Adhyaya 192

Verse 1

सूत उवाच । अथ श्रुत्वा महानादं वाद्यानां समुपस्थितम् । नारदः सम्मुखः प्रायाज्ज्ञात्वा च जननीं निजाम्

スータは語った。ついで、そこに集まった楽器の轟く大音声を聞くや、ナーラダは自らの母を悟って、まっすぐ前へ進み出た。

Verse 2

प्रणिपत्य स दीनात्मा भूत्वा चाश्रुपरिप्लुतः । प्राह गद्गदया वाचा कण्ठे बाष्पसमावृतः

彼はひれ伏して礼拝した。心は沈み、涙に濡れ、声は震え、喉はすすり泣きに塞がれたまま語った。

Verse 3

आत्मनः शापरक्षार्थं तस्याः कोपविवृद्धये । कलिप्रियस्तदा विप्रो देवस्त्रीणां पुरः स्थितः

そのとき、バラモンのカリプリヤは天女たちの前に立った——呪詛から身を守らんがため、また彼女の怒りをいよいよ増し加えんがために。

Verse 4

मेघगम्भीरया वाचा प्रस्खलंत्या पदेपदे । मया त्वं देवि चाहूता पुलस्त्येन ततः परम्

雲のごとく深い声で、言葉は一歩ごとにつまずきながら、彼は言った。「おお女神よ、わたしが汝を呼び、そしてその後にプラスタヤもまた汝を呼んだ。」

Verse 5

स्त्रीस्वभावं समाश्रित्य दीक्षाकालेऽपि नागता

「女の性（さが）」を口実として、彼女は来なかった――ディークシャー（灌頂・受戒）の時でさえも。

Verse 6

ततो विधेः समादेशाच्छक्रेणान्या समाहृता । काचिद्गोपसमुद्भूता कुमारी देव रूपिणी

その後、ヴィダートリ（梵天）の命により、シャクラ（インドラ）は別の乙女を連れて来た――牛飼いたちの中に生まれた、未婚のクマーリーで、神々に等しい神聖な姿を備えていた。

Verse 7

गोवक्त्रेण प्रवेश्याथ गुह्यमार्गेण तत्क्षणात् । आकर्षिता महाभागे समानीताथ तत्क्षणात्

おお大いなる福徳の者よ。彼女は牛の口より秘められた道を通ってただちに入り、たちまち引き出され、即座に（儀礼の場へ）連れて来られた。

Verse 8

सा विष्णुना विवाहार्थं ततश्चैवानुमोदिता । ईश्वरेण कृतं नाम गायत्री च तवानुगम्

それからヴィシュヌは婚姻のために彼女を嘉し、さらにイーシュヴァラ（主）によって「ガーヤトリー」と名づけられ、汝に随伴する者とされた。

Verse 9

ब्राह्मणैः सकलैः प्रोक्तं ब्राह्मणीति भवत्वियम् । अस्माकं वचनाद्ब्रह्मन्कुरु हस्तग्रहं विभो

すべてのブラーフマナたちは宣言した。「彼女はブラーフマニー（Brāhmaṇī）と知られるべし」と。ゆえに、ああブラフマンよ—ああ主よ—我らの言葉に従い、彼女の手を取る儀（婚礼の作法）を執り行い給え。

Verse 10

देवैः सर्वैः स सम्प्रोक्तस्ततस्तां च वराननाम् । ततः पत्न्युत्थधर्मेण योजयामास सत्वरम्

諸神にそのように告げられると、彼はその麗しき顔の乙女を受け入れた。ついで妻を迎えることから生ずるダルマの務めに従い、速やかに彼女を己と結び合わせた。

Verse 11

किं वा ते बहुनोक्तेन पत्नीशालां समागता । रशना योजिता तस्या गोप्याः कट्यां सुरेश्वरि

だが、なぜ長々と言おうか。彼女は女房の間へと迎え入れられ、腰には帯が結ばれた——牛飼いの乙女の腰紐が——ああ、神々の女主よ。

Verse 12

तद्दृष्ट्वा गर्हितं कर्म निष्क्रांतो यज्ञमण्डपात् । अमर्ष वशमापन्नो न शक्तो वीक्षितुं च ताम्

その咎むべき行いを見て、彼は祭儀の मंडप（供犠の堂）から立ち去った。憤りに呑まれ、彼女を一目見ることすらできなかった。

Verse 13

एतज्ज्ञात्वा महाभागे यत्क्षमं तत्समाचर । गच्छ वा तिष्ठ वा तत्र मण्डपे धर्मवर्जिते

これを知ったなら、ああ大いなる幸運の人よ、ふさわしいことを行え。行くもよし、そこに留まるもよい——ダルマを失ったその मंडप に。

Verse 14

तच्छ्रुत्वा सा तदा देवी सावित्री द्विजसत्तमाः । प्रम्लानवदना जाता पद्मिनीव हिमागमे

