
Rishi: Atharvan (traditional attribution for this physiologico-cosmological section)
Devata: Pavamāna (purifying power; Soma-like), and the embodied Purusha as ritual subject
Chandas: Anuṣṭubh (predominant; some pādas show Atharvanic flexibility)
AV 10.2 ಒಂದು ದೇಹ–ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ, ಚಿಕಿತ್ಸಾತ್ಮಕ (physiologico-cosmological) ಸ್ತೋತ್ರ. ಇದು ಮಾನವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು (ಪುರುಷ) ವಿಧಿಯಿಂದ ಮರುಸಂಸ್ಕರಿಸಬಹುದಾದ ದೇಹ-ಕೋಸ್ಮೋಸ್ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಿ, ತಲೆ, ಹೃದಯ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ “ಕೋಶ”ಗಳನ್ನು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಒಳಗಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ, ಸೋಮಸಮಾನ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿ ಪವಮಾನನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ್/ಆತ್ಮಕೇಂದ್ರಿತ “ಯಕ್ಷ”ವನ್ನೂ ಅತಿಗಾಢ ರಕ್ಷಣಾಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಎದುರುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸೂಕ್ತದ ಬಲವು ದುರ್ಬಲವಾದ ಜೀವಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ/“ಹೊಲಿಸಿ” (sew) ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ, ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದೆ.
Mantra 1
ब्रह्मप्रकाशनम्। केन॒ पार्ष्णी॒ आभृ॑ते॒ पूरु॑षस्य॒ केन॑ मां॒सं संभृ॑तं॒ केन॑ गु॒ल्फौ। केना॒ङ्गुलीः॒ पेश॑नीः॒ केन॒ खानि॒ केनो॑च्छ्ल॒ङ्खौ म॑ध्य॒तः कः प्र॑ति॒ष्ठाम्
ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಕಾಶನ. ಪುರುಷನ ಎರಡು ಪಾರ್ಷ್ಣಿ (ಹಿಮ್ಮಡಿ)ಗಳನ್ನು ಯಾರು ತಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು? ಯಾರು ಮಾಂಸವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದರು, ಯಾರು ಎರಡು ಗುಲ್ಫ (ಕಾಲುಗಂಟು/ಅಂಕಲ್)? ಯಾರು ಬೆರಳುಗಳನ್ನು ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ರೂಪಿಸಿದರು, ಯಾರು ಖಾನಿ (ರಂಧ್ರಗಳು/ದ್ವಾರಗಳು)? ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಙ್ಖ (ಕಾಲಿನ ಪಿಂಡಳಿ/ಶ್ಯಾಂಕ್)ಗಳನ್ನು ಯಾರು ಎತ್ತಿದರು—ಯಾರು ದೃಢ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ (ಸ್ಥಿರ ನಿಲುವು) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು?
Mantra 2
कस्मा॒न्नु गु॒ल्फावध॑रावकृण्वन्नष्ठी॒वन्ता॒वुत्त॑रौ॒ पुरु॑षस्य । जङ्घे॑ नि॒रऋत्य॒ न्यऽदधुः॒ क्वऽस्वि॒ज्जानु॑नोः सं॒धी क उ॒ तच्चि॑केत
ಇದೀಗ ನಿಜವಾಗಿ, ಪುರುಷನ ಕೆಳಭಾಗವಾಗಿ ಎರಡು ಗುಲ್ಫ (ಕಾಲುಗಂಟು)ಗಳನ್ನು ಯಾರಿಂದ ರೂಪಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಅಸ್ಥಿವಂತ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಯಾರಿಂದ? ಅಳೆಯುತ್ತಾ ಅವರು ಎರಡು ಜಙ್ಘೆ (ಕಾಲುಗಳು)ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಹಾಗಾದರೆ ಹೇಳಿರಿ—ಎರಡು ಜಾನು (ಮೂಳೆಮೂಟು/ಮಂಡಿ)ಗಳ ಸಂಧಿ ಎಲ್ಲಿದೆ—ಅದನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದರು?
