Adhyaya 3

Verse 1

सू उवाच । एवं स्थानानि पुण्यानि यानियानीह वै भुवि । निरीक्षंस्तत्र तत्राहं नारदो वीरसत्तम

スータは言った。「このように、地上にある数多の聖地を一つ一つ観察しつつ、勇士の中の最勝者ナーラダは、最上のものを求めて此処彼処へと巡り歩いた。」

Verse 2

विचरन्मेदिनीं सर्वां प्राप्तोऽहमाश्रमं भृगोः । यत्र रेवानदी पुण्या सप्तकल्पस्मरा वरा

大地のすべてを遍歴して、私はブリグのアーシュラマに至った。そこには聖なる河レーヴァーが流れ、七つの時代にわたり想起される、最も優れた流れである。

Verse 3

महापुण्या पवित्रा च सर्वतीर्थमयी शुभा । पुनानि कीर्तनेनैव दर्शनेन विशेषतः

彼女は至上の功徳を備え、清めの力に満ち、吉祥にして一切のティールタを体現する。想起し讃えるだけでも人を浄め、ましてや直に拝見すれば、なおさらである。

Verse 4

तत्रावगाहनात्पार्थ मुच्यते जंतुरंहसा । यथा सा पिङ्गला नाडी देहमध्ये व्यवस्थिता

おおパールタよ、そこで沐浴すれば、生きとし生けるものは速やかに罪より解き放たれる。ちょうど、ピンガラー・ナーディーが身体の中央に定まっているように。

Verse 5

इयं ब्रह्मांडपिण्डस्य स्थाने तस्मिन्प्रकीर्तिता । तत्रास्ते शुक्लतीर्थाख्यं रेवायां पापनाशनम्

この聖なる座は、「ブラフマーンダ（宇宙卵）とピンダ（身に宿る小宇宙）の場所」として称えられる。さらにそこ、レーヴァーのほとりには「シュクラ・ティールタ」と名づけられた、罪を滅するティールタがある。

Verse 6

यत्र वै स्नानमात्रेण ब्रह्महत्या प्रणश्यति । तस्यापि सन्निधौ पार्थ रेवाया उत्तरे तटे

そこでは、まことにただ沐浴するだけで、ブラフマ・ハティヤー（梵殺の罪）さえ滅び去る。おおパールタよ、そのティールタの近く、レーヴァー河の北岸にて。

Verse 7

नानावृक्षसमाकीर्णं लतागुल्मोपशोभितम् । नानापुष्पफलो पेतं कदलीखंडमंडितम्

そこはさまざまな樹木が生い茂り、蔓草と灌木により美しく飾られていた。多種の花と果実に満ち、バナナの林があちこちに彩りを添えていた。

Verse 8

अनेकाश्वापदाकीर्णं विहगैरनुनादितम् । सुगंधपुष्पशोभाढ्यं मयूररवनादितम्

そこは多くの野生の獣で満ち、鳥の声がこだましていた。香り高い花々の美に富み、孔雀の鳴き声が響き渡っていた。

Verse 9

भ्रमरैः सर्वमुत्सृज्य निलीनं रावसंयुतम् । यथा संसारमुत्सृज्य भक्तेन हरपादयोः

そこでは蜂たちが万事を捨てて、羽音を立てつつ静かに留まっていた。まさに、世のしがらみを捨てた帰依者が、ハラ（シヴァ）の御足に没入するように。

Verse 10

कोकिला मधुरैः स्वानैर्नादयंति तथा मुनीन् । यथा कथामृताख्यानैर्ब्राह्मणा भवभीरुकान्

そこではコーキラーが甘美な声でムニたちを喜ばせる。ちょうど、ブラーフマナたちが甘露のごとき聖なる物語を語り、輪廻（サンサーラ）を恐れる者を歓喜させるように。

Verse 11

यत्र वृक्षा ह्लादयंति फलैः पुष्पैश्च पत्रकैः । छायाभिरपि काष्ठैश्च लोकानिव हरव्रताः