それを聞くや、女神サーヴィトリーはたちまち顔色を曇らせた、ああ、二度生まれの中の最勝者よ――冬の到来に萎れる蓮のごとく。

Verse 15

लतेव च्छिन्नमूला सा चक्रीव प्रियविच्युता । शुचिशुक्लागमे काले सरसीव गतोदका

彼女は、根を断たれた蔓のように、愛する者と引き離された雌のチャクラヴァーカ鳥のように、また澄みわたる季節の到来に水が去った池のようになった。

Verse 16

प्रक्षीणचन्द्रलेखेव मृगीव मृगवर्जिता । सेनेव हतभूपाला सतीव गतभर्तृका

彼女は、欠けゆく月の細弧のように、雄鹿を失った雌鹿のように、王を討たれた軍勢のように、夫を失った貞節の妻のように見えた。

Verse 17

संशुष्का पुष्पमालेव मृतवत्सैव सौरभी । वैमनस्यं परं गत्वा निश्चलत्वमुपस्थिताम् । तां दृष्ट्वा देवपत्न्यस्ता जगदुर्नारदं तदा

彼女は花鬘のように萎れ、子を失ったスラビーの牝牛のようであった。極度の憂いに沈み、身じろぎもせず固まっていた。彼女をそのように見て、神々の妃たちはその時ナーラダに語りかけた。

Verse 18

धिग्धिक्कलिप्रिय त्वां च रागे वैराग्यकारकम् । त्वया कृतं सर्वमेतद्विधेस्तस्य तथान्तरम्

恥を知れ――おお「カリに愛されし者」よ。愛と執着があるべきところに、離欲（ヴァイラーギャ）を生じさせる者よ。これらすべては汝の仕業であり、また創造主ヴィダートリのその定めをも乱したのだ。

Verse 19

गौर्युवाच । अयं कलिप्रियो देवि ब्रूते सत्यानृतं वचः । अनेन कर्मणा प्राणान्बिभर्त्येष सदा मुनिः

ガウリーは言った。「おお女神よ、この者は『カリ・プリヤ』と呼ばれ、真と偽とが入り交じる言葉を語る。この行いによってこそ、その牟尼は常に命を保っているのだ。」

Verse 20

अहं त्र्यक्षेण सावित्रि पुरा प्रोक्ता मुहुर्मुहुः । नारदस्य मुनेर्वाक्यं न श्रद्धेयं त्वया प्रिये । यदि वांछसि सौख्यानि मम जातानि पार्वति

「おおサーヴィトリーよ、昔、三つ目の御方は幾度も私に告げて言われた。『愛しき者よ、牟尼ナーラダの言葉を信じてはならぬ。もし我より生ずる安楽を望むならば、ああパールヴァティーよ。』」

Verse 21

ततःप्रभृति नैवाहं श्रद्दधेऽस्य वचः क्वचित् । तस्माद्गच्छामहे तत्र यत्र तिष्ठति ते पतिः

「それ以来、私はいついかなる時も彼の言葉を信じなかった。ゆえに行こう、あなたの夫が留まっているその場所へ。」

Verse 22

स्वयं दृष्ट्वैव वृत्तांतं कर्तव्यं यत्क्षमं ततः । नात्रास्य वचनादद्य स्थातव्यं तत्र गम्यताम्

「自らの目で一切の次第を見届けてから、相応しいことをなそう。今日は彼の言葉に頼ってここに留まるべきではない。あそこへ行こう。」

Verse 23

सूत उवाच । गौर्या स्तद्वचनं श्रुत्वा सावित्री हर्षवर्जिता । मखमण्डपमुद्दिश्य प्रस्खलन्ती पदेपदे

スータは語った。ガウリーの言葉を聞くと、サーヴィトリーは喜びを失い、祭儀の मंडप（供犠の堂）へと向かい、歩みごとに足を取られてつまずいた。

Verse 24

प्रजगाम द्विजश्रेष्ठाः शून्येन मनसा तदा । प्रतिभाति तदा गीतं तस्या मधुरमप्यहो

おお、最勝の二度生まれの者たちよ、その時彼女は心を空しくして進み続けた。甘美なはずのその歌でさえ、ああ、当座は異様に変わって聞こえた。

Verse 25

कर्णशूलं यथाऽयातमसकृद्द्विजसत्तमाः । वन्ध्यवाद्यं यथा वाद्यं मृदंगानकपूर्वकम्

おお、二度生まれの最上の者たちよ、それは幾度も彼女の耳を刺すように襲い、耳の痛みのごとくであった。ムリダンガや大太鼓が伴っていても、喜びなき枯れた音楽のようであった。