Mantra 3
चतु॑ष्टयं युज्यते॒ संहि॑तान्तं॒ जानु॑भ्यामू॒र्ध्वं शि॑थि॒रं कब॑न्धम्। श्रोणी॒ यदू॒रू क उ॒ तज्ज॑जान याभ्यां॒ कुसि॑न्धं॒ सुदृ॑ढं ब॒भूव॑
ನಾಲ್ಕುಮಟ್ಟದ ಸಮೂಹವು ಜೋಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಜಾನು (ಮಂಡಿ)ಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಥಿಲ ಕಬಂಧ (ದೇಹದ ಧಡ/ಕಾಯ). ಶ್ರೋಣಿ ಮತ್ತು ಊರು (ಕಟಿ ಮತ್ತು ತೊಡೆ)—ಅದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಯಾರು ಜನಿಸಿದರು, ಯಾರು ಕಾರಣದಿಂದ ಕೂಸಿಂಧ (ಶ್ರೋಣಿ-ಆಸನ/ಪೆಲ್ವಿಸ್) ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾಯಿತು?
Mantra 4
कति॑ दे॒वाः क॑त॒मे त आ॑स॒न् य उरो॑ ग्री॒वाश्चि॒क्युः पुरु॑षस्य । कति॒ स्तनौ॒ व्यऽदधुः॒ कः क॑फो॒डौ कति॑ स्क॒न्धान् कति॑ पृ॒ष्टीर॑चिन्वन्
ಎಷ್ಟು ದೇವರುಗಳು ಇದ್ದರು? ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪುರುಷನ ಉರಃ (ಛಾತಿ) ಮತ್ತು ಗ್ರೀವಾ (ಕತ್ತು)ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು? ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಎರಡು ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು? ಯಾರು ಎರಡು ಸ್ಕಂಧ-ಆಧಾರಗಳನ್ನು (ಭುಜಾಧಾರಗಳು) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು? ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸ್ಕಂಧಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದರು, ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪೃಷ್ಠ-ರಚನೆಗಳನ್ನು (ಬೆನ್ನಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು) ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿ ರಚಿಸಿದರು?
Mantra 5
को अ॑स्य बा॒हू सम॑भरद् वी॒र्यं करवा॒दिति॑ । अंसौ॒ को अ॑स्य॒ तद् दे॒वः कुसि॑न्धे॒ अध्या द॑धौ
ಯಾರು ಅವನಿಗೆ ಎರಡು ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು—ವೀರ್ಯ ಸಹಿತ—‘ಅವನು ಕಾರ್ಯಮಾಡಲಿ’ ಎಂದು? ಯಾರು ಅವನ ಎರಡು ಅಂಸ (ಭುಜಗಳು/ತೋಳುಗಳು) ಕೊಟ್ಟರು? ಯಾವ ದೇವನು ಆ ದಾನ/ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದೃಢ ಆಸನವಾದ ಕುಸಿಂಧೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು?
Mantra 6
कः स॒प्त खानि॒ वि त॑तर्द शी॒र्षाणि॒ कर्णा॑वि॒मौ नासि॑के॒ चक्ष॑णी॒ मुख॑म्। येषां॑ पुरु॒त्रा वि॑ज॒यस्य॑ म॒ह्ननि॒ चतु॑ष्पादो द्वि॒पदो॒ यन्ति॒ याम॑म्
ಯಾರು ಏಳು ಖಾನಿಗಳನ್ನು (ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು) ತೋಡಿದರು—ತಲೆ: ಈ ಎರಡು ಕಿವಿಗಳು, ನಾಸಾರಂಧ್ರಗಳು, ಕಣ್ಣುಗಳು, ಬಾಯಿ? ಯಾರ ಮಹಾ ವಿಜಯ-ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚತುಷ್ಪಾದರೂ ದ್ವಿಪಾದರೂ ತಮ್ಮ ನಿಯತ ಗತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ?
Mantra 7
हन्वो॒र्हि जि॒ह्वामद॑धात् पुरू॒चीमधा॑ म॒हीमधि॑ शिश्राय॒ वाच॑म्। स आ व॑रीवर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तर॒पो वसा॑नः॒ क उ॒ तच्चि॑केत
ಎರಡು ದವಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ದೂರವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ನಂತರ ಅದೇ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತಾದ ‘ವಾಚ್’ (ವಾಣಿ)ಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ಲೋಕಗಳೊಳಗೆ, ಒಳಗೊಳಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ‘ಆಪಃ’ (ಜಲಗಳು)ಯಲ್ಲಿ ಆವರಿತನಾಗಿ—ನಿಜವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಯಾರು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ?
