Adhyaya 290

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कुबेरस्थानमुत्तमम् । यत्र सिद्धः पुरा देवि कुबेरो धनदोऽभवत्

イーシュヴァラは言った。次に、おおマハーデーヴィよ、クベーラの住処と呼ばれる最勝の地へ赴くがよい。そこにおいて、昔クベーラは成就してダナダ（財宝を授ける者）となった。

Verse 2

ब्राह्मणश्चौररूपेण तत्र स्थानेऽवसत्पुरा । स च मे भक्तियोगेन पुरा वै धनदः कृतः

かつてその地に、盗人の姿をとって住むバラモンがいた。彼は我へのバクティ・ヨーガ（信愛の修行）によって、まことに以前ダナダ（財宝を授ける者）とされたのである。

Verse 3

देव्युवाच । कथं स ब्राह्मणो भूत्वा चौररूपो नराधमः । तन्मे कथय देवेश धनदः स यथाऽभवत्

女神は言われた。「あのバラモンは、盗人となり人のうち最も卑しき者となりながら、いかにしてダナダとなったのですか。神々の主よ、その次第を私にお語りください。」

Verse 4

ईश्वर उवाच । तस्मिन्नर्थे महादेवि यद्वृत्तं चौत्तमेंऽतरे । कथयिष्यामि तत्सर्वं शिवमाहात्म्यसूचकम्

イーシュヴァラは言われた。「その事について、偉大なる女神よ、またその優れた時の間に起こったことを、私はすべて語ろう。これはシヴァの大いなる威徳を示す物語である。」

Verse 5

कश्चिदासीद्द्विजो देवि देवशर्मेति विश्रुतः । प्रभासक्षेत्रनिलयो न्यंकुमत्यास्तटेऽवसत्

女神よ、かつてデーヴァシャルマーと名高い一人のバラモンがいた。彼はプラバーサの聖なるクシェートラに住み、ニャンクマティー川の岸辺に居を構えていた。

Verse 6

पुत्रक्षेत्रकलत्रादिव्यापारैकरतः सदा । विहायाथ स गार्हस्थ्यं धनार्थं लोभ मोहितः । प्रचचार महीमेतां सग्रामनगरांतराम्

彼は常に、子や田地や妻などの用事にのみ心を奪われていた。やがて家住者（グリハスタ）の務めを捨て、財を求める貪欲に惑わされて、この大地をさまよい、村から町へと歩き回った。

Verse 7

भार्या तस्य विलोलाक्षी तस्य गेहाद्विनिर्गता । स्वच्छंदचारिणी नित्यं नित्यं चानंगमोहिता

彼の妻は、移ろう眼差しの女で、彼の家を出て行った。気ままに振る舞い、常に、そして幾度となく、欲情の迷いに絡め取られていた。

Verse 8

तस्यां कदाचित्पुत्रस्तु शूद्राज्जातो विधेर्वशात् । दुष्टात्माऽतीव निर्मुक्तो नाम्ना दुःसह इत्यतः

彼女から、ある時、宿命の力によってシュードラの子として一人の息子が生まれた。性は邪悪で、きわめて放縦であったため、ゆえにドゥフサハ（「耐え難き者」）と名づけられた。

Verse 9

सोऽथ कालेन महता नामकर्मप्रवर्तितः । व्यसनोपहतः पापस्त्यक्तो बन्धुजनैस्तथा

やがて長い歳月ののち、彼は名と業のとおりの者となった。悪習に打ちのめされ罪深く、ついには身内の者たちにも見捨てられた。

Verse 10

पूजोपकरणं द्रव्यं स कस्मिंश्चिच्छिवालये । बहुदोषामुखे दृष्ट्वा हर्तुकामोऽविशत्ततः

あるシヴァの寺院で、供養のための品々と道具がむき出しに置かれ、さまざまな災いにさらされているのを彼は見た。それを盗もうとして、彼は中へ入り込んだ。

Verse 11

यावद्दीपो गतप्रायो वर्त्तिच्छेदोऽभवत्किल । तावत्तेन दशा दत्ता द्रव्यान्वेषणकारणात्

灯がほとんど尽き、芯が切り落とされたその時、まさにその瞬間に彼は打ち倒された――財を探り求めていたがゆえである。

Verse 12

प्रबुद्धश्चोत्थितस्तत्र देवपूजाकरो नरः । कोऽयं कोयमिति प्रोच्चैर्व्याहरत्परिघायुधः