Verse 26

प्रेतसंदर्शनं यद्वन्मर्त्यं तत्सा महासती । वीक्षितुं न च शक्रोति गच्छमाना तदा मखे

亡き霊の姿が人に耐え難いように、サーヴィトリーという大貞節の女性も、祭祀へ向かう途上、その場で起こっていることを見ようとする気になれなかった。

Verse 27

शृंगारं च तथांगारं मन्यते सा तनुस्थितम् । वाष्पपूर्णेक्षणा दीना प्रजगाम महासती

彼女は、身を飾ることさえも、身体に置かれた燃える炭火のようだと思った。涙に満ちた眼で、その大徳の女性は嘆きに沈みつつ歩み続けた。

Verse 28

ततः कृच्छ्रात्समासाद्य सैवं तं यज्ञमंडपम् । कृच्छ्रात्कारागृहं तद्वद्दुष्प्रेक्ष्यं दृक्पथं गतम्

それから彼女は、ようやくの思いでその祭祀の मंडप（堂）にたどり着いた。それは牢獄の家のように見え、視界に入るだけでもつらく、目に痛ましかった。

Verse 29

अथ दृष्ट्वा तु संप्राप्तां सावित्रीं यज्ञमण्डपम् । तत्क्षणाच्च चतुर्वक्त्रः संस्थितोऽधोमुखो ह्रिया

サーヴィトリーが祭祀の मंडप（供犠の堂）に到来するのを見たとき、その瞬間、四面の主ブラフマーは羞恥に打たれ、うつむいて立ち尽くした。

Verse 30

तथा शम्भुश्च शक्रश्च वासुदेवस्तथैव च । ये चान्ये विबुधास्तत्र संस्थिता यज्ञमंडपे

同じく、シャンブ（シヴァ）、シャクラ（インドラ）、そしてヴァースデーヴァも臨席し、ほかの神々もまた供犠の堂に立ち並んでいた。

Verse 31

ते च ब्राह्मणशार्दूलास्त्यक्त्वा वेदध्वनिं ततः । मूकीभावं गताः सर्वे भयसंत्रस्तमानसाः

虎のごときブラーフマナたちはヴェーダ誦唱の響きを断ち、皆ことごとく沈黙に落ちた。恐れに心が震えたのである。

Verse 32

अथ संवीक्ष्य सावित्री सपत्न्या सहितं पतिम् । कोपसंरक्तनयना परुषं वाक्यमब्रवीत्

そのときサーヴィトリーは、夫が共妻を伴っているのを見て、怒りに目を赤くし、荒々しい言葉を放った。

Verse 33

सावित्र्युवाच । किमेतद्युज्यते कर्तुं तव वृद्ध तमाकृते । ऊढवानसि यत्पत्नीमेतां गोपसमुद्भवाम्

サーヴィトリーは言った。「これはいかなる道理で、あなたのように年老い、そのような姿の者がなすべきことなのでしょう。牧牛の民に生まれたこの女を、妻として迎えたとは。」

Verse 34

उभयोः पक्षयोर्यस्याः स्त्रीणां कांता यथेप्सिताः । शौचाचारपरित्यक्ता धर्मकृत्यपराङ्मुखाः

彼女の血統の両系において、女たちの愛する男は欲するままに振る舞い、清浄と正しい作法を捨て、ダルマの務めに背を向けている。

Verse 35

यदन्वये जनाः सर्वे पशुधर्मरतोत्सवाः । सोदर्यां भगिनीं त्यक्त्वा जननीं च तथा पराम्

その血統では、人々は皆「獣の法」に歓び、実の姉妹さえ捨て、同じく母や他の者までも捨て去る。

Verse 36

तस्याः कुले प्रसेवंते सर्वां नारीं जनाः पराम् । यथा हि पशवोऽश्नंति तृणानि जलपानगाः

彼女の一族では、人々は節度なく、分け隔てなくあらゆる女に近づく。水を飲みに行く牛が道すがら草を食むように。

Verse 37

तद्वदस्याः कुलं सर्वं तक्रमश्राति केवलम्

同様に、彼女の家族は皆、ただ酪乳（バターミルク）のみで生きている。

Verse 38

कृत्वा मूत्रपुरीषं च जन्मभोगविवर्जितम् । नान्यज्जानाति कर्तव्यं धर्मं स्वोदरसं श्रयात्

生を尿と糞にまで貶め—生まれの真の目的と高き歓喜を失えば—人は己の腹を満たすためだけの「ダルマ」以外、なすべき務めを知らなくなる。

Verse 39

अन्त्यजा अपि नो कर्म यत्कुर्वन्ति विगर्हितम् । आभीरास्तच्च कुर्वंति तत्किमेतत्त्वया कृतम्