Mantra 8
म॒स्तिष्क॑मस्य यत॒मो ल॒लाटं॑ क॒काटि॑कां प्रथ॒मो यः क॒पाल॑म्। चि॒त्वा चित्यं॒ हन्वोः॒ पूरु॑षस्य॒ दिवं॑ रुरोह कत॒मः स दे॒वः
ಅವನ ಮೆದುಳು ಯಾವುದು, ಲಲಾಟ ಯಾವುದು, ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗ (ಕಕಾಟಿಕಾ) ಯಾವುದು—ಕಪಾಲವನ್ನು ಮೊದಲು ಯಾರು ರೂಪಿಸಿದರು? ಪುರುಷನ ಎರಡು ದವಡೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ನಿರ್ಮಾಣಯೋಗ್ಯ ದೇಹವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಅವನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಿದನು; ಆ ದೇವನು ಯಾರು?
Mantra 9
प्रि॒या॒प्रि॒याणि॑ बहु॒ला स्वप्नं॑ संबाधत॒न्द्यः॑ । आ॒न॒न्दानु॒ग्रो नन्दां॑श्च॒ कस्मा॑द् वहति॒ पूरु॑षः
ಪ್ರಿಯವೂ ಅಪ್ರಿಯವೂ ಆದ ವಿಷಯಗಳು—ಬಹುವಿಧ; ಸ್ವಪ್ನ, ಸಂಕೋಚ/ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ತಂದ್ರೆ; ನಂತರ ಬರುವ ಆನಂದಗಳು ಮತ್ತು ಹರ್ಷಗಳು—ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಪುರುಷನು ಎಲ್ಲಿಿಂದ ಹೇಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ?
Mantra 10
आर्ति॒रव॑र्ति॒र्निरृ॑तिः॒ कुतो॒ नु पुरु॒षेऽम॑तिः । राद्धिः॒ समृ॑द्धि॒रव्यृ॑द्धिर्म॒तिरुदि॑तयः॒ कुतः॑
ಆರ್ತಿ (ಕಷ್ಟ) ಮತ್ತು ಅವರ್ತಿ (ಕುಮಾರ್ಗ), ನಿರೃತಿ (ವಿನಾಶ)—ಪ್ರಾರ್ಥ್ಯವಾಗಿ, ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಇವು ಎಲ್ಲಿಂದ? ಮತ್ತು ಅಮತಿ (ಮೂಢತೆ) ಎಲ್ಲಿಂದ? ರಾದ್ಧಿ (ಸಿದ್ಧಿ) ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿ (ಪೂರ್ಣ ಸಮೃದ್ಧಿ), ಹಾಗೆಯೇ ಅವ್ಯೃದ್ದಿ (ಅವೃದ್ಧಿ/ಅಸಮೃದ್ಧಿ); ಮತಿ (ಚಿಂತನೆ) ಮತ್ತು ಅದರ ಉದಿತಯಃ (ಉದಯಗಳು/ಎದ್ದೇಳಿಕೆಗಳು)—ಇವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ?
Mantra 11
को अ॑स्मि॒न्नापो॒ व्यऽदधाद् विषू॒वृतः॑ पुरू॒वृतः॑ सिन्धु॒सृत्या॑य जा॒ताः । ती॒व्रा अ॑रु॒णा लोहि॑नीस्ताम्रधू॒म्रा ऊ॒र्ध्वा अवा॑चीः॒ पुरु॑षे ति॒रश्चीः॑
ಈ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ‘ಆಪಃ’ (ಜಲಗಳು) ಯಾರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು—ಸಿಂಧುಸೃತ್ಯಾ (ನದಿಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹರಿಯಲು) ಜನಿಸಿದವು, ದಿಕ್ಕು ದಿಕ್ಕಾಗಿ ತಿರುಗಿದ ಮಾರ್ಗಗಳವು, ಅನೇಕ ವಲಯಗಳವು?—ತೀವ್ರ, ಅರುಣ, ಲೋಹಿನಿ, ತಾಮ್ರಧೂಮ್ರ; ಮೇಲಕ್ಕೆ, ಕೆಳಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ಅಡ್ಡವಾಗಿ—ಪುರುಷನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ.