そこでは樹々が、果実・花・葉によって喜びをもたらし、木陰によって、さらにはその木材によってさえ人々を益する——まさにハラ（シヴァ）に誓願を立てた帰依者が、あらゆる仕方で諸世界を利するように。

Verse 12

पुत्रपुत्रेति वाशंते यत्र पुत्रप्रियाः खगाः । यथा शिवप्रियाः शैवा नित्यं शिवशिवेति च

そこでは、子を愛する鳥たちが「子よ、子よ！」と鳴く——それは、シヴァに愛されるシヴァ派（Śaiva）の人々が、つねに「シヴァ、シヴァ！」と唱えるのと同じである。

Verse 13

एवंविधं मुनेस्तस्य भृगोराश्रममंडलम् । विप्रैस्त्रैविद्यसंयुक्तैः सर्वतः समलंकृतम्

かくして、その聖仙ブリグ（Bhṛgu）のアーシュラマの境域は、三種のヴェーダの学を具えたバラモンたちによって、四方ことごとく荘厳されていた。

Verse 14

ऋग्यजुः सामनिर्घोपैरारूरितदिगन्तरम् । रुद्रभक्तेन धीरेण यथैव भुवनत्रयम्

その地の果ての方角は、リグ・ヤジュス・サーマンの響きに満ちて鳴り渡った——ルドラ（Rudra）に帰依する堅固なる聖者によって——それは、聖なる音と神の臨在が三界に遍満するがごとくであった。

Verse 15

तत्राहं पार्थ संप्राप्तो यत्रास्ते मुनिसत्तमः । भृगुः परमधर्मात्मातपसा द्योतितप्रभः

そこに、パールタ（Pārtha）よ、私は到った——最勝の聖仙ブリグ（Bhṛgu）が住まうところへ。至上の法を体し、苦行（tapas）によってその光輝はいよいよ照り映えていた。

Verse 16

आगच्छंतं तु मां दृष्ट्वा दीनं च मुदितं तथा । अभ्युत्थआनं कृतं सर्वैर्विप्रैर्भृगुपुरोगमैः

我が近づくのを見て――疲れながらも喜びに満ちて――ブリグを先頭とするすべてのバラモンたちは、迎えのために立ち上がった。

Verse 17

कृत्वा सुस्वागतं दत्त्वा अर्घाद्यं भृगुणा सह । आसनेषूपविष्टास्ते मुनींद्रा ग्राहिता मया

手厚く迎え、ブリグとともにアルギャ（迎賓の供水）などの礼を捧げたのち、尊き聖仙たちは座に着き、私はその御前に仕えた。

Verse 18

विश्रांतं तु ततो ज्ञात्वा भृगुर्मामप्युवाचह । क्व गंतव्यं मुनिश्रेष्ठ कस्मादिह समागतः

その後、私が休息したと知ったブリグは私に言った。「おお、聖仙のうち最勝なる者よ、いずこへ向かうのか。何ゆえここに来たのか。」

Verse 19

आगमनकारणं सर्वं समाचक्ष्व परिस्फुटम् । ततस्तं चिंतयाविष्टो भृगुं पार्थाहमब्रुवम्

「来た理由のすべてを、明らかに語りなさい。」そこで思いに沈みつつ、私はブリグに告げた。おお、パールタよ。

Verse 20

श्रूयतामभिधास्यामि यदर्थमहामागतः । मया पर्यटिता सर्वा समुद्रांता च मेदिनी

聞きなさい――今、我が来た目的を語ろう。私は大地のすべてを巡り、海の岸辺に至るまで旅してきた。

Verse 21

द्विजानां भूमिदानार्थं मार्गमाणः पदेपदे । निर्दोषां च पवित्रां च तीर्थेष्वपि समन्विताम्

彼は一歩ごとに、二度生まれし者（ブラーフマナ）に地を施すため、過失なく至上に清浄な土地を求め、さらにティールタ（聖なる渡し場）に等しい霊験を備えた地を探し求めた。

Verse 22

रम्यां मनोरमां भूमिं न पश्यामि कथंचन । भृगुरुवाच । विप्राणां स्थापनार्थाय मयापि भ्रमता पुरा

