
Rishi: Traditionally attributed in Anukramaṇī-style listings to Atharvanic seers (Skambha hymn complex; often treated as anonymous/rahasya in character).
Devata: Skambha (cosmic Support; brahman).
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in this section).
AV 10.7 ಸ್ಕಂಭ (ವಿಶ್ವಾಧಾರ) ಸ್ತೋತ್ರಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳು “ಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುವ” ಗುಪ್ತ ಆಧಾರವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ರಹಸ್ಯಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ವರವನ್ನು ಬೇಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಇದು ಶ್ರೋತೆಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಕ ಗುರುತಿನತ್ತ ಒತ್ತುತ್ತದೆ: ಸ್ಕಂಭನು ಕಾಣದ ಆಧಾರ, ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ “ನಿಧಿ,” ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗ, ವಾಯು/ಪ್ರಾಣ, ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞೀಯ ಧ್ವನಿ ಒಂದಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ನಿಯಾಮಕ ತತ್ತ್ವ. ಇದರ ಶಕ್ತಿ ಧ್ಯಾನಾತ್ಮಕವೂ ಸ್ಥಿರೀಕರಣಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು—ಸರಿಯಾದ ಜ್ಞಾನ (ವಿದ್ಯಾ) ಮತ್ತು ಪಠಣದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಕ್ರಮವನ್ನೂ ಅಂತರಕ್ರಮವನ್ನೂ ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
सर्वाधारवर्णनम्। कस्मि॒न्नङ्गे॒ तपो॑ अ॒स्याधि॑ तिष्ठति॒ कस्मि॒न्नङ्ग॑ ऋ॒तम॒स्याध्याहि॑तम्। क्वऽ व्र॒तं क्वऽ श्र॒द्धास्य॑ तिष्ठति॒ कस्मि॒न्नङ्गे॑ स॒त्यम॑स्य॒ प्रति॑ष्ठितम्
ಸರ್ವಾಧಾರದ ವರ್ಣನೆ: ಹೇಳು—ಇದರ ತಪಸ್ (ತಪೋ/ಉರ್ಜೆ) ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ? ಹೇ ಪ್ರಿಯ, ಇದರ ಋತ (ಋತಮ್—ವಿಶ್ವಕ್ರಮ) ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿದೆ? ಇದರ ವ್ರತ ಎಲ್ಲಿದೆ, ಇದರ ಶ್ರದ್ಧೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಹೇಳು—ಇದರ ಸತ್ಯ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ?
Mantra 2
कस्मा॒दङ्गाद् दीप्यते अ॒ग्निर॑स्य॒ कस्मा॒दङ्गा॑त् पवते मात॒रिश्वा॑ । कस्मा॒दङ्गा॒द् वि मि॑मी॒तेऽधि॑ च॒न्द्रमा॑ म॒ह स्क॒म्भस्य॒ मिमा॑नो॒ अङ्ग॑म्
ಅವನ ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ? ಅವನ ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಮಾತರಿಶ್ವ (ವಾಯು) ಬೀಸುತ್ತದೆ? ಅವನ ಯಾವ ಅಂಗದಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಅಳೆಯುತ್ತಾ ಮೇಲಿರುವ ಮಹಾ ಲೋಕವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾನೆ—ಸ್ಕಂಭನ ಒಂದು ಅಂಗವನ್ನೇ ಅಳೆಯುತ್ತಾ?
Mantra 3
कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठति॒ भूमि॑रस्य॒ कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठत्य॒न्तरि॑क्षम्। कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठ॒त्याहि॑ता॒ द्यौः कस्मि॒न्नङ्गे॑ तिष्ठ॒त्युत्त॑रं दि॒वः
ಅವನ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ನಿಂತಿದೆ? ಅವನ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನಿಂತಿದೆ? ಅವನ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ದ್ಯೌ (ಸ್ವರ್ಗ/ಆಕಾಶ) ನಿಂತಿದೆ? ಅವನ ಯಾವ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ದ್ಯೌದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ನಿಂತಿದೆ?