Mantra 12
को अ॑स्मिन् रू॒पम॑दधात् को म॒ह्मानं॑ च॒ नाम॑ च । गा॒तुं को अ॑स्मि॒न् कः के॒तुं कश्च॒रित्रा॑णि॒ पूरु॑षे
ಈ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ರೂಪವನ್ನು ಯಾರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು? ಮಹಿಮೆಯನ್ನೂ ಹೆಸರನ್ನೂ ಯಾರು? ಇದರಲ್ಲಿ ಗತಿ/ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯಾರು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದರು—ಕೇತು (ಚೇತನದ ಚಿಹ್ನೆ, ಚಿಂತನೆಯ ಸಂಕೇತ) ಯಾರು, ಮತ್ತು ಪುರುಷನೊಳಗಿನ ಆಚರಣೆಯ ವಿಧಗಳು (ಚರಿತ್ರಾಣಿ) ಯಾರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು?
Mantra 13
को अ॑स्मिन् प्रा॒णम॑वयत् को अ॑पा॒नं व्या॒नमु॑ । स॒मा॒नम॑स्मि॒न् को दे॒वोऽधि॑ शिश्राय॒ पुरु॑षे
ಈ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಯಾರು ನೇಯ್ದರು? ಅಪಾನ, ವ್ಯಾನ—ಮತ್ತು ಸಮಾನ—ಇವನ್ನೂ ಯಾರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು? ಪುರುಷನೊಳಗೆ ಯಾವ ದೇವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಧಿಪತಿಯ ಆಧಾರವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ?
Mantra 14
को अ॑स्मिन् य॒ज्ञम॑दधा॒देको॑ दे॒वोऽधि॒ पुरु॑षे । को अ॑स्मिन्त्स॒त्यं कोऽनृ॑तं॒ कुतो॑ मृ॒त्यृः कुतो॒ऽमृत॑म्
ಈ ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಯಾರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು—ಪುರುಷನೊಳಗೆ ಅಧಿಷ್ಠಾತನಾದ ಏಕ ದೇವನು? ಅವನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ಇಟ್ಟರು, ಅಸತ್ಯವನ್ನು ಯಾರು? ಮರಣವು ಎಲ್ಲಿಂದ, ಅಮೃತತ್ವವು ಎಲ್ಲಿಂದ?
Mantra 15
को अ॑स्मै॒ वासः॒ पर्य॑दधा॒त् को अ॒स्यायु॑रकल्पयत्। बलं॒ को अ॑स्मै॒ प्राय॑च्छ॒त् को अ॑स्याकल्पयज्ज॒वम्
ಅವನ ಸುತ್ತ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಯಾರು ಹೊದಿಸಿದರು? ಅವನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು? ಅವನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಲವನ್ನು ಯಾರು ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅವನಿಗಾಗಿ ತೇಜಸ್ಸು, ವೇಗ ಹಾಗೂ ಶೀಘ್ರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಯಾರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು?
Mantra 16
केनापो॒ अन्व॑तनुत॒ केनाह॑रकरोद् रु॒चे। उ॒षसं॒ केनान्वै॑न्द्ध॒ केन॑ सायंभ॒वं द॑दे
ಯಾರಿಂದ ನೀರುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು? ಯಾರಿಂದ ದಿನವು ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು? ಯಾರಿಂದ ಉಷಸ್ಸು ತನ್ನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು? ಮತ್ತು ಯಾರಿಂದ ಸಾಯಂಭವ (ಸಂಜೆಯ ಭಾವ/ಅಸ್ತಿತ್ವ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು?