「まことに麗しく吉祥なる地を、どうしても見いだせぬ。」と。ブリグは言った。「かつて私もまた、ブラーフマナを安住させる場所を求めて遍歴した—。」

Verse 23

पृथ्वी सागरपर्यंता दृष्टा सर्वा तदानघ । महीनाम नदी पुण्या सर्वतीर्थमयी शुभा

罪なき者よ、私は海の涯てに至るまで全大地を見た。そこに「マヒー」と名づく聖なる河がある。吉祥にして清浄、あらゆるティールタの霊力をその身に宿す。

Verse 24

दिव्या मनोरमा सौम्या महापापप्रणाशिनी । नदीरूपेण तत्रैव पृथ्वी सा नात्र संशयः

それは神妙にして麗しく、やさしく、重き罪を滅する。まさにその地において、大地そのものが河の姿として住まう—疑いはない。

Verse 25

पृथिव्यां यानि तीर्थानि दृष्टादृष्टानि नारद । तानि सर्वाणि तत्रैव निवसंति महीजले

ナーラダよ、この地上にあるティールタは、見えるものも見えぬものも、すべてがまさにそこ、マヒーの水のうちに住している。

Verse 26

सा समुद्रेण संप्राप्ता पुण्यतोया महानदी । संजातस्तत्र देवर्षे महीसागरसंगमः

その聖なる水をたたえる大河は海へと至る。そこにて、ああ神なる仙よ、マヒー河と大海との合流が現れる。

Verse 27

स्तंभाख्यं तत्र तीर्थं तु त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्र ये मनुजाः स्नानं प्रकुर्वंति विपश्चितः

そこには「スタンバ（Staṃbha）」と名づけられたティールタがあり、三界に名高い。そこにて賢き人々が沐浴を行うならば——

Verse 28

सर्वपापविनिर्मुक्ता नोपसर्पंति वै यमम् । तत्राद्भुतं हि दृष्टं मे पुरा स्नातुं गतेन वै

一切の罪より解き放たれ、彼らはヤマに近づくことすらない。まことに、かつて私が沐浴に赴いた折、そこで驚くべき出来事を目の当たりにした。

Verse 29

तदहं कीर्तयिष्यामि मुने श्रृणु महाद्भुतम् । यावत्स्नातुं व्रजाम्यस्मिन्महीसागरसंगमे

今それを語ろう——聞け、ああ牟尼よ——マヒー河と大海の合流に沐浴へ赴いたときに起こった、その大いなる奇瑞を。

Verse 30

तीरे स्थितं प्रपश्यामि मुनींद्रं पावकोपमम् । प्रांशुं वृद्धं चास्थिशेषं तपोलक्ष्म्या विभूषितम्

川辺に立つのを見たのは、火のごとく輝く仙人の主であった。背高く老い、苦行（タパス）により骨ばかりとなりながらも、タパスより生まれた光輝の威徳に飾られていた。

Verse 31

भुजावूर्ध्वौ ततः कृत्वा प्ररुदंतं मुहुर्मुहुः । तं तथा दुःखितं दृष्ट्वा दुःखितोऽहमथाभवम्

そのとき彼は両腕を高く掲げ、幾度も幾度も泣き叫んだ。かくも苦しむ姿を見て、私もまた悲しみに沈んだ。

Verse 32

सतां लक्षणमेतद्धि यद्दृष्ट्वा दुःखितं जनम् । शतसंख्य तस्य भवेत्तथाहं विललाप ह

これこそ善き者のしるしである。苦しむ人を見れば、その悲しみは幾重にも増す。かくして私も嘆き悲しんだ。

Verse 33

अहिंसा सत्यमस्तेयं मानुष्ये सति दुर्लभम् । ततस्तमुपसंगम्य पर्यपृच्छमहं तदा

アヒンサー（不殺生・不害）、真実、そして不盗は、人の世にあってさえ稀である。ゆえに私は彼に近づき、その時問いかけた。

Verse 34

किमर्थं रोदिशि मुने शोके किं कारणं तव । सुगुह्यमपि चेद्बूहि जिज्ञासा महती हि मे

「なぜ泣くのです、ムニよ。あなたの憂いの原因は何ですか。たとえ最も秘められたことでも語ってください——私の知りたい願いは大きいのです。」

Verse 35

मुनिस्ततो मामवदद्भृगो निर्भाग्यवानहम् । तेन रोदिमि मा पृच्छ दुर्भाग्यं चालपेद्धि कः