最も卑しい身分の者でさえ、このように非難される行いはしない。しかるにアービーラ（Ābhīra）はそれをなす。では、なぜ汝はこれを行ったのか。

Verse 40

अवश्यं यदि ते कार्यं भार्यया परया मखे । त्वया वा ब्राह्मणी कापि प्रख्याता भुवनत्रये

もし祭祀（mākha）のために妻がどうしても必要なら、三界に名高いブラーフマナの女人を迎えるがよい。

Verse 41

नोढा विधे वृथा मुण्ड नूनं धूर्तोऽसि मे मतः । यत्त्वया शौचसंत्यक्ता कन्याभावप्रदूषिता

おお、宿命に定められし者よ――むなしく頭を剃った男よ――我が見るところ、汝はまことに欺く者。汝のゆえに彼女は清浄を捨て、処女の位は汚された。

Verse 42

प्रभुक्ता बहुभिः पूर्वं तथा गोपकुमारिका । एषा प्राप्ता सुपापाढ्या वेश्याजनशताधिका

この牧童の娘は、以前に多くの者に弄ばれてきた。大いなる罪を負ってここに来たのであり、百人の遊女にも勝るほどだ。

Verse 43

अन्त्यजाता तथा कन्या क्षतयोनिः प्रजायते । तथा गोपकुमारी च काचित्तादृक्प्रजायते

同様に、最も卑しい生まれの少女は、傷つけられた／侵された胎所をもって生まれることがある。牧童の娘たちの中にも、かかる状態で生まれる者がいる。

Verse 44

मातृकं पैतृकं वंशं श्वाशुरं च प्रपातयेत् । तस्मादेतेन कृत्येन गर्हितेन धरातले

この非難される行いによって、人は母方の系譜、父方の血統、さらに岳父の家系までも貶める。ゆえにこの地上において、そのような所業は咎められる。

Verse 46

पूजां ये च करिष्यंति भविष्यंति च निर्धनाः । कथं न लज्जितोसि त्वमेतत्कुर्वन्विगर्हितम्

このような仕方で供養を行う者は、やがて貧しさに陥る。咎められるこの行いをしながら、どうして恥じないのか。

Verse 47

पुत्राणामथ पौत्राणामन्येषां च दिवौकसाम् । अयोग्यं चैव विप्राणां यदेतत्कृतवानसि

あなたのしたことは不相応である——子や孫の前でも、ほかの天上の存在の前でも、ましてやバラモンたちの前ではなおさら不適切である。

Verse 48

अथ वा नैष दोषस्ते न कामवशगा नराः । लज्जंति च विजानंति कृत्याकृत्यं शुभाशुभम्

あるいは、これはあなたの罪ではないのかもしれない。欲望に支配されぬ人は恥を知り、なすべきこととなすべからざること、吉と凶とを見分ける。

Verse 49

अकृत्यं मन्यते कृत्यं मित्रं शत्रुं च मन्यते । शत्रुं च मन्यते मित्रं जनः कामवशं गतः

欲望の支配に堕ちた人は、なすべからざることをなすべきことと取り違え、友を敵と思い、敵を友と思う。

Verse 50

द्यूतकारे यथा सत्यं यथा चौरं च सौहृदम् । यथा नृपस्य नो मित्रं तथा लज्जा न कामिनाम्

賭博者に真実がなく、盗人に友情がなく、王に真の友がないように—欲に駆られる者には恥じらいがない。

Verse 51

अपि स्याच्छीतलो वह्निश्चंद्रमा दहनात्मकः । क्षाराब्दिरपि मिष्टः स्यान्न कामी लज्जते ध्रुवम्

たとえ火が冷たくなり、月が燃え、塩の海が甘くなることがあっても—欲に支配された者は必ず恥を知らない。

Verse 52

न मे स्याद्दुखमेतद्धि यत्सापत्न्यमुपस्थितम् । सहस्रमपि नारीणां पुरुषाणां यथा भवेत्

これが我が憂いではない—共妻が現れたとしても。男は世に知られるように、千の女を持つことさえある。

Verse 53

कुलीनानां च शुद्धानां स्वजात्यानां विशेषतः । त्वं कुरुष्व पराणां च यदि कामवशं गतः

とりわけ自らの共同体に属する、家柄高く清らかな女たちに対しては—たとえ欲に屈したとしても、他者にも同じことをしてはならぬ。

Verse 54

एतत्पुनर्महद्दुःखं यदाभीरी विगर्हिता । वेश्येव नष्टचारित्रा त्वयोढा बहुभर्तृका

しかし、さらに大いなる悲しみはこれだ—アービーリーの女が今や非難され、辱められること。遊女のようにその操は失われ—汝に嫁いだがゆえに、多くの夫を持つと語られてしまう。