そこにて、神への供養を司る男が目を覚まし、跳ね起きた。棍棒を武器として携え、「誰だ、誰だ」と大声で叫んだ。

Verse 13

स च प्राणभयान्नष्टः शूद्रजश्चापि मूढधीः । विनिन्दन्नात्मनो जन्म कर्म चापि सुदुःखित

彼は命の恐れにより逃げ去った。シュードラに生まれ、愚鈍な心の者として、己の生まれと行いを責めて嘆き、深い悲しみに沈んだ。

Verse 14

पुरपालैर्हतोऽवन्यां मृतः कालादभूच्च सः । गंधारविषये राजा ख्यातो नाम्ना सुदुर्मुखः

荒野で城の衛兵に討たれ、時至って彼は死んだ。その後、ガンダーラの国に王として生まれ、名をスドゥルムカと称して知られた。

Verse 15

गीतवाद्यरतस्तत्र वेश्यासु निरतो भृशम् । प्रजोपद्रवकृन्मूर्खः सर्वधर्मबहिष्कृतः

そこで彼は歌と楽に耽り、遊女に深く溺れた。民を悩ます愚者として、あらゆるダルマから退けられていた。

Verse 16

किन्त्वर्चयन्सदैवासौ लिंगं राज्यक्रमागतम् । पुष्पस्रग्धूपनैवेद्यगंधादिभिरमन्त्रवत्

それでも彼は、王統により伝わったリンガを常に礼拝し、花・花輪・香・ナイヴェーディヤ（食供）・香油などを捧げた—ただしマントラなくして。

Verse 17

मुख्येषु च सदा काले देवतायतनेषु च । दद्यात्स बहुलान्दीपान्वर्तिभिश्च समुज्ज्वलान्

また、しかるべき時刻には、諸神の社殿において、多くの灯明を施し、芯をもって明るく燃え立たせた。

Verse 18

कदाचिन्मृगयासक्तो बभ्राम स च वीर्यवान् । प्रभास क्षेत्रमागात्य पूर्वसंस्कारभावितः

ある時、狩猟に心を奪われたその勇士は遍くさまよい、前世の薫習（サンスカーラ）の力に導かれて、聖地プラバーサ（Prabhāsa）の霊域に至った。

Verse 19

परैरभिहतो युद्धे न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । शिवपूजाविधानेन विध्वस्ताशेषपातकः

ニャンクマティー（Nyaṃkumatī）の吉祥なる岸辺にて戦に他者より討ち倒されたが、正しい作法によるシヴァ礼拝を修したゆえに、残る罪業はことごとく滅した。

Verse 20

ततो विश्रवसश्चासौ पुत्रोऽभूद्भुवि विश्रुतः । यः स एव महातेजाः सर्वयज्ञाधिपो बली

その後、地上において彼はヴィシュラヴァス（Viśravas）の名高き子となった。すなわち、強大にして大いなる光輝を備え、あらゆる祭祀（ヤジュニャ）の主たる者である。

Verse 21

कुबेर इति धर्मात्मा श्रुतशीलसमन्वितः । लिंगं प्रतिष्ठयामास न्यंकुमत्याश्च पूर्वतः

その法に生きる者は、学識と高き品行を備え、「クベーラ（Kubera）」と称えられ、ニャンクマティーの東にリンガ（Liṅga）を安置した。

Verse 22

कौबेरात्पश्चिमे भागे सोमनाथेति विश्रुतम् । संपूज्य च यथेशानं न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । स्तोत्रेणानेन चास्तौषीद्भक्त्या तं सर्वकामदम्

カウベーラ（Kaubera）の西には、「ソーマナータ（Somanātha）」として名高い霊地がある。そこでニャンクマティーの吉祥なる岸辺において、ふさわしくイーシャーナ（Īśāna）を丁重に供養し、この讃歌をもって信愛（バクティ）により、あらゆる願いを授け給う主を讃嘆した。

Verse 23

मूर्तिः क्वापि महेश्वरस्य महती यज्ञस्य मूलोदया तुम्बी तुंगफलावती च शतशो ब्रह्माण्डकोटिस्तथा । यन्मानं न पितामहो न च हरिर्ब्रह्माण्डमध्यस्थितो जानात्यन्यसुरेषु का च गणना सा संततं वोऽवतात्

いずこかに、マヘーシュヴァラの大いなる顕現が立つ——祭祀（ヤジュニャ）の根源として、天高く伸びる瓢箪の蔓が高き実を重く垂らすがごとく、また幾百のコーティの宇宙にも比すべきもの。その量りは、ピターマハ（梵天）も知らず、宇宙のただ中に住するハリ（ヴィシュヌ）も知らぬ——まして他の神々に何が数え得ようか。願わくはその至上の御姿、常に汝らを護り給え。