Mantra 17
को अ॑स्मि॒न् रेतो॒ न्यऽदधा॒त् तन्तु॒रा ता॑यता॒मिति॑ । मे॒धां को अ॑स्मि॒न्नध्यौ॑ह॒त् को बा॒णं को नृतो॑ दधौ
ಇದರಲ್ಲಿ ರೇತಸ್ಸನ್ನು (ಬೀಜವನ್ನು) ಯಾರು ನಿಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು—‘ತಂತು, ದಾತ, ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ’ ಎಂದು? ಇದರಲ್ಲಿ ಮೇಧೆಯನ್ನು (ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು) ಯಾರು ಅತಿವೇದಿಸಿದರು/ಒಳಗೆ ನೆಯ್ದರು? ಬಾಣವನ್ನು ಯಾರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು? ನೃತ (ಮಾನವೀಯ ಕರ್ಮ/ಪದ)ವನ್ನು ಯಾರು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದರು?
Mantra 18
केने॒मां भूमि॑मौर्णो॒त् केन॒ पर्य॑भव॒द् दिव॑म्। केना॒भि म॒ह्ना पर्व॑ता॒न् केन॒ कर्मा॑णि॒ पुरु॑षः
ಯಾರಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಲಾಯಿತು? ಯಾರಿಂದ ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ/ಸ್ವರ್ಗ) ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು? ಯಾರಿಂದ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರ್ವತಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು? ಯಾರಿಂದ ಪುರುಷನ ಕರ್ಮಗಳು—ಕಾರ್ಯಗಳು—ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು?
Mantra 19
केन॑ प॒र्जन्य॒मन्वे॑ति॒ केन॒ सोमं॑ विचक्ष॒णम्। केन॑ य॒ज्ञं च श्र॒द्धां च॒ केना॑स्मि॒न् निहि॑तं॒ मनः॑
ಯಾರಿಂದ ಪರ್ಜನ್ಯನು ತನ್ನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ? ಯಾರಿಂದ ಸೋಮ, ವಿಚಕ್ಷಣ (ಸ್ಪಷ್ಟದರ್ಶಿ), ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಾನೆ? ಯಾರಿಂದ ಯಜ್ಞವೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯೂ ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತವೆ? ಯಾರಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನಿಕ್ಷೇಪಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ?
Mantra 20
केन॒ श्रोत्रि॑यमाप्नोति॒ केने॒मं प॑रमे॒ष्ठिन॑म्। केने॒मम॒ग्निं पूरु॑षः॒ केन॑ संवत्स॒रं म॑मे
ಯಾರಿಂದ ಶ್ರೋತ್ರಿಯನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ? ಯಾರಿಂದ ಈ ಪರಮೇಷ್ಠಿನ್ (ಪರಮಾಧಿಪತಿ)ಯನ್ನು? ಯಾರಿಂದ ಪುರುಷನು ಈ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು (ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ/ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ)? ಮತ್ತು ಯಾರಿಂದ ಸಂವತ್ಸರ (ವರ್ಷ)ವನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಯಿತು?
Mantra 21
ब्रह्म॒ श्रोत्रि॑यमाप्नोति॒ ब्रह्मे॒मं प॑रमे॒ष्ठिन॑म्। ब्रह्मे॒मम॒ग्निं पूरु॑षो॒ ब्रह्म॑ संवत्स॒रं म॑मे
ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಶ್ರೋತ್ರಿಯ (ವೇದಜ್ಞ)ನು ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದಲೇ ಈ ಪರಮೇಷ್ಠಿನನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಪುರುಷನು ಈ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದಲೇ ವರ್ಷವು ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 22
केन॑ दे॒वाँ अनु॑ क्षियति॒ केन॒ दैव॑जनी॒र्विशः॑ । केने॒दम॒न्यन्नक्ष॑त्रं॒ केन॒ सत्क् क्ष॒त्रमु॑च्यते
ಯಾವುದರಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ? ಯಾವುದರಿಂದ ದೇವಜನ್ಯ ಜನಸಮೂಹಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ? ಯಾವುದರಿಂದ ಈ ಇನ್ನೊಂದು ಲೋಕ—ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲ—ಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ? ಯಾವುದರಿಂದ ಸತ್ (ಧರ್ಮಯುಕ್ತ) ಕ್ಷತ್ರತ್ವವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ?
