Sukta 2
Rishi: Traditionally associated with Prajāpati/Hiraṇyagarbha-type hymnic voice (exact r̥ṣi attribution varies in ancillary lists).
Devata: Prajāpati / Hiraṇyagarbha (the ‘Ka’ deity of the refrain).
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as in the well-known ‘kásmai devā́ya’ hymn-type).
ಅಥರ್ವವೇದ 4.2 ‘ಕಸ್ಮೈ ದೇವಾಯ’ ಶೈಲಿಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ–ಪೌಷ್ಟಿಕ ಸೂಕ್ತ; ಇಲ್ಲಿ ಅನಾಮಿಕ ಪರಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿ/ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—“ಕ (ಯಾರು?)” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಬೋಧನೆ. ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಮಧ್ಯಾಕಾಶ, ಸೂರ್ಯ, ಪರ್ವತಗಳು, ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ‘ರಸ’ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಶ್ವಾಧಾರಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವುದರಿಂದ, ಯಜಮಾನನನ್ನು ಜೀವ, ಬಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಆ ಪ್ರಭುವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ಥಿರತೆ, ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
आत्मविद्या। य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒ यस्य॑ दे॒वाः । यो॒३स्येशे॑ द्वि॒पदो॒ यश्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆ: ಯಾರು ಆತ್ಮವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಬಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು; ಯಾರ ಶಾಸನವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ದೇವರುಗಳು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಯಾರು ಈ ಎಲ್ಲದರ—ಎರಡು ಕಾಲಿನವರೂ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನವರೂ—ಈಶ್ವರನು; ಆ ದೇವರಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷ್ಯದಿಂದ ಆರಾಧನೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 2
यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हित्वैको॒ राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ । यस्य॑ छा॒यामृतं॒ यस्य॑ मृ॒त्युः कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಯಾರು ಉಸಿರಾಡುವವರೂ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವವರೂ ಆದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಏಕಮಾತ್ರ ರಾಜನಾದನು; ಯಾರ ನೆರಳೇ ಅಮೃತತ್ವ, ಯಾರ ವಿಧಿಯೇ ಮರಣ—ಆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷಾ (ಆಹುತಿ)ಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 3
यं क्रन्द॑सी॒ अव॑तश्चस्कभा॒ने भि॒यसा॑ने॒ रोद॑सी॒ अह्व॑येथाम्। यस्या॒सौ पन्था॒ रज॑सो वि॒मानः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಯಾರಿಗಾಗಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎರಡು ಲೋಕಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿ ನಿಂತವು, ಮತ್ತು ಭಯಗೊಂಡ ಎರಡು ರೋದಸೀ (ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿ) ಅವನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿದವು; ಯಾರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ ರಜಸ (ಮಧ್ಯಾಕಾಶ)ದ ಆ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪಥ—ಆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷಾ (ಆಹುತಿ)ಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 4
यस्य॒ द्यौरु॒र्वी पृ॑थि॒वी च॑ म॒ही यस्या॒द उ॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। यस्या॒सौ सूरो॒ वित॑तो महि॒त्वा कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಯಾರದ್ದೇ ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ) ಮತ್ತು ಉರ್ವೀ ಪೃಥಿವೀ—ವಿಸ್ತಾರವಾದ, ಮಹಾನ್; ಯಾರಿಂದ ವಿಶಾಲ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಯಾರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಅತ್ತಿನ ಸೂರ್ಯನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದಾನೆ—ಆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷಾ (ಆಹುತಿ)ಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 5
यस्य॒ विश्वे॑ हि॒मव॑न्तो महि॒त्वा स॑मु॒द्रे यस्य॑ र॒सामिदा॒हुः । इ॒माश्च॑ प्र॒दिशो॒ यस्य॒ बा॒हू कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಯಾರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತಗಳೂ ಇರುವವೋ; ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾರ ರಸಗಳು (ಪ್ರಾಣರಸಗಳು) ಇರುವವೋ—ಎಂದು ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಯಾರ ಬಾಹುಗಳೇ ಈ ದಿಕ್ಕುಗಳು—ಯಾವ ದೇವನಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 6
आपो॒ अग्रे॒ विश्व॑माव॒न् गर्भं॒ दधा॑ना अ॒मृता॑ ऋत॒ज्ञाः । यासु॑ दे॒वीष्वधि॑ दे॒व आ॑सी॒त् कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಆಪಃ (ಜಲಗಳು) ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಿದವು, ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿ—ಅಮೃತಸ್ವರೂಪ, ಋತವನ್ನು ತಿಳಿದವು; ಯಾವ ದೇವೀಗಳಲ್ಲಿ ದೇವನು ವಾಸಿಸಿದ್ದನೋ—ಯಾವ ದೇವನಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 7
हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत्। स दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्यां कस्मै दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಭೂತವಾದ ಎಲ್ಲದರಿಗೂ ಜನಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಸ್ವಾಮಿ ಆಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಪೃಥಿವಿಯನ್ನೂ ದ್ಯಾಮ್ (ಆಕಾಶವನ್ನೂ) ಧರಿಸಿದನು; ಯಾವ ದೇವನಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷಾ (ಆಹುತಿ)ಯಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 8
आपो॑ व॒त्सं ज॒नय॑न्ती॒र्गर्भ॒मग्रे॒ समै॑रयन्। तस्यो॒त जाय॑मान॒स्योल्ब॑ आसीद्धिर॒ण्ययः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಆಪಃ (ಜಲಗಳು) ವತ್ಸವನ್ನು ಜನಯಿಸುತ್ತಾ, ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತಂದವು. ಅವನು ಜನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವನ ಉಲ್ಬ (ಆವರಣ) ಸುವರ್ಣವಾಗಿತ್ತು; ಯಾವ ದೇವನಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷಾ (ಆಹುತಿ)ಯಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Frequently Asked Questions
The question points to ‘Ka’ (“Who?”) as a deliberate name for the Supreme—Prajāpati/Hiraṇyagarbha—beyond limited identifications, so the offering is directed to the highest cosmic Lord.
It is mainly paustika: prosperity, strength, vitality, protection of household and cattle, and overall stability—because it invokes the deity who upholds the worlds and life-sustaining ‘rasa’.
No. The hymn is structured around havis (a simple oblation like ghee/food) and contemplative alignment with cosmic order; optional water and kuśa/darbha may be used for ritual cleanliness and calm.
Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.