಾರಕರಾಗಿ ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು “ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ದೃಢಗೊಳಿಸುವವರು” ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಬಲ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಅಪ್ರತಿಹತವಾಗಿ ಆಳುತ್ತಾರೆ. ಅಥರ್ವಣಿಕ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಪೋತ್ರೋಪಾಯಿಕ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ: ಅವರ ಅಪ್ರತಿಬಂಧಿತ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಯಜ್ಞಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವುದರಿಂದ ಪಠಕನ ಸುತ್ತಲಿನ ಲೋಕ ಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅಕ್ರಮ, ಭಯ ಮತ್ತು ವೈರಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಅವ 7.26 ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಋಗ್ವೇದೀಯ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ-ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಅಥರ್ವಣೀಯ ಮಂತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು, ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಬಲಗಳನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುವುದು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೂರು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪಾದಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಮೂಲಕ—ಅವುಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಂತೆ—ಈ ಸೂಕ್ತವು ಯಜಮಾನನ ‘ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ’: ಗಡಿಗಳು ದೃಢವಾಗುತ್ತವೆ, ನಿವಾಸವು ವಿಶಾಲವಾಗುತ್ತದೆ (ಉರು ಕ್ಷಯ), ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕ್ಕೂ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೂ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ವಿಘ್ನಗಳು ಓಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೈಗಳು ತುಂಬುವ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಪ್ರೇರಣೆ, ರಕ್ಷೋಘ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಲಾಗದು; ಏಕೆಂದರೆ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳಕ್ರಮದ ರೂಪದಲ್ಲೇ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಏಕಮಂತ್ರದ ಸೂಕ್ತವು ವೈಶ್ವದೇವೀ ಇಳಾ (Iḍā) ಯನ್ನು ಯಜ್ಞದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ “ನಿಂತಿರುವ” ಶುದ್ಧಿಕಾರಿಣಿ, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುವ ಸನ್ನಿಧಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ರತ (ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಆಚರಣೆ) ಮೂಲಕ ಅವಳು ಯಜಮಾನನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿ, ಅವಳನ್ನು ಘೃತಪಾದಿ ಮತ್ತು ಸೋಮಾಧಿಷ್ಠಿತೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ ಯಾಗಸ್ಥಳವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಆರಾಧಕರನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಅಶುದ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ವೈರಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಏಕಮಂತ್ರದ ಸೂಕ್ತವು ಯಾಗದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಶಾಂತಿ-ಪ್ರಾರ್ಥನೆ. ವೇದ/ಜ್ಞಾನ, ಮರ ಚೀರುವ ಸಾಧನ, ಕೊಡಲಿ ಮತ್ತು ವೇದಿ-ಸ್ಥಳ—ಇವುಗಳ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೋಷ ಅಥವಾ ಅಪಘಾತ ಉಂಟಾಗದಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಮೇಲೂ ಹಾಗೂ ವೇದಿಯ ಮೇಲೂ ಪುನಃಪುನಃ “ಸ್ವಸ್ತಿ” (ಶುಭ-ಸುರಕ್ಷೆ)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅಪಾಯರಹಿತಗೊಳಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಪ್ರಿಯ ದೇವತೆಗಳು ಹವಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಆಸ್ವಾದಿಸಲಿ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಬೇಡುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಎರಡು ಋಚೆಗಳ ಸ್ತೋತ್ರವು ಯುಗ್ಮ ದೇವತೆಗಳಾದ ಅಗ್ನಿ–ವಿಷ್ಣುವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಘೃತಾಹುತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಆಸ್ವಾದಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ; ಗೃಹಾಗ್ನಿಯಿಂದ ದೈವಲೋಕಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಣೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. “ಘೃತದ ಗುಪ್ತ ನಾಮ/ಮಾರ್ಗ”ವನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಜಿಹ್ವೆಯೇ ಅದನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿ, ಈ ಸೂಕ್ತವು ವಿಧಿ ನೆರವೇರಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ “ಏಳು ನಿಧಿಗಳು” ಎಂಬ ಗೃಹಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಏಕಮಂತ್ರದ ಭೈಷಜ್ಯ–ರಕ್ಷಾ ಸೂಕ್ತವು ಅಂಜನವನ್ನು (ಕಣ್ಣಿನ ಲೇಪ/ಕಜ್ಜಲ) ದ್ಯಾವಾ–ಪೃಥಿವೀ, ಮಿತ್ರ, ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ ಮತ್ತು ಸವಿತೃ ಇವರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಹಾಗೂ ಯಾಜಕೀಯ ಅನುಮೋದನೆಯಿಂದ “ಸುಮಾಡಿದ” (ಸ್ವಾಕ್ತ) ಎಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಔಷಧವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದವರು ಇವರೇ ಎಂಬ ಆವಾಹನೆಯ ಮೂಲಕ, ಈ ಮಂತ್ರವು ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ದೋಷರಹಿತ, ಫಲಪ್ರದ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಹಾನಿಗಳಿಂದ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುಷ್ಟಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ—ರಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.
Cosmic order (ṛta) secured in ritual space through light, sovereignty, and Viṣṇu’s world-fixing strides—yielding protection, prosperity, and clear perception.
For householders and ritualists seeking a stable dwelling and safe ritual performance: clarity of sight and conduct, protection from bad dreams/evil influences, securing space and boundaries, and obtaining sanctioned prosperity.
They aim to stabilize life and ritual by invoking cosmic order through light (Āditya/Jyotis) and world-fixing powers (especially Viṣṇu), yielding protection, clarity, and sanctioned prosperity.
Sukta 7.23 is the focused rakṣoghna hymn against bad dreams, demonic oppression, and hostile speech; 7.26 also supports protective boundary-making by Viṣṇu’s strides.
7.22 invokes Jyotis/Āditya to make vision and conduct clear, and 7.30 consecrates añjana (collyrium) as a medicated, ritually authorized eye-protective application.