Atharva Veda 6.127.3: Kanda 6, Anuvaka 13, Sukta 127, Mantra 3

Sukta 127

Sanskrit (Devanagari)

यो अङ्ग्यो॒ यः कर्ण्यो॒ यो अ॒क्ष्योर्वि॒सल्प॑कः । वि वृ॑हामो वि॒सल्प॑कं विद्र॒धं हृ॑दयाम॒यम्। परा॒ तमज्ञा॑तं॒ यक्ष्म॑मध॒राञ्चं॑ सुवामसि

Sanskrit recitationAtharva Veda 6.127.3

IAST Transliteration

yó aṅgyò yáḥ karṇyò yó akṣyór visálpakaḥ | ví vṛhā́mo visálpakaṃ vidradháṃ hṛdayāmayám | párā tám ajñātáṃ yákṣmam adharā́ñcaṃ suvāmasi

English Translation (Griffith/Whitney)

What visalpaka is in the limbs, what in the ears, what in the eyes—we tear away the visalpaka, the abscess, the heart-sickness. That unknown Yakṣma we drive far off, downward do we send it.

Translation

ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಿಸಲ್ಪಕ, ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವದು, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವದು—ಆ ವಿಸಲ್ಪಕವನ್ನು, ವಿದ್ರಧ (ಫೋಡೆ/ಅಬ್ಬಸೆಸ್)ವನ್ನು, ಹೃದಯರೋಗವನ್ನು ನಾವು ಕಿತ್ತು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತೇವೆ. ಆ ಅಜ್ಞಾತ ಯಕ್ಷ್ಮವನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಓಡಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅದನ್ನು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇವೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he)
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अङ्ग्यः: affecting the limbs
• अङ्ग्यः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कर्ण्यः: affecting the ears
• कर्ण्यः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अक्ष्योः: of the two eyes
• अक्ष्योः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अक्षि (प्रातिपदिक)

• विसल्पकः: the disease ‘visalpaka’
• विसल्पकः: Kartā
• Type: Noun
• Root: विसल्पक (प्रातिपदिक; रोग-नाम)

• वि: apart, away
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• वृहामः: we tear out / remove
• वृहामः: Kartā
• Type: Verb
• Root: वृह् (धातु; ‘उन्मूलने/अपाकरणे’), उपसर्गः वि

• वि: away
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• विसल्पकम्: the visalpaka (disease)
• विसल्पकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विसल्पक (प्रातिपदिक; रोग-नाम)

• विद्रधम्: the abscess / boil
• विद्रधम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विद्रध (प्रातिपदिक; ‘फोड़ा/अर्बुद’)

• हृदयामयम्: the heart-disease
• हृदयामयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: हृदयामय (प्रातिपदिक; हृदय + आमय ‘रोग’)

• परा: away, forth
• परा: —
• Type: Indeclinable
• Root: परा (अव्यय/उपसर्ग)

• तम्: that (disease)
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अज्ञातम्: unknown, unrecognized
• अज्ञातम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अ-ज्ञात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ज्ञा + क्त, नञ्-पूर्वक)

• यक्ष्मम्: consumption / wasting disease (yakṣma)
• यक्ष्मम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यक्ष्म (प्रातिपदिक; रोग-नाम)

• अधराञ्चम्: downward (directed)
• अधराञ्चम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अधराञ्च् (प्रातिपदिक; ‘अधः-अञ्च्’)

• सुवामसि: we drive/send (it)
• सुवामसि: Kartā
• Type: Verb
• Root: √सु (धातु; ‘प्रेरणे/सवने’), उपसर्गः आ (आ-√सु = ‘प्रेषणे/नयने’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in input)

Devata: Bheṣaja/Oṣadhi and the expulsion of Yakṣma/Visalpaka (disease-demons as targets)

Chandas: Triṣṭubh-like expansion is possible due to length; exact meter requires syllabic verification

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: shanta