Mantra 4
क्व॑१ प्रेप्स॑न् दीप्यत ऊ॒र्ध्वो अ॒ग्निः क्व॑१प्रेप्स॑न् पवते मात॒रिश्वा॑ । यत्र॒ प्रेप्स॑न्तीरभि॒यन्त्या॒वृतः॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಎಲ್ಲಿ ತಲುಪಬೇಕೆಂದು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುವ ಅಗ್ನಿ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ? ಎಲ್ಲಿ ತಲುಪಬೇಕೆಂದು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾ ಮಾತರಿಶ್ವ (ವಾಯು) ಬೀಸುತ್ತದೆ? ಎಲ್ಲಿ ತಲುಪಬೇಕೆಂದು ಯತ್ನಿಸುವ ಜಲಗಳು ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದು ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ಹೇಳು: ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು?
Mantra 5
क्वाऽर्धमा॒साः क्वऽ यन्ति॒ मासाः॑ संवत्स॒रेण॑ स॒ह सं॑विदा॒नाः । यत्र॒ यन्त्यृ॒तवो॒ यत्रा॑र्त॒वाः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಅರ್ಧಮಾಸಗಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ? ಮಾಸಗಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ—ಸಂವತ್ಸರದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಿದಾನವಾಗಿ, ಏಕಮನಸ್ಸಾಗಿ? ಋತುಗಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಋತುಸಂಬಂಧಿಯಾದ ವಿಧಿಗಳು (ಆರ್ತವ) ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ? ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು; ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು?
Mantra 6
क्व॑१प्रेप्स॑न्ती युव॒ती विरू॑पे अहोरा॒त्रे द्र॑वतः संविदा॒ने। यत्र॒ प्रेप्स॑न्तीरभि॒यन्त्यापः॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಎಲ್ಲಿಗೆ, ಪಡೆಯಲು ತವಕಿಸಿ, ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಎರಡು ಯುವತಿಯರು—ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ—ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಿದಾನದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ? ಎಲ್ಲಿಗೆ, ಪಡೆಯಲು ತವಕಿಸಿ, ನೀರುಗಳು ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ? ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು; ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು?
Mantra 7
यस्मि॑न्त्स्त॒ब्ध्वा प्र॒जाप॑तिर्लो॒कान्त्सर्वाँ॒ अधा॑रयत्। स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಾವನಲ್ಲಿ (ಸ್ಕಂಭನಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದನೋ—ಆ ಸ್ಕಂಭವನ್ನು ಹೇಳು; ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವ ದೇವನು?
Mantra 8
यत् प॑र॒ममव॒मं यच्च॑ मध्य॒मं प्र॒जाप॑तिः ससृ॒जे वि॒श्वरू॑पम्। किय॑ता स्क॒म्भः प्र वि॑वेश॒ तत्र॒ यन्न प्रावि॑श॒त् किय॒त् तद् ब॑भूव
ಯಾವುದು ಪರಮ (ಅತ್ಯುನ್ನತ), ಯಾವುದು ಅವಮ (ಅತ್ಯಧಮ), ಮತ್ತು ಯಾವುದು ಮಧ್ಯಮ—ಆ ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂಭ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು? ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸದದ್ದು—ಅದು ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ತಾದುದಾಯಿತು?
Mantra 9
किय॑ता स्क॒म्भः प्र वि॑वेश भू॒तं कियद् भवि॒ष्यद॒न्वाश॑येऽस्य । एकं॒ यदङ्ग॒मकृ॑णोत् सहस्र॒धा किय॑ता स्क॒म्भः प्र वि॑वेश॒ तत्र॑
ಸ್ಕಂಭ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಭೂತ (ಹಿಂದಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವ)ದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು? ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಅವನು ನಂತರ ಅನುಶಯೇ—ಅನುಸರಿಸಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ? ಅವನು ಒಂದೇ ಅಂಗವನ್ನು ಸಹಸ್ರಧಾ (ಸಾವಿರವಾಗಿ) ಮಾಡಿದಾಗ—ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂಭ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು?
Mantra 10
यत्र॑ लो॒कांश्च॒ कोशां॒श्चापो॒ ब्रह्म॒ जना॑ वि॒दुः । अस॑च्च॒ यत्र॒ सच्चा॒न्त स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳೂ ಕೋಶಗಳೂ, ಯಲ್ಲಿ ಆಪಃ (ಜಲ) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ—ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಯಲ್ಲಿ ಅಸತ್ ಮತ್ತು ಸತ್ ಎರಡೂ ಒಳಗೇ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ಹೇಳು: ಅವನೇ ಯಾವ ದೇವನು?