Verse 55

तस्मादहं प्रयास्यामि यत्र नाम न ते विधे । श्रूयते कामलुब्धस्य ह्रिया परिहृतस्य च

ゆえに我は去ろう——汝の名すら聞こえぬ場所へ、ああヴィディーよ。欲に貪る者は、ヒリヤー（聖なる慎み・羞恥）により見捨てられると説かれる。

Verse 56

अहं विडंबिता यस्मादत्रानीय त्वया विधे । पुरतो देवपत्नीनां देवानां च द्विजन्मनाम् । तस्मात्पूजां न ते कश्चित्सांप्रतं प्रकरिष्यति

汝が我をここへ連れ来たゆえ、我は嘲られた、ああヴィディーよ——神々の妃たちの前で、神々自身の前で、そして二度生まれの者（ドヴィジャ）の前で。ゆえに今より、誰一人として汝のためにプージャーを修しない。

Verse 57

अद्य प्रभृति यः पूजां मंत्रपूजां करिष्यति । तव मर्त्यो धरापृष्ठे यथान्येषां दिवौकसाम्

今日より、誰であれ供養を修し——真言（マントラ）を伴う供養をなす者は——地上の死すべき身であっても、他の天界の住人に比肩する境地を得る。

Verse 58

भविष्यति च तद्वंशो दरिद्रो दुःखसंयुतः । ब्राह्मणः क्षत्रियो वापि वैश्यः शूद्रोपि चालये

またその者の一族は貧しくなり、苦しみに結びつく——この世でバラモンであれ、クシャトリヤであれ、ヴァイシャであれ、たとえシュードラであれ——この聖なる因縁における結果はかくのごとし。

Verse 59

एषाऽभीरसुता यस्मान्मम स्थाने विगर्हिता । भविष्यति न संतानस्तस्माद्वाक्यान्ममैव हि

このアービーラの娘が、我が座す場所において非難されたがゆえに、ゆえに——まさに我が言葉によって——その責を負う者らには子孫が絶えるであろう。

Verse 60

न पूजां लप्स्यते लोके यथान्या देवयोषितः

この世において彼女は、他の天界の女たちのような尊崇と礼拝を得ることはない。

Verse 61

करिष्यति च या नारी पूजा यस्या अपि क्वचित् । सा भविष्यति दुःखाढ्या वंध्या दौर्भाग्यसंयुता

この聖なる場において禁じられた、あるいは不相応な仕方で、いつであれ礼拝を行う女は、悲しみに満ち—子を得ず、不運を伴う者となると説かれる。

Verse 62

पापिष्ठा नष्टचारित्रा यथैषा पंचभर्तृका । विख्यातिं यास्यते लोके यथा चासौ तथैव सा

この最も罪深く、行いの崩れた女—「五人の夫をもつ妻」として知られる者—が世に悪名を得るように、その別の女もまた同じように知られるであろう。

Verse 63

एतस्या अन्वयः पापो भविष्यति निशाचर । सत्यशौचपरित्यक्ताः शिष्टसंगविवर्जिताः

おお、夜をさまよう者よ、彼女の系譜に連なる者は罪に染まり—真実と清浄を捨て、善き人々の交わりを失うであろう。

Verse 64

अनिकेता भविष्यंति वंशेऽस्या गोप्रजीविनः । एवं शप्त्वा विधिं साध्वी गायत्रीं च ततः परम्

「彼女の一族は住まいを失い、牛を飼い牧して生を立てるであろう。」このように呪詛を告げたのち、その貞淑なる女はさらにヴィディー（梵天ブラフマー）を呪い、続いてガーヤトリーをも呪った。

Verse 65

ततो देवगणान्सर्वाञ्छशाप च तदा सती । भोभोः शक्र त्वयानीता यदेषा पंचभर्तृका

そのときサティーはただちに諸天の群れすべてに呪詛を宣し給うた。「聞け、シャクラ（インドラ）よ！　五人の夫を持つ定めのこの女を、ここへ連れて来たのは汝である。」

Verse 66

तदाप्नुहि फलं सम्यक्छुभं कृत्वा गुरोरिदम् । त्वं शत्रुभिर्जितो युद्धे बंधनं समवाप्स्यसि

師の教えに従い、この吉祥なる行いを正しく成し遂げるなら、まさにその果報を受けるであろう。戦において敵に打ち負かされ、束縛の身、囚われとなる。

Verse 67

कारागारे चिरं कालं संगमिष्यत्यसंशयम् । वासुदेव त्वया यस्मादेषा वै पंचभर्तृका

ヴァースデーヴァよ、汝がこの女—「五人の夫を持つ者」と呼ばれる—と交わったがゆえに、疑いなく彼女は久しく獄に住まわされるであろう。

Verse 68

अनुमोदिता विधेः पूर्वं तस्माच्छप्स्याम्यसंशयम् । त्वं चापि परभृत्यत्वं संप्राप्स्यसि सुदुर्मते