Verse 24

नमाम्यहं देवमजं पुराणमु पेन्द्रमिन्द्रावरराजजुष्टम् । शशांकसूर्याग्निसमाननेत्रं वृषेन्द्रचिह्नं प्रलयादिहेतुम्

我は礼拝す、アジャ（不生）にして太古の神を——ウペーンドラ（ヴィシュヌ）と天帝インドラすら敬う御方。御眼は月・日・火に等しく、雄牛の印を帯び、プララヤ（大壊滅）の因にして、また一切の始まりの根本なり。

Verse 25

सर्वेश्वरैकत्रिबलैकबन्धुं योगाधिगम्यं जगतोऽधिवासम् । तं विस्मयाधारमनंतशक्तिं ज्ञानोद्भवं धैर्यगुणाधिकं च

我は礼拝す、万有の唯一の主、三界のただ一つの帰依処にして親族なる御方を。ヨーガにより証得され、宇宙の内なる住処として宿る。驚異の拠り所、無限の力を具え、清浄なる智より生じ、堅忍の徳に満ちたまう。

Verse 26

पिनाकपाशांकुशशूलहस्तं कपर्दिनं मेघसमानघोषम् । सकालकण्ठं स्फटिकावभासं नमामि शंभुं भुवनैकनाथम्

我は礼拝す、ブヴァナ（諸世界）の唯一の主シャンブを。御手にはピナーカの弓、羂索、鉤、三叉戟を執り、結髪の御方にして、その轟きは雷雲のごとし。喉にはカーラの印を帯び、光輝は水晶のように澄みわたる。

Verse 27

कपालिनं मालिनमादिदेवं जटाधरं भीमभुजंगहारम् । प्रभासितारं च सहस्रमूर्तिं सहस्रशीर्षं पुरुषं विशिष्टम्

我は礼拝す、髑髏を携えるカパーリン、花鬘を戴くマーリン、原初の神アーディデーヴァを。結髪を垂れ、恐るべき蛇を頸飾りとし、照らし出す御方——千の姿、千の頭を具える——卓越せる至上のプルシャに。

Verse 28

यदक्षरं निर्गुणमप्रमेयं सज्योतिरेकं प्रवदंति संतः । दूरंगमं वेद्यमनिंद्यवन्द्यं सर्वेषु हृत्स्थं परमं पवित्रम्

गुणを超え、量り得ぬ不滅の実在を、聖者たちは「ただ一つの光」そのものと説く。遠くに遍く及びながらも知り得て、非難なき清浄、礼拝に値し、万有の心に宿り、至上にして最も浄めるもの。

Verse 29

तेजोनिभं बालमृगांकमौलिं नमामि रुद्रं स्फुरदुग्रवक्त्रम् । कालेन्धनं कामदमस्तसंगं धर्मासनस्थं प्रकृतिद्वयस्थम्

燃え立つ光のごとく輝き、若き月を頂に戴くルドラに、我は礼拝する。猛き御顔は力を閃かせ、時を薪として焼き尽くし、正しき願いを授け、執着を離れ、ダルマの座に鎮まり、プラクリティの二相の戯れを超え給う。

Verse 30

अतीन्द्रियं विश्वभुजं जितारिं गुणत्रयातीतमजं निरीहम् । तमोमयं वेदमयं चिदंशं प्रजापतीशं पुरुहूतमिन्द्रम् । अनागतैकध्वनिरूपमाद्यं ध्यायंति यं योगविदो यतीन्द्राः

感官を超え、宇宙を抱き、敵を征する者。三グナを超え、無生にして無為—闇の神秘のごとく、しかもヴェーダそのものにして、純粋意識の一分。プラジャーパティの主、多く呼び求められる「インドラ」。未顕のうちにある唯一の無生の音をその姿とする原初の御方—ヨーガの達人、最上の行者たちは彼を観想する。

Verse 31

संसारपाशच्छिदुरं विमुक्तः पुनः पुनस्त्वां प्रणमामि देवम्

輪廻の縄を断ち切る御方よ、あなたによって我は解き放たれた。ゆえに、神よ、我は幾度も幾度もあなたに礼拝する。

Verse 32

निरूपमास्यं च बलप्रभावं न च स्वभावं परमस्य पुंसः । विज्ञायते विष्णुपितामहाद्यैस्तं वामदेवं प्रणमाम्यचिंत्यम्