Mantra 11
यत्र॒ तपः॑ परा॒क्रम्य॑ व्र॒तं धा॒रय॒त्युत्त॑रम्। ऋ॒तं च॒ यत्र॑ श्र॒द्धा चापो॒ ब्रह्म॑ स॒माहि॑ताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑देव सः
ಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಉನ್ನತ ವ್ರತವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ; ಯಲ್ಲಿ ಋತ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆ, ಯಲ್ಲಿ ಆಪಃ (ಜಲ) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮ ಒಂದಾಗಿ ಸಮಾಹಿತವಾಗಿವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ಹೇಳು: ಅವನೇ ಯಾವ ದೇವನು?
Mantra 12
यस्मि॒न् भूमि॑र॒न्तरि॑क्षं॒ द्यौर्यस्मि॒न्नध्याहि॑ता । यत्रा॒ग्निश्च॒न्द्रमाः॒ सूर्यो॒ वात॒स्तिष्ठ॒न्त्यार्पि॑ताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಾವನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಮತ್ತು ದ್ಯೌಃ (ಸ್ವರ್ಗ) ಆಧಾರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಯಾವನಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯು ತಮ್ಮ ನಿಯತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ಹೇಳು: ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವ ವಿಧದ ಏಕ ತತ್ತ್ವನು?
Mantra 13
यस्य॒ त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वा अङ्गे॒ सर्वे॑ स॒माहि॑ताः । स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಾವನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತ್ಮೂರು ದೇವರುಗಳು—ಎಲ್ಲರೂ—ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿತರಾಗಿ ಸಮಾಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ಹೇಳು: ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವ ವಿಧದ ಏಕ ತತ್ತ್ವನು?
Mantra 14
यत्र॒ ऋष॑यः प्रथम॒जा ऋचः॒ साम॒ यजु॑र्म॒ही। ए॒क॒र्षिर्यस्मि॒न्नार्पि॑तः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಾವನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಜ ಋಷಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಋಕ್, ಸಾಮನ್ ಮತ್ತು ಯಜುಸ್—ಮಹತ್ತಾದ ವೇದವಾಣಿ—ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ; ಯಾವನಲ್ಲಿ ಏಕರ್ಷಿ (ಏಕ-ಋಷಿ) ದೃಢವಾಗಿ ಅರ್ಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ಹೇಳು: ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವ ವಿಧದ ಏಕ ತತ್ತ್ವನು?
Mantra 15
यत्रा॒मृतं॑ च मृ॒त्युश्च॒ पुरु॒षेऽधि॑ स॒माहि॑ते । स॒मु॒द्रो यस्य॑ ना॒ड्यः॑१ पुरु॒षेऽधि॑ स॒माहि॑ताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಅಮೃತತ್ವವೂ ಮರಣವೂ ಎರಡೂ ಒಂದೇಡೆ ಸಮಾಹಿತವಾಗಿವೆ; ಮತ್ತು ಯಾರ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ನಾಡಿಗಳು (ಪ್ರಾಣವಾಹಿನಿಗಳು) ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ಹೇಳು: ಆತನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವ ವಿಧದ ಏಕನು?
Mantra 16
यस्य॒ चत॑स्रः प्र॒दिशो॑ ना॒ड्य॑१स्तिष्ठ॑न्ति प्रथ॒माः । य॒ज्ञो यत्र॒ परा॑क्रान्तः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಾರ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಧಾನ ನಾಡಿಗಳು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ; ಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ಹೇಳು: ಆತನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವ ವಿಧದ ಏಕನು?
Mantra 17
ये पुरु॑षे॒ ब्रह्म॑ वि॒दुस्ते वि॑दुः परमे॒ष्ठिन॑म्। यो वेद॑ परमे॒ष्ठिनं॒ यश्च॒ वेद॑ प्र॒जाप॑तिम्। ज्ये॒ष्ठं ये ब्राह्म॑णं वि॒दुस्ते स्क॒म्भम॑नु॒संवि॑दुः
ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ (ಪವಿತ್ರ ಶಕ್ತಿ)ಯನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಪರಮೇಷ್ಠಿನನನ್ನು ತಿಳಿದವರೇ. ಪರಮೇಷ್ಠಿನನನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಜ್ಯೇಷ್ಠ, ಅಗ್ರವೆಂದು ತಿಳಿದವರು—ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಂಭನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
Mantra 18
यस्य॒ शिरो॑ वैश्वान॒रश्चक्षु॒रङ्गि॑र॒सोऽभ॑वन्। अङ्गा॑नि॒ यस्य॑ या॒तवः॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಾವನ ಶಿರಸ್ಸು ವೈಶ್ವಾನರನಾಯಿತು, ಯಾವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅಙ್ಗಿರಸರು ಆದರು; ಯಾವನ ಅಂಗಗಳು ಯಾತವಃ ಆಗಿವೆ—ಹೇ ಸ್ಕಂಭ, ಹೇಳು: ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು?