Mantra 23
ब्रह्म॑ दे॒वाँ अनु॑ क्षियति॒ ब्रह्म॒ दैवजनी॒र्विशः॑ । ब्रह्मे॒दम॒न्यन्नक्ष॑त्रं॒ ब्रह्म॒ सत् क्ष॒त्रमु॑च्यते
ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ; ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ದೇವಜನ್ಯ ಜನಸಮೂಹಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಈ ಇನ್ನೊಂದು ಲೋಕ—ನಕ್ಷತ್ರಮಂಡಲ—ವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ; ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಸತ್ (ಧರ್ಮಯುಕ್ತ) ಕ್ಷತ್ರತ್ವವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು.
Mantra 24
केने॒यं भूमि॒र्विहि॑ता॒ केन॒ द्यौरुत्त॑रा हि॒ता। केने॒दमू॒र्ध्वं ति॒र्यक् चा॒न्तरि॑क्षं॒ व्यचो॑ हि॒तम्
ಯಾವದರಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಯಿತು? ಯಾವದರಿಂದ ಮೇಲಿನ ದ್ಯೌಃ (ಸ್ವರ್ಗ/ಆಕಾಶ) ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು? ಯಾವದರಿಂದ ಈ ಅಂತರಿಕ್ಷವು—ಊರ್ಧ್ವವೂ ತಿರ್ಯಕ್ವೂ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು—ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು?
Mantra 25
ब्रह्म॑णा॒ भूमि॒र्विहि॑ता॒ ब्रह्म॒ द्यौरुत्त॑रा हि॒ता। ब्रह्मे॒दमू॒र्ध्वं ति॒र्यक् चा॒न्तरि॑क्षं॒ व्यचो॑ हि॒तम्
ಬ್ರಹ್ಮಣದಿಂದ ಭೂಮಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಯಿತು; ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಮೇಲಿನ ದ್ಯೌಃ (ಸ್ವರ್ಗ/ಆಕಾಶ) ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಈ ಅಂತರಿಕ್ಷವು—ಊರ್ಧ್ವವೂ ತಿರ್ಯಕ್ವೂ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು—ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.
Mantra 26
मू॒र्धान॑मस्य सं॒सीव्याथ॑र्वा॒ हृद॑यं च॒ यत्। म॒स्तिष्का॑दू॒र्ध्वः प्रैर॑य॒त् पव॑मा॒नोऽधि॑ शीर्ष॒तः
ಅಥರ್ವನೇ, ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನೂ ಅವನ ಹೃದಯವನ್ನೂ ಇಣುಕಾಗಿ ಹೊಲಿದು ಕಟ್ಟಿದಂತೆ; ಮಸ್ತಿಷ್ಕದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಪವಮಾನ—ಸ್ವಯಂ-ಶುದ್ಧಿಕಾರಕ ಶಕ್ತಿ—ಅನ್ನು ಅವನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು, ಶಿರಸ್ಸಿನ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ.
Mantra 27
तद् वा अथ॑र्वणः॒ शिरो॑ देवको॒शः समु॑ब्जितः । तत् प्रा॒णो अ॒भि र॑क्षति॒ शिरो॒ अन्न॒मथो॒ मनः॑
ಅದೇ ನಿಜವಾಗಿ ಅಥರ್ವಣನ ಶಿರಸ್ಸು—ದೈವೀ ಕೋಶ (ಪೆಟ್ಟಿಗೆ), ದೃಢವಾಗಿ ಸಂಕುಚಿತವಾದುದು. ಅದನ್ನು ಪ್ರಾಣನು ಸುತ್ತಲೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ: ಶಿರಸ್ಸನ್ನು, ಅನ್ನವನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ.
