Sukta 39
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras lineages for oṣadhi-sūktas; specific r̥ṣi attribution requires pada-anukramaṇī confirmation).
Devata: Kuṣṭha (oṣadhi as devatā); secondarily Takmán (as adversary) and Yātudhānīs (as adversaries).
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV healing charms; to be metrically verified per pāda).
AVŚ 19.39 ಒಂದು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಹಾಗೂ ರಾಕ್ಷೋಘ್ನ ಮಂತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಹಿಮಾಲಯದ ಔಷಧಿ ಕುಷ್ಠವನ್ನು ಜೀವಂತ ದೈವಿಕ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ತಕ್ಮನ್‌ (ಜ್ವರ) ಎಂಬ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ಯಾತುಧಾನೀಗಳೆಂಬ ಹಾನಿಕರ ಮಾಂತ್ರಿಕ-ಸ್ವರೂಪದ ಸ್ತ್ರೀಭೂತಗಳನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಲು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಕುಷ್ಠದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಒಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಮೂಲಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ—“ಮೂರನೇ ಸ್ವರ್ಗ”ದಲ್ಲಿನ ಅಶ್ವತ್ಥದಿಂದ ಜನಿಸಿದದು, ಸೋಮದೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವದು—ಮತ್ತೆ ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೇರ ಆಜ್ಞೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ರೋಗವನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ, ದೂರಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ವಲಯದ ಹೊರಗೆ ಓಡಿಸುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
कुष्ठनाशनम्। ऐतु॑ दे॒वस्त्राय॑माणः॒ कुष्ठो॑ हि॒मव॑त॒स्परि॑ । त॒क्मानं॒ सर्वं॑ नाशय॒ सर्वा॑श्च यातुधा॒न्यः
ಕುಷ್ಠನಾಶನಮ್। ಹಿಮವತ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಿನಿಂದ ರಕ್ಷಕನಾದ ದೇವ ಕುಷ್ಠನು ಇಲ್ಲಿ ಬರಲಿ. ಎಲ್ಲ ತಕ್ಮಾನ-ಜ್ವರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಯಾತುಧಾನ್ಯಃ (ರಾಕ್ಷಸೀ/ದೈತ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರು)ಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡು.
Mantra 2
त्रीणि॑ ते कुष्ठ॒ नामा॑नि नद्यमा॒रो न॒द्यारि॑षः । नद्या॒यं पुरु॑षो रिषत्। यस्मै॑ परि॒ब्रवी॑मि त्वा सा॒यंप्रा॑त॒रथो॒ दिवा॑
ಓ ಕುಷ್ಠನೇ, ನಿನಗೆ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳಿವೆ: ನದ್ಯಮಾರ (ನದಿ-ಹಂತಕ), ನದ್ಯಾರಿಷಃ (ನದಿಯಿಂದ ಅಹಿತವಾಗದವನು). ನದಿಯ ಬಳಿ ಮನುಷ್ಯನು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಯಾರಿಗಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತೇನೋ—ಸಂಜೆಯಲ್ಲೂ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಲ್ಲೂ, ಹಗಲಲ್ಲೂ.
Mantra 3
जी॒व॒ला नाम॑ ते मा॒ता जी॑व॒न्तो नाम॑ ते पि॒ता। नद्या॒यं पुरु॑षो रिषत्। यस्मै॑ परि॒ब्रवी॑मि त्वा सा॒यंप्रा॑त॒रथो॒ दिवा॑
ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಜೀವಲಾ; ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಜೀವಂತ. ನದಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನಿಗೆ ಗಾಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನಿಗಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಸಂಜೆಯಲ್ಲೂ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಲ್ಲೂ, ಹಗಲಲ್ಲೂ.
Mantra 4
उ॒त्त॒मो अ॒स्योष॑धीनामन॒ड्वान् जग॑तामिव व्या॒घ्रः श्वप॑दामिव । नद्या॒यं पुरु॑षो रिषत्। यस्मै॑ परि॒ब्रवी॑मि त्वा सा॒यंप्रा॑त॒रथो॒ दिवा॑
ನೀನು ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಚಲಿಸುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆಯಂತೆ (ಬಲಿಷ್ಠ ಎತ್ತು), ಕಾಡುಮೃಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯಂತೆ. ನದಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನಿಗೆ ಗಾಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನಿಗಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಉಚ್ಚರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ಸಂಜೆಯಲ್ಲೂ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಲ್ಲೂ, ಹಗಲಲ್ಲೂ.
Mantra 5
त्रिः शाम्बु॑भ्यो॒ अङ्गि॑रेभ्य॒स्त्रिरा॑दि॒त्येभ्य॒स्परि॑ । त्रिर्जा॒तो वि॒श्वदे॑वेभ्यः । स कुष्ठो॑ वि॒श्वभे॑षजः सा॒कं सोमे॑न तिष्ठति । त॒क्मानं॒ सर्वं॑ नाशय॒ सर्वा॑श्च यातुधा॒न्यः
ಮೂರು ಬಾರಿ ಶಾಂಭುಗಳಿಂದ, ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಂಗಿರಸರಿಂದ; ಮೂರು ಬಾರಿ ಆದಿತ್ಯರ ಸುತ್ತಲಿನಿಂದ; ಮೂರು ಬಾರಿ ವಿಶ್ವದೇವರಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು. ಆ ಕುಷ್ಠ—ವಿಶ್ವಭೇಷಜ, ಸರ್ವರೋಗಹರ ಔಷಧ—ಸೋಮದೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ತಕ್ಮಾನ್-ಜ್ವರವನ್ನು ನಾಶಮಾಡು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಯಾತುಧಾನೀ ದೈತ್ಯಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನೂ.