するとそのムニは私に言った。「おお、ブリグよ。私は不運の身ゆえ、泣いている。問わないでくれ——誰が自らの不幸を声高に語ろうか。」

Verse 36

तमहं विस्मयाविष्टः पुनरेवेदमब्रुवम् । दुर्लभं भारते जन्म तत्रापि च मनुष्यता

私は驚嘆に満たされ、再びこう告げた。「バーラタ（Bhārata）に生まれることは稀であり、さらに稀なのは真の人としての位を得ることだ。」

Verse 37

मनुष्यत्वे ब्राह्मणत्वं मुनित्वं तत्र दुर्लभम् । तत्रापि च तपःसिद्धिः प्राप्यैतत्पंचकं परम्

人として生まれても、ブラーフマナであることは稀であり、その中でムニ（聖仙）となることはさらに稀である。ましてやタパス（苦行）によって成就を得ることは、いよいよ稀である。この至上の五重の福徳を得たのなら……

Verse 38

किमर्थं रोदिषि मुने विस्मयोऽत्र महान्मम । एवं संपृच्छते मह्यमेतस्मिन्नेव चांतरे

私は言った。「なぜ泣くのです、ムニよ。ここでの私の驚きはまことに大きい。」そう問いかけているまさにその間に、その瞬間……

Verse 39

सुभद्रोनाम नाम्ना च मुनिस्तत्राभ्युपाययौ । स हि मेरुं परित्यज्य ज्ञात्वा तीर्थस्य सारताम्

そのとき、スバドラ（Subhadra）という名のムニがそこへ近づいて来た。彼はそのティールタ（tīrtha）の真の卓越を悟り、メル山（Meru）さえ後にして来たのである。

Verse 40

कृताश्रमः पूजयति सदा स्तंभेश्वरं मुनिः । सोऽप्येवं मामि वापृच्छन्मुनिं रोदनकारणम्

そのムニは、アーシュラマ（āśrama）の務めを正しく果たし、常にスタンベーシュヴァラ（Stambheśvara）を礼拝していた。私をそのように見て、同じ修行者として、涙の理由を問いかけた。

Verse 41

अथाहाचम्य स मुनिः श्रूयतां कारणं मुनी । अहं हि देवशर्माख्यो मुनिः संयतवाङ्मनाः

そのときその牟尼は、浄めのためにアーチャマナ（聖水をすすぐ作法）を行い、こう語った。「おお牟尼たちよ、因縁を聞け。われはまことにデーヴァシャルマー（Devaśarmā）と名づく牟尼、言葉と心を慎み制する者である。」

Verse 42

निवसामि कृतस्थानो गंगासागरसंगमे । तत्र दर्शेतर्पयामि सदैव च पितॄनहम्

われはそこに住し、ガンガーと大海の合流に住処を定めた。そこでダーシャ（Darśa）の日ごとに、われは常にピトリ（祖霊）へタルパナ（奠水の供養）を捧げる。

Verse 43

श्राद्धांते ते च प्रत्यक्षा ह्याशिषो मे वदंति च । ततः कदाचित्पितरः प्रहृष्टा मामथाब्रवन्

シュラーダ（śrāddha）の終わりには、彼らは眼前に現れ、さらにわれに祝福の言葉を告げる。ある時、喜びに満ちたわがピトリ（祖霊）たちは、次のようにわれに語った。

Verse 44

वयं सदात्र चायामो देवशर्मंस्तवांतिके । स्थानेऽस्माकं कदाचित्त्वं न चायासि कुतः सुतः

