Opening the text

Rishi: Atharvanic tradition (often attributed to Atharvan/Angiras line for takman hymns)
Devata: Takmán (Fever personified)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; common in AV healing verses)
ಅಥರ್ವವೇದ 5.22 ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಬಾಸನ-ಸೂಕ್ತ; ಇದರಲ್ಲಿ ತಕ್ಮಾನ್ (ಜ್ವರ) ಅನ್ನು ಚೇತನ, ಚಲಿಸುವ ಉಪದ್ರವವೆಂದು ಎದುರಿಸಿ, ರೋಗಿಯಿಂದ “ಕೆಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದೂರಕ್ಕೆ” ಹೊರಟುಹೋಗುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಜ್ವರದ ತೀವ್ರ ರೂಪಗಳು (ಕಠೋರ, ಕೆಂಪುಗಾಯ) ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಮರುಕಳಿಕೆ ಆಗದಂತೆ ಅಧಿಕಾರಪೂರ್ಣ ಶಪಥ-ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಕ್ಮಾನ್ ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಫಜನ್ಯ ಉಪಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಬಾರದೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗಕಾರಕನನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ, ಅದರ ಗತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಅದು ಮರಳಿ ಬಾರದಂತೆ ನಿರ್ಬಾಸನವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವುದಲ್ಲೇ ಈ ಸೂಕ್ತದ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ.
Mantra 1
तक्मनाशनम्। अ॒ग्निस्त॒क्मान॒मप॑ बाधतामि॒तः सोमो॒ ग्रावा॒ वरु॑णः पू॒तद॑क्षाः । वेदि॑र्ब॒र्हिः स॒मिधः॒ शोशु॑चाना॒ अप॒ द्वेषां॑स्यमु॒या भ॑वन्तु
ತಕ್ಮನ (ಜ್ವರ) ನಾಶಕ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಗ್ನಿಯು ತಕ್ಮನನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಲಿ; ಸೋಮ, ಗ್ರಾವಾ (ಪೇಷಣಶಿಲೆ), ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ವರುಣನು ಸಹ. ವೇದಿ, ಬರ್ಹಿಸ್ (ಪವಿತ್ರ ಹುಲ್ಲು), ಮತ್ತು ಜ್ವಲಿಸುವ ಸಮಿಧೆಗಳು—ದ್ವೇಷಗಳು ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರ, ಆ ಪಕ್ಕದ ದಾರಿಯಿಂದ ಹೊರಟುಹೋಗಲಿ.
Mantra 2
अ॒यं यो विश्वा॒न् हरि॑तान् कृ॒णोष्यु॑च्छो॒चय॑न्न॒ग्निरि॑वाभिदु॒न्वन्। अधा॒ हि त॑क्मन्नर॒सो हि भू॒या अधा॒ न्यऽङ्ङध॒राङ् वा॒ परे॑हि
ನೀನು ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರನ್ನೂ ಬಿಳಿಬಣ್ಣಗೊಳಿಸುವವನು; ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ ಹೊಡೆದು ಕದಲಿಸುವವನು—ಆಗ, ಹೇ ತಕ್ಮನ್ (ಜ್ವರ), ನಿಜವಾಗಿ ನಿರ್ರಸನಾಗು (ಸಾರವಿಲ್ಲದವನಾಗು); ನಂತರ ಕೆಳಕ್ಕೆ, ಅಧರ ಪ್ರದೇಶದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗು, ಅಥವಾ ದೂರವಾಗಿ ಪರೇ ಹೋಗು.
Mantra 3
यः प॑रु॒षः पा॑रुषे॒योऽवध्वं॒स इ॑वारु॒णः । त॒क्मानं॑ विश्वधावीर्याध॒राञ्चं॒ परा॑ सुवा
ಯಾವ ತಕ್ಮನ್ (ಜ್ವರ) ಕಠೋರನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಕಠೋರ ವಂಶದವನು, ಉರುಳಿಸಿ ಬೀಳಿಸುವವನಂತೆ, ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ವರ್ಣದವನು—ಹೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಓಡುವವನೇ, ಆ ತಕ್ಮನನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ, ಅಧರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಓಡಿಸು; ಅವನನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಪರಾ ಕಳುಹಿಸು.