Mantra 28
ऊ॒र्ध्वो नु सृ॒ष्टा३स्ति॒र्यङ् नु सृ॒ष्टाः३ सर्वा॒ दिशः॒ पुरु॑ष॒ आ ब॑भूवाँ३ । पुरं॒ यो ब्रह्म॑णो॒ वेद॒ यस्याः॒ पुरु॑ष उ॒च्यते॑
ಈಗ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಹೊರಟಿವೆ, ಈಗ ಅಡ್ಡವಾಗಿ (ತಿರ್ಯಕ್) ಸೃಷ್ಟಿಗಳು ಹೊರಟಿವೆ; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಪುರುಷನು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಯಾರು ಬ್ರಹ್ಮಣನ ಆ ಪುರ (ದುರ್ಗ/ನಗರ)ವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವನೋ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷನು ಅಂತರ್ವಾಸಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ—
Mantra 29
यो वै तां ब्रह्म॑णो॒ वेदा॒मृते॒नावृ॑तां॒ पुर॑म्। तस्मै॒ ब्रह्म॑ च ब्रा॒ह्माश्च॒ चक्षुः॑ प्रा॒णं प्र॒जां द॑दुः
ಯಾರು ನಿಜವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಣನ ಆ ಪುರ (ದುರ್ಗ)ವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವನೋ, ಅಮೃತದಿಂದ ಸುತ್ತಲೂ ಆವೃತವಾದುದನ್ನು—ಅವನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮವೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಾ-ಯಾಜಕರೂ ದೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
Mantra 30
न वै तं चक्षु॑र्जहाति॒ न प्रा॒णो ज॒रसः॑ पु॒रा। पुरं॒ यो ब्रह्म॑णो॒ वेद॒ यस्याः॒ पुरु॑ष उ॒च्यते॑
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಣನ ದುರ್ಗವನ್ನು ಯಾರು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೋ—ಆ ದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪುರುಷನು ಅಂತರವಾಸಿ (ಇಂದ್ರಿಯಾಧಿಷ್ಠಾತಾ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೋ—ಅವನನ್ನು ದೃಷ್ಟಿ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ; ಜರೆಯ ಮುನ್ನ ಪ್ರಾಣವೂ ಅವನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ।
Mantra 31
अ॒ष्टाच॑क्रा॒ नव॑द्वारा दे॒वानां॒ पूर॑यो॒ध्या। तस्यां॑ हिर॒ण्ययः॒ कोशः॑ स्व॒र्गो ज्योति॒षावृ॑तः
ಎಂಟು ಚಕ್ರಗಳಿರುವ, ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳಿರುವ—ದೇವರ ಅಜೇಯ ದುರ್ಗ-ಪುರಿ. ಅದರೊಳಗೆ ಹಿರಣ್ಯಮಯ ಕೋಶವಿದೆ—ಸ್ವರ್ಗೀಯ, ಜ್ಯೋತಿಯಿಂದ ಸರ್ವತಃ ಆವೃತ.
Mantra 32
तस्मि॑न् हिर॒ण्यये॒ कोशे॒ त्र्यऽरे॒ त्रिप्र॑तिष्ठिते । तस्मि॒न् यद् य॒क्षमा॑त्म॒न्वत् तद् वै ब्र॑ह्म॒विदो॑ विदुः
ಆ ಹಿರಣ್ಯಮಯ ಕೋಶದಲ್ಲಿ—ತ್ರ್ಯರ (ಮೂರು ಅರೆಗಳಿರುವ), ತ್ರಿಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ (ಮೂರು ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತ)—ಅದರೊಳಗೆ ಯಕ್ಷ್ಮಾ ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿ ಆತ್ಮವತ್, ಸ್ವಾಧೀನವಾಗಿ ಇರುವುದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮವಿದರು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
Mantra 33
प्र॒भ्राज॑मानां॒ हरि॑णीं॒ यश॑सा सं॒परी॑वृताम्। पुरं॑ हिर॒ण्ययीं॒ ब्रह्मा वि॑वे॒शाप॑राजिताम्
ಪ್ರಭ್ರಾಜಮಾನ, ಹರಿಣೀ (ಸುವರ್ಣವರ್ಣ), ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಸರ್ವತಃ ಪರಿವೃತ—ಅಪರಾಜಿತ ಹಿರಣ್ಯಮಯ ಪುರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.
It is used for healing and protection—especially to stabilize head/heart and restore prāṇa, strength (bala), vigour (java), and lifespan (āyus) after illness, shock, or depletion.
It is a ritual-physiological image: the person is treated as something that can come ‘loose’ in crisis, and mantra plus gesture symbolically re-bind the vital centers so life-force stays integrated.
It points to an inner locus (kośa) where a mysterious, self-possessed Power resides—identified with Brahman/Ātman—so the hymn frames deep inner knowledge as a form of ultimate protection.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.