Mantra 6
अ॒श्व॒त्थो दे॑व॒सद॑नस्तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि। तत्रा॒मृत॑स्य॒ चक्ष॑णं॒ ततः॒ कुष्ठो॑ अजायत । स कुष्ठो॑ वि॒श्वभे॑षजः सा॒कं सोमे॑न तिष्ठति । त॒क्मानं॒ सर्वं॑ नाशय॒ सर्वा॑श्च यातुधा॒न्यः
ಅಶ್ವತ್ಥವು ದೇವರ ಆಸನ; ಮೂರನೆಯ, ಅಪಾರವಾದ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಮೃತದ ದೃಶ್ಯ ಸ್ಥಾನವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಕುಷ್ಠ ಹುಟ್ಟಿತು. ಆ ಕುಷ್ಠವು ವಿಶ್ವಭೇಷಜ (ಸರ್ವರೋಗಹರ ಔಷಧಿ), ಸೋಮದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲ ತಕ್ಮಾನ (ಜ್ವರ)ವನ್ನು ನಾಶಮಾಡು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಯಾತುಧಾನೀ (ಮಂತ್ರವೈದ್ಯೆ/ಡೈಣಿ)ಗಳನ್ನೂ.
Mantra 7
हि॒र॒ण्ययी॒ नौर॑चर॒द्धिर॑ण्यबन्धना दि॒वि। तत्रा॒मृत॑स्य॒ चक्ष॑णं॒ ततः॒ कुष्ठो॑ अजायत । स कुष्ठो॑ वि॒श्वभे॑षजः सा॒कं सोमे॑न तिष्ठति । त॒क्मानं॒ सर्वं॑ नाशय॒ सर्वा॑श्च यातुधा॒न्यः
ಸುವರ್ಣ ನೌಕೆ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿತು, ಸುವರ್ಣಬಂಧನದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿ. ಅಲ್ಲಿ ಅಮೃತದ ದೃಶ್ಯ ಸ್ಥಾನವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಕುಷ್ಠ ಹುಟ್ಟಿತು. ಆ ಕುಷ್ಠವು ವಿಶ್ವಭೇಷಜ, ಸೋಮದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲ ತಕ್ಮಾನ (ಜ್ವರ)ವನ್ನು ನಾಶಮಾಡು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಯಾತುಧಾನೀಗಳನ್ನೂ.
Mantra 8
यत्र॒ नाव॑प्र॒भ्रंश॑नं॒ यत्र॑ हि॒मव॑तः॒ शिरः॑ । तत्रा॒मृत॑स्य॒ चक्ष॑णं॒ ततः॒ कुष्ठो॑ अजायत । स कुष्ठो॑ वि॒श्वभे॑षजः सा॒कं सोमे॑न तिष्ठति । त॒क्मानं॒ सर्वं॑ नाशय॒ सर्वा॑श्च यातुधा॒न्यः
ಎಲ್ಲಿ ನೌಕೆಯ ಜಾರಿಬೀಳುವಿಕೆ ಇದೆ, ಎಲ್ಲಿ ಹಿಮವತದ ಶಿರಸ್ಸು (ಶಿಖರ) ಇದೆ—ಅಲ್ಲಿ ಅಮೃತದ ದೃಶ್ಯ ಸ್ಥಾನವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿಂದ ಕುಷ್ಠ ಹುಟ್ಟಿತು. ಆ ಕುಷ್ಠವು ವಿಶ್ವಭೇಷಜ, ಸೋಮದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲ ತಕ್ಮಾನ (ಜ್ವರ)ವನ್ನು ನಾಶಮಾಡು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಯಾತುಧಾನೀಗಳನ್ನೂ.
Mantra 9
यं त्वा॒ वेद॒ पूर्व॒ इक्ष्वा॑को॒ यं वा॑ त्वा कुष्ठ का॒म्यः । यं वा॒ वसो॑ यमात्स्य॒स्तेनासि॑ वि॒श्वभे॑षजः
ಪ್ರಾಚೀನ ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದನು—ಹೇ ಕುಷ್ಠ, ನಿನ್ನನ್ನು ಬಯಸುವ ಸಾಧಕನೂ ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದನು; ವಸು ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದನು, ಮಾತ್ಸ್ಯನೂ ನಿನ್ನನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದನು—ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ವಿಶ್ವಭೇಷಜ, ಸರ್ವರೋಗಹರ ಔಷಧಿ.
Mantra 10
शी॒र्ष॒लो॒कं तृ॒तीय॑कं सद॒न्दिर्यश्च॑ हाय॒नः । त॒क्मानं॑ विश्वधावीर्याध॒राञ्चं॒ परा॑ सुव
ಶಿರೋಲೋಕಕ್ಕೆ, ತೃತೀಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ—ಸದಂದಿ ಮತ್ತು ಹಾಯನ: ಹೇ ವಿಶ್ವಧಾವಿ ವೀರ್ಯವಂತನೇ, ತಕ್ಮಾನ (ಜ್ವರ)ವನ್ನು ಕೆಳಗಡೆ ತಳ್ಳು; ಅದನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ ಕಳುಹಿಸು.
Frequently Asked Questions
Kuṣṭha is a medicinal herb treated as a divine person—invited like a god—whose healing power is praised and activated to remove fever and protect the patient.
Takmán is fever personified as an attacking force; yātudhānīs are hostile, witch-like beings linked with illness and misfortune. The hymn uses command-formulas to expel both the symptom (fever) and its perceived occult causes.
A healer recites it over Kuṣṭha (and water/medicine), applies the herb as an amulet, fumigation, or paste, and performs a downward/outward banishing gesture while commanding the fever to depart and not return.
Ask anything about Sukta 39 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.