Mantra 19
यस्य॒ ब्रह्म॒ मुख॑मा॒हुर्जि॒ह्वां म॑धुक॒शामु॒त। वि॒राज॒मूधो॒ यस्या॒हुः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಾವನ ಬಾಯಿ, ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಬ್ರಹ್ಮ (ಪವಿತ್ರ ಶಕ್ತಿ) ಆಗಿದೆ; ಅವನ ನಾಲಿಗೆ ಕೂಡ ಜೇನು-ಸಿಹಿಯಾಗಿದೆ; ಯಾವನ ಉದ್ದರ (ಸ್ತನ), ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ವಿರಾಜ್ ಆಗಿದೆ—ಹೇ ಸ್ಕಂಭ, ಹೇಳು: ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು?
Mantra 20
यस्मा॒दृचो॑ अ॒पात॑क्ष॒न् यजु॒र्यस्मा॑द॒पाक॑षन्। सामा॑नि॒ यस्य॒ लोमा॑न्यथर्वाङ्गि॒रसो॒ मुखं॑ स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಾವನಿಂದ ಋಕ್ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಹೊರತಂದರು, ಯಾವನಿಂದ ಯಜುಸ್ಸನ್ನು ಎಳೆದು ಹೊರತಂದರು; ಯಾವನ ರೋಮಗಳು ಸಾಮಗಳು, ಮತ್ತು ಯಾವನ ಬಾಯಿ ಅಥರ್ವಾಙ್ಗಿರಸ—ಹೇ ಸ್ಕಂಭ, ಹೇಳು: ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು?
Mantra 21
अ॒स॒च्छा॒खां प्र॒तिष्ठ॑न्तीं पर॒ममि॑व॒ जना॑ विदुः । उ॒तो सन्म॑न्य॒न्तेऽव॑रे॒ ये ते॒ शाखा॑मु॒पास॑ते
ಜನರು ಅಸತ್ಯದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯನ್ನು—ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುವುದನ್ನು—ಪರಮವೆಂಬಂತೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದವರು ಅದನ್ನೇ ನಿಜವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ—ಆ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುವವರು.
Mantra 22
यत्रा॑दि॒त्याश्च॑ रु॒द्राश्च॒ वस॑वश्च स॒माहि॑ताः । भू॒तं च॒ यत्र॒ भव्यं॑ च॒ सर्वे॑ लो॒काः प्रति॑ष्ठिताः स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯರು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ವಸುಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಯಲ್ಲಿ ಭೂತವೂ ಭವಿಷ್ಯವೂ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳೂ ದೃಢವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ—ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು: ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ಯಾರು?
Mantra 23
यस्य॒ त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वा नि॒धिं रक्ष॑न्ति सर्व॒दा। नि॒धिं तम॒द्य को वे॑द॒ यं दे॑वा अभि॒रक्ष॑थ
ಯಾವನ ನಿಧಿಯನ್ನು ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಂಶ ದೇವರುಗಳು ಸದಾ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ—ಇಂದು ಆ ನಿಧಿಯನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ದೇವರುಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದು ರಕ್ಷಿಸಿರುವುದನ್ನು?
Mantra 24
यत्र॑ दे॒वा ब्र॑ह्म॒विदो॒ ब्रह्म॑ ज्ये॒ष्ठमु॒पास॑ते । यो वै तान् वि॒द्यात् प्र॒त्यक्षं॒ स ब्र॒ह्मा वेदि॑ता स्यात्
ಯಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು—ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಾಗಿ—ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಯಾರು ಅವರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವನೋ, ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಪುರೋಹಿತನಾಗಿ, ನಿಜವಾದ ವೇದಿತನಾಗುವನು.