すでにヴィダートリ（造命の主）によって先に認められているゆえ、我は疑いなく汝を呪う。さらに汝もまた、悪しき心の者よ、他に仕える隷属の境地に至るであろう。

Verse 69

समीपस्थोऽपि रुद्र त्वं कर्मैतद्यदुपेक्षसे । निषेधयसि नो मूढ तस्माच्शृणु वचो मम

近くにいながら、ルドラよ、汝はこの行いを顧みず、愚かにも制止しない。ゆえに我が言葉を聞け。

Verse 70

जीवमानस्य कांतस्य मया तद्विरहोद्भवम् । संसेवितं मृतायां ते दयितायां भविष्यति

汝の愛しき人がなお生きている間、我は彼との離別より生ずる苦に身を委ねた。だが汝のいとしき者が死ぬとき、その同じ身の委ねが汝の分として降りかかるであろう。

Verse 71

यत्र यज्ञे प्रविष्टेयं गर्हिता पंचभर्तृका । भवानपि हविर्वह्ने यत्त्वं गृह्णासि लौल्यतः

この咎められた「五人の夫をもつ」女が入り込んだ祭祀において、汝もまた—供物を運ぶ者アグニよ—貪りのゆえに供え物を受け取った。

Verse 72

तथान्येषु च यज्ञेषु सम्यक्छंकाविवर्जितः । तस्माद्दुष्टसमाचार सर्वभक्षो भविष्यसि

また他の祭祀においても、正しき慎みをまったく欠くがゆえに、ゆえに汝は—邪なる振る舞いにより—分別なく一切を食らう者となる。

Verse 73

स्वधया स्वाहया सार्धं सदा दुःखसमन्वितः । नैवाप्स्यसि परं सौख्यं सर्वकालं यथा पुरा

スヴァダーとスヴァーハーと共に、汝は常に憂いにまとわりつかれ、かつてのように、いかなる時にも最上の安楽を得ることはない。

Verse 74

एते च ब्राह्मणाः सर्वे लोभोपहतचेतसः । होमं प्रकुर्वते ये च मखे चापि विगर्हिते

そしてこれらのバラモンたちは皆、貪欲に心を打ち倒され—咎むべき祭儀においてさえホーマ（火供）を行う者たちである—

Verse 75

वित्तलोभेन यत्रैषा निविष्टा पञ्चभर्तृका । तथा च वचनं प्रोक्तं ब्राह्मणीयं भविष्यति

財への貪欲ゆえに、この「五人の夫をもつ女」がそこに据えられたところ、そこでも言葉が告げられた。その結果、これは婆羅門たちを巻き込む事柄となるであろう。

Verse 76

दरिद्रोपहतास्तस्माद्वृषलीपतयस्तथा । वेदविक्रयकर्तारो भविष्यथ न संशयः

それゆえ、貧困に打ちのめされて、汝らはシュードラの女たちの夫となり、さらにヴェーダを売り買いする者となるであろう—疑いはない。

Verse 77

भोभो वित्तपते वित्तं ददासि मखविप्लवे । तस्माद्यत्तेऽखिलं वित्तमभोग्यं संभविष्यति

おお、財の主よ！汝は乱れ崩れた祭祀において財を施している。ゆえに汝のすべての財は、用をなさず、享受できぬものとなる。

Verse 78

तथा देवगणाः सर्वे साहाय्यं ये समाश्रिताः । अत्र कुर्वंति दोषाढ्ये यज्ञे वै पांचभर्तृके

同様に、助けを求めてここに来てこの祭祀に参与するすべての神々の群れもまた、過失に満ちた儀礼のうちに行為している—この「五夫の」祭祀において。

Verse 79

संतानेन परित्यक्तास्ते भविष्यंति सांप्रतम् । दानवैश्च पराभूता दुःखं प्राप्स्यति केवलम्

今や彼らは自らの子孫に見捨てられ、さらにダーナヴァに打ち負かされて、ただ苦しみのみを得るであろう。

Verse 80

एतस्याः पार्श्वतश्चान्याश्चतस्रो या व्यवस्थिताः । आभीरीति सप त्नीति प्रोक्ता ध्यानप्रहर्षिताः

その傍らにはさらに四人の女たちが立ち—「アービーリー」と「競い合う妻たち」と呼ばれ—各々の観想の志によって歓喜に満たされていた。

Verse 81

मम द्वेषपरा नित्यं शिवदूतीपुरस्सराः । तासां परस्परं संगः कदाचिच्च भविष्यति

彼女らは常に我に対する憎しみに執し、シヴァの使いの女を先頭としている。彼女ら同士の交わりは、いつかの時にのみ（きわめて稀に）起こるであろう。

Verse 82

नान्येनात्र नरेणापि दृष्टिमात्रमपि क्षितौ । पर्वताग्रेषु दुर्गेषु चागम्येषु च देहिनाम् । वासः संपत्स्यते नित्यं सर्वभोगविवर्जितः