Mantra 4
अ॒ध॒राञ्चं॒ प्र हि॑णोमि॒ नमः॑ कृ॒त्वा त॒क्मने॑ । श॒क॒म्भ॒रस्य॑ मुष्टि॒हा पुन॑रेतु महावृ॒षान्
ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ನಾನು ತಕ್ಮನನ್ನು ಕೆಳಗಡೆಗೆ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶಕಂಭರನ ಮುಷ್ಟಿಹಾ (ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವವನು) ಮತ್ತೆ ಮಹಾವೃಷರ ಬಳಿಗೆ ಮರಳಲಿ.
Mantra 5
ओको॑ अस्य॒ मूज॑वन्त॒ ओको॑ अस्य महावृ॒षाः । याव॑ज्जा॒तस्त॑क्मं॒स्तावा॑नसि॒ बल्हि॑केषु न्योच॒रः
ಮೂಜವಂತರು ಅವನ ಓಕೋ (ನಿವಾಸ); ಮಹಾವೃಷರೂ ಅವನ ಓಕೋ. ಹೇ ತಕ್ಮನ್, ನೀನು ಎಷ್ಟು ದೂರ ಜನಿಸಿದ್ದೆಯೋ ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ನೀನು—ಬಾಲ್ಹಿಕರೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ ಅಲೆಮಾರಿ.
Mantra 6
तक्म॒न् व्याऽल॒ वि ग॑द॒ व्यऽङ्ग॒ भूरि॑ यावय । दा॒सीं नि॒ष्टक्व॑रीमिछ॒ तां वज्रे॑ण॒ सम॑र्पय
ಹೇ ತಕ್ಮನ್, ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಹೋಗು; ರೋಗ ದೂರವಾಗಲಿ, ಅಂಗಗಳ ವ್ಯಾಧಿ-ಪೀಡೆ ದೂರವಾಗಲಿ—ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓಡಿಸಿಬಿಡು. ಕ್ಷಯಗೊಳ್ಳುವ ದಾಸಿ-ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಹುಡುಕು; ಅವಳಿಗೆ ವಜ್ರದಿಂದ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಬಿಡು.
Mantra 7
तक्म॒न् मूज॑वतो गच्छ॒ बल्हि॑कान् वा परस्त॒राम्। शू॒द्रामि॑च्छ प्रफ॒र्व्यं॑१ तां त॑क्म॒न् वीऽव धूनुहि
ಹೇ ತಕ್ಮನ್, ಮೂಜವಂತರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು, ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ದೂರದ ಬಲ್ಹಿಕರ ಬಳಿಗೆ. ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಊತವಿರುವ ಶೂದ್ರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಹುಡುಕು; ಹೇ ತಕ್ಮನ್, ಅವಳ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಝಾಡಿಸಿ—ನಮ್ಮಿಂದ ದೂರಮಾಡು.
Mantra 8
म॒हा॒वृ॒षान् मूज॑वतो॒ बन्ध्व॑द्धि प॒रेत्य॑ । प्रैतानि॑ त॒क्मने॑ ब्रूमो अन्यक्षे॒त्राणि॒ वा इ॒मा
ಮಹಾವೃಷರು ಮತ್ತು ಮೂಜವಂತರು—ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳು—ನೀನು ಹೊರಟು ದೂರ ಹೋದ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ (ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ). ಇವುಗಳನ್ನು ನಾವು ತಕ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇವೆ; ಅಥವಾ ಇವು ಅವನಿಗೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.
Mantra 9
अ॒न्य॒क्षे॒त्रे न र॑मसे व॒शी सन्मृ॑डयासि नः । अभू॑दु॒ प्रार्थ॑स्त॒क्मा स ग॑मिष्यति॒ बल्हि॑कान्
ಓ ತಕ್ಮನ್ (ಜ್ವರ), ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ರಮಿಸು—ಸ್ವಾಧೀನನಾಗಿ; ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರು. ಈಗ ಪ್ರೇಷಣ/ವಿಸರ್ಜನೆ ನೆರವೇರಿದೆ: ತಕ್ಮನ್ ಈಗ ಬಲ್ಹಿಕರ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ.