Mantra 25
बृ॒हन्तो॒ नाम॒ ते दे॒वा येऽस॑तः॒ परि॑ जज्ञि॒रे। एकं॒ तदङ्गं॑ स्क॒म्भस्यास॑दाहुः प॒रो जनाः॑
‘ಮಹಾನ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರು ಆ ದೇವರುಗಳು; ಅವರು ಅಸತ್ (ಅಸ್ತಿತ್ವರಹಿತ)ದಿಂದ ಸುತ್ತಲಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ಸ್ಕಂಭನ ಆ ಒಂದು ಅಂಗವನ್ನು ಪುರಾತನ ಜನರು ‘ಅಸತ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಿದರು.
Mantra 26
यत्र॑ स्क॒म्भः प्र॑ज॒नयन् पुरा॒णं व्यव॑र्तयत्। एकं॒ तदङ्गं॑ स्क॒म्भस्य॑ पुरा॒णम॑नु॒संवि॑दुः
ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಂಭನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾ ಪುರಾತನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತಂದು, ಅದನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹರಡಿದನು—ಸ್ಕಂಭನ ಆ ಒಂದು ಅಂಗವನ್ನು, ಪುರಾತನವಾದುದನ್ನು, ಅವರು ಪರಂಪರೆಯ ಅನುಸಂಧಾನದಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ ತಿಳಿದರು.
Mantra 27
यस्य॒ त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वा अङ्गे॒ गात्रा॑ विभेजि॒रे। तान् वै त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वानेके॑ ब्रह्म॒विदो॑ विदुः
ಯಾರ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮുപ്പತ್ತ್ಮೂರು ದೇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಂಗಗಳನ್ನು (ಗಾತ್ರ) ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ—ಆ ಮുപ്പತ್ತ್ಮೂರು ದೇವರನ್ನೇ, ನಿಜವಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಳಿದ ಕೆಲವರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Mantra 28
हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भं प॑र॒मम॑नत्यु॒द्यं जना॑ विदुः । स्क॒म्भस्तदग्रे॒ प्रासि॑ञ्च॒द्धिर॑ण्यं लो॒के अ॑न्त॒रा
ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನು ಪರಮನು; ತಡೆಯಲಾಗದ ಉದಯವಂತನು—ಎಂದು ಜನರು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕಂಭನು ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳ ಮಧ್ಯಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸುವರ್ಣ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸುರಿದನು.
Mantra 29
स्क॒म्भे लो॒काः स्क॒म्भे तपः॑ स्क॒म्भेऽध्यृ॒तमाहि॑तम्। स्कम्भ॑ त्वा वेद प्र॒त्यक्ष॒मिन्द्रे॒ सर्वं॑ स॒माहि॑तम्
ಸ್ಕಂಭದಲ್ಲೇ ಲೋಕಗಳು; ಸ್ಕಂಭದಲ್ಲೇ ತಪಸ್ಸು; ಸ್ಕಂಭದಲ್ಲೇ ಋತವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲಸಿದೆ. ಸ್ಕಂಭನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ; ಇಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏಕತ್ರಗೊಂಡು ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ.
Mantra 30
इन्द्रे॑ लो॒का इन्द्रे॒ तप॒ इन्द्रेऽध्यृ॒तमाहि॑तम्। इन्द्रं॑ त्वा वेद प्र॒त्यक्षं॑ स्क॒म्भे सर्वं॒ प्रति॑ष्ठितम्
ಇಂದ್ರನಲ್ಲೇ ಲೋಕಗಳು; ಇಂದ್ರನಲ್ಲೇ ತಪಸ್ಸು; ಇಂದ್ರನಲ್ಲೇ ಋತವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲಸಿದೆ. ಇಂದ್ರನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ; ಸ್ಕಂಭದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.
Mantra 31
नाम॒ नाम्ना॑ जोहवीति पु॒रा सूर्या॑त् पु॒रोषसः॑ । यद॒जः प्र॑थ॒मं सं॑ब॒भूव॒ स ह॒ तत् स्व॒राज्य॑मियाय॒ यस्मा॒न्नान्यत् पर॒मस्ति॑ भू॒तम्
ಅವನು ನಾಮವನ್ನು ನಾಮದಿಂದಲೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ, ಉಷಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ. ಅಜ (ಅಜನ್ಮ) ಮೊದಲಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಆ ಸ್ವರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು—ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದ ಪರಮ ಭೂತ (ಸತ್ತೆ) ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ.
