
Rishi: Traditionally associated with Prajāpati/Hiraṇyagarbha-type hymnic voice (exact r̥ṣi attribution varies in ancillary lists).
Devata: Prajāpati / Hiraṇyagarbha (the ‘Ka’ deity of the refrain).
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (as in the well-known ‘kásmai devā́ya’ hymn-type).
ಅಥರ್ವವೇದ 4.2 ‘ಕಸ್ಮೈ ದೇವಾಯ’ ಶೈಲಿಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ–ಪೌಷ್ಟಿಕ ಸೂಕ್ತ; ಇಲ್ಲಿ ಅನಾಮಿಕ ಪರಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿ/ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—“ಕ (ಯಾರು?)” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಬೋಧನೆ. ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ, ಮಧ್ಯಾಕಾಶ, ಸೂರ್ಯ, ಪರ್ವತಗಳು, ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ‘ರಸ’ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಶ್ವಾಧಾರಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವುದರಿಂದ, ಯಜಮಾನನನ್ನು ಜೀವ, ಬಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಆ ಪ್ರಭುವಿನೊಂದಿಗೆ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ಥಿರತೆ, ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
आत्मविद्या। य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒ यस्य॑ दे॒वाः । यो॒३स्येशे॑ द्वि॒पदो॒ यश्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಆತ್ಮವಿದ್ಯೆ: ಯಾರು ಆತ್ಮವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಬಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು; ಯಾರ ಶಾಸನವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾರ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ದೇವರುಗಳು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಯಾರು ಈ ಎಲ್ಲದರ—ಎರಡು ಕಾಲಿನವರೂ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನವರೂ—ಈಶ್ವರನು; ಆ ದೇವರಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷ್ಯದಿಂದ ಆರಾಧನೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 2
यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हित्वैको॒ राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ । यस्य॑ छा॒यामृतं॒ यस्य॑ मृ॒त्युः कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಯಾರು ಉಸಿರಾಡುವವರೂ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವವರೂ ಆದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಏಕಮಾತ್ರ ರಾಜನಾದನು; ಯಾರ ನೆರಳೇ ಅಮೃತತ್ವ, ಯಾರ ವಿಧಿಯೇ ಮರಣ—ಆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷಾ (ಆಹುತಿ)ಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 3
यं क्रन्द॑सी॒ अव॑तश्चस्कभा॒ने भि॒यसा॑ने॒ रोद॑सी॒ अह्व॑येथाम्। यस्या॒सौ पन्था॒ रज॑सो वि॒मानः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಯಾರಿಗಾಗಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎರಡು ಲೋಕಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿ ನಿಂತವು, ಮತ್ತು ಭಯಗೊಂಡ ಎರಡು ರೋದಸೀ (ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿ) ಅವನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿದವು; ಯಾರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ ರಜಸ (ಮಧ್ಯಾಕಾಶ)ದ ಆ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪಥ—ಆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷಾ (ಆಹುತಿ)ಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 4
यस्य॒ द्यौरु॒र्वी पृ॑थि॒वी च॑ म॒ही यस्या॒द उ॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। यस्या॒सौ सूरो॒ वित॑तो महि॒त्वा कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಯಾರದ್ದೇ ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ) ಮತ್ತು ಉರ್ವೀ ಪೃಥಿವೀ—ವಿಸ್ತಾರವಾದ, ಮಹಾನ್; ಯಾರಿಂದ ವಿಶಾಲ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಯಾರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಅತ್ತಿನ ಸೂರ್ಯನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದಾನೆ—ಆ ದೇವರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷಾ (ಆಹುತಿ)ಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 5
यस्य॒ विश्वे॑ हि॒मव॑न्तो महि॒त्वा स॑मु॒द्रे यस्य॑ र॒सामिदा॒हुः । इ॒माश्च॑ प्र॒दिशो॒ यस्य॒ बा॒हू कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಯಾರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಹಿಮವಂತ ಪರ್ವತಗಳೂ ಇರುವವೋ; ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾರ ರಸಗಳು (ಪ್ರಾಣರಸಗಳು) ಇರುವವೋ—ಎಂದು ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಯಾರ ಬಾಹುಗಳೇ ಈ ದಿಕ್ಕುಗಳು—ಯಾವ ದೇವನಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 6
आपो॒ अग्रे॒ विश्व॑माव॒न् गर्भं॒ दधा॑ना अ॒मृता॑ ऋत॒ज्ञाः । यासु॑ दे॒वीष्वधि॑ दे॒व आ॑सी॒त् कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಆಪಃ (ಜಲಗಳು) ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಾಪಾಡಿದವು, ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿ—ಅಮೃತಸ್ವರೂಪ, ಋತವನ್ನು ತಿಳಿದವು; ಯಾವ ದೇವೀಗಳಲ್ಲಿ ದೇವನು ವಾಸಿಸಿದ್ದನೋ—ಯಾವ ದೇವನಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 7
हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भः सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत्। स दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्यां कस्मै दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು; ಭೂತವಾದ ಎಲ್ಲದರಿಗೂ ಜನಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಸ್ವಾಮಿ ಆಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಪೃಥಿವಿಯನ್ನೂ ದ್ಯಾಮ್ (ಆಕಾಶವನ್ನೂ) ಧರಿಸಿದನು; ಯಾವ ದೇವನಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷಾ (ಆಹುತಿ)ಯಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
Mantra 8
आपो॑ व॒त्सं ज॒नय॑न्ती॒र्गर्भ॒मग्रे॒ समै॑रयन्। तस्यो॒त जाय॑मान॒स्योल्ब॑ आसीद्धिर॒ण्ययः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ಆಪಃ (ಜಲಗಳು) ವತ್ಸವನ್ನು ಜನಯಿಸುತ್ತಾ, ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತಂದವು. ಅವನು ಜನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಅವನ ಉಲ್ಬ (ಆವರಣ) ಸುವರ್ಣವಾಗಿತ್ತು; ಯಾವ ದೇವನಿಗೆ ನಾವು ಹವಿಷಾ (ಆಹುತಿ)ಯಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ?
The question points to ‘Ka’ (“Who?”) as a deliberate name for the Supreme—Prajāpati/Hiraṇyagarbha—beyond limited identifications, so the offering is directed to the highest cosmic Lord.
It is mainly paustika: prosperity, strength, vitality, protection of household and cattle, and overall stability—because it invokes the deity who upholds the worlds and life-sustaining ‘rasa’.
No. The hymn is structured around havis (a simple oblation like ghee/food) and contemplative alignment with cosmic order; optional water and kuśa/darbha may be used for ritual cleanliness and calm.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.