Mantra 10
यत् त्वं शी॒तोऽथो॑ रू॒रः स॒ह का॒सावे॑पयः । भी॒मास्ते॑ तक्मन् हे॒तय॒स्ताभिः॑ स्म॒ परि॑ वृङ्ग्धि नः
ಹೇ ತಕ್ಮನ್! ನೀನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶೀತನಾಗಿಯೂ ಮತ್ತೆ ದಾಹಕಾರಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತೀಯ; ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ನಡುಕದೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತೀಯ. ಭಯಂಕರವಾಗಿವೆ ನಿನ್ನ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು—ಅವುಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಿ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ನಮ್ಮಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ತಿರುಗಿಸಿ ದೂರಮಾಡು.
Mantra 11
मा स्मै॒तान्त्सखी॑न् कुरुथा ब॒लासं॑ का॒समु॑द्यु॒गम्। मास्मातो॒ऽर्वाङैः पुन॒स्तत् त्वा॑ तक्म॒न्नुप॑ ब्रुवे
ಬಲಾಸ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ (ಏರುಪೇರು/ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟು) — ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಸಂಗಾತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಡ. ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಬೇಡ. ಹೀಗೆ, ಹೇ ತಕ್ಮನ್, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತೇನೆ.
Mantra 12
तक्म॒न् भ्रात्रा॑ ब॒लासे॑न॒ स्वस्रा॒ कासि॑कया स॒ह। पा॒प्मा भ्रातृ॑व्येण स॒ह गछा॒मुमर॑णं॒ जन॑म्
ಹೇ ತಕ್ಮನ್! ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ ಬಲಾಸನೊಂದಿಗೆ, ನಿನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಕಾಸಿಕ (ಕೆಮ್ಮು) ಯೊಂದಿಗೆ; ಪಾಪ್ಮಾ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ-ಶತ್ರುವಿನೊಂದಿಗೆ—ನೀನು ಆ ಪರಜನ (ಪರದೇಶಿ ಜನ) ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು.
Mantra 13
तृती॑यकं वितृती॒यं स॑द॒न्दिमु॒त शा॑र॒दम्। त॒क्मानं॑ शी॒तं रू॒रं ग्रैष्मं॑ नाशय॒ वार्षि॑कम्
ತೃತೀಯಕ, ವಿ-ತೃತೀಯ (ಅನಿಯಮಿತ ತೃತೀಯ), ಸದಂದಿ (ಸ್ಥಿರ) ಮತ್ತು ಶಾರದ—ತಕ್ಮಾನ್ (ಜ್ವರ); ಶೀತ (ಚಳಿ-ಜ್ವರ) ಮತ್ತು ರೂರ್ (ದಾಹಕಾರಿ); ಗ್ರೈಷ್ಮ (ಬೇಸಿಗೆಯ) ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ (ಮಳೆಗಾಲದ)—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನು ನಾಶಮಾಡು.
Mantra 14
ग॒न्धारि॑भ्यो॒ मूज॑व॒द्भ्योऽङ्गे॑भ्यो म॒गधे॑भ्यः । प्रै॒ष्यन् जन॑मिव शेव॒धिं त॒क्मानं॒ परि॑ दद्मसि
ಗಂಧಾರಿಗಳಿಗೆ, ಮೂಜವಂತರಿಗೆ, ಅಂಗರಿಗೆ, ಮಗಧರಿಗೆ—ಅವನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ, ನಿಧಿ-ಠೇವಣಿಯಂತೆ ಕಳುಹಿಸಿ—ತಕ್ಮಾನ್ (ಜ್ವರ)ವನ್ನು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ನಾವು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತೇವೆ.
Takmán is fever personified as a roaming affliction that can strike, depart, and return. The hymn treats it as an agent that can be commanded and redirected away from the patient.
Directional language is used as a ritual command: the fever is pushed out of the patient’s body and sphere of life, symbolically sent to a distant place so it no longer has access to the sufferer.
It aims to prevent complications and relapse. By forbidding alliances with cough (kāsa) and balāsa (a phlegmatic/respiratory disorder), the mantra seeks a cleaner recovery rather than fever returning with secondary illness.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.