Mantra 32
यस्य॒ भूमिः॑ प्र॒मान्तरि॑क्षमु॒तोदर॑म्। दिवं॒ यश्च॒क्रे मू॒र्धानं॒ तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑
ಯಾರಿಗೋ ಭೂಮಿ ನಿಯತ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷವು ಹೊಟ್ಟೆಯಂತೆ ಇದೆ; ಯಾರು ದ್ಯೌವನ್ನು (ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು) ತಲೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿದನೋ—ಆ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Mantra 33
यस्य॒ सूर्य॒श्चक्षु॑श्च॒न्द्रमा॑श्च॒ पुन॑र्णवः । अ॒ग्निं यश्च॒क्र आ॒स्यं॑ तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑
ಯಾರ ಕಣ್ಣು ಸೂರ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಚಂದ್ರನು ಪುನಃ ಪುನಃ ನವೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ; ಯಾರು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬಾಯಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೋ—ಆ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Mantra 34
यस्य॒ वातः॑ प्राणापा॒नौ चक्षु॒रङ्गि॑र॒सोऽभ॑वन्। दिशो॒ यश्च॒क्रे प्र॒ज्ञानी॒स्तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑
ಯಾರಿಗಾಗಿ ವಾಯು ಪ್ರಾಣ-ಅಪಾನಗಳಾಗಿ ಆಯಿತೋ, ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸರು ಕಣ್ಣಾಗಿ ಆದರೋ; ಯಾರು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೋ—ಆ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Mantra 35
स्क॒म्भो दा॑धार॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे इ॒मे स्क॒म्भो दा॑धारो॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। स्क॒म्भो दा॑धार प्र॒दिशः॒ षडु॒र्वीः स्क॒म्भ इ॒दं विश्वं॒ भुव॑न॒मा वि॑वेश
ಸ್ಕಂಭನು ಈ ಎರಡನ್ನೂ—ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು—ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಸ್ಕಂಭನು ವಿಶಾಲ ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸ್ಕಂಭನು ಆರು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು (ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು) ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಸ್ಕಂಭನು ಈ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವ-ಭುವನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 36
यः श्रमा॒त् तप॑सो जा॒तो लो॒कान्त्सर्वा॑न्त्समान॒शे। सोमं॒ यश्च॒क्रे केव॑लं॒ तस्मै॑ ज्ये॒ष्ठाय॒ ब्रह्म॑णे॒ नमः॑
ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದವನು; ಸೋಮವನ್ನು ತನ್ನದೇ (ಕೇವಲ) ಮಾಡಿಕೊಂಡವನು—ಆ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.
Mantra 37
क॒थं वातो॒ नेल॑यति क॒थं न र॑मते॒ मनः॑ । किमापः॑ स॒त्यं प्रेप्स॑न्ती॒र्नेल॑यन्ति क॒दा च॒न
ವಾಯುವಿಗೆ ಹೇಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ನೆಲೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ? ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೇಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ರತಿ/ಆನಂದ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ? ಸತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಜಲಗಳು ಏಕೆ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ?
Mantra 38
म॒हद् य॒क्षं भुव॑नस्य॒ मध्ये॒ तप॑सि क्रा॒न्तं स॑लि॒लस्य॑ पृ॒ष्ठे। तस्मि॑न्छ्रयन्ते॒ य उ॒ के च॑ दे॒वा वृ॒क्षस्य॒ स्कन्धः॑ प॒रित॑ इव॒ शाखाः॑
ಭುವನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹಾ ಯಕ್ಷ (ಅದ್ಭುತ ರಹಸ್ಯ) ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ—ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ, ಜಲರಾಶಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾವ ದೇವರುಗಳಾದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮರದ ಕಾಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ಶಾಖೆಗಳು ಇರುವಂತೆ.