ここでは、大地にいる他のいかなる男をも、ただ一目見ることさえ彼女らには起こらない。住まいは常に山の頂、身ある者には到り難い険しく近寄りがたい地に定まり、あらゆる快楽と安楽を離れる。

Verse 83

सूत उवाच । एवमुक्त्वाऽथ सावित्रीकोपोपहतचेतसा । विसृज्य देवपत्नीस्ताः सर्वा याः पार्श्वतः स्थिताः

スータは語った。かく言い終えると、怒りに心を奪われたサーヴィトリーは、傍らに立つ神々の妃たちすべてを退かせた。

Verse 84

उदङ्मुखी प्रतस्थे च वार्यमाणापि सर्वतः । सर्वाभिर्देवपत्नीभिर्लक्ष्मीपूर्वाभिरेवच

北に面して彼女は旅立った。四方から引き留められても—ラクシュミーを先頭とする神々の妃たちすべてによって—なお出立した。

Verse 85

तत्र यास्यामि नो यत्र नामापि किल वै यतः । श्रूयते कामुकस्यास्य तत्र यास्याम्यहं द्रुतम्

わたしは、欲に駆られたこの者の名さえも、まことに聞こえぬ場所へ赴こう。そこへ、わたしは速やかに行く。

Verse 86

एकश्चरणयोर्न्यस्तो वामः पर्वतरोधसि । द्वितीयेन समारूढा तस्यागस्य तथोपरि

彼女は左足を山の斜面に置き、もう一方の足でよじ登って—その稜線の上へも登り越えた。

Verse 87

अद्यापि तत्पदं वामं तस्यास्तत्र प्रदृश्यते । सर्वपापहरं पुण्यं स्थितं पर्वतरोधसि

今なお、そこには彼女の左足の足跡が見える。その山の斜面に留まる聖なる印は、清浄であり、あらゆる罪を滅する。

Verse 88

अपि पापसमाचारो यस्तं पूजयते नरः । सर्वपातकनिर्मुक्तः स याति परमं पदम्

たとえ罪深き行いの者であっても、その聖なる御前を礼拝するなら、あらゆる重罪を離れ、最高の境地に至る。

Verse 89

यो यं काममभि ध्याय तमर्चयति मानवः । अवश्यं समवाप्नोति यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

人がいかなる願いを心に観じ、その意をもってこの聖なる力を礼拝するなら、たとえきわめて得難くとも、必ずやそれを成就する。

Verse 90

सूत उवाच । एवं तत्र स्थिता देवी सावित्री पर्वता श्रया । अपमानं महत्प्राप्य सकाशात्स्वपतेस्तदा

スータは語った。「かくして女神サーヴィトリーは山を依り処としてそこに留まり、その時、自らの主君の傍らで大いなる辱めを受けた。」

Verse 91

यस्तामर्चयते सम्यक्पौर्णमास्यां विशेषतः । सर्वान्कामानवाप्नोति स मनोवांछितां स्तदा

彼女を正しく礼拝する者は—とりわけ満月の日には—あらゆる願いを得る。心に久しく抱いた願いさえも、その時成就する。

Verse 92

या नारी कुरुते भक्त्या दीपदानं तदग्रतः । रक्ततंतुभिराज्येन श्रूयतां तस्य यत्फलम्

いかなる女性であれ、信愛をもって彼女の御前に灯明を捧げるなら—赤き灯芯とギーを用いて—その果報を聞くがよい。

Verse 93

यावन्तस्तंतवस्तस्य दह्यंते दीप संभवाः । मुहूर्तानि च यावंति घृतदीपश्च तिष्ठति । तावज्जन्मसहस्राणि सा स्यात्सौभाग्यभांगिनी

その灯が焼き尽くす灯芯の糸の数だけ、またギーの灯明が燃え続けるムフールタの数だけ—その数に等しい幾千の生において、彼女は吉祥と幸運を分かち持つ者となる。

Verse 94

पुत्रपौत्रसमोपेता धनिनी शील मंडना न दुर्भगा न वन्ध्या च न च काणा विरूपिका

彼女は子と孫に恵まれ、財に富み、善き品性を飾りとする。すなわち不運に沈まず、不妊とならず、片目でもなく、醜く損なわれた姿ともならない。

Verse 95

या नृत्यं कुरुते नारी विधवापि तदग्रतः । गीतं वा कुरुते तत्र तस्याः शृणुत यत्फलम्

いかなる女性であれ――たとえ寡婦であっても――その場で女神の御前に舞い、あるいは歌うならば、そこから彼女に生ずる功徳の果報を聞け。

Verse 96

यथायथा नृत्यमाना स्वगात्रं विधुनोति च । तथातथा धुनोत्येव यत्पापं प्रकृतं पुरा

彼女がいかに舞い、身の肢体を揺り動かすそのとおりに、かつて犯した罪もまた、その分だけ揺り落としてしまう。

Verse 97

यावन्तो जन्तवो गीतं तस्याः शृण्वंति तत्र च । तावंति दिवि वर्षाणि सहस्राणि वसेच्च सा