「デーヴァシャルマーよ、われらは常にここへ来て汝の傍らにある。だが、われら自身の住処へは汝は一度も来ぬ——なぜなのだ、愛しき子よ。」

Verse 45

स्थानं दिदृक्षुस्तच्चाहं न शक्तोऽस्मि निवोदितुम् । ततः परममित्युक्त्वा गतवान्पितृभिः सह

彼らの住処を見たいと願い、われは辞退することができなかった。「それならば然らん。いざ、至上の処へ」と言って、われはピトリ（祖霊）と共に赴いた。

Verse 46

पितॄणां मंदिरं पुण्यं भौमलोकसमास्थितम् । तत्रतत्र स्थितश्चाहं तेजोमण्डलदुर्दृशान्

ピトリ（祖霊）たちの聖なる御殿は地上界に在った。あちらこちらで、燃え立つ光輪に囲まれ、直視しがたい存在を私は見た。

Verse 47

दृष्ट्वाग्रतः पूजयाढ्यानपृच्छं स्वान्पितॄनिति । के ह्यमी समुपायांति भृशं तृप्ता भृशार्चिताः । भृशंप्रमुदिता नैव तथा यूयं यथा ह्यमी

彼らが眼前に現れるのを見て、私はその尊き者たちを礼拝し、わがピトリに問うた。「近づいて来るこの方々は誰か。かくも満ち足り、かくも供養され、かくも歓喜しておられる。あなたがた以上ではないか。」

Verse 48

पितर ऊचुः । भद्रं ते पितरः पुण्याः सुभद्रस्य महामुनेः । तर्पितास्तेन मुनिना महीसागरसंगमे

ピトリたちは言った。「汝に吉祥あれ。あの清らかな祖霊は大聖サुभドラ（Subhadra）の祖霊である。彼の牟尼が陸と海の合流するところで供養し、満たしたのだ。」

Verse 49

सर्वतीर्थमयी यत्र निलीना ह्युदधौ मही । तत्र दर्शे तर्पयति सुभद्रस्तानमून्सुत

「なぜならそこでは、あらゆるティールタ（聖地）の精髄を宿す大地が大海のうちに秘められている。そこにおいて、ダールシャ（Darśa）の日に、スुभドラは供物によりその祖霊たちを満たすのだ、わが子よ。」

Verse 50

इत्याकर्ण्य वचस्तेषां लज्जितोऽहं भृशंतदा । विस्मितश्च प्रणम्यैतान्पितॄन्स्वं स्थानमागतः

彼らの言葉を聞いて、その時私は深く恥じ入った。驚嘆しつつ、私はその祖霊（ピトリ）に礼拝して、自らの場所へと帰った。

Verse 51

यथा तथा चिंतितं च तत्र यास्याम्यहं श्फुटम् । पुण्यो यत्रापि विख्यातो महीसागरसंगमः

あらゆる面から思い巡らし、私は明確に決意した。「マヒー川が大海と合流する、聖にして名高いその合流地へ、私は赴こう。」

Verse 52

कृताश्रमश्च तत्रैव तर्पयिष्ये निजान्पितॄन् । दर्शेदर्शे यथा चासौ स्तुत्यनामा सुभद्रकः

そこで正しいアーシュラマ（修行の住処）を整え、我が祖霊（ピトリ）にタルパナの供養を捧げよう。毎月の新月のダールシャ祭ごとに、名も誉れ高く讃えられるスバドラカが行うように。

Verse 53

किं तेन ननु जातेन कुलांगारेण पापिना । यस्मिञ्जीवत्यवि निजाः पितरोऽन्यस्पृहाकराः

あの罪深き者――「一族を焼く熾火（おきび）」――が生まれたところで何の益があろう。彼が生きているその間にさえ、己の祖霊（ピトリ）たちは他人の助けを求めねばならぬのだから。

Verse 54

इति संचिंत्य मुदितो रुचिं भार्यामथाब्रवुम् । रुचे त्वया समायुक्तो महीसागगरसंगमम्

かく思い定めて私は喜び、妻ルチに告げた。「ルチよ、そなたと共に、マヒー川と大海の合流地へ赴こう。」

Verse 55

गत्वा स्थास्यामि तत्रैव शीघ्रं त्वं सम्मुखीभव । पतिव्रतासि शुद्धासिकुलीनासि यशस्विनि । तस्मादेतन्मम शुभे कर्तुमर्हसि चिंतितम्