その至上のプルシャの御姿も、御力と威光も、さらには本性すら、ヴィシュヌやピターマハ（ブラフマー）らによってさえ完全には知られない。ゆえに我は、思惟の及ばぬヴァーマデーヴァに礼拝する。

Verse 33

शिवं समाराध्य तमुग्रमू्र्त्तिं पपौ समुद्रं भगवानगस्त्यः । लेभे दिलीपोऽप्यखिलांश्च कामांस्तं विश्वयोनिं शरणं प्रपद्ये

かの猛き御相のシヴァを正しく礼拝して、福徳のアガスティヤは大海を飲み干した。さらにディリーパ王もあらゆる願いを成就した。宇宙の根源にして胎蔵なる御方に、我は帰依する。

Verse 34

देवेन्द्रवन्द्योद्धर मामनाथं शम्भो कृपाकारुणिकः किल त्वम् । दुःखाऽर्णवे मग्नमुमेश दीनं समुद्धर त्वं भव शंकरोऽसि

インドラさえ礼拝するシャンブよ、拠り所なき我を引き上げ給え。まことに汝は慈悲と憐れみそのもの。ウマーの主ウメーシャよ、憂いの海に沈む哀れなる我を救い上げ給え。汝は吉祥を授けるシャンカラなれば。

Verse 35

संपूजयन्तो दिवि देवसंघा ब्रह्मेन्द्ररुद्रा विहरंति कामम् । तं स्तौमि नौमीह जपामि शर्वं वन्देऽभिवंद्यं शरणं प्रपन्नः

天界において、神々の群れ—ブラフマー、インドラ、そしてルドラ—は彼を礼拝し、望むままに遊楽する。そのシャルヴァ（シヴァ）を我は讃え、ここに礼拝し、ジャパにて御名を繰り返し、あらゆる崇敬に値する御方を、帰依して拝する。

Verse 36

स्तुत्वैवमीशं विरराम यावत्तावत्स रुद्रोऽर्कसहस्रतेजाः । ददौ च तस्मै वरदोंऽधकारिर्वरत्रयं वैश्रवणाय देवः । सख्यं च दिक्पालपदं चतुर्थं धनाधिपत्यं च दिवौकसां च

かく主を讃えて言葉を収めるや、千の太陽のごとく輝くルドラ—アンダカを討ち、恩寵を授けるシヴァ—は、ヴァイシュラヴァナ（クベーラ）に三つの恩寵を与えた。すなわち主との友誼、さらに第四として方位の守護者（ディクパーラ）の位、そして天界の者たちの財宝を司る主権である。

Verse 37

यस्मादत्र त्वया सम्यङ्न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । आराधितोऽहं विधिवत्कृत्वा मूर्त्तिं महीमयीम्

そなたがここ、ニャンクマティーの吉祥なる岸辺において、土より像を作り、法にかなって我を正しく礼拝したゆえに、

Verse 38

तस्मात्तवैव नाम्ना तत्स्थानं ख्यातं भविष्यति । कुबेरनगरेत्येवं मम प्रीतिप्रदायकम्

それゆえ、その地は汝自身の名によって世に知られ、「クベーラナガラ」と称され、我にとって歓喜をもたらす源となる。

Verse 39

त्वया प्रतिष्ठितं लिंगमस्मात्स्थानाच्च पश्चिमे । उमानाथस्य विधिवत्सोमनाथेति तत्स्मृतम्

この地の西に汝が安置したリンガは、ウマーナータ（ウマーの主たるシヴァ）のために正しい作法で建立された。ゆえにそれは「ソーマナータ」と記憶される。

Verse 40

श्रीपंचम्यां विधानेन यस्तच्च पूजयिष्यति । सप्तपुरुषावधिर्यावत्तस्य लक्ष्मीर्भविष्यति

定められた作法により、シュリーパンチャミーの日にその（ソーマナータのリンガ）を礼拝する者には、ラクシュミーたる繁栄が七代にわたり伴うであろう。

Verse 290

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्ये कुबेरनगरोत्पत्तिकुबेरस्थापितसोमनाथमाहात्म्यवर्णनंनाम नवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして『聖スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌の集成—第七「プラバーサ・カンダ」、第一部「プラバーサ聖域功徳」、さらに「ニャンクマティ功徳」において、「クベーラナガラの起源と、クベーラにより建立されたソーマナータの大いなる功徳の叙述」と題する第二九〇章はここに終わる。