その場で彼女の聖なる歌を聞く生きとし生けるものが多ければ多いほど、その数に等しい幾千年ものあいだ、彼女は天界に住まう。

Verse 98

सावित्रीं या समुद्दिश्य फलदानं करोति सा । फलसंख्याप्रमाणानि युगानि दिवि मोदते

サーヴィトリー女神に捧げる心で果実を施す者は、施した果実の数に等しいユガのあいだ、天界にて歓喜する。

Verse 99

मिष्टान्नं यच्छते यश्च नारीणां च विशेषतः । तस्या दक्षिणमूर्तौ च भर्त्राढ्यानां द्विजोत्तमाः । स च सिक्थप्रमाणानि युगा नि दिवि मोदते

また、彼女の南の方において甘美な食を施す者――とりわけ女性たちに――よ、最勝の二度生まれよ、その者もまた、供物の「シクタ」量に応じて量られるユガのあいだ、天界にて歓喜する。

Verse 100

यः श्राद्धं कुरुते तत्र सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । रसेनैकेन सस्येन तथैकेन द्विजोत्तमाः । तस्यापि जायते पुण्यं गयाश्राद्धेन यद्भवेत्

そこで正しい信心をもってシュラーダ（śrāddha）を修する者は、たとえ味わいある供物一品と穀粒一つのみであっても、ああ二度生まれの最勝者よ、ガヤー（Gayā）にてシュラーダを行うのと等しい功徳を得る。

Verse 101

यः करोति द्विजस्तस्या दक्षिणां दिशमाश्रितः । सन्ध्योपासनमेकं तु स्वपत्न्या क्षिपितैर्जलैः

もし二度生まれの者が、彼女の南側に身を置き、己の妻がそそぎ散らした水を用いて、たとえ一度だけでもサンディヤー（sandhyā）の礼拝を行うなら、

Verse 102

सायंतने च संप्राप्ते काले ब्राह्मणसत्तमाः । तेन स्याद्वंदिता संध्या सम्यग्द्वादशवार्षिकी

夕刻の時が到来するとき、ああ婆羅門の最勝者よ、その行いによってサンディヤーは正しく礼敬され、あたかも十二年の修行に等しい功徳となる。

Verse 103

यो जपेद्ब्राह्मणस्तस्याः सावित्रीं पुरतः स्थितः । तस्य यत्स्यात्फलं विप्राः श्रूयतां तद्वदामि वः

もし婆羅門が彼女の前に立ち、サーヴィトリー（Sāvitrī）の真言を誦するなら、聞け、婆羅門たちよ。そこから生ずる果報を汝らに語ろう。

Verse 104

दशभिर्ज्जन्मजनितं शतेन च पुरा कृतम् । त्रियुगे तु सहस्रेण तस्य नश्यति पातकम्

十遍の誦持により今生に生じた罪は滅し、百遍により昔なした罪は滅し、千遍により三つのユガにわたる罪もまた尽く消え失せる。

Verse 105

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन चमत्कारपुरं प्रति । गत्वा तां पूजयेद्देवीं स्तोतव्या च विशेषतः

それゆえ、あらゆる努力を尽くしてチャマトカーラプラへ赴き、その女神を礼拝し、とりわけ讃歌（ストートラ）によって称讃すべきである。

Verse 106

सावित्र्या इदमाख्यानं यः पठेच्छृणुयाच्च वा । सर्वपापविनिर्मुक्तः सुखभागत्र जायते

このサーヴィトリーの物語を読む者、あるいはただ聞く者でさえ、あらゆる罪より解き放たれ、この世において幸福に与る者となる。

Verse 107

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं द्विजोत्तमाः । सावित्र्याः कृत्स्नं माहात्म्यं किं भूयः प्रवदाम्यहम्

おお、二度生まれの最勝者たちよ、汝らが問うたことはすべて語り尽くした。サーヴィトリーの全き偉大さは説き明かされた—もはや何を語ろうか。

Verse 192

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सावित्रीमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌のサンヒターにおいて—第六部「ナーガラ・カーンダ」、聖地ハータケーシュヴァラのマーハートミャにて、「サーヴィトリーの偉大さの叙述」と題する第192章はここに終わる。