「行ったなら、私はまさにそこに留まろう。急いで支度し、私に伴って来なさい。そなたは夫に貞節なるパティヴラター、清らかで、良き家柄に生まれ、名誉ある者。ゆえに、吉祥なる人よ、私の決意を成し遂げる助けとなるがよい。」

Verse 56

रुचिरुवाच । हता तस्य जनिर्नाभूत्कथं पाप दुरात्मना

ルチは言った。「彼の生まれそのものが滅びたのではないのか。おお罪ある者よ、あの邪悪な心の男によって、どうしてそのようなことが起こり得るのだ。」

Verse 57

श्मशानस्तंभ येनाहं दत्ता तुभ्यं कृतंत्वाय । इह कंदफलाहारैर्यत्किं तेन न पूर्यते

「火葬場のあの柱によって、私はあなたに与えられたのだ——ここで私たちが根と果実を食として生きているのに、彼がすでに成し遂げていないことが何かあるというのか。」

Verse 58

नेतुमिच्छसि मां तत्र यत्र क्षारोदकं सदा । त्वमेव तत्र संयाहि नंदंतु तव पूर्वजाः

「あなたは私を、いつも塩辛い水のある所へ連れて行きたいのだろう。ならばあなた一人で行きなさい——あなたの祖霊が満ち足りますように。」

Verse 59

गच्छ वा तिष्ठ वा वृद्ध वस वा काकवच्चिरम् । तथा ब्रुवन्त्यां तस्यां तु कर्णावस्मि पिधाय च

「行くなら行け、留まるなら留まれ、老人よ——あるいは烏のように長生きせよ！」彼女がそう言う間、私は両耳をふさいだ。

Verse 60

विपुलं शिष्यमादिश्य गृह एकोऽत्र आगतः । सोऽहं स्नात्वात्र संतर्प्य पितॄञ्छ्रद्धापरायणः

弟子ヴィプラに教えを授けてから、私はひとりでここ、自らの家へ来た。ここで沐浴し、シュラッダーの供養によって祖霊ピトリたちをしかるべく満たし、私はただシュラッダーに専心している。

Verse 61

चिंतां सुविपुलां प्राप्तो नरके दुष्कृती यथा । यदि तिष्ठामि चात्रैव अर्धदेहधरो ह्यहम्

地獄の罪人のごとき、計り知れぬ憂いが我を襲う——もしこの場にとどまり、ただ「半身」を負う者として在らねばならぬなら。

Verse 62

नरो हि गृहिणीहीनो अर्धदेह इति स्मृतः । यथात्मना विना देहे कार्यं किंचिन्न सिध्यति

まことに、妻なき男は「半身」と記憶される。アートマン（ātman）なき身体にては何事も成就せぬように、この欠けたあり方では人生の務めもまた円満に至らぬ。

Verse 63

अनयोर्हि फलं ग्राह्यं सारता नात्र काचन । अर्धदेही च मनुजस्त्वसंस्पृश्यः सतांमतः

この二つより得られるのは、ただ「外の果」ばかり——ここに真の精髄はない。しかも「半身」の男は、善き人々の見解では触れてはならぬ者（儀礼と世の作法において避けるべき者）とされる。

Verse 64

अनयोर्हिफलं ग्राह्यं सारता नात्र काचन । अर्धदेही च मनुजस्त्वसंस्पृश्यः सतांमतः

この二つより得られるのは、ただ「外の果」ばかり——ここに真の精髄はない。しかも「半身」の男は、善き人々の見解では触れてはならぬ者（儀礼と世の作法において避けるべき者）とされる。