Mantra 39
यस्मै॒ हस्ता॑भ्यां॒ पादा॑भ्यां वा॒चा श्रोत्रे॑ण॒ चक्षु॑षा । यस्मै॑ दे॒वाः सदा॑ ब॒लिं प्र॒यच्छ॑न्ति॒ विमि॒तेऽमि॑तं स्क॒म्भं तं ब्रू॑हि कत॒मः स्वि॑दे॒व सः
ಯಾರಿಗೆ ಕೈಗಳಿಂದ, ಪಾದಗಳಿಂದ, ವಾಣಿಯಿಂದ, ಶ್ರವಣದಿಂದ, ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ (ಎಲ್ಲವೂ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆಯೋ)—ಯಾರಿಗೆ ದೇವರುಗಳು ಸದಾ ಬಲಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ; ಮಿತವಾದ (ಲೋಕ)ದೊಳಗೇ ಇದ್ದರೂ ಅಮಿತನಾದ ಆ ಸ್ಕಂಭನನ್ನು ನೀನು ಪ್ರಕಟಿಸು: ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ಯಾವ ವಿಧದವನು? ಆ ದೇವನು ಯಾರು?
Mantra 40
अप॒ तस्य॑ ह॒तं तमो॒ व्यावृ॑त्तः॒ स पा॒प्मना॑ । सर्वा॑णि॒ तस्मि॒न् ज्योतीं॑षि॒ यानि॒ त्रीणि॑ प्र॒जाप॑तौ
ಅವನಿಂದ ಅಂಧಕಾರವು ಹೊಡೆದು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ; ಪಾಪ್ಮಾ (ದೋಷ-ಅಶುಭತೆ) ಕೂಡ ತಿರುಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜಾಪತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ಮೂರು ಜ್ಯೋತಿಗಳು—ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅವನಲ್ಲೇ ಇವೆ.
Mantra 41
यो वे॑त॒सं हि॑र॒ण्ययं॒ तिष्ठ॑न्तं सलि॒ले वेद॑ । स वै गुह्यः॑ प्र॒जाप॑तिः
ಯಾರು ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಸುವರ್ಣ ವೇತಸ (ಕಬ್ಬು/ರೀಡ್) ಅನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ—ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಗುಹ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು.
Mantra 42
त॒न्त्रमेके॑ युव॒ती विरू॑पे अभ्या॒क्रामं॑ वयतः॒ षण्म॑यूखम्। प्रान्या तन्तूं॑स्ति॒रते॑ ध॒त्ते अ॒न्या नाप॑ वृञ्जाते॒ न ग॑मातो॒ अन्त॑म्
ಒಂದೇ ತಂತ್ರ (ನೇಯ್ಗೆಯ ಯಂತ್ರ)ದ ಮೇಲೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಎರಡು ಯುವತಿಯರು ಏರಿದ್ದಾರೆ—ಆರು ಕಿರಣಗಳಿರುವ, ನೇಯ್ಗೆಯ ಸಾಧನ. ಒಬ್ಬಳು ಮುಂದೆ ತಂತುಗಳನ್ನು (ತಾಣ) ಹರಡುತ್ತಾಳೆ; ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಅವನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವರು ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ, ಮಿತಿಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
Mantra 43
तयो॑र॒हं प॑रि॒नृत्य॑न्त्योरिव॒ न वि जा॑नामि यत॒रा प॒रस्ता॑त्। पुमा॑नेनद् वय॒त्युद्गृ॑णन्ति॒ पुमा॑नेन॒द् वि ज॑भा॒राधि॒ नाके॑
ಆ ಇಬ್ಬರೂ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದರೂ—ಯಾರು ಇನ್ನೊಬ್ಬಳಿಗಿಂತ ಪಾರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯದು. ಪುರುಷನಿಂದಲೇ ಇದು ನೇಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಪುರುಷನಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪುರುಷನಿಂದಲೇ ಇದು ಹೊರತಂದು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
Mantra 44
इ॒मे म॒यूखा॒ उप॑ तस्तभु॒र्दिवं॒ सामा॑नि चक्रु॒स्तस॑राणि॒ वात॑वे
ಈ ಕಿರಣಗಳು (ಮಯೂಖಗಳು) ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ; ಅವರು ಸಾಮನ್-ಸ್ವರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ—ವಾಯುವಿಗೆ ತಸರ (ಶಟಲ್)ಗಳಂತೆ.
Skambha is the cosmic ‘Support’—a brahman-like principle in which the worlds are steadied and upheld. The hymn treats Skambha as the hidden ground behind creation and order.
Primarily for brahmavidyā and śānti (stabilizing insight), not for medicinal healing. Its ‘effect’ is steadiness and protection through correct knowing and recitation.
It presents brahman/Skambha as a nidhi—precious, potent, and not obvious to ordinary perception. The image teaches that true knowledge is protected and must be approached through disciplined inquiry and recitation.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.