Verse 65

औत्तानपादिरस्पृश्य उत्तमो हि सुरैः कृतः । अथ चेत्तत्र संयामि न महीसागरस्ततः

かつて「触れてはならぬ者」と見なされたアウッターナパーディ（ドゥルヴァ）でさえ、神々により最上の高みに引き上げられた。だがもし我がそこへ赴くなら、この大地と海の合流の地は、もはや我にとって届かず、意味を失うであろう。

Verse 66

यामि वा तत्कथं पादौ चलतो मे कथंचन । एतस्मिन्मे मनो विद्धं खिद्यतेऽज्ञानसंकटे

もし行かねばならぬとして—この足はどうして動けようか。まさにこのことに心は刺し貫かれ、無明と迷いの窮地に苦しむ。

Verse 67

अतोऽहमतिमुह्यामि भृशं शोचामि रोदिमि । इतिश्रुत्वा वचस्तस्य भृशं रोमांचपूरितम्

それゆえ私はすっかり惑い、深く嘆き、泣き伏す。彼の言葉をそのように聞いて、もう一人は感情に圧され、ローマーンチャ（身の毛のよだち）に満たされた。

Verse 68

साधुसाध्वित्यथोवाच तं सुभद्रोऽप्यहं तथा । दण्डवच्च प्रणमितो महीसागरसङ्गमम्

そのときスバドラは彼に「善いかな、善いかな」と言い、私もまた同じく同意した。そして杖のごとく身を投げて（全身投地し）、大地と大海の聖なる合流に礼拝した。

Verse 69

चिन्तयावश्च मनसि प्रतीकारं मुनेरुभौ । यो हि मानुष्यमासाद्य जलबुद्बुदभंगुरम्

我ら二人は憂いに迫られ、聖仙の教えに従って、その対処の道を心に思案した。人の命はひとたび得ても、水の泡のごとく脆く、たやすく砕けるからである。

Verse 70

परार्थाय भवत्येष पुरुषोऽन्ये पुरीषकाः । ततः संचिंत्य प्राहेदं सुभद्रो मुनिसत्तमम्

「この人の身は他者の利益のためにある。これに背いて生きる者は、汚穢にも劣る。」そう思惟して、スバドラは最勝の聖仙にこの言葉を告げた。

Verse 71

मा मुने परिखिद्यस्व देवशर्मन्स्थिरो भव । अहं ते नाशयिष्यामि शोकं सूर्यस्तमो यथा

おお聖仙デーヴァシャルマンよ、嘆くな、堅固にあれ。われは汝の憂いを滅し、太陽が闇を払うがごとくせん。

Verse 72

गमिष्याम्याश्रमं त्वं च नात्रापि परिहास्यते । श्रृणु तत्कारणं तुभ्यं तर्पयिष्ये पितॄनहम्

われはアーシュラマへ赴く、汝もまた共に来よ。そこにおいても疎かにはせぬ。理由を聞け――われはタルパナを捧げ、ピトリ（祖霊）を満たさん。

Verse 73

देवशर्मोवाच । एवं ते वदमानस्य आयुरस्तु शतं समाः । यदशक्यं महत्कर्म कर्तुमिच्छसि मत्कृते

デーヴァシャルマンは言った。「そのように語る汝に、百年の寿命あれ。されど我がために、成し難きと思われる大いなる業をなさんとするのか。」

Verse 74

हर्षस्थाने विषादश्च पुनर्मां बाधते श्रृणु । अपि वाक्यं शुभं सन्तो न गृह्णन्ति मुधा मुने

喜ぶべき時にさえ、悲しみが再び我を悩ます――聞け。おお牟尼よ、善き人は、むなしく差し出された吉祥の言葉すら受け取らぬ。

Verse 75

कथमेतन्महत्कर्म कारयामि मुधावद । पुनः किंचित्प्रवक्ष्यामि यथा मे निष्कृतिर्भवेत्

むなしい言葉で、この大いなる業を汝に行わせることがどうしてできよう。われはさらに語ろう、我に真の救いと決着が得られるように。

Verse 76

शापितोऽसि मया प्राणैर्यथा वच्मि तथा कुरु । अहं सदा करिष्यामि दर्शे चोद्दिश्यते पितॄन्

汝は我が生命の息によって厳粛に縛られた。わが言うとおりにそのまま行え。われは常に儀礼を修し、新月日（アマーヴァーシャー）にはピトリ（祖霊）を招き、供養を捧げよ。

Verse 77

श्राद्धं गंगार्णवे चात्र मत्पितॄणां त्वमाचर । अहं चैवापि तपसः संचितस्यापि जन्मना । चतुर्भागं प्रदास्यामि एवमेवैतदाचर

ここガンガールナヴァにおいて、わがピトリ（祖霊）のためにシュラーダッダを修せ。さらに、我が生涯に積み重ねた苦行（タパス）の功徳の四分の一を汝に授けよう。まさにそのとおりに行え—実行せよ。

Verse 78

सुभद्र उवाच । यद्येवं तव संतोषस्त्वेवमस्तु मुनीश्वर । साधूनां च यथा हर्षस्तथा कार्यं विजानता

スバドラは言った。「もしそれがあなたの満足となるなら、賢者の主よ、そのとおりにいたしましょう。分別ある者は、善き人々が歓ぶように行うべきです。」

Verse 79

भृगुरुवाच । देवशर्मा ततो हृष्टो दत्त्वा पुण्यं त्रिवाचिकम् । चतुर्थाशं ययौ धाम स्वं सुभद्रोऽपि च स्थितः

ブリグは語った。そこでデーヴァシャルマンは歓喜し、三重の厳粛なる宣言によって功徳を授け、さらに四分の一の分け前を与えると、自らの住処へと去った。スバドラもまた、そこに堅く留まった。

Verse 80

एवंविधो नारदासौ मही सागरसंगमः । यमनुस्मरतो मह्यं रोमांचोऽद्यापि वर्तते

おおナーラダよ、マヒー河と大海との合流はまさにそのようである。今なおそれを想起するたび、我が身には戦慄が走り、毛が逆立つほどの感動が起こる。

Verse 81

नारद उवाच । इति श्रुत्वा फाल्गुनाहं हर्षगद्गदया गिरा । मृतोमृत इवा वोचं साधुसाध्विति तंभृगुम्

ナーラダは言った。これを聞いて、私ファールグナは歓喜に声を詰まらせ、まるで死から甦った者のように、ブリグに向かって「善いかな、善いかな！」と告げた。

Verse 82

यूयं वयं गमिष्यामो महीतीरं सुशोभनम् । आवामीक्षावहे सर्वं स्थानकं तदनुत्तमम्

あなたと私は、麗しきマヒー河の岸へ赴こう。そこで、比類なきその聖地を余すところなく拝観するのだ。

Verse 83

मम चैवं वचः श्रुत्वा भृगुः सह मयययौ । समस्तं तु महापुण्यं महीकूलं निरीक्षितम्

私の言葉を聞くと、ブリグは私と共に出立した。かくして、大いなる功徳に満ちたマヒー河岸の全てが目に映った。

Verse 84

तद्दृष्ट्वा चातिहृष्टोहमासं रोमांचकंचुकः । अब्रवं मुनिशार्दूलं हर्षगद्गदया गिरा

それを見て私はこの上なく歓喜し、全身に鳥肌が立った。喜びに震える声で、賢者の中の虎たるその聖仙に語りかけた。

Verse 85

त्वत्प्रसादात्करिष्यामि भृगो स्थानमनुत्तमम् । स्वस्थानं गम्यतां ब्रह्मन्नतः कृत्यं विचिंतये

あなたのご加護により、ブリグよ、私は比類なき聖なる住処を建立しよう。ブラーフマナよ、あなたは自らの所へお帰りください。ここより先は、なすべき務めを私が思案する。

Verse 86

एवं भृगुं चास्मिविसर्जयित्वा कल्लोलकोलाहलकौतुकीतटे । अथोपविश्येदमचिंतयं तदा किं कृत्यमात्मानमिवैकयोगी

かくしてブリグを退け、波の轟きにより妙なる岸辺にて、我は坐して思惟した。「なお成すべき務めは何であろうか」——独りのヨーギーがアートマン（真我）を観ずるがごとく。